Đánh Giá Tác Động Của Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam - EFTA Đến Nhập Khẩu Thủy Sản Của Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Đánh giá tác động của hiệp định thương mại tự do việt nam efta đến nhập khẩu thủy sản của việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Kim Hoài
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Ngọc Diệp
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam - EFTA Đến Nhập Khẩu Thủy Sản
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu Khoa Học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦY SẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƢƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - HIỆP HỘI MẬU DỊCH TỰ DO CHÂU ÂU (EFTA) ĐẾN NHẬP KHẨU THỦY SẢN TỪ EFTA CỦA VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở lý luận về thủy sản
• 2.1.1. Khái niệm và đặc điểm của thủy sản
• 2.1.2. Phân loại thủy sản
• 2.2. Cơ sở lý luận về nhập khẩu thủy sản
• 2.2.1. Khái niệm về nhập khẩu
• 2.2.2. Vai trò của nhập khẩu
• 2.2.3. Các hình thức nhập khẩu
• 2.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến nhập khẩu thủy sản
• 2.3. Tổng quan sơ lược về Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu (EFTA)
• 2.3.1. Lịch sử hình thành EFTA
• 2.3.2. Mục tiêu chính của EFTA
• 2.4. Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu (Việt Nam - EFTA FTA)
• 2.4.1. Quá trình đàm phán Hiệp định
• 2.4.2. Tác động của Việt Nam - EFTA FTA đến nhập khẩu thủy sản từ EFTA của Việt Nam
• 3. CHƯƠNG III: TỔNG QUAN VỀ NGÀNH THỦY SẢN VIỆT NAM VÀ EFTA
• 3.1. Tổng quan về ngành thủy sản Việt Nam
• 3.1.1. Tổng quan về đánh bắt và nuôi trồng thủy sản
• 3.1.2. Tổng quan về xuất khẩu thủy sản
• 3.1.3. Tổng quan về nhập khẩu thủy sản
• 3.2. Tổng quan về ngành thủy sản của EFTA
• 3.2.1. Tổng quan về đánh bắt và nuôi trồng thủy sản
• 3.2.2. Tổng quan về xuất khẩu thủy sản
• 3.2.3. Tổng quan về nhập khẩu thủy sản
• 3.3. Thực trạng nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ EFTA
• 4. CHƯƠNG IV: TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƢƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - HIỆP HỘI MẬU DỊCH TỰ DO CHÂU ÂU (EFTA) ĐẾN NHẬP KHẨU THỦY SẢN TỪ EFTA CỦA VIỆT NAM
• 4.1. Tác động của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) đến nhập khẩu thủy sản từ EFTA của Việt Nam
• 4.2. Tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến thay đổi tổng kim ngạch nhập khẩu thủy sản Việt Nam từ EFTA
• 4.3. Tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến nhập khẩu thủy sản của Việt Nam theo quốc gia
• 4.4. Tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ EFTA theo nhóm thủy sản
• 4.5. Tác động của FTA Việt Nam – EFTA đến nhập khẩu thủy sản của Việt Nam theo mặt hàng thủy sản
• 4.6. Tác động tạo lập thương mại và chuyển hướng thương mại của FTA Việt Nam - EFTA
• 4.7. Đánh giá tác động của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) đến nhập khẩu thủy sản từ EFTA của Việt Nam
• 5. CHƯƠNG V: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ THÚC ĐẨY NHẬP KHẨU THỦY SẢN TỪ EFTA CỦA VIỆT NAM
• 5.1. Giải pháp thúc đẩy nhập khẩu thủy sản từ EFTA của Việt Nam
• 5.2. Một số khuyến nghị
• 5.2.1. Một số khuyến nghị đối với Chính phủ
• 5.2.2. Một số khuyến nghị đối với doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hiệp Định Thương Mại Việt Nam EFTA Tác Động

Bài viết này tập trung đánh giá tác động của Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EFTA đối với nhập khẩu thủy sản của Việt Nam. Việt Nam, một cường quốc về sản xuất và xuất khẩu thủy sản, đang ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu nội địa và chế biến tái xuất khẩu. Hiệp định FTA Việt Nam - EFTA với các thành viên như Na Uy, Thụy Sĩ, Iceland, Liechtenstein, hứa hẹn mang lại nhiều thay đổi đáng kể cho thị trường thủy sản. Sự xóa bỏ thuế quan theo Hiệp định có thể thúc đẩy mạnh mẽ kim ngạch nhập khẩu thủy sản, nhưng cũng đặt ra những thách thức cho ngành thủy sản trong nước. Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp phân tích phù hợp để đánh giá toàn diện tác động của FTA Việt Nam - EFTA. Mục tiêu là cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp để tận dụng tối đa cơ hội từ Hiệp định và giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thống và các nghiên cứu trước đó, đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả phân tích.

1.1. Thực trạng nhập khẩu thủy sản của Việt Nam

Trong những năm gần đây, nhập khẩu thủy sản của Việt Nam đã tăng trưởng đáng kể để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và chế biến. Theo số liệu thống kê, tổng kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam đã tăng gấp 5 lần trong giai đoạn 2010 - 2021, với tốc độ tăng trưởng trung bình hơn 18%/năm. Đáng chú ý, ngay cả trong giai đoạn đại dịch Covid-19 (2019-2021), kim ngạch nhập khẩu vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, khoảng 7%/năm. Năm 2022, tổng giá trị nhập khẩu thủy sản đạt 2 tỷ USD, tăng 26% so với năm 2021 (ITC Trade Map, 2024). Điều này cho thấy sự phụ thuộc ngày càng tăng của Việt Nam vào nguồn cung thủy sản từ nước ngoài, đặc biệt là cho mục đích chế biến và tái xuất khẩu, mặc dù cũng là quốc gia xuất khẩu lớn.

1.2. Vai trò của EFTA trong nhập khẩu thủy sản

EFTA (Hiệp hội Thương mại Tự do Châu Âu) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thủy sản cho Việt Nam. Từ năm 1995 đến nay, EFTA bao gồm 4 quốc gia thành viên chính thức: Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ. Trong giai đoạn 2010-2021, kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ EFTA đã tăng hơn 12 lần. Năm 2022, con số này tiếp tục tăng lên 248 triệu USD, chiếm gần 11% tổng kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam. Trong giai đoạn 2015-2022, EFTA là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn thứ hai của Việt Nam (sau Ấn Độ), đồng thời thủy sản cũng là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của EFTA sang Việt Nam. Năm 2019, EFTA thậm chí đã trở thành nhà cung cấp thủy sản lớn nhất cho Việt Nam, cho thấy sự phụ thuộc đáng kể của Việt Nam vào nguồn cung thủy sản từ thị trường này.

II. Phân Tích Thách Thức Rào Cản Thương Mại Thủy Sản EFTA

Mặc dù EFTA là một đối tác thương mại quan trọng, vẫn còn những rào cản thương mại đáng kể đối với nhập khẩu thủy sản từ khu vực này vào Việt Nam. Thuế nhập khẩu cao đối với thủy sản từ EFTA là một trong những thách thức lớn nhất. Việc duy trì thuế cao có thể hạn chế khả năng cạnh tranh của các sản phẩm thủy sản từ EFTA trên thị trường Việt Nam. Bên cạnh đó, các quy định và tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, và quy tắc xuất xứ cũng có thể tạo ra những khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản từ EFTA. Các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tìm hiểu và đáp ứng các yêu cầu này để tận dụng tối đa các cơ hội từ FTA Việt Nam-EFTA mang lại. Bài viết sẽ đi sâu vào phân tích các rào cản thương mại này và đề xuất các giải pháp để vượt qua chúng, đảm bảo việc nhập khẩu thủy sản từ EFTA diễn ra thuận lợi và hiệu quả.

2.1. Thuế nhập khẩu và ảnh hưởng đến giá cả

Thuế nhập khẩu cao đang là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc nhập khẩu thủy sản từ EFTA. Mức thuế này làm tăng giá thành sản phẩm, giảm khả năng cạnh tranh của thủy sản EFTA so với các nguồn cung khác hoặc sản phẩm nội địa. Phân tích định lượng về tác động của việc giảm thuế quan theo FTA Việt Nam - EFTA sẽ cho thấy mức độ thay đổi của giá cả và kim ngạch nhập khẩu. Việc loại bỏ hoặc giảm đáng kể thuế nhập khẩu có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn cho các nhà xuất khẩu EFTA và mang lại lợi ích cho người tiêu dùng Việt Nam thông qua giá cả hợp lý hơn. Đồng thời, cần đánh giá tác động đến các doanh nghiệp sản xuất thủy sản trong nước để có các biện pháp hỗ trợ phù hợp.

2.2. Tiêu chuẩn chất lượng và quy tắc xuất xứ

Ngoài thuế nhập khẩu, các tiêu chuẩn chất lượng và quy tắc xuất xứ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng tiếp cận thị trường Việt Nam của thủy sản EFTA. Việt Nam có các quy định nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, và các yêu cầu kỹ thuật khác đối với thủy sản nhập khẩu. Các doanh nghiệp EFTA cần phải tuân thủ các quy định này để đảm bảo sản phẩm của họ được phép nhập khẩu vào Việt Nam. Quy tắc xuất xứ cũng ảnh hưởng đến việc xác định liệu sản phẩm có được hưởng ưu đãi thuế quan theo FTA Việt Nam - EFTA hay không. Việc đáp ứng các yêu cầu này đòi hỏi các doanh nghiệp EFTA phải đầu tư vào hệ thống kiểm soát chất lượng và quy trình sản xuất, từ đó có thể làm tăng chi phí.

2.3. Tác động đến ngành nuôi trồng thủy sản trong nước

Việc giảm thuế nhập khẩu theo Hiệp định FTA Việt Nam - EFTA có thể tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho ngành nuôi trồng thủy sản trong nước. Thủy sản nhập khẩu từ các nước EFTA thường có chất lượng cao, được sản xuất theo quy trình hiện đại, và có thể có giá cạnh tranh hơn so với sản phẩm trong nước. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản Việt Nam phải nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách cải thiện chất lượng sản phẩm, áp dụng công nghệ tiên tiến, và giảm chi phí sản xuất. Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp ngành nuôi trồng thủy sản trong nước vượt qua thách thức và tận dụng cơ hội từ FTA Việt Nam - EFTA.

III. Giải Pháp Thúc Đẩy Nhập Khẩu Thủy Sản Từ EFTA Hiệu Quả

Để thúc đẩy nhập khẩu thủy sản từ EFTA một cách hiệu quả, cần có một chiến lược toàn diện và phối hợp giữa chính phủ, doanh nghiệp và các bên liên quan. Các giải pháp cần tập trung vào việc giảm rào cản thương mại, tăng cường xúc tiến thương mại, và nâng cao năng lực cạnh tranh cho cả doanh nghiệp Việt Nam và EFTA. Chính phủ có vai trò quan trọng trong việc tạo ra một môi trường pháp lý và chính sách thuận lợi, trong khi doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm cơ hội kinh doanh và xây dựng mối quan hệ đối tác bền vững. Các giải pháp cụ thể sẽ được trình bày chi tiết trong các phần tiếp theo, bao gồm cả việc tận dụng tối đa các ưu đãi từ FTA Việt Nam-EFTA.

3.1. Tối ưu hóa lợi ích từ FTA Việt Nam EFTA

Việc tận dụng tối đa các lợi ích từ FTA Việt Nam - EFTA là yếu tố then chốt để thúc đẩy nhập khẩu thủy sản hiệu quả. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải nắm vững các cam kết và quy định của Hiệp định, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến cắt giảm thuế quan, quy tắc xuất xứ, và các tiêu chuẩn chất lượng. Các doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu thông tin, tham gia các khóa đào tạo và hội thảo chuyên đề để nâng cao kiến thức về FTA Việt Nam - EFTA. Đồng thời, cần xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các đối tác EFTA để trao đổi thông tin và hợp tác kinh doanh. Chính phủ cần tăng cường công tác tuyên truyền và phổ biến thông tin về FTA Việt Nam - EFTA để giúp các doanh nghiệp nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức.

3.2. Xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp

Tăng cường xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp là một giải pháp quan trọng để thúc đẩy nhập khẩu thủy sản từ EFTA. Các hoạt động xúc tiến thương mại có thể bao gồm tổ chức các hội chợ triển lãm, diễn đàn doanh nghiệp, và các chương trình giao thương giữa Việt Nam và EFTA. Chính phủ và các tổ chức xúc tiến thương mại cần hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam tham gia các sự kiện này để giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm đối tác, và xây dựng mối quan hệ kinh doanh. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp EFTA đến Việt Nam để khảo sát thị trường và tìm kiếm cơ hội đầu tư. Việc kết nối doanh nghiệp có thể được thực hiện thông qua các nền tảng trực tuyến, các hiệp hội ngành nghề, và các tổ chức tư vấn.

3.3. Nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt

Để cạnh tranh hiệu quả với thủy sản nhập khẩu từ EFTA, các doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này bao gồm việc cải thiện chất lượng sản phẩm, áp dụng công nghệ tiên tiến, giảm chi phí sản xuất, và xây dựng thương hiệu. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) để tạo ra các sản phẩm mới và đáp ứng nhu cầu thị trường. Đồng thời, cần nâng cao trình độ quản lý và kỹ năng của người lao động. Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn, công nghệ, và thông tin thị trường. Các hiệp hội ngành nghề cũng có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Tác Động Kim Ngạch Nhập Khẩu

Nghiên cứu này sử dụng mô hình SMART (Simulation and Analysis of the impact of Trade) để đánh giá tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến kim ngạch nhập khẩu thủy sản. Mô hình này cho phép mô phỏng các kịch bản khác nhau về việc cắt giảm thuế quan và đánh giá tác động của chúng đến thương mại. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc loại bỏ thuế quan theo FTA Việt Nam - EFTA có thể làm tăng đáng kể kim ngạch nhập khẩu thủy sản từ EFTA vào Việt Nam. Tuy nhiên, tác động này có thể khác nhau tùy thuộc vào loại sản phẩm và quốc gia thành viên EFTA. Nghiên cứu cũng phân tích tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến các ngành sản xuất trong nước và đề xuất các biện pháp điều chỉnh phù hợp.

4.1. Mô hình SMART và phương pháp phân tích

Mô hình SMART là một công cụ phân tích thương mại phổ biến được sử dụng để đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do. Mô hình này dựa trên các dữ liệu về thuế quan, kim ngạch nhập khẩu, và các thông số kinh tế khác để mô phỏng các kịch bản khác nhau về việc cắt giảm thuế quan và đánh giá tác động của chúng đến thương mại. Trong nghiên cứu này, mô hình SMART được sử dụng để đánh giá tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ các nước EFTA. Phương pháp phân tích bao gồm việc thu thập dữ liệu, xây dựng mô hình, chạy mô phỏng, và phân tích kết quả. Các giả định và hạn chế của mô hình cũng được xem xét để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả phân tích.

4.2. Kết quả mô phỏng và phân tích tác động

Kết quả mô phỏng từ mô hình SMART cho thấy việc loại bỏ thuế quan theo FTA Việt Nam - EFTA có thể làm tăng đáng kể kim ngạch nhập khẩu thủy sản từ EFTA vào Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ tăng trưởng có thể khác nhau tùy thuộc vào loại sản phẩm và quốc gia thành viên EFTA. Ví dụ, việc loại bỏ thuế quan đối với các sản phẩm thủy sản có giá trị gia tăng cao có thể mang lại lợi ích lớn hơn so với các sản phẩm thô. Tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến các ngành sản xuất trong nước cũng được phân tích, bao gồm cả tác động đến việc tạo lập thương mại và chuyển hướng thương mại. Các kết quả này cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp để đưa ra các quyết định phù hợp.

4.3. Ảnh hưởng đến tiêu dùng và lợi ích kinh tế

Việc tăng kim ngạch nhập khẩu thủy sản từ EFTA dưới tác động của FTA có thể mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng Việt Nam. Giá cả có thể giảm do thuế quan thấp hơn, đồng thời người tiêu dùng có thể tiếp cận được với nhiều loại thủy sản chất lượng cao từ các nước EFTA, đáp ứng nhu cầu đa dạng. Về mặt kinh tế, FTA Việt Nam - EFTA có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua tăng cường thương mại, đầu tư và hợp tác kinh tế. Tuy nhiên, cần có các biện pháp điều chỉnh phù hợp để giảm thiểu tác động tiêu cực đến các ngành sản xuất trong nước và đảm bảo lợi ích kinh tế được phân phối một cách công bằng.

V. Kết Luận Tương Lai Nhập Khẩu Thủy Sản Việt Nam EFTA

FTA Việt Nam - EFTA mang lại cả cơ hội và thách thức cho ngành thủy sản Việt Nam. Để tận dụng tối đa cơ hội và giảm thiểu thách thức, cần có một chiến lược toàn diện và phối hợp giữa chính phủ, doanh nghiệp và các bên liên quan. Các giải pháp cần tập trung vào việc giảm rào cản thương mại, tăng cường xúc tiến thương mại, nâng cao năng lực cạnh tranh, và đảm bảo phát triển bền vững. Tương lai của nhập khẩu thủy sản Việt Nam - EFTA phụ thuộc vào khả năng của Việt Nam trong việc nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức.

5.1. Triển vọng và cơ hội trong tương lai

Triển vọng cho nhập khẩu thủy sản Việt Nam - EFTA trong tương lai là rất lớn, đặc biệt khi FTA Việt Nam - EFTA được thực thi đầy đủ. Việc giảm thuế quan và các rào cản thương mại khác sẽ tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận được nguồn cung thủy sản chất lượng cao từ EFTA với giá cả cạnh tranh. Đồng thời, các doanh nghiệp EFTA cũng có cơ hội mở rộng thị trường tại Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, cần có sự chủ động và hợp tác từ cả hai bên.

5.2. Khuyến nghị cho chính phủ và doanh nghiệp

Để đảm bảo nhập khẩu thủy sản Việt Nam - EFTA diễn ra hiệu quả và bền vững, có một số khuyến nghị cho chính phủ và doanh nghiệp. Chính phủ cần tạo ra một môi trường pháp lý và chính sách thuận lợi, tăng cường xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, và đảm bảo phát triển bền vững. Doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm cơ hội kinh doanh, xây dựng mối quan hệ đối tác bền vững, nâng cao chất lượng sản phẩm, áp dụng công nghệ tiên tiến, và tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm và quy tắc xuất xứ.

Nội dung chính

Đánh Giá Tác Động Của Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam – EFTA Đến Nhập Khẩu Thủy Sản Của Việt Nam

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Việc thực thi và xóa bỏ hoàn toàn hàng rào thuế quan theo Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch Tự do Châu Âu (Việt Nam – EFTA FTA) sẽ tác động như thế nào đến quy mô kim ngạch, cơ cấu mặt hàng, cũng như hiệu ứng tạo lập và chuyển hướng thương mại đối với hoạt động nhập khẩu thủy sản của Việt Nam?
• Phương pháp nghiên cứu (Methodology Snapshot): Đề tài ứng dụng mô hình cân bằng từng phần SMART (thuộc hệ thống WITS của Ngân hàng Thế giới) kết hợp chuỗi dữ liệu thống kê thương mại quốc tế từ ITC Trade Map giai đoạn 2012–2022 (năm cơ sở 2021) để mô phỏng 2 kịch bản tự do hóa thuế quan theo phân loại mã HS 6 chữ số.
• Phát hiện then chốt (Key Findings): Khi thuế nhập khẩu giảm về 0%, kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ khối EFTA (đặc biệt là Na Uy và Iceland) tăng trưởng mạnh mẽ. Tác động tạo lập thương mại (Trade Creation) đóng vai trò chủ đạo và lấn át hoàn toàn tác động chuyển hướng thương mại (Trade Diversion), tập trung chủ yếu vào các nhóm cá đông lạnh (HS 0303), cá tươi/ướp lạnh (HS 0302) và cá phi lê (HS 0304).
• Hàm ý chính sách và thực tiễn (Implications): Hiệp định mở ra cơ hội lớn giúp các doanh nghiệp chế biến trong nước tiếp cận nguồn nguyên liệu thủy hải sản ôn đới chất lượng cao phục vụ tái xuất khẩu và đáp ứng phân khúc tiêu dùng nội địa cao cấp, đồng thời đặt ra yêu cầu tái cấu trúc chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh trước làn sóng hội nhập.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Trong bức tranh kinh tế đối ngoại của Việt Nam, thủy sản giữ vị trí là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp từ 4–5% GDP và chiếm 9–10% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Năm 2022, xuất khẩu thủy sản Việt Nam lập kỷ lục lịch sử với 11 tỷ USD, đưa nước ta vào nhóm 3 cường quốc xuất khẩu thủy sản lớn nhất thế giới, bên cạnh Trung Quốc và Na Uy. Tuy nhiên, song hành cùng sự bùng nổ của xuất khẩu, nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu thủy sản phục vụ các nhà máy chế biến giá trị gia tăng và đáp ứng mức tiêu dùng ngày càng nâng cao của thị trường nội địa cũng gia tăng nhanh chóng (tăng trưởng bình quân trên 18%/năm trong giai đoạn 2010–2021).

Khối EFTA (gồm 4 quốc gia: Na Uy, Iceland, Thụy Sĩ, Liechtenstein) là một trong những trung tâm cung ứng thủy hải sản hàng đầu thế giới với thế mạnh vượt trội về khai thác bền vững và nuôi trồng hải sản xứ lạnh công nghệ cao. Trong khối, Na Uy và Iceland là hai đối tác xuất khẩu thủy sản chủ lực sang Việt Nam, chiếm tới hơn 99% tổng kim ngạch thủy sản mà Việt Nam nhập từ EFTA. Hiện tại, dù thủy sản từ EFTA vào Việt Nam vẫn đang chịu mức thuế quan tương đối cao (bình quân từ 12,33% đến 13,96%), khối này vẫn duy trì vị thế là nguồn cung thủy sản lớn thứ hai đến thứ ba của Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap): Đa phần các nghiên cứu thương mại quốc tế tại Việt Nam tập trung phân tích chiều xuất khẩu hoặc đánh giá các FTA đa phương quy mô lớn như EVFTA, CPTPP, RCEP. Các nghiên cứu định lượng chuyên sâu về tác động ở chiều nhập khẩu thủy sản từ khối EFTA ở cấp độ phân ngành vi mô (HS 6 chữ số) vẫn còn rất hạn chế.

Tính thời sự và tác động: Tiến trình đàm phán Hiệp định Việt Nam – EFTA FTA đang bước vào giai đoạn then chốt. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học định lượng chuẩn xác, giúp các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp thủy sản chuẩn bị kịch bản thích ứng, chủ động khai thác lợi ích thuế quan ngay khi hiệp định chính thức có hiệu lực.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

1. Thiết kế nghiên cứu và Khung phân tích

Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng mô phỏng chính sách thương mại dựa trên nền tảng Lý thuyết Cân bằng Từng phần (Partial Equilibrium Analysis) của Jacob Viner (1950), cụ thể hóa qua mô hình SMART tích hợp trong hệ thống WITS (World Integrated Trade Solution) do Ngân hàng Thế giới (WB) phối hợp cùng UNCTAD phát triển.

Lý do lựa chọn SMART thay vì mô hình CGE (Cân bằng tổng thể) hay Gravity Model (Mô hình trọng lực):

• Mô hình CGE đòi hỏi bảng cân đối liên ngành (I-O) phức tạp và thường khái quát hóa ở cấp ngành lớn, không bóc tách được dòng sản phẩm chi tiết.
• Gravity Model phù hợp đánh giá tổng dòng chảy thương mại song phương theo yếu tố vĩ mô (GDP, khoảng cách) nhưng không mô phỏng trực tiếp được hiệu ứng cắt giảm từng dòng thuế cụ thể.
• SMART cho phép phân tích chuyên sâu tác động trực tiếp của các biến động thuế quan lên từng mã hàng chi tiết mà chỉ yêu cầu dữ liệu thương mại vi mô tối thiểu.

2. Thu thập và Xử lý Dữ liệu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thương mại, thuế suất MFN và thuế suất ưu đãi được trích xuất từ cơ sở dữ liệu ITC Trade Map, Tổng cục Thống kê, Tổng cục Hải quan và Hiệp hội VASEP.
• Thời gian nghiên cứu: Phân tích thực trạng chuỗi thời gian 2012–2022; sử dụng dữ liệu năm 2021 làm năm gốc mô phỏng SMART.
• Phân loại hàng hóa: Toàn bộ Chương HS 03 (Cá và động vật giáp xác, động vật thân mềm và động vật thủy sinh không xương sống khác), bao gồm 6 phân nhóm chính từ HS 0301 đến HS 0306.

3. Kịch bản Mô phỏng

• Kịch bản 1 (Kịch bản cơ sở): Việt Nam xóa bỏ 100% thuế quan nhập khẩu đối với tất cả các mặt hàng thủy sản có xuất xứ từ các quốc gia thành viên EFTA.
• Kịch bản 2 (Kịch bản hội nhập đa phương): Việt Nam đưa thuế suất về 0% cho thủy sản từ EFTA trong bối cảnh các đối tác cạnh tranh lớn khác cũng được hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định đa phương hiện hành (RCEP, AIFTA, VCFTA).

4. Độ tin cậy và Tính hợp lệ

Nghiên cứu sử dụng độ co giãn cung xuất khẩu giả định bằng vô hạn ($\varepsilon_s = \infty$ – tương ứng với giả định nền kinh tế nhỏ nhập khẩu không làm thay đổi giá thế giới) cùng các hệ số co giãn cầu nhập khẩu chuẩn hóa của WB. Dữ liệu đầu vào trải qua kiểm tra chéo giữa các nguồn thống kê chính thống, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy cao cho kết quả mô phỏng.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Phân tích định lượng từ mô hình SMART kết hợp chuỗi dữ liệu thực chứng 2012–2022 mang lại các kết quả then chốt sau:

1. Kim ngạch nhập khẩu thủy sản từ EFTA tăng trưởng đột phá

Việc dỡ bỏ mức thuế suất hiện hành (12%–14%) về 0% tạo cú hích lớn đối với kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ khối EFTA. Na Uy tiếp tục củng cố vị trí thống lĩnh tuyệt đối, chiếm hơn 99% tổng giá trị nhập khẩu thủy sản tăng thêm từ khối EFTA vào Việt Nam, theo sau là Iceland.

2. Hiệu ứng Tạo lập Thương mại (Trade Creation) hoàn toàn áp đảo

Trong cả hai kịch bản mô phỏng, tác động tạo lập thương mại (Trade Creation) chiếm tỷ trọng vượt trội so với tác động chuyển hướng thương mại (Trade Diversion):

• Tạo lập thương mại: Việc bãi bỏ thuế quan làm giá nhập khẩu thủy sản EFTA giảm đáng kể, kích thích nhu cầu tiêu dùng mới và mở rộng quy mô thị trường nội địa.
• Chuyển hướng thương mại: Dù có sự dịch chuyển nhập khẩu nhất định từ một số đối tác ngoài hiệp định sang EFTA, quy mô chuyển hướng là không đáng kể do tính chất bổ trợ của sản phẩm thủy sản EFTA (hải sản vùng biển lạnh) so với nguồn cung từ ASEAN hay Ấn Độ.
• Ý nghĩa phúc lợi: Tác động tạo lập thương mại vượt trội khẳng định hiệp định đem lại mức tăng thặng dư tiêu dùng thực tế và nâng cao phúc lợi xã hội ròng cho Việt Nam.

3. Mức độ tác động tập trung vào 3 nhóm mặt hàng chủ lực

Cơ cấu mặt hàng có sự thay đổi rõ rệt, tập trung vào 3 phân nhóm có mã HS cụ thể:

• HS 0303 (Cá đông lạnh): Nhóm chịu tác động lớn nhất, chiếm hơn 43% tỷ trọng kim ngạch, điển hình là mặt hàng cá thu đông lạnh (HS 030354) và cá tuyết (HS 030363).
• HS 0304 (Cá phi lê và thịt cá khác): Chiếm gần 25% tỷ trọng, dẫn đầu là cá hồi phi lê đông lạnh (HS 030481).
• HS 0302 (Cá tươi hoặc ướp lạnh): Chiếm trên 19%, với sản phẩm trọng điểm là cá hồi Đại Tây Dương tươi sống (HS 030214).

4. Tác động kép đến chuỗi giá trị và thị trường nội địa

• Về phía chuỗi cung ứng chế biến: Việc tiếp cận nguồn cá tuyết, cá hồi, cá thu giá rẻ từ EFTA giúp các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu của Việt Nam chủ động nguồn nguyên liệu hợp pháp (tránh rủi ro thẻ vàng IUU), tối ưu hóa công suất nhà máy trong các giai đoạn nguyên liệu nội địa gián đoạn mùa vụ.
• Về phía thị trường tiêu thụ: Người tiêu dùng nội địa được tiếp cận nguồn thực phẩm thủy sản dinh dưỡng cao với mức giá cạnh tranh hơn, tạo động lực cạnh tranh lành mạnh thúc đẩy ngành thủy sản trong nước cải tiến công nghệ bảo quản và phân phối.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

                                  ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI

• Đóng góp về mặt lý luận: Công trình làm giàu thêm hệ thống lý thuyết về hội nhập kinh tế quốc tế và liên kết kinh tế khu vực. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng khẳng định tính đúng đắn của lý thuyết phân công lao động quốc tế và hiệu ứng tạo lập thương mại trong mối quan hệ giữa một quốc gia nhiệt đới đang phát triển (Việt Nam) và một khối kinh tế phát triển vùng ôn đới (EFTA).
• Đổi mới về phương pháp tiếp cận: Đề tài xây dựng quy trình mô phỏng hai kịch bản độc lập kết hợp dữ liệu chuỗi 10 năm và mô hình SMART ở cấp độ mã HS 6 số chi tiết, giải quyết được bài toán phân tích chính sách thương mại có tính đến tương quan cạnh tranh giữa các FTA đan xen (hiệu ứng Spaghetti Bowl).
• Hàm ý thực tiễn và chính sách:
  • Đối với Chính phủ và Đoàn đàm phán: Cung cấp cơ sở định lượng để xây dựng lộ trình cắt giảm thuế quan chi tiết đối với từng phân nhóm thủy sản, cân bằng giữa quyền lợi tiếp cận nguyên liệu và việc bảo vệ các phân khúc sản xuất nhạy cảm nội địa.
  • Đối với Doanh nghiệp: Giúp các đơn vị nhập khẩu và chế biến thủy sản nhận diện chính xác các mặt hàng có tiềm năng giảm giá mạnh nhất (cá hồi, cá thu, cá tuyết) để thiết lập hợp đồng cung ứng dài hạn với các đối tác Na Uy, Iceland.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà hoạch định chính sách (Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp & PTNT, Ban Thư ký Đàm phán FTA): Sử dụng kết quả định lượng về tạo lập thương mại và doanh thu thuế để thiết kế các điều khoản nhượng bộ thuế quan, quy tắc xuất xứ (ROO) và biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS) phù hợp trong Hiệp định Việt Nam – EFTA.
• Hiệp hội ngành hàng & Doanh nghiệp chế biến thủy sản (VASEP và các hội viên): Nắm bắt xu hướng dịch chuyển nguồn nguyên liệu, từ đó chủ động cơ cấu lại danh mục thu mua nguyên liệu ôn đới phục vụ các đơn hàng chế biến xuất khẩu sang EU, Mỹ, Nhật Bản.
• Các nhà nhập khẩu và hệ thống bán lẻ thực phẩm: Đánh giá xu hướng giảm giá thành các sản phẩm thủy sản cao cấp để xây dựng chiến lược logistics chuỗi lạnh (cold-chain), phát triển mạng lưới phân phối đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa.
• Cộng đồng nghiên cứu và sinh viên kinh tế: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo phương pháp luận về việc ứng dụng phần mềm WITS-SMART trong phân tích tác động chính sách thương mại quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Tác động tạo lập thương mại (Trade Creation) chiếm ưu thế áp đảo so với tác động chuyển hướng thương mại khi Việt Nam xóa bỏ thuế quan với thủy sản EFTA. Nhập khẩu tăng chủ yếu là do mở rộng quy mô thị trường tiêu thụ và nguyên liệu mới chứ không gây xáo trộn tiêu cực đến các nguồn cung truyền thống khác.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Đề tài sử dụng mô hình cân bằng từng phần SMART (WITS) kết hợp dữ liệu hải quan thực tế ở cấp độ mã HS 6 chữ số, cho phép lượng hóa chính xác sự thay đổi của từng dòng thuế thủy sản cụ thể thay vì chỉ đánh giá tổng quan chung chung.

3. Kết quả mô phỏng có thể khái quát hóa (generalize) cho các ngành hàng khác không?

Mô hình và phương pháp có thể chuẩn hóa để áp dụng cho các ngành hàng khác. Tuy nhiên, kết luận cụ thể chỉ áp dụng riêng cho ngành thủy sản do tính chất bổ trợ tự nhiên đặc thù giữa hệ sinh thái hải sản ôn đới của EFTA và nhiệt đới của Việt Nam.

4. Đâu là các hướng nghiên cứu tiếp theo (Next Steps)?

Các nghiên cứu tiếp theo cần tích hợp thêm các yếu tố rào cản phi thuế quan (Non-Tariff Measures - NTMs), quy tắc xuất xứ hàng hóa, chi phí logistics chuỗi lạnh và sử dụng mô hình cân bằng tổng thể (CGE) để lượng hóa sự lan tỏa liên ngành.

5. Doanh nghiệp Việt Nam có thể ứng dụng kết quả này như thế nào?

Doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu dự báo để lên kế hoạch tìm kiếm đối tác cung ứng tại Na Uy/Iceland đối với các mặt hàng cá thu (HS 030354), cá tuyết (HS 030363) và cá hồi (HS 030214, 030481) nhằm hưởng lợi ngay khi thuế về 0%.

---

Kết luận (150 từ)

Công trình nghiên cứu khoa học sinh viên tại Trường Đại học Thương mại đã cung cấp một bức tranh toàn diện và định lượng chuẩn xác về tác động của Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EFTA đối với hoạt động nhập khẩu thủy sản của Việt Nam. Kết quả khẳng định việc xóa bỏ thuế quan đem lại hiệu ứng tích cực vượt trội về mặt tạo lập thương mại và gia tăng phúc lợi, đặc biệt đối với nguồn cung từ Na Uy và Iceland trên các nhóm mặt hàng cá đông lạnh và cá tươi ướp lạnh.

Để tối đa hóa lợi ích từ hiệp định, các doanh nghiệp chế biến cần chủ động liên kết chuỗi cung ứng với EFTA, trong khi các cơ quan quản lý nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý về an toàn sinh học và thuận lợi hóa thủ tục thông quan hàng thủy sản nhập khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN ĐỀ TÀI: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƢƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM – EFTA ĐẾN NHẬP KHẨU THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM Sinh viên thực hiện: Nguyễn Kim Hoài Lớp: K58EK3 Lê Thị Minh Hiền Lớp: K58EK1 Lê Duy Hoàng Lớp: K58EK1 Trần Thị Thu Hƣơng Lớp: K58EK1 Tống Thanh Lan Lớp: K58EK3 Giảng viên hƣớng dẫn: Ths. Nguyễn Ngọc Diệp Hà Nội, năm 2024 1 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học: “ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƢƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM EFTA FTA ĐẾN NHẬP KHẨU THUỶ SẢN CỦA VIỆT NAM”, tập thể nhóm đã nhận đƣợc nhiều sự quan tâm, động viên và hỗ trợ tận tình từ phía Ban giám hiệu Trƣờng Đại học Thƣơng mại nói chung và toàn thể giảng viên Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế nói riêng. Vì vậy, nhóm chúng em xin dành lời cảm ơn sâu sắc tới toàn thể quý thầy cô của nhà trƣờng, đặc biệt chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Ths.Nguyễn Ngọc Diệp đã tận tình hƣớng dẫn và giúp đỡ để nhóm có thể hoàn thành bài nghiên cứu này. Tuy nhiên vì kiến thức bản thân còn hạn chế nên bài nghiên cứu sẽ khó tránh khỏi những thiếu sót.

Chúng em kính mong thầy cô sẽ cảm thông và cho nhóm những lời nhận xét, góp ý để bài nghiên cứu đƣợc hoàn thiện hơn. Một lần nữa chúng em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 29 tháng 02 năm 2024 Tập thể sinh viên thực hiện 2 LỜI CAM ĐOAN Chúng em xin cam đoan công trình nghiên cứu khoa học hoàn toàn độc lập của nhóm chúng em dƣới sự hƣớng dẫn của giảng viên Ths. Nguyễn Ngọc Diệp. Các số liệu đƣợc sử dụng phân tích trong bài nghiên cứu có nguồn gốc rõ ràng và đã đƣợc công bố ở những nguồn chính thống.

Kết quả trong bài nghiên cứu là hoàn toàn trung thực do nhóm tự tìm hiểu, nhóm xin chịu trách nhiệm nếu nhƣ có bất cứ vấn đề gì xảy ra. Tập thể sinh viên thực hiện 3 MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. 1 LỜI CAM ĐOAN. 3 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.

6 DANH MỤC BẢNG BIỂU. 7 DANH MỤC BIỂU ĐỒ HÌNH. 8 CHƢƠNG I: GIỚI THIỆU VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tính cấp thiết của đề tài.

Tổng quan nghiên cứu. Các nghiên cứu nƣớc ngoài. Các nghiên cứu trong nƣớc. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Kết cấu của đề tài.

25 CHƢƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦY SẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƢƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - HIỆP HỘI MẬU DỊCH TỰ DO CHÂU ÂU (EFTA) ĐẾN NHẬP KHẨU THỦY SẢN TỪ EFTA CỦA VIỆT NAM………. Cơ sở lý luận về thuỷ sản .1 Khái niệm và đặc điểm của thuỷ sản. Phân loại thuỷ sản. Cơ sở lý luận về nhập khẩu thuỷ sản.

Khái niệm về nhập khẩu. Vai trò của nhập khẩu. Các hình thức nhập khẩu. Các nhân tố ảnh hưởng đến nhập khẩu thủy sản.

Tổng quan sơ lƣợc về Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu (EFTA). Lịch sử hình thành EFTA. Mục tiêu chính của EFTA. Hiệp định thƣơng mại tự do Việt Nam - Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu (Việt Nam - EFTA FTA).

Quá trình đàm phán Hiệp định. Tác động của Việt Nam - EFTA FTA đến nhập khẩu thủy sản từ EFTA của Việt Nam. 43 CHƢƠNG III. TỔNG QUAN VỀ NGÀNH THỦY SẢN VIỆT NAM VÀ EFTA.

Tổng quan về ngành thủy sản Việt Nam. Tổng quan về đánh bắt và nuôi trồng thủy sản. Tổng quan về xuất khẩu thủy sản. Tổng quan về nhập khẩu thủy sản.

Tổng quan về ngành thủy sản của EFTA. Tổng quan về đánh bắt và nuôi trồng thủy sản. Tổng quan về xuất khẩu thủy sản. Tổng quan về nhập khẩu thủy sản.

Thực trạng nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ EFTA. 67 CHƢƠNG IV: TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƢƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - HIỆP HỘI MẬU DỊCH TỰ DO CHÂU ÂU (EFTA) ĐẾN NHẬP KHẨU THỦY SẢN TỪ EFTA CỦA VIỆT NAM. Tác động của Hiệp định thƣơng mại tự do Việt Nam - Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) đến nhập khẩu thủy sản từ EFTA của Việt Nam. Tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến thay đổi tổng kim ngạch nhập khẩu thủy sản Việt Nam từ EFTA.

Tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến nhập khẩu thủy sản của Việt Nam theo quốc gia .Tác động của FTA Việt Nam - EFTA đến nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ EFTA theo nhóm thủy sản. Tác động của FTA Việt Nam – EFTA đến nhập khẩu thủy sản của Việt Nam theo mặt hàng thuỷ sản. Tác động tạo lập thương mại và chuyển hướng thương mại của FTA Việt Nam - EFTA. Đánh giá tác động của Hiệp định thƣơng mại tự do Việt Nam - Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) đến nhập khẩu thủy sản từ EFTA của Việt Nam.

83 5 CHƢƠNG V: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ THÚC ĐẨY NHẬP KHẨU THỦY SẢN TỪ EFTA CỦA VIỆT NAM. Giải pháp thúc đẩy nhập khẩu thủy sản từ EFTA của Việt Nam. Một số khuyến nghị. Một số khuyến nghị đối với Chính phủ.

Một số khuyến nghị đối với doanh nghiệp. 93 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 94 6 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Kí hiệu Nguyên nghĩa 1 AIFTA Hiệp định thƣơng mại tự do ASEAN - Ấn Độ 2 ASEAN Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á 3 EFTA Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu 4 EU Liên minh châu Âu 5 FTA Hiệp định thƣơng mại tự do 6 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 7 HS Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa 8 ITC Trung tâm Thƣơng mại Quốc tế 9 RCEP Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực 10 UBND Ủy ban nhân dân 11 VASEP Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam 12 VCFTA Hiệp định thƣơng mại tự do Việt Nam - Chile 7 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Tác động của EFTA đến thay đổi tổng kim ngạch nhập khẩu thủy sản Việt Nam từ EFTA. 72 Bảng 2: Sự thay đổi trong kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam tính theo các nƣớc nhập khẩu.

74 Bảng 3: Giá trị nhập khẩu mặt hàng thủy sản của Việt Nam từ các nƣớc EFTA tính theo nhóm thủy sản. 75 Bảng 4: Giá trị nhập khẩu mặt hàng thủy sản của Việt Nam từ các nƣớc EFTA tính theo mặt hàng thủy sản. 77 Bảng 5: Tác động tạo lập thƣơng mại và chuyển hƣớng thƣơng mại của FTA Việt Nam - EFTA. 81 8 DANH MỤC BIỂU ĐỒ HÌNH Biểu đồ 3.1: Sản lƣợng thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2012-2022 .2: Sản lƣợng khai thác thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2012 – 2022 .3: Sản lƣợng nuôi trồng thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2012-2022.

4: Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2012-2022 .5: Cơ cấu mặt hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam năm 2012 .6: Cơ cấu mặt hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam năm 2022 .7: Thị trƣờng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam năm 2012 .8: Thị trƣờng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam năm 2022 .9: Kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2012-2022 .10: Cơ cấu mặt hàng thủy sản nhập khẩu của Việt Nam năm 2012 .11: Cơ cấu mặt hàng thủy sản nhập khẩu của Việt Nam năm 2022 .12: Thị trƣờng nhập khẩu thủy sản của Việt Nam năm 2012 .13: Thị trƣờng nhập khẩu thủy sản của Việt Nam năm 2022 .14: Sản lƣợng sản xuất thủy sản của Na Uy giai đoạn 2012-2021 .15: Sản lƣợng sản xuất thủy sản của Iceland giai đoạn 2012 – 2021 .16: Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của EFTA giai đoạn 2012-2022 .17: Cơ cấu mặt hàng thủy sản xuất khẩu của EFTA, 2017-2022 .18: Thị trƣờng xuất khẩu thủy sản của EFTA giai đoạn 2017-2022 .19: Kim ngạch nhập khẩu thủy sản của EFTA giai đoạn 2012-2022 .20: Cơ cấu mặt hàng thủy sản nhập khẩu của EFTA .21: Thị trƣờng nhập khẩu thủy sản của EFTA giai đoạn 2017-2022 .22: Kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ Na Uy giai đoạn 2012 – 2022 .23: Cơ cấu mặt hàng thủy sản nhập khẩu của Việt Nam từ Na Uy giai đoạn 2017-2022 .24: Kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam từ Iceland giai đoạn 2012- 2022 .25: Cơ cấu mặt hàng thủy sản nhập khẩu của Việt Nam từ Iceland giai đoạn 2017-2022. 71 9 CHƢƠNG I: GIỚI THIỆU VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của đề tài Với lợi thế đƣờng bờ biển dài và diện tích mặt nƣớc lớn, Việt Nam là một trong những cƣờng quốc trên thế giới về sản xuất và xuất khẩu thủy sản. Bên cạnh đó, ngành thủy sản hiện nay là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, với tốc độ tăng trƣởng ổn định 4,5 - 5% trong những năm qua.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tổng sản lƣợng thủy sản của Việt Nam đã tăng 38% từ 6,56 triệu tấn năm 2015 lên 9 triệu tấn năm 2022. Trong đó, sản lƣợng nuôi trồng thủy sản chiếm 57% và khai thác thủy sản chiếm 43%. Về xuất khẩu, kim ngạch xuất khẩu tăng từ 800 triệu USD năm 1998 lên 11 tỷ USD năm 2022, tăng hơn 12 lần. Con số 11 tỷ USD trong năm 2022 đã đƣa Việt Nam trở thành 1 trong 3 nƣớc xuất khẩu thủy sản lớn nhất trên thế giới chỉ sau Trung Quốc và Na Uy.

Mặc dù là quốc gia xuất khẩu thủy sản lớn trên thế giới, trong những năm gần đây Việt Nam cũng nhập khẩu thủy sản để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nƣớc và chế biến phục vụ tái xuất khẩu. Tổng kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam tăng gấp 5 lần trong giai đoạn 2010 - 2021 với tốc độ tăng trƣởng trung bình hơn 18%/ năm, từ mức 328.000 USD trong năm 2010 lên 1. Đáng chú ý, trong năm 2019 - 2021, kim ngạch nhập khẩu thủy sản của Việt Nam vẫn ghi nhận tốc độ tăng trƣởng cao, 7%/năm dù chịu nhiều tác động tiêu cực từ đại dịch Covid-19. Tổng giá trị nhập khẩu thủy sản của Việt Nam năm 2022 đạt 2.000 USD, tăng 26% so với năm 2021 (ITC Trade Map, 2024).

Hiệp hội thƣơng mại tự do châu Âu (EFTA) đƣợc thành lập năm 1960. Từ năm 1995 đến nay, EFTA có 4 quốc gia thành viên chính thức là Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ.