CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Tổng quan về sự hài lòng Ở Việt Nam đã có rất nhiều nghiên cứu, nhiều bài viết liên quan về việc khảo sát mức độ hài lòng của sinh viên và giảng viên trong công tác tổ chức đào tạo. Năm 2005, nghiên cứu “ Đánh giá chất lượng đào tạo từ góc độ cựu sinh viên của trường Đại học Bách Khoa Tp.Hồ Chí Minh của hai tác giả Nguyễn Thúy Quỳnh Loan, Nguyễn Thị Thanh Thoản. Bài viết này trình bày kết quả đánh giá chất lượng đào tạo từ góc độ cựu sinh viên của trường Đại học Bách khoa Tp.HCM ở các khía cạnh: chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, và kết quả đào tạo.
479 bảng câu hỏi phản hồi của cựu sinh viên đã được xử lý và phân tích trong nghiên cứu này. Từ kết quả đánh giá, bài viết đưa ra những mặt mạnh và mặt yếu trong công tác đào tạo của nhà trường và đề xuất một số cải tiến để nâng cao chất lượng đào tạo. Mặc dù nghiên cứu này mang lại nhiều thông tin tham khảo hữu ích cho việc cải tiến chất lượng đào tạo của trường, nhưng nó vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định như đối tượng khảo sát mới tập trung vào 6 khoa và phương pháp lấy mẫu thuận tiện nên tính khái quát chưa cao. Trong bài viết này cũng chưa đưa ra sự so sánh giữa các khoa để xác định các yếu tố cần cải tiến cụ thể hơn cho từng khoa.
Đây là kinh nghiệm cần rút ra cho các nghiên cứu liên quan. Theo Nguyễn Kim Dung với đề tài“Khảo sát mức độ hài lòng của SV về chất lượng giảng dạy và quản lý của một số trường ĐH Việt Nam”, Viện Nghiên cứu Giáo dục - Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, bài viết được trình bày trong Hội thảo "Đánh giá Xếp hạng các trường ĐH-CĐ Việt Nam" của VNU, tổ chức tại Huế ngày 16/04/2010. Bài viết trình bày kết quả khảo sát mức độ hài lòng của sinh viên (SV) về chất lượng giảng dạy và quản lý của một số trường đại học Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2005. Các số liệu trong bài báo này được lấy từ số liệu của đề tài nghiên cứu cấp Bộ của Trường ĐHSP Tp.
Hồ Chí Minh "CÁC GIẢI PHÁP CƠ BẢN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC". Do số liệu này chỉ được sử dụng để phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và do mức độ nhạy cảm của vấn đề xếp hạng 7 mà trong bài báo này, tên các trường ĐH sẽ không được công bố. Mục đích của bài báo không phải để xếp hạng các trường ĐH, mà chỉ nhằm cung cấp các số liệu đã được khảo sát về mức độ hài lòng của SV nhằm giúp cho các trường ĐH Việt Nam nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng giảng dạy và quản lý. Kết quả khảo sát nếu được cung cấp đến từng trường sẽ tạo được hiệu quả mạnh mẽ trong việc cải thiện chất lượng giảng dạy và quản lý.
Bài báo là cơ sở cho việc tham khảo khi thiết kế phiếu khảo sát cho nghiên cứu về sự hài lòng của sinh viên và giảng viên đối với công tác tổ chức đào tạo tại trường ĐHQT. Trong kỷ yếu hội thảo Đảm bảo chất lượng trong đổi mới giáo dục đại học Lê Văn Hảo (2010) với bài viết “Vai trò của sinh viên đối với hoạt động quản trị và đảm bảo chất lượng ở đại học trong bối cảnh hội nhập quốc tế”, tác giả có đề cập đến vai trò của sinh viên, thường được diễn đạt bởi các thuật ngữ: khách hàng, người cộng sự, người tham gia, người học. Vấn đề đặt ra là thuật ngữ nào, đặc biệt giữa hai thuật ngữ khách hàng và người cộng sự, có thể diễn đạt tốt nhất ở trong nhà trường? Đa số các đại biểu của hội thảo cho rằng không thể chỉ dùng một thuật ngữ duy nhất, khách hàng hoặc người cộng sự để nói về vai trò của sinh viên trong nhà trường đại học. Và vì vậy, trách nhiệm của nhà trường và của sinh viên, cùng với các quyền lợi của họ, cần phải được xem xét một cách đầy đủ.
Bài viết đã nhấn mạnh vai trò của người học trong môi trường giáo dục đại học. Từ đó việc làm hài lòng người học, hỗ trợ người học trong các hoạt động mà người học tham gia tại trường chính là tác nhân tích cực đến kết quả học tập của người học cũng như thúc đẩy quá trình nâng cao chất lượng các hoạt động hỗ trợ của trường. Ngoài ra, trong năm 2010, với bài viết “Giá trị cảm nhận về đào tạo từ góc nhìn sinh viên” của tác giả Chu Nguyễn Mộng Ngọc, nghiên cứu này nhằm hoàn chỉnh thang đo khái niệm giá trị cảm nhận về dịch vụ đào tạo theo góc nhìn của sinh viên đai học (ĐH) tại Việt Nam. Kết quả cho thấy giá trị cảm nhận về dịch vụ đào tạo ĐH được thể hiện qua 6 thành tố giá trị, gồm: cảm xúc, ước muốn, chức năng (giá trị chức năng còn tách thành 2 thành phần riêng biệt), xã hội và tri thức; và 6 thành 8 tố này có sự khác biệt theo cảm nhận của các sinh viên khác nhau về ngành học và thời gian vào trường.
Kết quả nghiên cứu đã cho thấy nội dung bên trong của nhận thức sinh viên VN về giá trị cảm nhận đối với dịch vụ đào tạo ĐH, kết quả nghiên cứu chỉ mới mang tính khám phá và đòi hỏi sự cẩn thận khi suy rộng cho các tổ chức giáo dục ĐH trong nước. Bên cạnh đó sự thuận tiện của mẫu những sinh viên tham gia trả lời câu hỏi khiến cho tác giả có khả năng đã bỏ sót một khía cạnh khác của giá trị cảm nhận trong những sinh viên không đến giảng đường. Kết quả nghiên cứu có thể giúp người làm công tác quản lý các trường ĐH có cái nhìn tổng thể về cấu trúc của giá trị dịch vụ đào tạo do sinh viên cảm nhận, làm nguồn tham khảo cho các nghiên cứu sâu hơn nhằm tạo ra và nâng cao giá trị dịch vụ để gia tăng uy tín của nhà trường. Cũng trong năm 2010, Nguyễn Thị Trang thuộc trường Trường Đại học Kinh tế đã thực hiện đề tài “Xây dựng mô hình đánh giá mức độ hài lòng của sinh viên với chất lượng đào tạo tại trường đại học Kinh Tế, Đại học Đà Nẵng”.
Từ những đặc điểm về dịch vụ đào tạo đại học và những mô hình nghiên cứu về chất lượng dịch vụ, chất lượng đào tạo đại học trong và ngoài nước, đề tài nghiên cứu xây dựng mô hình đánh giá mức độ hài lòng của sinh viên với chất lượng đào tạo đại học. Với kết quả nghiên cứu thực nghiệm tại trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, đề tài cũng thực hiện kiểm định và hiệu chỉnh mô hình thông qua: Hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha, Phân tích nhân tố khám phá EFA. Phân tích nhân tố khẳng định CFA, và Mô hình cấu trúc tuyến tính SEM. Qua đó, đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao mức độ hài lòng của sinh viên cũng như chất lượng đào tạo tại trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
Kết quả nghiên cứu trên có thể được tham khảo cho phần thiết kế phương pháp nghiên cứu và đánh giá độ tin cậy của phiếu khảo sát cho nghiên cứu về sự hài lòng của sinh viên và giảng viên đối với công tác tổ chức đào tạo tại trường ĐHQT. Bên cạnh các nghiên cứu và các bài viết trong nước, các nghiên cứu ngoài nước về sự hài lòng của người học đối với công tác tổ chức đào tạo cũng đã được các nhà nghiên cứu đầu tư thực hiện rất nhiều. 9 Babar Zaheer Butt and Kashif ur Rehman (2010) trong nghiên cứu “A study examining the students satisfaction in higher education”, nghiên cứu này kiểm tra sự hài lòng của sinh viên ở Pakistan. Nghiên cứu tập trung vào các yếu tố như kiến thức chuyên môn của giảng viên, các khóa học, môi trường học tập và các thiết bị trong phòng học.
Phản hồi của sinh viên được đo lường thông qua các câu hỏi tương ứng với thang đo 5 điểm. Mẫu nghiên cứu gồm 350 sinh viên tùy thuộc vào trường công hay trường tư. Kết quả phân tích hồi quy cho thấy rằng tất cả các thuộc tính có tác động quan trọng và tích cực vào sự hài lòng của sinh viên thông qua các mức độ khác nhau. Tuy nhiên, kiến thức chuyên môn của giảng viên là yếu tố có ảnh hưởng nhất trong số tất cả các biến.
Do vậy nhà trường cần đặc biệt chú ý hơn nữa trong hoạch định chiến lược phát triển cũng như các chính sách tăng cường hoạt động nhằm phát triển đội ngũ giảng dạy có chất lượng cao. Hoạt động giảng dạy của giảng viên được đánh giá cao trong nghiên cứu này sẽ được đưa vào mục hỏi của khía cạnh giảng trong khái niệm công tác tổ chức đào tạo mà tác giả đang thực hiện. Aldemir and Gulcan (2004) đã nghiên cứu về sự hài lòng của sinh viên: nghiên cứu trường hợp ở Thổ Nhĩ Kỳ (Students Satisfaction in Higher Education: A Turkish Case). Mục đích của nghiên cứu này là để xác định mức độ và các yếu tố về sự hài lòng của sinh viên với các trường mà họ đang theo học.
Thứ nhất, khái niệm về sự hài lòng sẽ được xác định. Thứ hai, một khung khái niệm để chứng minh mối quan hệ giữa các yếu tố nằm đằng sau sự hài lòng của sinh viên sẽ được trình bày. Thứ ba, kết quả và ý nghĩa của một cuộc điều tra mà các tác giả đã cố gắng để kiểm tra các mối quan hệ tiền giả định trong ranh giới của các khung khái niệm sẽ được đưa ra và thảo luận. Những hạn chế của nghiên cứu cũng được trình bày rất rõ ràng.
Kết quả của nghiên cứu cho thấy rằng, ít nhất là đối với một số sinh viên đại học Thổ Nhĩ Kỳ, chất lượng giáo dục, giảng viên, sách giáo khoa và thông báo trước khi theo học đại học có thể được xem là yếu tố quan trọng của sự hài lòng. Đây chính là nội dung hữu ích để tác giả tham khảo khi xây dựng các mục hỏi khảo sát về sự hài lòng của sinh viên đối với công tác tổ chức đào tạo tại trường. 10 DeShields et al. Một phân tích về các yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến sự hài lòng của toàn thể sinh viên của 1.