mở đầu bằng Hiến Pháp 1980, trong đó đảm bảo thực hiện một nền kinh tế quốc dân chủ yếu có hai thành phần kinh tế: kinh tế quốc doanh thuộc sở hữu toàn dân và kinh tế hợp tác xã thuộc sở hữu tập thể. Hiến pháp đã quy định toàn bộ đất đai và tài nguyên thiên nhiên thuộc sở hữu toàn dân được “Nhà nước thống nhất quản lý bằng pháp luật và quy hoạch”. Trong thời gian này, hệ thống tổ n 12 chức quản lý đất đai chưa đủ mạnh trên phạm vi toàn quốc cho mọi loại đất, chưa có quy hoạch sử dụng đất toàn quốc, Nhà nước mới chỉ quan tâm tới quản lý và các chính sách đối với đất nông nghiệp nên đã dẫn đến việc giao và sử dụng tuỳ tiện các loại đất khác, chuyển đổi mục đích sử dụng đất không theo quy hoạch. Từ năm 1980 đến năm 1991, chế độ sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước thống nhất quản lý được xác lập.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã quyết định thành lập “Tổng cục Quản lý Ruộng đất” vào năm 1979 thuộc Chính phủ và các cơ quan quản lý ruộng đất ở địa phương trực thuộc Ủy ban nhân dân các cấp. Thủ tướng Chính phủ đã ra Chỉ thị 299/TTg ngày 10/11/1980 về việc triển khai đo đạc giải thửa nhằm nắm lại quỹ đất toàn quốc, đáp ứng nhu cầu quản lý và sử dụng đất đai trong giai đoạn mới. Năm 1987 Luật Đất đai lần đầu tiên của nước ta được chuẩn y, có hiệu lực từ năm 1988. Dấu mốc tiếp theo có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế nông nghiệp là Nghị Quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 5/4/1989, một văn kiện quyết định nhằm đổi mới chế độ sử dụng đất nông nghiệp.
Nghị Quyết đã khẳng định việc chuyển nền nông nghiệp tự cung tự cấp theo hướng sản xuất hàng hóa. Đây là những bước đi có tính then chốt nhằm phát triển kinh tế hộ gia đình ở nông thôn trên cơ sở Nhà nước giao đất cho hộ gia đình cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài. Để triển khai Luật Đất đai 1988, Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị và Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 2 khóa VII, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã phê chuẩn hai Pháp lệnh, Chính phủ đã ban hành một Nghị định, Thủ tướng Chính phủ đã có một Chỉ thị. Tổng cục Quản lý Ruộng đất đã ban hành một số Quyết định và Thông tư hướng dẫn.
Giai đoạn từ năm 1992 tới nay, bắt đầu bằng Hiến pháp 1992 xác định điểm khởi đầu công cuộc đổi mới hệ thống chính trị. Chế độ sở hữu và quản lý đất đai được ghi vào Hiến Pháp, trong đó quy định[1]: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân” (Điều 17) “Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả. Nhà nước giao đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài. Tổ chức và cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm đất, được chuyển quyền sử dụng đất được n 13 Nhà nước giao theo quy định của pháp luật” (Điều 18).
Như vậy, Hiến pháp 1992 đã quy định rõ ràng về chế độ sử dụng đất cũng như phương thức quản lý sử dụng đất trong thời kỳ đổi mới nền kinh tế nước ta. Sự nghiệp đổi mới đất nước đòi hỏi sửa đổi Luật Đất đai cho phù hợp với cơ chế thị trường, đặc biệt để tạo điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và lao động nông nghiệp theo công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Luật Đất đai mới đã được Quốc hội (khóa XI) thông qua tại kỳ họp lần thứ 4, Chủ tịch nước đã ký Lệnh công bố ngày 31/7/1993. Ngay sau khi ban hành Luật Đất đai 1993, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và các Bộ đã ban hành hàng loạt các văn bản luật, Pháp lệnh, Nghị định, Chỉ thị, Thông tư để triển khai công tác quản lý Nhà nước về Đất đai.
Luật Đất đai năm 1993 có 07 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai. Thời kỳ từ 1993 đến nay Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nhà nước ta đã liên tục sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai nhằm hoàn thiện hơn công tác quản lý và sử dụng đất đai trong toàn quốc. Luật Đất đai năm 1993 được sửa đổi, bổ sung năm 1998 và năm 2001 là những đạo luật quan trọng thể hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước ta. Kết quả đạt được góp phần tích cực, thúc đẩy phát triển kinh tế, góp phần ổn định chính trị, nâng cao đời sống của người dân.
Chính sách, pháp luật đất đai đã trở thành một trong những động lực chủ yếu để đưa nước ta vào nhóm những nước hàng đầu thế giới về xuất khẩu nông sản và thủy sản. Kinh tế nông nghiệp đã thoát khỏi tình trạng tự cấp tự túc và chuyển sang sản xuất hàng hóa; bộ mặt kinh tế - xã hội nông thôn được cải thiện. Diện tích đất có rừng che phủ từ chỗ bị suy giảm mạnh, gần đây đã được khôi phục và tăng nhanh. Cơ cấu sử dụng đất được chuyển đổi cùng với quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế.
Diện tích đất dành cho phát triển công nghiệp, dịch vụ, xây dựng kết cấu hạ tầng, xây dựng đô thị tăng nhanh, đáp ứng phần lớn nhu cầu sử dụng đất trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. n 14 Công tác quản lý nhà nước về đất đai dựa trên nền tảng hệ thống pháp luật đất đai ngày càng hoàn thiện, đã đạt được những tiến bộ rõ rệt; hệ thống quản lý nhà nước về đất đai được tăng cường, từng bước phân cấp và phát huy tự chủ của địa phương. Tuy nhiên, tình hình quản lý và sử dụng đất đai đang có nhiều yếu kém. Hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn, tính khả thi thấp; việc quản lý đất đai theo quy hoạch, kế hoạch chưa trở thành ý thức trong các cơ quan và người quản lý, sự tuỳ tiện khá phổ biến.
Hệ thống quản lý Nhà nước về đất đai còn nhiều bất cập, cơ chế quản lý tài chính về đất đai thiếu hiệu quả. Thị trường bất động sản hoạt động tự phát, nhiều giao dịch về đất đai không qua cơ quan nhà nước. Cơ quan quản lý đất đai các cấp nhìn chung yếu kém, cán bộ địa chính ở cơ sở năng lực còn yếu, lại thường xuyên thay đổi công tác. Hệ thống đăng ký đất đai còn mang tính thủ công, thiếu đồng bộ và chưa phát huy được vai trò là công cụ để thống nhất quản lý nhà nước về đất đai.
Để khắc phục những nhược điểm, bất cập trong hệ thống pháp luật đất đai hiện hành, ngày 26-11-2003 Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI kỳ họp thứ 4 đã thông qua Luật Đất đai 2003 và bắt đầu có hiệu lực vào ngày 1-7-2004[11]. Thông qua 13 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai của Luật Đất đai 2003 đã xác định vai trò quản lý Nhà nước về đất đai là rất quan trọng và luôn khẳng định “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý”. Vai trò của quản lý Nhà nước về đất đai được nâng lên một bậc, vai trò và quyền hạn của từng cấp được xác định rõ ràng. Đất đai được quản lý chặt chẽ và sử dụng hợp lý hơn, mang lại hiệu quả kinh tế hơn.
Công tác quản lý đất đai một số nước trên thế giới. Tình hình quản lý đất đai ở Australia Trong suốt quá trình lịch sử từ lúc là thuộc địa của Anh đến khi trở thành quốc gia độc lập, pháp luật và chính sách đất đai của Australia mang tính kế thừa và phát triển một cách liên tục, không có sự thay đổi và gián đoạn do sự thay đổi về chính trị. Đây là điều kiện thuận lợi để n 15 pháp luật và chính sách đất đai phát triển nhất quán và ngày càng hoàn thiện. Luật Đất đai của Australia quy định Nhà nước và tư nhân có quyền sở hữu đất đai và bất động sản trên mặt đất.
Phạm vi sở hữu đất đai theo luật định là tính từ tâm trái đất trở lên, nhưng thông thường Nhà nước có quyền bảo tồn đất ở từng độ sâu nhất định, nơi có những mỏ khoáng sản quý như vàng, bạc, thiếc, than, dầu mỏ… Luật Đất đai Australia bảo hộ tuyệt đối quyền lợi và nghĩa vụ của chủ sở hữu đất đai. Chủ sở hữu có quyền cho thuê, chuyển nhượng, thế chấp, thừa kế theo di chúc mà không có sự cản trở nào, kể cả việc tích luỹ đất đai. Tuy nhiên, luật cũng quy định Nhà nước có quyền trưng thu đất tư nhân để sử dụng vào mục đích công cộng, phục vụ phát triển kinh tế, xã hội nhưng phải thực hiện bồi thường thoả đáng. Tình hình quản lý đất đai ở Pháp Là một quốc gia thuộc khối Đông Âu.
Tại đây, hầu hết đất đai thuộc sở hữu của tư nhân, do đó việc quản lý đất đai ở Pháp dựa trên cơ sở hệ thống thông tin tin học hóa đước truy cập, nối mạng từ trung ương đến địa phương. Vì vậy, ở Pháp không tiến hành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng mỗi chủ sở hữu đất được cấp một trích lục địa chính cho phép chứng thực tính chính xác của các dấu hiệu địa chính đối với bất kỳ một bất động sản cần. n 16 PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.
Đối tượng nghiên cứu Thực trạng công tác quản lý và sử dụng đất trên địa bàn phường Đức Xuân, thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn. Phạm vi nghiên cứu Các vấn đề liên quan tới công tác quản lý và sử dụng đất trên địa bàn phường Đức Xuân, thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn. Địa điểm và thời gian tiến hành 3. Địa điểm Phường Đức Xuân, thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn.
Thời gian Từ ngày 20/01/2014 đến 30/04/2014. Nội dung nghiên cứu 3. Đánh giá điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và thực trạng kinh tế xã hội của phường 3. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất của phường 3.
Tình hình quản lý theo 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai 3. Đề xuất, định hướng hoàn thiện công tác quản lý đất đai và sử dụng đất hợp lý, khoa học 3. Phương pháp nghiên cứu 3.