Luận Văn Thạc Sĩ: Đánh Giá Ô Nhiễm Nước Sông Bần Vũ Xá Tỉnh Hưng Yên Và Đề Xuất Biện Pháp Giảm Thiểu

Luận văn thạc sĩ đánh giá ô nhiễm nước sông Bần Vũ Xá, tỉnh Hưng Yên, phân tích nguyên nhân và đề xuất biện pháp giảm thiểu hiệu quả.

• Tác giả: Phan Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Thắng
• Trường học: Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Ô Nhiễm Nước Sông Bần Vũ Xá Hưng Yên Và Biện Pháp Giảm Thiểu
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hưng Yên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. GIỚI THIỆU KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Địa hình, địa chất
• 1.1.3. Khí hậu
• 1.1.4. Thủy văn
• 1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 1.2.1. Dân số và lao động
• 1.2.2. Kinh tế
• 1.3. Tình hình ô nhiễm nước và yêu cầu quản lý, bảo vệ chất lượng nước của sông Bần Vũ Xá
• 1.3.1. Tình hình ô nhiễm nước
• 1.3.2. Yêu cầu quản lý, bảo vệ chất lượng nước
• 1.4. Nội dung nghiên cứu trong luận văn
• 2. ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC VÀ DỰ BÁO BIẾN ĐỔI CHẤT LƯỢNG NƯỚC SÔNG BẦN VŨ XÁ
• 2.1. Các nguồn gây ô nhiễm nước
• 2.1.1. Nguồn ô nhiễm do công nghiệp
• 2.1.2. Nguồn ô nhiễm do nông nghiệp
• 2.2. Tính toán/ước tính tải lượng chất ô nhiễm lưu vực sông Bần Vũ Xá
• 2.2.1. Phương pháp tính toán
• 2.2.2. Tính toán/ước tính tải lượng chất ô nhiễm phát sinh trong lưu vực sông Bần Vũ Xá
• 2.3. Đánh giá chất lượng nước
• 2.3.1. Số liệu quan trắc chất lượng nước
• 2.3.2. Đánh giá chung về ô nhiễm nước
• 2.3.3. Phân tích đánh giá nguyên nhân gây ô nhiễm nước
• 2.4. Tính toán đánh giá biến đổi chất lượng nước và ô nhiễm nước sông theo mô hình toán chất lượng nước
• 2.4.1. Khái quát chung về mô hình toán và lựa chọn mô hình
• 2.4.2. Giới thiệu tóm tắt mô hình QUAL2K
• 2.4.3. Giới thiệu tóm tắt phương pháp mô phòng của mô hình QUAL2K
• 2.4.4. Phương pháp xác định thông số mô hình
• 2.4.5. Số liệu đầu vào và kết quả đầu ra của mô hình
• 2.4.6. Các bước ứng dụng mô hình
• 2.4.7. Ứng dụng mô hình mô phỏng biến đổi chất lượng nước sông Bần Vũ Xá
• 3. NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ, BẢO VỆ
• 3.1. Giới thiệu chung
• 3.2. Ứng dụng mô hình toán xem xét các kịch bản/phương án quản lý bảo vệ chất lượng nước cho sông Bần Vũ Xá
• 3.2.1. Xây dựng các kịch bản
• 3.2.2. Kết quả tính toán và dự báo biến đổi chất lượng nước theo các kịch bản
• 3.3. Nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý bảo vệ chất lượng nước
• 3.3.1. Biện pháp 1: Xem xét và rà soát quy hoạch phát triển công nghiệp hợp lý để các nguồn xả thải không vượt quá khả năng chịu tải của dòng sông
• 3.3.2. Biện pháp 2: Quản lý kiểm soát chặt chẽ các nguồn xả thải để giảm áp lực ô nhiễm trong đoạn sông
• 3.3.3. Biện pháp 3: Giải pháp xây dựng công trình xử lý nước thải
• 3.3.4. Biện pháp 4: Giải pháp nâng cao năng lực quản lý, thanh tra giám sát để kiểm soát, giảm thiểu ô nhiễm
• 3.3.5. Biện pháp 5: Tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức cho tất cả các thành phần liên quan về ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá ô nhiễm nước sông Bần Vũ Xá

Ô nhiễm nước sông Bần Vũ Xá là vấn đề nghiêm trọng tại tỉnh Hưng Yên. Sông này chịu ảnh hưởng từ nhiều nguồn thải công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt. Chất lượng nước sông Bần đã suy giảm đáng kể, với các chỉ số ô nhiễm vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Nước sông thường đục, có màu vàng sậm và chứa nhiều rác thải. Tác động ô nhiễm nước sông không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn gây hại cho sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là các bệnh ngoài da và phụ khoa.

1.1. Nguồn gây ô nhiễm

Nguồn ô nhiễm nước sông Bần chủ yếu đến từ các khu công nghiệp, làng nghề và hoạt động nông nghiệp. Nguồn nước sông Bần tiếp nhận lượng lớn nước thải chưa qua xử lý từ các nhà máy và khu dân cư. Các chất ô nhiễm như BOD5, COD và Coliform vượt quá giới hạn cho phép, gây ra tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

1.2. Đánh giá chất lượng nước

Đánh giá ô nhiễm nước được thực hiện thông qua các chỉ số chất lượng nước (WQI). Kết quả cho thấy, chất lượng nước sông Bần ở mức kém, đặc biệt tại các đoạn sông gần khu công nghiệp. Các chỉ số BOD5 và COD cao hơn nhiều so với tiêu chuẩn, cho thấy mức độ ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng.

II. Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm

Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm nước cần được áp dụng để cải thiện chất lượng nước sông Bần. Các giải pháp bao gồm quản lý chặt chẽ nguồn thải, xây dựng hệ thống xử lý nước thải và nâng cao nhận thức cộng đồng. Giải pháp bảo vệ môi trường nước cần được thực hiện đồng bộ từ cấp địa phương đến trung ương.

2.1. Quản lý nguồn thải

Quản lý ô nhiễm nước sông cần tập trung vào việc kiểm soát các nguồn thải công nghiệp và sinh hoạt. Các khu công nghiệp cần được yêu cầu lắp đặt hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn. Quản lý ô nhiễm nguồn nước cũng cần bao gồm việc giám sát thường xuyên và xử phạt nghiêm khắc các vi phạm.

2.2. Xây dựng công trình xử lý

Giải pháp xây dựng công trình xử lý nước thải là cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm. Các nhà máy xử lý nước thải tập trung cần được xây dựng tại các khu vực đông dân cư và khu công nghiệp. Bảo vệ môi trường nước cũng cần được thực hiện thông qua việc tái sử dụng nước thải đã qua xử lý.

III. Ứng dụng mô hình toán học

Mô hình toán chất lượng nước được sử dụng để dự báo biến đổi chất lượng nước sông Bần. Mô hình QUAL2K được áp dụng để mô phỏng các kịch bản ô nhiễm và đánh giá hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu. Quản lý ô nhiễm nước sông dựa trên kết quả mô hình sẽ giúp đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời.

3.1. Mô hình QUAL2K

Mô hình QUAL2K là công cụ hiệu quả để đánh giá chất lượng nước sông Bần. Mô hình này cho phép dự báo sự thay đổi của các chỉ số ô nhiễm như BOD5, COD và DO. Ứng dụng mô hình toán giúp xác định các khu vực cần ưu tiên xử lý và đánh giá hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu.

3.2. Kết quả mô phỏng

Kết quả mô phỏng từ mô hình QUAL2K cho thấy, nếu không có biện pháp can thiệp, chất lượng nước sông Bần sẽ tiếp tục suy giảm. Các kịch bản giảm thiểu ô nhiễm được đề xuất dựa trên kết quả mô phỏng sẽ giúp cải thiện đáng kể chất lượng nước trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sông Bần Vũ Xá, một trong những dòng sông nhỏ thuộc tỉnh Hưng Yên, có chiều dài 17 km, trong đó 15,2 km chảy qua địa phận huyện Văn Lâm và Mỹ Hào, đóng vai trò quan trọng trong cung cấp nước tưới tiêu nông nghiệp. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sông đã bị ô nhiễm nghiêm trọng do lượng lớn nước thải sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp chưa qua xử lý đổ trực tiếp vào. Dân số lưu vực sông năm 2012 khoảng 67.000 người, với mật độ dân số tại thị trấn Bần lên tới 1.075 người/km², tạo áp lực lớn lên môi trường nước. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng ô nhiễm nước sông Bần Vũ Xá, dự báo biến đổi chất lượng nước trong tương lai và đề xuất các biện pháp quản lý, giảm thiểu ô nhiễm phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đoạn sông chảy qua tỉnh Hưng Yên, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2012-2013. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước, nâng cao sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế bền vững tại khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết ô nhiễm nước: Phân loại các nguồn ô nhiễm (sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, làng nghề), cơ chế tác động của các chất ô nhiễm như BOD5, COD, TSS, kim loại nặng đến chất lượng nước và hệ sinh thái thủy sinh.
• Mô hình toán chất lượng nước QUAL2K: Mô hình mô phỏng biến đổi chất lượng nước trong hệ thống sông, bao gồm các yếu tố như dòng chảy, tải lượng ô nhiễm, quá trình phân hủy sinh học và hóa học.
• Chỉ số chất lượng nước (WQI): Phương pháp tổng hợp các thông số quan trắc để đánh giá mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng nguồn nước.

Các khái niệm chính bao gồm: tải lượng chất ô nhiễm, chỉ số BOD5 (đánh giá ô nhiễm hữu cơ), COD (đánh giá tổng lượng oxy cần thiết để oxy hóa chất hữu cơ), DO (độ hòa tan oxy), TSS (chất rắn lơ lửng), và các chỉ tiêu vi sinh như Coliform.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Tổng hợp số liệu từ các báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên, Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường, khảo sát thực địa, và số liệu quan trắc chất lượng nước năm 2012-2013 tại 3 điểm lấy mẫu trên sông.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tính toán tải lượng ô nhiễm dựa trên hệ số phát sinh chất thải, áp dụng mô hình toán QUAL2K để mô phỏng và dự báo biến đổi chất lượng nước theo các kịch bản phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lấy mẫu nước tại 3 vị trí đại diện trên sông (Cầu Bần, Cầu Yên Xá, Cống điều tiết Vũ Xá) vào mùa kiệt, đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ đoạn sông nghiên cứu.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích số liệu trong giai đoạn 2012-2013, mô phỏng và dự báo đến năm 2020, đề xuất giải pháp quản lý trong giai đoạn tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn thải nước thải lớn và đa dạng: Tổng lượng nước thải xả vào sông Bần Vũ Xá khoảng 21.000 m³/ngày đêm, trong đó nước thải sinh hoạt chiếm khoảng 3.319 m³/ngày đêm (84% lượng nước thải sinh hoạt), nước thải công nghiệp khoảng 17.593 m³/ngày đêm (chiếm 63-65% tổng lượng nước thải công nghiệp), nước thải nông nghiệp và làng nghề chiếm phần còn lại.
2. Chất lượng nước sông bị ô nhiễm nghiêm trọng: Các chỉ tiêu BOD5 vượt quy chuẩn từ 1,5 đến 2,38 lần; COD vượt từ 2,13 đến 3,18 lần; DO thấp hơn tiêu chuẩn từ 1,03 đến 1,1 lần; TSS vượt quy chuẩn từ 1,49 đến 2,4 lần; Coliform vượt tiêu chuẩn hàng chục nghìn lần tại các điểm quan trắc.
3. Chỉ số chất lượng nước (WQI) rất thấp: WQI tại 3 điểm quan trắc dao động từ 3 đến 20, thuộc mức "nước ô nhiễm nặng, cần các biện pháp xử lý trong tương lai".
4. Nguyên nhân chính: Gia tăng dân số và đô thị hóa nhanh, phát triển công nghiệp chưa đồng bộ với hệ thống xử lý nước thải, nước thải công nghiệp và sinh hoạt chưa được xử lý triệt để, chất thải rắn đổ tràn lan hai bên bờ sông, các làng nghề chưa có hệ thống xử lý nước thải.

Thảo luận kết quả

Kết quả mô hình và quan trắc cho thấy ô nhiễm hữu cơ (BOD5, COD) và vi sinh (Coliform) là những chỉ tiêu vượt chuẩn nghiêm trọng, phản ánh tình trạng xả thải chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn. Sự suy giảm DO cho thấy khả năng tự làm sạch của sông bị giảm sút, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái thủy sinh. So sánh với các nghiên cứu tại các sông nhỏ khác trong vùng đồng bằng Bắc Bộ, mức độ ô nhiễm của sông Bần Vũ Xá tương đối nghiêm trọng, đặc biệt tại khu vực thị trấn Bần và các khu công nghiệp dọc sông. Biểu đồ biến đổi BOD5 theo các kịch bản phát triển kinh tế xã hội dự báo xu hướng ô nhiễm sẽ tiếp tục gia tăng nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả. Các số liệu cũng cho thấy sự gia tăng ô nhiễm từ năm 2012 đến 2013, cảnh báo cấp thiết về quản lý nguồn thải. Việc áp dụng mô hình QUAL2K giúp dự báo chính xác biến đổi chất lượng nước, hỗ trợ xây dựng các kịch bản quản lý phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Rà soát và điều chỉnh quy hoạch phát triển công nghiệp: Hạn chế mở rộng các cơ sở sản xuất có nguy cơ xả thải lớn, đảm bảo tổng lượng nước thải không vượt quá khả năng chịu tải của sông. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư.
2. Tăng cường quản lý và kiểm soát nguồn thải: Thiết lập hệ thống giám sát nước thải tại các khu công nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh phân tán; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, Thanh tra môi trường.
3. Xây dựng và nâng cấp công trình xử lý nước thải tập trung: Đầu tư hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp tại các khu vực trọng điểm như thị trấn Bần, khu công nghiệp Phố Nối A. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: chính quyền địa phương, doanh nghiệp.
4. Nâng cao năng lực quản lý và giám sát môi trường: Đào tạo cán bộ, trang bị thiết bị hiện đại, tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường.
5. Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình truyền thông về bảo vệ môi trường nước, khuyến khích người dân và doanh nghiệp thực hiện đúng quy định. Thời gian: liên tục; Chủ thể: các tổ chức xã hội, trường học, chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và tài nguyên nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển bền vững, kiểm soát ô nhiễm nước.
2. Các doanh nghiệp và khu công nghiệp: Áp dụng các giải pháp xử lý nước thải, nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành khoa học môi trường: Tham khảo phương pháp đánh giá, mô hình mô phỏng chất lượng nước và các biện pháp quản lý ô nhiễm.
4. Cộng đồng dân cư sống dọc sông Bần Vũ Xá: Nâng cao nhận thức về tác động của ô nhiễm nước, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, cải thiện điều kiện sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sông Bần Vũ Xá bị ô nhiễm nghiêm trọng?
   Do lượng lớn nước thải sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp chưa qua xử lý đổ trực tiếp vào sông, cộng với việc quản lý nguồn thải còn hạn chế và chất thải rắn đổ tràn lan hai bên bờ sông.

2. Các chỉ tiêu ô nhiễm nào vượt quy chuẩn nhiều nhất?
   BOD5, COD, TSS và Coliform vượt quy chuẩn nhiều lần, đặc biệt Coliform vượt hàng chục nghìn lần, cho thấy ô nhiễm hữu cơ và vi sinh rất nghiêm trọng.

3. Mô hình QUAL2K được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   QUAL2K mô phỏng biến đổi chất lượng nước dựa trên tải lượng ô nhiễm và dòng chảy, giúp dự báo xu hướng ô nhiễm theo các kịch bản phát triển kinh tế xã hội.

4. Biện pháp nào ưu tiên để giảm ô nhiễm nước sông?
   Ưu tiên xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, tăng cường quản lý nguồn thải và điều chỉnh quy hoạch phát triển công nghiệp phù hợp với khả năng chịu tải của sông.

5. Chỉ số WQI phản ánh điều gì về chất lượng nước?
   WQI tổng hợp các thông số quan trắc để đánh giá mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng nước; giá trị thấp cho thấy nước bị ô nhiễm nặng, không phù hợp cho sinh hoạt và sản xuất.

Kết luận

• Sông Bần Vũ Xá đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do lượng lớn nước thải sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp chưa qua xử lý đổ trực tiếp vào.
• Các chỉ tiêu BOD5, COD, TSS, Coliform vượt quy chuẩn nhiều lần, chỉ số WQI rất thấp, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế.
• Mô hình toán QUAL2K đã được hiệu chỉnh và ứng dụng thành công để dự báo biến đổi chất lượng nước theo các kịch bản phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020.
• Đề xuất các giải pháp quản lý, kiểm soát nguồn thải, xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, nâng cao năng lực quản lý và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Nghiên cứu cần được tiếp tục mở rộng, cập nhật số liệu và áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến để bảo vệ bền vững nguồn nước sông Bần Vũ Xá.

Luận văn hy vọng sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường nước tại tỉnh Hưng Yên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU KHU VỰC NGHIÊN CỨU 1. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Sông Bần Vũ Xá bắt nguồn từ ngã ba sông Cầu Treo Thị trấn Bần tới địa phận xã Hòa Phong, huyện Mỹ Hào và đổ ra Bắc Hưng Hải tại xã Trường Kỷ tình Hải Dương. Sông chảy qua các xã Minh Hải của huyện Văn Lâm, Thị trấn Bần, xã Nhân Hòa, Phan Đình Phùng, Cẩm Xá, Dương Quan và Hòa Phong huyện Mỹ Hào.1: Sơ đồ khu vực nghiên cứu - sông Bần Vũ Xá đoạn chảy qua tỉnh Hưng Yên Ghi chú: 6 1.

Địa hình, địa chất 1) Địa hình Địa hình của tỉnh tương đối đồng nhất và có hướng dốc chủ yếu theo hướng từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông. Điểm cao nhất có cốt + 9 m đến 10 m tại khu đất bãi thuộc xã Xuân Quan huyện Văn Giang; điểm thấp nhất có cốt + 0,9 m tại xã Tiên Tiến, huyện Phù Cừ. Huyện Mỹ Hào có cốt đất cao + 6 đến + 7 m. 2) Địa chất Tỉnh Hưng Yên nằm gọn trong một ô trũng thuộc đồng bằng sông Hồng được cấu tạo bằng các trầm tích bở rời thuộc kỷ Đệ Tứ, chiều dày từ 150 m đến 160 m.

Theo thứ tự địa tầng bao gồm các loại đất đá như sau: - Các trầm tích Phistoxen, bề dày 130 m đến 140 m với các trầm tích vụn thô gồm sạn, sỏi, cát thô, cát trung có xen kẹp các thấu kính xét bột. Bao gồm các lớp: + Tầng bồi tích sông, thành phần chủ yếu là cuội, sạn, cát đa khoáng xen kẹp các lớp sét mỏng màu xám, màu nâu, nâu gụ, bề dày đạt 75 đến 80 m, nằm chính hợp trên tầng bồi tích sông, phân bố khắp khu vực. + Tầng bồi tích sông kiểu hỗn hợp, thành phần là cát, sét, sét cát màu xám, màu nâu, nâu gụ, bề dày đạt 50 đến 60 m nằm chỉnh hợp trên tầng bồi tích sông, phân bố khắp khu vực. - Các trầm tích Holoxen, bề dày 5 đến 30 m thành phần chủ yếu là sét cát, sét bột, sét chứa hữu cơ, phân bố trên mặt địa tầng bao gồm các lớp: + Bồi tích sông biển hỗn hợp, thành phần có cát, cát sét, chiều dày trên dưới 10m.

+ Bồi tích biển, thành phần là sét cát, sét màu xám, chiều dày 3 đến 7 m. + Bồi tích sông hiện đại, chủ yếu phân bố ở dải cục bộ ven sông Hồng, chiều dày 3 đến 5m, thành phần là sét pha cát. Khí hậu Hưng Yên thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, tuy không giáp với biển nhưng vẫn chịu ảnh hưởng của khí hậu miền duyên hải, hàng năm chia hai mùa rõ rệt: mùa nóng từ tháng 4 đến tháng 10, thời tiết nóng ẩm mưa nhiều. Mùa đông lạnh, ít mưa từ tháng 11 đến tháng 3.

7 Vùng nghiên cứu nằm ở huyện Mỹ Hào và Văn Lâm, có trạm khí tượng Hưng Yên là gần nhất, đặc trưng cho chế độ khí hậu của vùng nghiên cứu. Dựa theo số liệu niên giám thống kê trong thời kì nhiều năm của trạm (giai đoạn 2003-2013) xác định được các đặc trưng khí hậu chủ yếu năm trung bình nhiều năm của trạm như Bảng 1.1: Đặc trưng khí hậu năm trung bình nhiều năm của trạm Hưng Yên Chỉ tiêu Nhiệt độ Lượng mưa Giờ nắng Độ ẩm (0C) (mm) (giờ) (%) Tháng I 14,8 32 31 82 II 17,7 11 83 86 III 19,7 35 45 87 IV 23,9 82 46 88 V 27,1 161 137 85 VI 29,4 152 159 82 VII 29,6 219 215 73 VIII 28,7 219 129 86 IX 27,6 219 140 86 X 25,4 108 121 82 XI 22 82 90 79 XII 18,9 48 80 78 * Cả năm 23,7 1.276 84 (Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Hưng Yên) Từ bảng trên rút ra được những nhận xét về đặc điểm khí hậu vùng nghiên cứu như sau: 1) Nhiệt độ không khí Nằm trong vùng nhiệt đới, Hưng Yên quanh năm được tiếp nhận một lượng bức xạ rất dồi dào trên nền nhiệt độ cao. Nhiệt độ khá đồng nhất trên địa bàn tỉnh, phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp quanh năm, tuy nhiên do sự chi phối mạnh mẽ của hoàn lưu cực đới nên hàng năm nhiệt độ tại Hưng Yên phân hoá thành hai mùa có tính 8 chất khác nhau: Mùa hè nóng, nhiệt độ trung bình ổn định trên 250C, mùa đông rét lạnh, nhiệt độ trung bình dưới 200C. Nhiệt độ không khí năm trung bình nhiều năm là 23,70C.

Tháng 1 có nhiệt độ trung bình thấp nhất 14,80C, tháng 7 có nhiệt độ trung bình lớn nhất 29,60C. 2) Số giờ nắng trong năm Theo số liệu năm trung bình nhiều năm như trong bảng 1.1, tổng số giờ nắng trung bình năm 1.276 giờ, tháng 7 có nhiều giờ nắng nhất trong năm 215 giờ, tháng 3 có ít giờ nắng nhất 31 giờ. 3) Độ ẩm Chịu ảnh hưởng của các hoàn lưu biển, Hưng Yên có độ ẩm không khí khá lớn. Độ ẩm tương đối năm trung bình nhiều năm là 84%.

Tháng 4 có độ ẩm tương đối trung bình cao nhất là 88%, tháng 12 có độ ẩm tương đối trung bình thấp nhất là 78%. 4) Mưa Trong vùng, mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9, mùa khô thường từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau. Lượng mưa năm trung bình nhiều năm là 1. Tháng có lượng mưa trung bình trong nhiều năm cao nhất là tháng 7, tháng 8, tháng 9 (219mm).

Tháng có lượng mưa trung bình trong nhiều năm thấp nhất là tháng 2 (11mm) 1. Thủy văn 1) Mực nước Đoạn sông nghiên cứu chảy qua huyện Mỹ Hào và Văn Lâm, mực nước của sông Bần Vũ Xá chịu ảnh hưởng chủ yếu của chế độ thủy văn của hệ thống Bắc Hưng Hải, nguồn nước được cấp từ Bắc Hưng Hải qua sông Kim Sơn và sông Cầu Treo. 2) Dòng chảy Mùa lũ thường xảy ra chung với mùa mưa (tháng 5 đến tháng 9). Trong mùa lũ, nước trong sông lớn chủ yếu là do mưa lớn xảy ra trong khu vực.

Nước sông dâng cao không kịp tiêu ra hệ thống sông lớn nên thường xảy ra ngập úng một số vùng trong khu vực. 9 Dòng chảy trong sông trong mùa cạn chủ yếu là do nước ngầm và lượng nước tiêu bề mặt lưu vực cũng như lượng trữ trong lòng sông vào cuối mùa lũ cung cấp. Mặt khác, do sông nằm trong khu vực tưới của hệ thống thủy nông Bắc Hưng Hải, mùa kiệt được lấy nước từ sông Hồng vào qua cống Xuân Quan nên dòng chảy mùa kiệt của sông còn phụ thuộ vào chế độ cấp nước của hệ thống Bắc Hưng Hải. Tình hình hạn hán cũng thường xuyên xảy ra vào mùa cạn, mực nước sông xuống thấp vì vậy việc lấy nước tưới gặp nhiều khó khăn.

Điều kiện kinh tế, xã hội 1. Dân số và lao động Theo kết quả điều tra của Cục thống kê tỉnh Hưng Yên, dân số lưu vực sông Bần Vũ Xá thuộc 2 huyện Văn Lâm và Mỹ Hào năm 2012 là 67. Theo số liệu niên giám thống kê, tỷ lệ lao động là 59%. Mặc dù trong những năm gần đây, cơ cấu kinh tế đang dần chuyển sang lĩnh vực công nghiệp, tổng sản phẩm của các ngành công nghiệp chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu tổng sản phẩm của địa phương nhưng với đặc thù là vùng thuần nông, số lao động làm trong các lĩnh vực nông, lâm nghiệp, thủy sản vẫn đang chiếm tỷ lệ cao nhất 55,44% tổng số lao động, trong công nghiệp và xây dựng chiếm 25,07% tổng số lao động, còn lại số lao động trong lĩnh vực dịch vụ là 19,49%.2: Cơ cấu lao động lưu vực sông Bần Vũ Xá năm 2012 10 1.

Kinh tế Cùng với sự phát triển chung của tỉnh Hưng Yên, những năm gần đây kinh tế của các địa phương của lưu vực sông cũng không ngừng phát triển. Cơ cấu kinh tế của địa phương đang chuyển dần sang hướng công nghiệp và dịch vụ. Đặc biệt các ngành công nghiệp phát triển nhanh và có tốc độ tăng trưởng cao, quy mô và công nghệ đều tăng, tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. 2012 20,08 32,64 Nông, lâm nghiệp, thủy sản Công nghiệp và xây dựng 47,28 Dịch vụ Hình 1.3: Cơ cấu tổng sản phẩm của vùng nghiên cứu năm 2012 (%) Năm 2012, tổng sản phẩm của các ngành công nghiệp và xây dựng chiếm tỷ lệ cao nhất là 47,28%, tiếp theo là tổng sản phẩm của các ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản 32,64%, các ngành dịch vụ có tỷ lệ tổng sản phẩm thấp nhất 20,08%.

Tình hình ô nhiễm nước và yêu cầu quản lý, bảo vệ chất lượng nước của sông Bần Vũ Xá 1. Tình hình ô nhiễm nước 1) Nước thải Vùng nghiên cứu nhiều năm trước đây là vùng thuần nông, dân cư chủ yếu là làm nông nghiệp. Một số điểm tập trung dân cư như Thị trấn Bần chưa có điều kiện phát triển công nghiệp, dịch vụ. Mật độ dân số còn thấp nên nguồn gây ô nhiễm còn ít, chưa ảnh hưởng nhiều tới chất lượng nước.

Trong khoảng hơn một chục năm trở lại đây, do yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, nằm trong xu thế phát triển kinh tế xã hội các tỉnh đồng bằng, kinh tế xã hội của lưu vực song bắt đầu khởi sắc và phát triển với tốc độ nhanh hơn trước rất nhiều. Dân cư tập trung đông, bắt đầu xuất hiện ngàycàng nhiều các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ, khu công nghiệp tập trung nên nguồn thải phát 11 triển nhanh, gây áp lực lên sông, biến đổi chất lượng nước sông. Chính vì vậy mà chất lượng nước sông đã bắt đầu suy giảm và ô nhiễm cục bộ tại một số khu vực, đặc biệt là khu vực chảy qua thì trấn Bần. Điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển kinh tế xã hội của khu vực.

Bên cạnh việc tiếp nhận trực tiếp nước thải sinh hoạt và rác thải từ các hộ dân xã Minh Hải, Phan Đình Phùng, Cẩm Xá, Nhân Hòa, Dương Quang, Hòa Phong và thị trấn Bần thải trực tiếp xuống sông thì sông Bần Vũ Xá còn là nguồn tiếp nhận nước thải chính của một số công ty của khu công nghiệp Phố Nối A và một số cơ sở sản xuất kinh doanh phân tán dọc hai bên sông. Đây chính là những nguyên nhân gây nên tình trạng ô nhiễm nước sông. Kết quả điều tra thực tế cho thấy nước sông Bần Vũ Xá đục, có màu vàng nâu sậm, mùi hôi tanh. Trên sông không có thực vật nổi như bèo, rau muống nhưng có nhiều rác và có váng dầu.

Theo phản ánh của cán bộ xí nghiệp khai thác các công trình thủy lợi huyện Mỹ Hào thì vào mùa hè, nhiều cá rô phi nổi lên mặt nước lấy ôxi, có đợt cá chết trắng nổi trên mặt nước.