Đánh giá kết quả chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương, Ba Bể, Bắc Kạn (2015 - 2017)

Luận văn đánh giá kết quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2015-2017.

• Tác giả: Lý Thị Quan
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Quý Ly
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá kết quả công tác thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2015-2017
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Yêu cầu của đề tài
• 1.5. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.5.1. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu
• 1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lí luận của đề tài
• 2.2. Khái niệm về nông thôn mới
• 2.3. Khái niệm về mô hình nông thôn mới
• 2.4. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới ở nước ta
• 2.5. Vai trò của mô hình nông thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội
• 2.5.1. Về kinh tế
• 2.5.2. Về chính trị
• 2.5.3. Về văn hóa- xã hội
• 2.5.4. Về con người
• 2.5.5. Về môi trường
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế xã hội của xã Chu Hương
• 3.5. Thực trạng nông thôn xã Chu Hương so với bộ tiêu chí nông thôn mới
• 3.6. Mục tiêu, phương hướng và những biện pháp thực hiện xây dựng xã Chu Hương đến năm 2020
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7.1. Phương pháp thu thập thông tin, tài liệu
• 3.7.2. Phương pháp điều tra thực tế
• 3.7.3. Phương pháp tổng hợp thông tin phân tích, so sánh, đánh giá
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.1.1. Vị trí địa lí
• 4.1.1.2. Đặc điểm địa hình Địa mạo
• 4.1.1.3. Khí hậu, thời tiết
• 4.1.1.4. Tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế
• 4.1.3. Điều kiện về xã hội
• 4.1.3.1. Nguồn nhân lực
• 4.1.3.2. Thành phần dân tộc: Chủ yếu là dân tộc tày, kinh, dao, mông, nùng
• 4.2. Những khó khăn và thuận lợi của xã Chu Hương
• 4.2.1. Thuận lợi và tiềm năng
• 4.3. Thực trạng nông thôn xã Chu Hương so với bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới
• 4.3.1. Thực trạng nông thôn ở xã Chu Hương
• 4.3.2. Thực trạng nông thôn và so sánh với bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới ở xã Chu Hương
• 4.3.2.1. Tình hình nông thôn so với bộ tiêu chí
• 4.4. Xây dựng nông thôn mới trên quan điểm phát huy lợi thế của địa phương
• 4.5. Xây dựng nông thôn mới trên quan điểm phát huy mọi nguồn lực để xây dựng với tốc độ nhanh
• 4.6. Xây dựng nông thôn mới trên quan điểm kế thừa các thành tựu đã đạt được
• 4.7. Mục tiêu, phương hướng xây dựng nông thôn mới ở xã Chu Hương đến năm 2020
• 4.7.1. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới ở xã Chu Hương
• 4.7.2. Phương hướng xây dựng nông thôn mới ở xã Chu Hương
• 4.8. Giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng nông thôn mới xã Chu Hương
• 4.8.1. Tuyên truyền, vận động, giáo dục để tất cả các cấp các ngành và người dân tham gia xây dựng nông thôn mới
• 4.8.2. Đào tạo, nâng cao nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới
• 4.8.3. Phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn
• 4.8.4. Chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất nhằm nâng cao thu nhập cho người dân
• 4.8.5. Củng cố nâng cao chất lượng tổ chức đảng, vai trò của chính quyền và các tổ chức chính trị xã hội ở cơ sở để thực hiện có hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới
• 4.8.6. Về cơ chế huy động nguồn vốn đầu tư
• 4.8.7. Phải có sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng mô hình NTM
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về chương trình xây dựng nông thôn mới

Chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2015-2017 là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển nông thôn của Việt Nam. Mục tiêu chính của chương trình là cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao đời sống người dân, và phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Chương trình này được thực hiện dựa trên các chính sách nông thôn mới của Chính phủ, nhằm đưa nông thôn Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

1.1. Bối cảnh và sự cần thiết của chương trình

Xã Chu Hương là một địa bàn nông thôn với nhiều tiềm năng nhưng cũng gặp không ít khó khăn. Cơ sở hạ tầng yếu kém, kinh tế nông thôn chậm phát triển, và đời sống người dân còn thấp là những thách thức lớn. Chương trình xây dựng nông thôn mới được triển khai nhằm khắc phục những hạn chế này, tạo động lực cho sự phát triển toàn diện của địa phương.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của chương trình

Mục tiêu chính của chương trình là đạt được các tiêu chí nông thôn mới theo quy định của Chính phủ. Cụ thể, chương trình tập trung vào quy hoạch nông thôn, xây dựng cơ sở vật chất, và phát triển kinh tế nông thôn. Phạm vi thực hiện bao gồm toàn bộ xã Chu Hương, với sự tham gia của cộng đồng nông thôn và các tổ chức liên quan.

II. Kết quả đánh giá chương trình xây dựng nông thôn mới

Sau giai đoạn 2015-2017, chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương đã đạt được những kết quả đáng kể. Cơ sở hạ tầng được cải thiện rõ rệt, với việc xây dựng mới và nâng cấp các công trình giao thông, thủy lợi, và trường học. Đời sống người dân được nâng cao nhờ các chính sách hỗ trợ sản xuất và phát triển kinh tế hộ gia đình.

2.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng

Một trong những thành tựu nổi bật của chương trình là việc cải thiện cơ sở hạ tầng. Các tuyến đường giao thông nông thôn được cứng hóa, hệ thống thủy lợi được nâng cấp, và các công trình công cộng như trường học, trạm y tế được xây dựng mới. Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

2.2. Phát triển kinh tế nông thôn

Chương trình cũng tập trung vào phát triển kinh tế nông thôn thông qua việc hỗ trợ các mô hình sản xuất mới, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, và phát triển các ngành nghề phụ. Nhờ đó, thu nhập của người dân được cải thiện, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao mức sống chung của cộng đồng.

III. Những thách thức và hạn chế

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương vẫn gặp phải một số thách thức và hạn chế. Nguồn lực hạn chế, nhận thức của người dân chưa đồng đều, và quy hoạch chưa thực sự phù hợp là những vấn đề cần được khắc phục trong thời gian tới.

3.1. Hạn chế về nguồn lực

Một trong những thách thức lớn nhất là nguồn lực hạn chế. Việc huy động vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước và các nguồn khác chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Điều này dẫn đến việc một số công trình chưa được hoàn thiện hoặc chất lượng không đảm bảo.

3.2. Nhận thức của người dân

Nhận thức của người dân về chương trình còn chưa đồng đều. Một bộ phận người dân chưa thực sự tham gia tích cực vào các hoạt động của chương trình, dẫn đến hiệu quả thực hiện chưa cao. Cần có các biện pháp tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng.

IV. Đề xuất giải pháp và hướng phát triển

Để tiếp tục thúc đẩy hiệu quả của chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương, cần có những giải pháp cụ thể và hướng phát triển phù hợp. Tăng cường huy động nguồn lực, nâng cao nhận thức của người dân, và hoàn thiện quy hoạch nông thôn là những yếu tố then chốt.

4.1. Tăng cường huy động nguồn lực

Cần đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư, bao gồm cả từ ngân sách nhà nước, các tổ chức quốc tế, và khu vực tư nhân. Đồng thời, cần có cơ chế quản lý và sử dụng nguồn lực hiệu quả để đảm bảo chất lượng các công trình và dự án.

4.2. Nâng cao nhận thức của người dân

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của chương trình. Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo để chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy sự tham gia tích cực của cộng đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau năm 1975, Việt Nam bước vào thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện còn nhiều khó khăn, khủng hoảng và lạm phát. Trong nông nghiệp, sự ra đời của Chỉ thị 100-CT/TW (ngày 13/01/1981) và tiếp đó là đường lối đổi mới toàn diện tại Đại hội VI của Đảng (tháng 12/1986) đã tạo tiền đề quan trọng cởi trói sức sản xuất, cải thiện đời sống nông dân. Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, thiếu tính bền vững và kết cấu hạ tầng còn nhiều bất cập. Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn ("tam nông"), Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã được triển khai sâu rộng trên phạm vi cả nước.

Tại xã Chu Hương (huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn), một xã miền núi có xuất phát điểm kinh tế thấp, việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới đã mang lại những biến chuyển bước đầu về cảnh quan môi trường và nhận thức của người dân. Dù vậy, theo đánh giá thực tế của Ban chỉ đạo địa phương, công tác triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn: đội ngũ cán bộ cơ sở còn thiếu kinh nghiệm, việc xây dựng còn thiên về giải ngân vốn đầu tư hạ tầng mà chưa chú trọng đúng mức đến phát triển các mô hình sản xuất nâng cao thu nhập. Trước yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Lý Thị Quan đã thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp: "Đánh giá kết quả công tác thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương - huyện Ba Bể - tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2015 – 2017".

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu: Mục đích tổng quát của đề tài là đánh giá kết quả thực hiện chương trình nông thôn mới tại xã Chu Hương giai đoạn 2015 – 2017, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình trong các giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa thành 5 mục tiêu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về mô hình nông thôn mới và quá trình xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam.
2. Tìm hiểu, đánh giá thực trạng và quy trình tổ chức thực hiện mô hình nông thôn mới tại xã Chu Hương giai đoạn 2015 – 2017.
3. Rút ra các ưu điểm đạt được và những vấn đề còn tồn tại trong việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn xã.
4. Phân tích nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương.
5. Đề xuất định hướng và các nhóm giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương đến năm 2020.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Người dân sinh sống tại xã Chu Hương; cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở, các tổ chức đoàn thể địa phương; toàn bộ các hoạt động, nội dung triển khai xây dựng nông thôn mới trên địa bàn.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.
• Phạm vi thời gian: Thời gian thực hiện khảo sát, thu thập dữ liệu đề tài từ ngày 14/08/2017 đến ngày 10/11/2017; khung dữ liệu và mốc thời gian đánh giá thực trạng tập trung vào giai đoạn 2015 – 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thuộc chuyên ngành Quản lý đất đai (Khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên). Loại hình nghiên cứu là đánh giá thực trạng kết hợp khảo sát xã hội học và đối chiếu với hệ thống định chuẩn chính sách.

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý:

• Khái niệm nông thôn và nông thôn mới: Nông thôn mới được xác định là mô hình phát triển cấp xã/thôn toàn diện gồm 5 nội dung cơ bản: (1) Làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; (2) Sản xuất phát triển bền vững theo hướng hàng hóa; (3) Đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao; (4) Bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy; (5) Xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ.
• Văn bản quy phạm pháp luật áp dụng: Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X; Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới; Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí; Quyết định số 3842/QĐ-TTg ngày 20/02/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc sửa đổi một số tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. Bộ tiêu chí bao gồm 19 tiêu chí thuộc 5 nhóm: Quy hoạch (Nhóm I); Hạ tầng kinh tế - xã hội (Nhóm II); Kinh tế và tổ chức sản xuất (Nhóm III); Văn hóa - Xã hội - Môi trường (Nhóm IV); Hệ thống chính trị (Nhóm V).
• Lịch sử chính sách đất đai Việt Nam: Khóa luận hệ thống hóa 3 giai đoạn đổi mới đất đai: Giai đoạn I (thập niên 1980 với Chỉ thị 100-CT/TW năm 1981, Nghị quyết 10 năm 1988 giao khoán hộ gia đình); Giai đoạn II (từ thập niên 1990 với Luật Đất đai 1993 quy định "5 quyền", sửa đổi năm 1998, 2001 và Luật Đất đai 2003 kéo dài thời hạn sử dụng lên đến 70 năm); Giai đoạn III (thương mại hóa quyền sử dụng đất từ Nghị quyết Trung ương 7 khóa X năm 2008).
• Kinh nghiệm quốc tế: Mô hình phong trào Saemaul Undong (Hàn Quốc) khởi xướng từ năm 1969 dựa trên tinh thần tự lực của cộng đồng; mô hình phát triển "kinh doanh nông nghiệp" (Agribusiness) quy mô lớn và ứng dụng cơ giới hóa cao tại Hoa Kỳ; các chính sách phát triển hạ tầng thủy lợi, điện khí hóa nông thôn và bảo hiểm rủi ro nông nghiệp tại Thái Lan.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập thông tin, tài liệu thứ cấp: Thu thập số liệu hành chính, báo cáo thống kê, số liệu kinh tế - xã hội từ UBND xã Chu Hương, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Kạn, Báo cáo kết quả điều tra mức thu nhập của hộ gia đình xã Chu Hương năm 2017.
• Phương pháp điều tra thực tế: Sử dụng phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi được thiết kế sẵn. Tác giả tiến hành chọn mẫu ngẫu nhiên $n = 30$ phiếu tại 3 thôn đặc trưng của xã Chu Hương:
  • Thôn Pác Chi (10 phiếu): đại diện cho thôn vùng cao xa trung tâm xã, địa hình đi lại khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao nhất xã.
  • Thôn Bản Lài (10 phiếu) và Thôn Đon Dài (10 phiếu): đại diện cho các thôn thuận lợi nằm cạnh trục giao thông và trung tâm xã.
  • Cơ cấu mẫu tại mỗi thôn: 4 phiếu dành cho cán bộ xã/thôn, 6 phiếu dành cho hộ nông dân và tiểu thủ công nghiệp; phân bố theo 3 nhóm đối tượng: nông dân, người làm tiểu thủ công nghiệp, người có trình độ từ cao đẳng trở lên.
• Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh: Sử dụng thống kê mô tả, phân tích định tính kết hợp so sánh đối chiếu số liệu đạt được qua các năm (2015, 2016, 2017) với các chỉ số quy định trong Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW và Đề án thí điểm mô hình nông thôn mới cấp xã. Tác giả xác định mục đích, 5 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, các yêu cầu chuyên môn về độ chuẩn xác của số liệu điều tra tại xã Chu Hương, cùng ý nghĩa khoa học, học tập và ý nghĩa thực tiễn đối với công tác quản lý tài nguyên, phát triển nông thôn ở vùng miền núi.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết có hệ thống các quan niệm về nông thôn, nội dung và vai trò của mô hình nông thôn mới trên các khía cạnh: kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, con người và môi trường. Tác giả phân tích cấu trúc 5 nhóm tiêu chí theo quy định nhà nước; đúc kết bài học từ phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc, mô hình Agribusiness của Hoa Kỳ và mô hình thủy lợi - tiếp thị của Thái Lan; đồng thời điểm lại tiến trình đổi mới chính sách đất đai Việt Nam qua 3 giai đoạn và thực trạng phát triển nông nghiệp, nông thôn tại tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2001 - 2005.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định đối tượng khảo sát gồm cư dân, cán bộ, đoàn thể và hoạt động xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương. Quy định phạm vi không gian tại xã Chu Hương, thời gian nghiên cứu từ 14/08/2017 đến 10/11/2017. Trình bày chi tiết 3 nội dung nghiên cứu trọng tâm và cấu trúc phương pháp luận gồm: thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra chọn mẫu thực địa $n=30$ phiếu tại 3 thôn (Pác Chi, Bản Lài, Đon Dài), và phương pháp thống kê, so sánh, đối chiếu tiêu chí.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung chương 4 tập trung vào 3 nhóm kết quả lớn:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội địa bàn nghiên cứu:

• Vị trí và địa hình: Xã Chu Hương nằm ở phía Nam huyện Ba Bể, cách trung tâm huyện khoảng 25 km; tiếp giáp các xã Hà Hiệu, Mỹ Phương, Đồng Phúc, Yến Dương và huyện Ngân Sơn. Địa hình đồi núi cao, chia cắt bởi các thung lũng, độ cao trung bình từ 400 - 1.200 m so với mực nước biển, địa thế dốc theo hướng Đông Bắc xuống Tây Nam.
• Khí hậu: Nhiệt độ trung bình năm $20^\circ\text{C}$ (tháng 7 nóng nhất trung bình $26^\circ\text{C}$, tháng 1 thấp nhất trung bình $12^\circ\text{C}$); lượng mưa trung bình 1.248 mm/năm (tập trung tháng 5 đến tháng 8, hay xảy ra lũ quét, sạt lở đất); độ ẩm không khí trung bình 83%.
• Tài nguyên đất đai và rừng: Tổng diện tích đất tự nhiên có cơ cấu: đất nông nghiệp đạt 3.303,97 ha (chiếm 94,97%), đất phi nông nghiệp 145,96 ha (chiếm 4,19%), đất chưa sử dụng 29,30 ha (chiếm 0,84%). Diện tích đất sông suối là 39,56 ha. Diện tích đất lâm nghiệp có rừng là 2.657,06 ha (rừng sản xuất 2.355,23 ha, chiếm 67,70%; rừng phòng hộ 301,83 ha, chiếm 8,68%), cây trồng lâm nghiệp chủ yếu là mỡ và keo.
• Dân số và lao động: Toàn xã có 19 thôn với 840 hộ, 3.534 nhân khẩu (trong số liệu thống kê điều tra thu nhập ghi 839 hộ, 2.185 nhân khẩu). Thành phần dân tộc chủ yếu gồm Tày, Kinh, Dao, Mông, Nùng. Cơ cấu kinh tế gồm: Nông nghiệp - Lâm nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp - Dịch vụ. Sản lượng lương thực có hạt đạt 1.938 tấn, bình quân 551 kg/người/năm.

STT	Tên thôn	Số hộ	Số nhân khẩu (người)	STT	Tên thôn	Số hộ	Số nhân khẩu (người)
1	Thôn Nà Đông	45	218	11	Thôn Bản Xả	53	208
2	Thôn Nà Cá	35	168	12	Thôn Bản Lài	48	203
3	Thôn Bản Trù	58	237	13	Thôn Lũng Miều	28	111
4	Thôn Pù Mắt	73	319	14	Thôn Khuổi Cóong	41	150
5	Thôn Bản Pục	36	142	15	Thôn Nà Nao	45	184
6	Thôn Bản Hán	44	176	16	Thôn Nà Quang	32	158
7	Thôn Bản Lùng	42	184	17	Thôn Pác Chi	64	257
8	Thôn Đon Dài	52	212	18	Thôn Nà Phầy	41	157
9	Thôn Phiêng Kèm	36	158	19	Thôn Nà Ngộm	43	178
10	Thôn Khuổi Ha	23	110	--	Toàn xã	839	2.185

(Nguồn: Báo cáo kết quả điều tra mức thu nhập của hộ gia đình xã Chu Hương, 2017)

2. Đánh giá thực trạng nông thôn xã Chu Hương so với 19 tiêu chí NTM (2015 – 2017):

STT	Tên tiêu chí	Hiện trạng và kết quả thực hiện (2015 – 2017)	Đánh giá
1	Quy hoạch	Hoàn thành 100% quy hoạch sử dụng đất, hạ tầng thiết yếu và khu dân cư mới. Đồ án quy hoạch đã được UBND huyện phê duyệt.	Đạt
2	Giao thông	Năm 2017: đường trục xã bê tông hóa 4,5 km (đạt 38%); đường trục thôn cứng hóa 5,1 km (đạt 29,1%); đường ngõ xóm sạch không lầy lội 12,9 km (đạt 14%).	Chưa đạt
3	Thủy lợi	Tổng chiều dài kênh mương 22 km; tỷ lệ kiên cố hóa năm 2015 đạt 39,5% (8,7 km), năm 2016 đạt 43,1% (9,5 km), năm 2017 đạt 60,4% (13,3 km); còn 8,7 km mương đất.	Chưa đạt
4	Điện	7 trạm biến áp phân phối, 24,5 km đường dây hạ áp; 100% số thôn bản có điện lưới quốc gia đảm bảo kỹ thuật an toàn.	Đạt
5	Trường học	Tỷ lệ trường học (mầm non, tiểu học, THCS) có cơ sở vật chất đạt chuẩn chỉ đạt 33,3% qua các năm 2015 - 2017; trường mầm non chưa đạt chuẩn.	Chưa đạt
6	Cơ sở vật chất văn hóa	80% số thôn chưa có khu thể thao; tỷ lệ thôn có nhà văn hóa đạt chuẩn năm 2017 đạt 26,3% (5/19 thôn).	Chưa đạt
7	Chợ nông thôn	Chợ trung tâm xã tại Pù Mắt diện tích 5.000 $\text{m}^2$ chưa được kiên cố hóa nhà đình chợ, thiếu nhà để xe, nhà vệ sinh, bãi xử lý rác.	Chưa đạt
8	Bưu điện	19/19 thôn (100%) phủ sóng Internet; có điểm phục vụ bưu chính viễn thông; 150/840 hộ sử dụng dịch vụ Internet có dây và không dây.	Đạt
9	Nhà ở dân cư	Còn 17 nhà ở tạm, dột nát. Tỷ lệ nhà ở đạt chuẩn Bộ Xây dựng năm 2015 đạt 37,3% (314 hộ), năm 2016 đạt 38,5% (324 hộ), năm 2017 đạt 39,4% (331 hộ).	Chưa đạt
10	Thu nhập	Thu nhập bình quân đầu người: năm 2015 đạt 12,5 triệu đ/người/năm; năm 2016 đạt 13,04 triệu đ; năm 2017 đạt 14,8 triệu đ (chuẩn yêu cầu là 16,3 triệu đ).	Chưa đạt
11	Hộ nghèo	Tỷ lệ hộ nghèo: năm 2015 là 41,9% (352/839 hộ), năm 2016 là 39,3% (330/839 hộ), năm 2017 là 35,7% (300/840 hộ); quy chuẩn NTM yêu cầu $\le 12%$.	Chưa đạt
12	Tỷ lệ lao động	Tỷ lệ người làm việc trong độ tuổi lao động: năm 2015 đạt 65,6%, năm 2016 đạt 78,5%, năm 2017 đạt 91,16% nhưng chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chí ngành nghề.	Chưa đạt
13	Hình thức tổ chức SX	Đến năm 2015 - 2017 xã chưa hình thành hợp tác xã hoặc tổ hợp tác hoạt động hiệu quả theo Luật Hợp tác xã.	Chưa đạt
14	Giáo dục	Mức độ phổ cập THCS đạt 89%; tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS đi học tiếp đạt 100% năm 2017 (năm 2015: 65%, 2016: 80%) nhưng tổng thể chưa đạt chuẩn.	Chưa đạt
15	Y tế	Trạm y tế đạt chuẩn quốc gia từ năm 2011; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế năm 2015 đạt 95%, năm 2016 và 2017 đạt 100%.	Đạt
16	Văn hóa	Số thôn đạt danh hiệu thôn văn hóa: năm 2015 đạt 15,78% (3/19 thôn), năm 2016 đạt 26,31% (5/19 thôn), năm 2017 đạt 36,84% (7/19 thôn).	Chưa đạt
17	Môi trường	Năm 2017 còn 36,8% (309/840 hộ) dùng nước khe suối, nước giếng chưa đạt chuẩn; chưa có khu xử lý rác thải tập trung, lò đốt rác hộ gia đình.	Chưa đạt
18	Hệ thống chính trị	Đội ngũ cán bộ, công chức xã giai đoạn 2015 - 2017 chưa đạt chuẩn trình độ theo quy định của Bộ Nội vụ; Đảng bộ chưa đạt trong sạch vững mạnh.	Chưa đạt
19	An ninh, trật tự xã hội	An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, không xảy ra trọng án, thực hiện tốt công tác phòng chống tội phạm, ma túy.	Đạt

Tổng kết đánh giá: Đến cuối năm 2017, xã Chu Hương đạt 5/19 tiêu chí (Tiêu chí 1, 4, 8, 15, 19) và chưa đạt 14/19 tiêu chí còn lại.

3. Quan điểm, mục tiêu và khái toán vốn thực hiện đến năm 2020:

• 6 quan điểm chỉ đạo: (1) Phát triển nông thôn bền vững gắn với địa hình đồi núi dốc; (2) Kết hợp hiện đại hóa với bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc Tày, Dao, Mông, Nùng; (3) Phát triển toàn diện kinh tế - xã hội; (4) Phát huy lợi thế kinh tế lâm nghiệp (trồng mỡ, keo) và sản phẩm đặc trưng; (5) Huy động tổng hợp mọi nguồn lực; (6) Kế thừa các tiêu chí đã hoàn thành.
• Mục tiêu cụ thể: Phấn đấu đến hết năm 2018 - 2020 hoàn thành toàn bộ 19/19 tiêu chí.
• Khái toán nhu cầu vốn theo các hạng mục trọng điểm:
  • Giao thông: Nâng cấp 11,7 km đường trục xã (nguồn vốn ODA: 36.000 triệu đồng); cứng hóa đường trục thôn, ngõ xóm và nội đồng (Ngân sách Nhà nước: 800 triệu đồng, nhân dân đóng góp: 300 triệu đồng).
  • Thủy lợi: Nhu cầu vốn 9.828,5 triệu đồng từ NSNN (trong đó kiên cố hóa kênh mương 8.928,5 triệu đồng, phai đập 900 triệu đồng); nhân dân và nhà thầu hiến đất, đối ứng 1.000 triệu đồng.
  • Điện: Xây dựng mới 3 tuyến đường điện hạ áp 0,4 kV tại các thôn Pác Chi, Bản Xả, Nà Đông (vốn NSNN 100%: 280 triệu đồng).
  • Cơ sở vật chất trường học và văn hóa: Xây dựng trường mầm non, tiểu học, THCS đạt chuẩn; xây mới trụ sở UBND xã và nhà văn hóa tại thôn Bản Lùng (diện tích 4.000 $\text{m}^2$ và 1.500 $\text{m}^2$), sân thể thao xã diện tích 8.500 $\text{m}^2$ với tổng mức đầu tư dự kiến 25.750 triệu đồng.
  • Nhà ở dân cư: Vay vốn ngân hàng chính sách hỗ trợ xóa hoàn toàn 17 nhà tạm dột nát (nhu cầu vốn vay 12.000 triệu đồng chia cho các năm 2018 - 2020).
  • Phát triển sản xuất nâng cao thu nhập: Khái toán 7.770 triệu đồng (2018: 2.500 triệu; 2019: 2.700 triệu; 2020: 2.570 triệu) tập trung trồng mới 200 ha rừng sản xuất, phát triển 147 con trâu bò, 30 ha ngô, 150 ha chè, 20 ha lúa đặc sản, khoai tây và rau.
  • Giảm nghèo: Hạ tỷ lệ hộ nghèo từ 287 hộ (2017) xuống còn 244 hộ (2018), 201 hộ (2019) và 158 hộ vào năm 2020.
  • Môi trường: Kinh phí 345 triệu đồng (xây hố thu gom rác thải rắn 100 triệu, xây 95 nhà tiêu hợp vệ sinh 190 triệu, hỗ trợ 400 lò đốt rác hộ gia đình 400 triệu đồng theo cơ chế nhân dân đối ứng 50%).

4. Sáu nhóm giải pháp chủ yếu:

1. Tuyên truyền, vận động, giáo dục: Kết hợp tuyên truyền miệng qua hệ thống cán bộ cơ sở và tuyên truyền gián tiếp qua hệ thống phát thanh xã/thôn, tài liệu tranh ảnh nhằm nâng cao nhận thức tự lực của người dân.
2. Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực: Bồi dưỡng chuyên môn, lý luận chính trị cho cán bộ xã, thành viên ban phát triển thôn; mở lớp đào tạo nghề ngắn hạn và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật (công nghệ khí sinh học Biogas, chăn nuôi khép kín tại thôn Pù Mắt, Bản Xả).
3. Phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn: Tập trung mở rộng nền, lề đường liên xã, liên thôn; phối hợp đền bù giải phóng mặt bằng; xây dựng mạng lưới trường lớp, nhà văn hóa và bãi rác tập trung.
4. Chuyển dịch cơ cấu sản xuất: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi; nhân rộng mô hình kinh tế đồi rừng gắn với khuyến nông, khuyến lâm.
5. Củng cố hệ thống chính trị cơ sở: Khảo sát, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ công chức xã theo tiêu chuẩn của Bộ Nội vụ; nâng cao năng lực điều hành của chính quyền và vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc.
6. Đổi mới cơ chế huy động vốn: Lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, vốn vay ODA, ngân sách cân đối hàng năm kết hợp phát hành trái phiếu xây dựng và huy động đóng góp tự nguyện (tiền mặt, ngày công, hiến đất) từ nhân dân.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các kết quả đạt được, chỉ ra những mặt chưa hoàn thành của xã Chu Hương sau 3 năm (2015 – 2017). Tác giả kiến nghị cấp ủy, chính quyền địa phương tập trung ưu tiên nguồn lực cho các tiêu chí khó (Giao thông, Thu nhập, Hộ nghèo, Môi trường) để đảm bảo tiến độ về đích nông thôn mới theo kế hoạch.

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng cụ thể từ văn bản:

• Khóa luận đã phân tích chi tiết tiến độ thực hiện 19 tiêu chí NTM tại xã Chu Hương giai đoạn 2015 – 2017. Kết quả chỉ ra địa phương mới đạt được 5/19 tiêu chí gồm: Quy hoạch (Tiêu chí 1), Điện nông thôn (Tiêu chí 4 - phủ lưới điện 100% thôn), Bưu điện (Tiêu chí 8 - 100% thôn có Internet), Y tế (Tiêu chí 15 - 100% dân số tham gia BHYT), An ninh trật tự (Tiêu chí 19).
• 14/19 tiêu chí chưa đạt chuẩn được làm rõ với các số liệu thực tế đến cuối năm 2017:
  • Giao thông: Đường trục xã mới bê tông hóa 38% (4,5 km); đường trục thôn cứng hóa 29,1% (5,1 km); đường ngõ xóm đạt 14% (12,9 km).
  • Thủy lợi: Tỷ lệ kiên cố hóa kênh mương đạt 60,4% (13,3/22 km).
  • Cơ sở vật chất trường học đạt 33,3%; chỉ 26,3% số thôn (5/19 thôn) có nhà văn hóa đạt chuẩn.
  • Nhà ở: Còn 17 nhà tạm dột nát, chỉ 39,4% số hộ (331/840 hộ) có nhà đạt chuẩn Bộ Xây dựng.
  • Kinh tế và đời sống: Thu nhập bình quân năm 2017 đạt 14,8 triệu đồng/người/năm (thấp hơn mức chuẩn 16,3 triệu đồng); tỷ lệ hộ nghèo còn ở mức cao 35,7% (300/840 hộ, trong khi chuẩn yêu cầu $\le 12%$).
  • Môi trường: 36,8% số hộ chưa được dùng nước sạch, hợp vệ sinh theo quy chuẩn.

Giải pháp và đóng góp của đề tài:

• Khóa luận xây dựng được bản dự toán và phân kỳ đầu tư chi tiết giai đoạn 2018 – 2020 cho từng hạng mục công trình: giao thông (36,9 tỷ đồng), thủy lợi (hơn 10,8 tỷ đồng), cơ sở vật chất văn hóa - thể thao (25,75 tỷ đồng), phát triển sản xuất nông lâm nghiệp (7,77 tỷ đồng).
• Đề tài đóng góp nguồn số liệu thực chứng cơ sở, phản ánh đúng những rào cản điển hình của các xã vùng cao phía Bắc (địa hình chia cắt, trình độ dân trí, áp lực vốn đối ứng) trong việc thực thi chính sách nông thôn mới, giúp chính quyền cơ sở có cơ sở thực tiễn để điều chỉnh kế hoạch điều hành.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về cỡ mẫu điều tra xã hội học: Dung lượng mẫu khảo sát thực địa còn khiêm tốn ($n = 30$ phiếu hỏi trên tổng số 840 hộ dân của 19 thôn), chủ yếu tập trung tại 3 thôn (Bản Lài, Pác Chi, Đon Dài) nên mức độ đại diện cho toàn bộ các nhóm xã hội chưa thật sự sâu rộng.
• Hạn chế về thời gian và phương pháp: Đợt khảo sát thực tế diễn ra trong thời gian ngắn (từ tháng 8/2017 đến tháng 11/2017); nghiên cứu chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và so sánh định tính, chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng để đo lường mức độ tác động của từng yếu tố chính sách đến thu nhập và khả năng giảm nghèo của hộ dân.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi điều tra sang toàn bộ 19 thôn bản; đánh giá tác động dài hạn của các chuỗi liên kết sản xuất nông lâm nghiệp (cây chè, cây lâm nghiệp mỡ, keo) sau năm 2020; nghiên cứu sâu về các cơ chế tài chính vi mô và khả năng huy động nguồn lực xã hội hóa của cộng đồng dân tộc thiểu số.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Khóa luận là tài liệu học tập, nghiên cứu hữu ích cho sinh viên, học viên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên, Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp và Xã hội học nông thôn.
• Nội dung đáng giá:
  • Phương pháp xây dựng bảng kiểm và đánh giá chi tiết từng tiêu chí theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới tại cấp xã.
  • Hệ thống dữ liệu thực tế về điều kiện tự nhiên, quỹ đất đai, cơ cấu các loại rừng và phân bố dân cư tại địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.
  • Khung kế hoạch và bảng phân kỳ vốn đầu tư chi tiết cho từng hạng mục công trình hạ tầng cơ sở và mô hình kinh tế nông thôn cấp xã.

Câu hỏi thường gặp

1. Đến hết năm 2017, xã Chu Hương đã đạt được bao nhiêu tiêu chí trong Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới? Xã Chu Hương đã đạt được 5 trên tổng số 19 tiêu chí, bao gồm: Tiêu chí 1 (Quy hoạch), Tiêu chí 4 (Điện), Tiêu chí 8 (Bưu điện), Tiêu chí 15 (Y tế), và Tiêu chí 19 (An ninh trật tự xã hội). Có 14 tiêu chí chưa đạt chuẩn.

2. Thực trạng tiêu chí thu nhập và tỷ lệ hộ nghèo của xã Chu Hương năm 2017 được ghi nhận như thế nào so với chuẩn nông thôn mới? Năm 2017, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt 14,8 triệu đồng/người/năm (chưa đạt mức quy định là 16,3 triệu đồng). Tỷ lệ hộ nghèo của xã là 35,7% (tương ứng 300/840 hộ), cao hơn nhiều so với chuẩn quốc gia quy định cho xã nông thôn mới ($\le 12%$).

3. Khảo sát thực tế của đề tài được thực hiện tại những thôn nào và cơ cấu mẫu ra sao? Tác giả đã phát 30 phiếu điều tra ngẫu nhiên tại 3 thôn đại diện: Thôn Pác Chi (thôn xa trung tâm, địa hình khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao nhất), Thôn Bản Lài và Thôn Đon Dài (thôn gần trung tâm xã). Tại mỗi thôn, 10 phiếu được phân bổ gồm 4 cán bộ và 6 hộ nông dân, tiểu thủ công nghiệp.

4. Kế hoạch phát triển sản xuất nâng cao thu nhập giai đoạn 2018 – 2020 của xã Chu Hương tập trung vào những mũi nhọn nào? Địa phương dự kiến sử dụng 7.770 triệu đồng để tập trung vào: trồng mới 200 ha rừng sản xuất (keo, mỡ), phát triển đàn trâu bò 147 con, canh tác 30 ha ngô, 150 ha chè, 20 ha lúa đặc sản, cùng diện tích trồng rau, khoai tây và cây ăn quả.

5. Hiện trạng hạ tầng giao thông và thủy lợi của xã Chu Hương tại thời điểm đánh giá năm 2017 ra sao? Về giao thông, xã mới bê tông hóa được 38% đường trục xã (4,5 km), cứng hóa 29,1% đường trục thôn (5,1 km) và 14% đường ngõ xóm (12,9 km). Về thủy lợi, toàn xã có 22 km kênh mương, trong đó đã kiên cố hóa được 13,3 km (đạt 60,4%), còn lại 8,7 km là kênh mương đất.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lý Thị Quan đã cung cấp một bức tranh toàn diện và khách quan về thực trạng thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương giai đoạn 2015 – 2017. Thông qua việc thu thập số liệu hành chính kết hợp điều tra xã hội học thực địa, công trình đã làm rõ những thành tựu bước đầu (đạt 5/19 tiêu chí) cùng hàng loạt thách thức lớn về hạ tầng giao thông, thủy lợi, thu nhập và tỷ lệ hộ nghèo tại một xã miền núi đặc thù. Hệ thống 6 quan điểm định hướng, các bảng khái toán nhu cầu vốn chi tiết và nhóm giải pháp đồng bộ được đề xuất là tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cho công tác quản lý tài nguyên, quy hoạch sử dụng đất và hoạch định chính sách phát triển nông thôn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Năm 1975 Việt Nam thống nhất đất nước, đây là một thành công lớn trong lĩnh vực chính trị nhưng xét về mặt kinh tế còn nghèo và chậm phát triển, cộng với những sai lầm trong lưu thông, phân phối thị trường tài chính, tiền tệ không ổn định nên lạm phát diễn ra nghiêm trọng. Đời sống người dân gặp nhiều khó khăn, đất nước rơi vào tình trạng khủng hoảng kinh tế- xã hội. Trong nông nghiệp, để khắc phục tình trạng khủng hoảng về mô hình tổ chức sản xuất, ngày 13/1/1981 Ban Bí thư Trung ương đã ban hành chỉ thị 100 CT/CP, chính thức quy định chủ trương khoán sản phẩm cuối cùng đến nhóm và người lao động.

Chỉ thị của Ban Bí thư đã đáp ứng nguyện vọng của người nông dân nên nông dân khắp mọi miền nhiệt tình hưởng ứng. Hình thức này đã khắc phục được những hạn chế của các hình thức khoán trong HTX nông nghiệp trước đây, gắn được lợi ích của người lao động với sản phẩm họ làm ra nên năng suất và sản lượng tăng đáng kể. Do đó, nền kinh tế dần được phục hồi nhưng chưa ổn định. Để đưa đất nước thoát dần khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế- xã hội, tháng 12/1986 Đại hội VI của Đảng quyết định thực hiện đường lối đổi mới toàn diện, mở ra thời kì mới cho phát triển kinh tế Việt Nam.

Trong những năm qua cùng với sự đổi mới chung của đất nước, nông nghiệp nông thôn nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, đời sống của người nông dân được cải thiện, bộ mặt nông thôn đã có nhiều biến đổi tích cực. Tuy nhiên chính sách mới của Đảng vẫn chưa thực sự phát huy hiệu quả với phát triển nông thôn, thiếu tính bền vững, chưa đáp ứng được yêu cầu CNH- HĐH nông nghiệp nông thôn. Nông nghiệp và nông thôn nước ta vẫn tiềm ẩn những mâu thuẫn, thách thức và bộc lộ những hạn chế không nhỏ. Để góp phần khắc phục một cách một cách cơ bản tình trạng trên, đưa Nghị quyết của Đảng về nông thôn đi vào cuộc sống, một trong những việc cần làm trong giai đoạn này là xây dựng mô hình nông thôn mới đáp ứng yêu cầu CNH- HĐH và hội nhập nền kinh tế thế giới.

Vì vậy, từ năm 2001- 2006 cả nước đã triển khai Đề án thí điểm “Xây h 2 dựng mô hình nông thôn mới cấp xã theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa” do Ban kinh tế Trung Ương và Bộ Nông nghiệp và PTNT chỉ đạo ở trên 200 làng điểm ở các địa phương. Chương trình xây dựng nông thôn mới đã tạo bước đột phá trong phát triển nông nghiệp, nông thôn, nâng cao đời sống cho người dân. Cùng với quá trình thực hiện chủ trương của Đảng về phát triển nông thôn, xã Chu Hương đã tiến hành thực hiện chương trình nông thôn mới. Xây dựng các làng, xã có cuộc sống no đủ, văn minh, môi trường trong sạch.

Sau một năm hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới đã làm thay đổi một cách căn bản diện mạo nông thôn, nếp sống, nếp nghĩ, cách làm của người dân…làm cho đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao, bộ mặt xã được thay đổi rõ rệt, cảnh quan môi trường được bảo vệ. Nhưng mặt hạn chế cũng không phải là ít, theo Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của tỉnh, đây là một lĩnh vực mới, trong khi kinh nghiệm của cán bộ chưa cao. Khi đề xuất nội dung xây dựng đã yêu cầu chỉ chú trọng xây dựng hạ tầng, chưa quan tâm nhiều đến các mô hình sản xuất mới. Vì thế, họ chỉ chú trọng đến việc giải ngân tốt mà không quan tâm nhiều đến mục tiêu chất lượng của chương trình.

Được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Th.s Nguyễn Quý Ly, em tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá kết quả công tác thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương- huyện Ba Bể- tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2015-2017”. Mục đích nghiên cứu Kết quả thực hiện xây dựng nông thôn mới tại xã Chu Hương– huyệnBa Bể – tỉnh Bắc Kạn và đề xuất một số giải pháp để chương trình thực hiện nông thôn mới đạt hiệu quả cao nhất. Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về mô hình nông thôn mới và xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay. h 3 - Tìm hiểu và đánh giá công tác thực hiện mô hình nông thôn mới và quy trình xây dựng nông thôn mới ở xã Chu Hương- huyện Ba Bể- tỉnh Bắc Kạn.

Giai đoạn 2015 - 2017 - Rút ra những ưu điểm và vấn đề còn tồn tại trong việc thực hiện chương trình nông thôn mới tại xã Chu Hương – huyện Ba Bể – tỉnh Bắc ạn - Phân tích nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng nông thôn mới ở địa bàn nghiên cứu. - Đề xuất định hướng và các giải pháp chủ yếu đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới ở địa phương trong những năm tới. Yêu cầu của đề tài - Điều tra chính xác tình hình cơ bản của xã Chu Hương. - Đánh giá kết quả công tác thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới của xã Chu Hương - Đối tượng được lựa chọn phỏng vấn là đại diện các tầng lớp, các lứa tuổi làm việc ở nhiều ngành nghề khác nhau.

- Số liệu thu thập phải chính xác, khách quan, trung thực. - Tiễn hành điều tra theo bộ câu hỏi, bộ câu hỏi phải dễ hiểu và đầy đủ các thông tin cần thiết cho việc đánh giá. - Các kiến nghị đưa ra phải phù hợp với tình hình địa phương và có tính khả thi cao. Ý nghĩa nghiên cứu 1.

Ý nghĩa học tập và nghiên cứu - Đây là cơ hội tốt cho sinh viên thực hành khảo sát thực tế, áp dụng những kiến thức lý thuyết vào thực tiễn, và có cơ hội gặp gỡ, học tập, trao đổi kiến thức với những người có kinh nghiệm và người dân địa phương. - Củng cố kiến thức về nông thôn mới cho sinh viên. - Giúp sinh viên tiếp xúc thực tế, nâng cao năng lực, rèn luyện kĩ năng và trang bị kiến thức thực tế phục vụ cho quá trình công tác sau này. h 4 - Là tài liệu tham khảo cho khoa Quản lý tài nguyên, nhà trường và các sinh viên quan tâm.

Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp các địa phương khác có thể nhìn nhận, khai thác và áp dụng và phát huy những điểm mạnh và hạn chế những điểm yếu của địa phương mình - Đề xuất những giải pháp khả thi để khắc phục những khó khăn nhằm thực hiện tốt hơn chương trình xây dựng nông thôn mới nhằm cải thiện đời sống người dân nông thôn. h 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lí luận của đề tài 2. Khái niệm về nông thôn mới Nông thôn là những vùng dân cư sinh sống bằng nghề nông nghiệp, dựa vào tiềm năng của môi trường tự nhiên để sinh sống và tạo ra của cải mới trong môi trường tự nhiên đó.

Nông thôn được coi như là khu vực địa lý nơi đó sinh kế cộng đồng gắn bó, có quan hệ trực tiếp đến khai thác, sử dụng, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Hiện nay vẫn chưa có khái niệm chuẩn xác về nông thôn và còn có nhiều quan điểm khác nhau. Có những quan điểm cho rằng: Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã. Theo Mai Thanh Cúc và cs (2005) , vùng nông thôn là vùng có dân cư làm nông nghiệp là chủ yếu, tức là nguồn sinh kế chính của cư dân nông thôn trong vùng là từ sản xuất nông nghiệp.

Những ý kiến này chỉ đúng trong từng khía cạnh cụ thể và từng quốc gia nhất định, phụ thuộc vào trình độ phát triển, cơ cấu kinh tế, cơ chế áp dụng cho từng nền kinh tế. Như vậy, khái niệm nông thôn chỉ có tính chất tương đối, nó có thể thay đổi theo thời gian và theo tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia trên thế giới. Trong điều kiện Việt Nam hiện nay chúng ta có thể hiểu: “Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp dân cư, trong đó có nhiều nông dân. Tập hợp dân cư này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác”.

Xây dựng nông thôn mới là một chính sách về một mô hình phát triển cả về nông nghiệp và nông thôn, nên vừa mang tính tổng hợp bao quát nhiều lĩnh vực, vừa đi sâu giải quyết nhiều vấn đề cụ thể, đồng thời giải quyết các mối quan hệ với h 6 các chính sách khác, các lĩnh vực khác trong sự tính toán, cân đối mang tính tổng thể, khắc phục tình trạng rời rạc hoặc duy ý chí.2 Khái niệm về mô hình nông thôn mới Nông thôn mới trước tiên phải là nông thôn, không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thể khái quát gọn theo năm nội dung cơ bản sau: làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; sản xuất phát triển bề vững theo hướng kinh tế hàng hóa; đời sống về vật chất và tinh thần của người dân nông thôn ngày càng được nâng cao; bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ. Khái niệm mô hình nông thôn mới mang đặc trưng của mỗi vùng nông thôn khác nhau. Nhìn chung, mô hình nông thôn mới là mô hình cấp xã, thôn được phát triển toàn diện theo đinh hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa và văn minh hóa. Mục tiêu chính của nông thôn mới là làm sao để nhân dân là chủ, Đảng lãnh đạo, chính quyền hỗ trợ.

Vì vậy, địa phương cần phát huy nội lực của người dân, tạo ra mô hình kinh tế mới, sáng tạo trong sản xuất. Bên cạnh đó, cần phải tuyên truyền tập trung hơn nữa về nội dung đăng ký thực hiện hộ, tổ, nông thôn mới để người dân giúp đỡ lẫn nhau, góp phần phát triển toàn diện.