Luận văn thạc sĩ đánh giá hiệu quả công nghệ xử lý môi trường đất bị ảnh hưởng bởi thuốc bảo vệ thực vật ddt từ kho thuốc bảo vệ thực vật tại thị trấn hữu lũng

Đánh giá hiệu quả công nghệ xử lý đất nhiễm thuốc bảo vệ thực vật DDT tại thị trấn Hữu Lũng, phương pháp ứng dụng và kết quả đạt được.

• Tác giả: Dương Thị Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lợi
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả công nghệ xử lý môi trường đất bị ảnh hưởng bởi thuốc bảo vệ thực vật DDT từ kho thuốc bảo vệ thực vật tại thị trấn Hữu Lũng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN VĂN
• DANH MỤC CÁC HÌNH TRONG LUẬN VĂN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.2.1. Mục tiêu chung
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Yêu cầu của đề tài
• 0.4. Ý nghĩa của đề tài
• 0.4.1. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học
• 0.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Cơ sở lý luận
• 1.1.2. Tác hại của DDT đối với môi trường tự nhiên
• 1.1.3. Tác hại của DDT đối với con người, động vật
• 1.1.4. Con đường nhiễm độc
• 1.2. Cơ sở pháp lý để thực hiện đề tài
• 1.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đánh giá sơ lược tình hình cơ bản của thị trấn Hữu Lũng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
• 2.2.2. Đánh giá tình hình ô nhiễm môi trường đất từ thuốc bảo vệ thực vật DDT
• 2.2.3. Đánh giá hiệu quả công nghệ xử lý môi trường đất bị ô nhiễm bởi thuốc bảo vệ thực vật DDT
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp
• 2.3.2. Phương pháp khảo sát lấy mẫu đất
• 2.3.3. Phương pháp ứng dụng công nghệ xử lý ô nhiễm đất bởi thuốc bảo vệ thực vật DDT
• 2.3.3.1. Phương pháp hóa học kết hợp với chôn lấp an toàn
• 2.3.3.2. Phương pháp sinh học tự phân hủy kết hợp với chống lan tỏa, cải tạo đất bằng trồng cỏ
• 2.3.3.3. Trồng cỏ tạo vành đai chống lan tỏa
• 2.3.4. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả đánh giá sơ lược về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thị trấn Hữu Lũng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Các nguồn tài nguyên
• 3.1.3. Thực trạng môi trường
• 3.1.4. Thực trạng phát triển kinh tế- xã hội
• 3.1.4.1. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập
• 3.2. Kết quả đánh giá tình hình ô nhiễm môi trường đất bởi thuốc bảo vệ thực vật DDT tại kho nông dược cũ thị trấn Hữu Lũng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
• 3.3. Kết quả ứng dụng công nghệ xử lý ô nhiễm môi trường đất bởi thuốc bảo vệ thực vật DDT tại khu vực kho thuốc BVTV Hữu Lũng
• 3.3.1. Kết quả phân tích đối với môi trường đất tại các điểm xử lý bằng phương pháp hóa học kết hợp chôn lấp an toàn
• 3.3.2. Kết quả phân tích đối với môi trường đất tại các khu vực xử lý nằm ngoài nền kho cũ trước và sau khi ứng dụng phương pháp xử lý sinh học tự phân hủy kết hợp với chống lan tỏa, cải tạo đất bằng trồng cỏ
• 3.4. Đánh giá hiệu quả của việc lựa chọn phương pháp xử lý ô nhiễm
• 3.4.1. Hiệu quả xử lý môi trường đất sau khi áp dụng 2 phương pháp xử lý
• 3.4.1.1. Hiệu quả về môi trường
• 3.4.1.2. Hiệu quả về kinh tế
• 3.4.1.3. Hiệu quả về xã hội và an ninh chính trị
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Xử lý đất nhiễm DDT

Xử lý đất nhiễm DDT là một vấn đề cấp thiết tại thị trấn Hữu Lũng, nơi tồn tại kho thuốc BVTV cũ gây ô nhiễm nghiêm trọng. Các phương pháp xử lý bao gồm công nghệ xử lý đất bằng hóa học và sinh học. Phương pháp hóa học sử dụng các tác nhân oxy hóa mạnh để trung hòa DDT, trong khi phương pháp sinh học dựa vào vi sinh vật phân hủy chất độc. Kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả giảm dư lượng DDT từ 2600 ppm xuống còn 3 ppm, đạt 99%.

1.1. Phương pháp hóa học

Phương pháp hóa học kết hợp chôn lấp an toàn được áp dụng để xử lý DDT trong đất. Quá trình này bao gồm việc đưa đất ô nhiễm lên bề mặt để tăng phản ứng oxy hóa. Các tác nhân oxy hóa mạnh như Fenton được sử dụng để trung hòa DDT. Kết quả phân tích cho thấy hiệu quả cao trong việc giảm dư lượng DDT, đảm bảo an toàn môi trường.

1.2. Phương pháp sinh học

Phương pháp sinh học sử dụng vi sinh vật để phân hủy DDT. Các chủng vi sinh vật được tuyển chọn có khả năng phân hủy nhanh các chất độc hại. Phương pháp này không chỉ hiệu quả mà còn thân thiện với môi trường, chi phí thấp. Kết quả thí điểm tại thị trấn Hữu Lũng cho thấy khả năng cải tạo đất ô nhiễm một cách bền vững.

II. Đánh giá hiệu quả công nghệ xử lý

Đánh giá hiệu quả của các công nghệ xử lý đất nhiễm DDT được thực hiện thông qua phân tích dư lượng DDT trước và sau xử lý. Kết quả cho thấy cả hai phương pháp hóa học và sinh học đều mang lại hiệu quả cao. Tuy nhiên, phương pháp sinh học được đánh giá là bền vững hơn do không gây ô nhiễm thứ cấp và chi phí thấp.

2.1. Hiệu quả môi trường

Các phương pháp xử lý đã giảm đáng kể dư lượng DDT trong đất, đảm bảo an toàn cho môi trường và sức khỏe cộng đồng. Phương pháp sinh học đặc biệt hiệu quả trong việc cải tạo đất và ngăn chặn sự lan tỏa ô nhiễm.

2.2. Hiệu quả kinh tế

Phương pháp sinh học có chi phí thấp hơn so với phương pháp hóa học, phù hợp với điều kiện kinh tế của địa phương. Điều này giúp thị trấn Hữu Lũng có thể áp dụng rộng rãi mà không gặp khó khăn về tài chính.

III. Ứng dụng thực tiễn tại thị trấn Hữu Lũng

Tại thị trấn Hữu Lũng, các công nghệ xử lý đất nhiễm DDT đã được áp dụng thành công. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng đất và môi trường. Các giải pháp này không chỉ khắc phục ô nhiễm mà còn tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của địa phương.

3.1. Kết quả xử lý

Sau khi áp dụng các phương pháp xử lý, dư lượng DDT trong đất đã giảm đáng kể, đạt tiêu chuẩn cho phép. Điều này giúp cải thiện chất lượng đất và ngăn chặn sự lan tỏa ô nhiễm ra các khu vực lân cận.

3.2. Tác động xã hội

Việc xử lý thành công ô nhiễm DDT đã mang lại sự yên tâm cho người dân thị trấn Hữu Lũng. Đồng thời, nó cũng góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và sử dụng thuốc BVTV an toàn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm môi trường đất do tồn dư thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) nhóm Clor hữu cơ, đặc biệt là DDT, đang là vấn đề nghiêm trọng tại nhiều khu vực nông nghiệp Việt Nam. Tại thị trấn Hữu Lũng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, khu vực kho thuốc BVTV cũ của Công ty Cổ phần Hóa chất Vĩnh Thịnh đã bị ô nhiễm nặng nề với hàm lượng DDT trong đất vượt mức quy chuẩn quốc gia đến hàng nghìn lần, ví dụ mẫu M6 ghi nhận hàm lượng lên tới 873.173 mg/kg, trong khi giới hạn cho phép chỉ là 0,01 mg/kg. Nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả các công nghệ xử lý ô nhiễm đất do DDT tại khu vực này, với mục tiêu cụ thể là xác định mức độ ô nhiễm, áp dụng và đánh giá hiệu quả các phương pháp xử lý hóa học kết hợp chôn lấp an toàn và xử lý sinh học tự phân hủy kết hợp trồng cỏ chống lan tỏa. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 8/2013 đến tháng 9/2014, tập trung tại thị trấn Hữu Lũng, nơi có diện tích đất ô nhiễm khoảng 13.777 m2. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm sạch môi trường đất, bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý trong việc lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế và xã hội trong công tác khắc phục ô nhiễm môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về đặc tính hóa học và sinh học của DDT – một hợp chất Clor hữu cơ bền vững, độc tính cao, có khả năng tích tụ sinh học và tồn tại lâu dài trong môi trường đất. Thuật ngữ chuyên ngành bao gồm: DDT (Dichloro Diphenyl Trichloroethane), dư lượng thuốc BVTV, xử lý ô nhiễm đất, phương pháp hóa học kết hợp chôn lấp an toàn, xử lý sinh học tự phân hủy, và trồng cỏ Vertiver tạo vành đai chống lan tỏa. Mô hình nghiên cứu tập trung vào đánh giá mức độ ô nhiễm qua phân tích mẫu đất trước và sau xử lý, đồng thời áp dụng hai công nghệ xử lý chính: (1) phương pháp hóa học sử dụng tác nhân phân hủy chậm kết hợp chôn lấp cô lập an toàn; (2) phương pháp sinh học sử dụng chế phẩm vi sinh vật phân hủy DDT kết hợp trồng cỏ Vertiver để ngăn chặn lan tỏa ô nhiễm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính gồm 72 mẫu đất được lấy tại khu vực kho thuốc BVTV cũ và các khu vực xung quanh, phân chia thành các nhóm mẫu trước và sau xử lý ở nhiều giai đoạn (3, 6, 10 tháng). Phương pháp lấy mẫu được thực hiện theo quy trình chuẩn, đảm bảo đại diện cho các vùng ô nhiễm với cỡ mẫu đủ lớn để phân tích thống kê. Phân tích mẫu đất sử dụng các thiết bị hiện đại như sắc ký khí GC-MS, sắc ký lỏng HPLC và UV/Vis spectrophotometry tại phòng thí nghiệm chuyên sâu. Phân tích số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel, so sánh với Quy chuẩn Việt Nam QCVN 15:2008/BTNMT về dư lượng thuốc BVTV trong đất. Timeline nghiên cứu gồm ba giai đoạn chính: khảo sát hiện trạng ô nhiễm, áp dụng xử lý hóa học và sinh học, giám sát hiệu quả xử lý qua các lần lấy mẫu định kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ ô nhiễm DDT trong đất: Kết quả phân tích mẫu đất tại khu vực kho thuốc BVTV cũ cho thấy hàm lượng DDT dao động từ 1,58 mg/kg đến 873.173 mg/kg, vượt giới hạn cho phép 0,01 mg/kg từ hàng trăm đến hàng trăm nghìn lần. Mẫu M6 có hàm lượng cao nhất, cho thấy ô nhiễm rất nghiêm trọng tại nền kho cũ.

2. Hiệu quả xử lý hóa học kết hợp chôn lấp: Sau 3 tháng xử lý, hàm lượng DDT giảm trung bình từ 302 mg/kg xuống còn 217,5 mg/kg, tương đương giảm khoảng 28%. Sau 6 tháng và 10 tháng, tiếp tục giảm lần lượt xuống mức trung bình khoảng 150 mg/kg và 100 mg/kg, cho thấy hiệu quả xử lý tăng dần theo thời gian.

3. Hiệu quả xử lý sinh học kết hợp trồng cỏ: Ở các khu vực đất ô nhiễm mức độ cao (10-100 ppm), sau 3 tháng xử lý sinh học, hàm lượng DDT giảm trung bình 40%, từ khoảng 50 mg/kg xuống còn 30 mg/kg. Sau 6 và 10 tháng, mức giảm đạt trên 70%, với hàm lượng DDT còn dưới 15 mg/kg. Việc trồng cỏ Vertiver tạo vành đai chống lan tỏa giúp hạn chế sự phát tán ô nhiễm ra khu vực lân cận.

4. So sánh hiệu quả hai phương pháp: Phương pháp sinh học cho hiệu quả giảm DDT nhanh và bền vững hơn so với phương pháp hóa học, đồng thời chi phí thấp và thân thiện môi trường. Tuy nhiên, phương pháp hóa học vẫn cần thiết cho các khu vực ô nhiễm nặng trên 100 ppm để xử lý triệt để.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của mức độ ô nhiễm cao là do tồn dư DDT lâu năm, tính bền vững và khó phân hủy của hợp chất này trong đất. Việc áp dụng phương pháp hóa học kết hợp chôn lấp an toàn đã làm giảm đáng kể hàm lượng DDT, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về xử lý ô nhiễm thuốc BVTV bằng tác nhân ôxi hóa mạnh. Phương pháp sinh học sử dụng vi sinh vật phân hủy DDT kết hợp trồng cỏ Vertiver không chỉ thúc đẩy quá trình phân hủy tự nhiên mà còn ngăn chặn lan tỏa ô nhiễm, phù hợp với xu hướng xử lý ô nhiễm bền vững trên thế giới. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ giảm hàm lượng DDT theo thời gian ở từng phương pháp, giúp minh họa rõ hiệu quả xử lý. So với các nghiên cứu tại các điểm nóng ô nhiễm khác ở Việt Nam và quốc tế, kết quả này khẳng định tính khả thi và hiệu quả của công nghệ xử lý kết hợp đa phương pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai rộng rãi phương pháp xử lý sinh học kết hợp trồng cỏ Vertiver tại các khu vực ô nhiễm mức độ trung bình và thấp (10-100 ppm) nhằm giảm chi phí và bảo vệ môi trường, với thời gian thực hiện từ 6 đến 12 tháng, do các cơ quan quản lý môi trường và địa phương chủ trì.

2. Áp dụng phương pháp hóa học kết hợp chôn lấp an toàn cho các khu vực ô nhiễm nặng (>100 ppm) để xử lý triệt để nguồn ô nhiễm, thời gian xử lý dự kiến 12 tháng, cần sự phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn và chính quyền địa phương.

3. Tăng cường giám sát và lấy mẫu định kỳ sau xử lý để đánh giá hiệu quả và điều chỉnh công nghệ phù hợp, đảm bảo hàm lượng DDT trong đất đạt tiêu chuẩn QCVN 15:2008/BTNMT, thực hiện trong vòng 2 năm sau khi kết thúc xử lý.

4. Xây dựng và duy trì vành đai cây xanh, cỏ Vertiver quanh khu vực ô nhiễm để ngăn chặn lan tỏa ô nhiễm, đồng thời cải tạo môi trường sinh thái, do chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư phối hợp thực hiện liên tục.

5. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của thuốc BVTV tồn dư và các biện pháp phòng tránh ô nhiễm, nhằm giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm mới, triển khai thường xuyên qua các kênh truyền thông địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý môi trường và nông nghiệp địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch xử lý ô nhiễm đất do thuốc BVTV, đồng thời giám sát và đánh giá hiệu quả các dự án xử lý môi trường.

2. Các nhà khoa học và chuyên gia môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, công nghệ xử lý sinh học và hóa học để phát triển các nghiên cứu tiếp theo hoặc ứng dụng trong các khu vực ô nhiễm tương tự.

3. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thuốc BVTV: Hiểu rõ tác động môi trường của sản phẩm, từ đó cải tiến quy trình sản xuất, bảo quản và xử lý tồn dư thuốc BVTV nhằm giảm thiểu ô nhiễm.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức phi chính phủ: Nắm bắt thông tin về mức độ ô nhiễm và biện pháp xử lý, từ đó tham gia giám sát, bảo vệ môi trường và nâng cao ý thức phòng tránh ô nhiễm trong sản xuất nông nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. DDT là gì và tại sao nó gây ô nhiễm nghiêm trọng?
   DDT là một loại thuốc BVTV nhóm Clor hữu cơ có tính bền vững cao, khó phân hủy trong môi trường, dễ tích tụ sinh học và gây độc cho sinh vật và con người. Do đó, tồn dư DDT trong đất gây ô nhiễm lâu dài và khó xử lý.

2. Phương pháp xử lý hóa học kết hợp chôn lấp an toàn hoạt động như thế nào?
   Phương pháp này sử dụng các tác nhân hóa học để phân hủy DDT thành các hợp chất ít độc hơn, sau đó chôn lấp đất ô nhiễm trong các hố được cách ly bằng vật liệu chống thấm, ngăn ngừa lan tỏa ô nhiễm ra môi trường xung quanh.

3. Ưu điểm của phương pháp xử lý sinh học tự phân hủy là gì?
   Phương pháp sinh học sử dụng vi sinh vật phân hủy DDT giúp tăng tốc độ phân hủy tự nhiên, thân thiện với môi trường, chi phí thấp và có thể kết hợp trồng cỏ Vertiver để ngăn chặn lan tỏa ô nhiễm, cải tạo đất bền vững.

4. Hiệu quả xử lý DDT sau bao lâu có thể đạt tiêu chuẩn an toàn?
   Theo nghiên cứu, sau 10 tháng xử lý sinh học kết hợp trồng cỏ, hàm lượng DDT giảm trên 70%, tuy nhiên để đạt tiêu chuẩn QCVN 15:2008/BTNMT (0,01 mg/kg) có thể cần thời gian dài hơn hoặc kết hợp nhiều phương pháp xử lý.

5. Làm thế nào để ngăn ngừa ô nhiễm DDT và các thuốc BVTV khác trong tương lai?
   Cần tăng cường quản lý, giám sát việc sử dụng thuốc BVTV, áp dụng các quy định nghiêm ngặt về bảo quản và xử lý tồn dư thuốc, đồng thời tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân và doanh nghiệp về tác hại và biện pháp phòng tránh ô nhiễm.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định mức độ ô nhiễm DDT tại khu vực kho thuốc BVTV cũ Hữu Lũng vượt giới hạn cho phép từ hàng trăm đến hàng trăm nghìn lần, gây nguy cơ lớn cho môi trường và sức khỏe cộng đồng.
• Phương pháp hóa học kết hợp chôn lấp an toàn giảm hàm lượng DDT trung bình 28% sau 3 tháng và tiếp tục giảm theo thời gian, phù hợp với xử lý ô nhiễm nặng.
• Phương pháp sinh học tự phân hủy kết hợp trồng cỏ Vertiver cho hiệu quả giảm DDT trên 70% sau 10 tháng, thân thiện môi trường và chi phí thấp.
• Việc kết hợp hai phương pháp xử lý phù hợp với mức độ ô nhiễm từng khu vực giúp tối ưu hiệu quả xử lý và kinh tế.
• Khuyến nghị triển khai áp dụng rộng rãi các công nghệ này, đồng thời tăng cường giám sát, tuyên truyền và xây dựng vành đai cây xanh để bảo vệ môi trường bền vững.

Tiếp theo, cần mở rộng nghiên cứu theo dõi lâu dài hiệu quả xử lý và áp dụng công nghệ mới nhằm đạt tiêu chuẩn môi trường quốc gia. Các cơ quan quản lý và cộng đồng được khuyến khích phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất để bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở lý luận * Khái niệm về thuốc Bảo vệ thực vật Thuốc BVTV là những hợp chất độc có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp hóa học được dùng để phòng, trừ sâu bệnh, cỏ dại, chuột,.hại cây trồng và nông sản. Thuốc BVTV gồm nhiều nhóm khác nhau, gọi theo tên nhóm sinh vật hại, như thuốc trừ sâu để trừ sâu hại, thuốc trừ bệnh dùng để trị bệnh cây.

Thuốc BVTV nhiều khi còn là thuốc trừ hại. Thuốc BVTV-DDT tên thường gọi là Dichloro Diphenyl Trichloroethane, thuộc nhóm Clor hữu cơ. Là thuốc BVTV rất bền vững trong tự nhiên đất và nước, có thời gian bán phân hủy rất dài, được xếp vào loại độc tính loại I và loại II. Nó có khả năng trơ với các phản ứng quang phân, với Oxy trong không khí.

Trong môi trường kiềm nó dễ bị Dehydroclorua hóa. DDT ít tan trong nước nhưng khi hòa tan trong nước chúng tạo thành huyền phù. DDT tan nhiều trong các dung môi hữu cơ như khả năng hòa tan trong mỡ rất bền do đó DDT được tích lũy qua chuỗi thức ăn. Đến năm 1993 ở Việt Nam có lệnh cấm sử dụng thuốc BVTV nhóm Clor hữu cơ.

*Khái niệm môi trường Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại và phát triển của con người và thiên nhiên. n 5 * Tác hại của DDT đối với môi trường tự nhiên Các chất thải sinh ra từ quá trình sử dụng hóa chất trong nông nông nghiệp như phân bón, thuốc trừ sâu làm cho môi trường đất bị ô nhiễm do sự tồn dư của chúng trong đất quá cao và tích lũy trong cây trồng. Do thuốc tồn đọng lâu không phân hủy nên nó có thể theo nước và gió phát tán tới các vùng khác, theo các loài sinh vật đi khắp mọi nơi. Khi bị phát tán ra khí quyển DDT có khả năng di chuyển hàng nghìn dặm trong khí quyển đến các khu vực lạnh hơn thì bị kết tủa lại rơi trở lại xuống mặt đất, tích tụ trong mỡ người và các loài động vật.

DDT có thời gian bán phân hủy là 5 đến 15 năm, DDT có thành phần tương đối ổn định nên khó bị phân hủy trong môi trường tự nhiên và thâm nhập các loài chim theo hệ thống nước, thực vật phù du, động vật phù du, tôm cá nhỏ. DDT trong không khí phải sau 10 năm mới giảm nồng độ xuống tỷ lệ ban đầu 1/10. DDT là hợp chất chứa Clo gây hậu quả rất độc đối với môi trường. * Tác hại của DDT đối với con người, động vật - Về nhiễm độc cấp tính: Nếu ăn nhầm thực phẩm chứa vài gram hóa chất trong một thời gian ngắn có thể bị ảnh hưởng trực tiếp lên hệ thần kinh: kích thích, vật vã, run, thở gấp, co giật, có thể dẫn đến tử vong.

Người bị nhiễm độc sẽ bị run rẩy, co giật mạnh kéo theo tình trạng ói mửa, đổ mồ hôi, nhức đầu và chóng mặt. - Về nhiễm độc mãn tính: Khi bị nhiễm độc với liều lượng nhỏ trong thời gian dài, chức năng của gan bị thay đổi: to gan, viêm gan, lượng độc tố (enzim) của gan trong máu có thể bị tăng lên và DDT tích tụ trong các mô mỡ, sữa mẹ và có khả năng gây vô sinh cho động vật có vú và chim. n 6 Gây tổn thương thận và thiếu máu. Nếu bị nhiễm độc vào khoảng 20- 50mg/ngày/kg cơ thể, có thể ảnh hưởng đến việc sinh sản, đến các tuyến nội tiết như tuyến giáp trạng, nang thượng thận.

Nếu bị nhiễm lâu hơn có thể dẫn đến ung thư. * Con đường nhiễm độc Những người trong vùng nông nghiệp chuyên canh về lúa thường bị nhiễm độc qua đường nước Người sống trong vùng chuyên canh về thực phẩm xanh như các loại hoa màu sẽ bị nhiễm độc qua đường hô hấp. Người dân vùng đô thị bị nhiễm độc khi tiêu thụ các thực phẩm dễ bị nhiễm độc. DDT có thể thâm nhập vào thai nhi qua nước ối và nhau thai của bà mẹ cũng như qua đường cuống rốn.

Khi đã được sinh ra trẻ sơ sinh nhiễm tiếp qua đường sữa mẹ. Nghiên cứu cho thấy nếu mẹ bị nhiễm độc thì thai nhi sẽ chậm phát triển, hệ thống sinh dục của thai nhi có thể bị biến dạng. Cơ sở pháp lý để thực hiện đề tài Đề tài căn cứ vào các văn bản pháp luật liên quan đến bảo vệ môi trường sau: - Luật Bảo vệ môi trường do Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam ban hành ngày 29/5/2005, có hiệu lực từ ngày 01/7/2006. - Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09/8/2006 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

- Nghị định số 21/2008/NĐ-CP ngày 28/8/2008 về sửa đổi, bổ sung một só điều của Nghị định 80/2006/NĐ-CP ngày 09/8/2006 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. n 7 - Quyết định số 22/2006/QĐ-BTNMT ngày 18/12/2006 của Bộ trưởng Bộ TN&MT về việc “Bắt buộc áp dụng tiêu chuẩn Việt Nam về Môi trường”. - Chỉ thị số 29/1998/CT-TTg ngày 25/8/1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc: Tăng cường công tác quản lý, sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật và các chất khó phân hủy. - Thông tư liên tịch số 07/2007/TT-BTNMT ngay 03/7/2007 của Bộ TN&MT hướng dẫn phân loại và quyết định danh mục cơ sở gây ô nhiễm môi trường cần phải xử lý.

- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường bắt buộc áp dụng QCVN 15:2008/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong đất. Cơ sở thực tiễn của đề tài Một số ứng dụng công nghệ xử lý môi trường đất bị ảnh hưởng bởi thuốc BVTV đã được thực hiện có hiệu quả trong thực tiễn. Công nghệ xử lý bằng các tác nhân ô xi hóa mạnh thông qua giải pháp công trình và phi công trình để xử lý tồn dư thuốc BVTV của Viện Môi trường nông nghiệp là một bước tiến đáng kể và khả thi nhất trong công tác xử lý tồn dư thuốc BVTV trong thời điểm hiện tại. Việc xử lý thí điểm tại “điểm nóng” ô nhiễm thuốc BVTV ở xã Nam Lĩnh năm 2011 và 2012.

Đây là một trong 3 phương án đang được áp dụng, mang lại hiệu quả cao, an toàn cho môi trường; đồng thời chi phí thấp nhất. Sử dụng các tác nhân ô xi hóa mạnh để xử lý tình trạng ô nhiễm thuốc BVTV. Đưa đất bị ô nhiễm lượng tồn dư thuốc BVTV lên bề mặt để chúng có điều kiện tiếp xúc với các tác nhân ô xi hóa và tạo phản ứng hóa học để trung hòa hết lượng thuốc BVTV tồn dư trong đất, kết hợp giữa giải pháp công trình (đưa toàn bộ đất bị ô nhiễm từ 2,5 m dưới lòng đất lên mặt đất để tăng phản ứng ô xi hóa) và giải pháp phi công trình (sử dụng tác nhân ô xi hóa mạnh kết hợp với nước và các dung môi để n 8 cô lập thuốc ra khỏi keo đất) để xử lý một cách triệt để diện tích đất bị ô nhiễm". Năm 2011, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn cho phép, Viện Môi trường Nông nghiệp đã làm thí điểm 350 m2 đất là nền kho chứa thuốc DDT tại xóm 4, xã Nam Lĩnh, Nam Đàn, kết quả đã giảm dư lượng thuốc từ 2600 ppm phần triệu xuống còn xấp xỉ 3 ppm, đạt hiệu quả 99%.

Tuy nồng độ thuốc BVTV vẫn chưa đạt yêu cầu theo quy chuẩn VN (0,01 ppm), nhưng điều quan trọng là khu đất đã qua xử lý hầu như không gây tác động xấu đến môi trường. Năm nay viện tiếp tục xử lý thí điểm lô đất còn lại của kho chứa thuốc DDT này (liền kề với lô xử lý năm 2011) (Báo điện tử Nông nghiệp Việt Nam, 2012), [4]. Các nhà khoa học thuộc Bộ môn Vi sinh vật (Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Việt Nam) đã nghiên cứu phân lập và tuyển chọn được một số chủng vi sinh vật (VSV) mới có khả năng phân hủy tồn dư thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) trong đất trồng. Phương pháp này vừa đơn giản, chi phí thấp, hiệu quả cao và đặc biệt không gây ô nhiễm trở lại đối với môi trường.

Cùng với những tiến bộ vượt bậc của khoa học và công nghệ, xu hướng xử lý tồn dư thuốc BVTV trong đất trồng bằng phương pháp sinh học đang được nhiều nhà khoa học trên thế giới và ở Việt Nam quan tâm nghiên cứu. Với mong muốn tìm ra một biện pháp xử lý sinh học, từ năm 2001, các nhà khoa học thuộc Bộ môn Vi sinh vật (VSV) đã tiến hành nghiên cứu đề tài phân lập và tuyển chọn một số chủng VSV có khả năng phân hủy tồn dư thuốc BVTV. Theo các nhà khoa học, quá trình phân hủy tự nhiên các hóa chất BVTV cũng xảy ra trong đất, nhưng rất chậm. Vì vậy, khi sử dụng các chủng VSV này thì quá trình phân hủy sẽ xảy ra nhanh hơn.

Có thể nói đây là biện pháp cải tạo đất trồng tốt nhất hiện nay ở nước ta vì áp dụng quy trình xử lý sinh học, bảo vệ được môi trường. Giá thành sử dụng các chủng VSV này để cải tạo đất cũng tương đối rẻ, khoảng 30-60 n 9 nghìn đồng/ha tùy theo nồng độ thuốc trừ sâu tồn dư trong đất. Sử dụng các chủng VSV này để cải tạo đất rất có lợi, đặc biệt là các vùng chuyên trồng rau sạch. Khắc phục hậu quả hóa chất BVTV tồn lưu.

Tổng cục Môi trường và các địa phương đã phối hợp tổ chức tiêu hủy, xây hầm bê tông kiên cố chôn lấp hàng trăm tấn hóa chất BVTV tồn lưu tại những điểm “nóng” gây ô nhiễm môi trường. Điển hình như việc khoanh vùng xử lý ô nhiễm thuốc bảo vệ thực vật tại khu Lùm Nghè, thôn Hoàng Trù, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn (Nghệ An). Năm 1970, nơi đây từng đặt Nhà máy sản xuất thuốc bảo vệ thực vật. Năm 2008, Cục Quản lý chất thải và Cải thiện môi trường đã lựa chọn giải pháp xây tường rào, đào mương thoát nước với đáy lót than bùn dẫn vào bể than hoạt tính, đã cách ly khu vực ô nhiễm do thuốc bảo vệ thực vật với khu vực xung quanh, mặt khác trồng cây bạch đàn phủ xanh toàn bộ diện tích ô nhiễm để cải tạo đất.