Luận Văn Thạc Sĩ: Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Nước Tại Xã Đồng Bẩm, Thành Phố Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường nước tại xã Đồng Bẩm, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, phân tích chất lượng và đề xuất giải pháp bảo vệ nguồn nước.

• Tác giả: Nguyễn Huy Quang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Hải
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường nước trên địa bàn xã Đồng Bẩm, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỤC TIÊU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Mục tiêu tổng quát
• 1.3. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 2.3. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.3.1. Một số khái niệm liên quan
• 2.3.1.1. Khái niệm về môi trường
• 2.3.1.2. Khái niệm về nước mặt
• 2.3.1.3. Khái niệm nước ngầm
• 2.3.1.4. Khái niệm ô nhiễm nước
• 2.3.1.5. Khái niệm tiêu chuẩn môi trường
• 2.3.1.6. Khái niệm quy chuẩn kỹ thuật môi trường
• 2.4. Nguồn gốc và chất lượng nước
• 2.4.1. Nguồn nước mặt
• 2.4.1.1. Nguồn gốc nước mặt
• 2.4.1.2. Đặc tính chung của nước mặt
• 2.4.2. Nguồn nước ngầm
• 2.4.2.1. Nguồn gốc nước ngầm
• 2.4.2.2. Các trạng thái tồn tại của nước ngầm
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình sử dụng nguồn nước của xã Đồng Bẩm, thành phố Thái Nguyên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội và môi trường xã Đồng Bẩm
• 3.2. Tình hình sử dụng nguồn nước tại xã Đồng Bẩm thành phố Thái Nguyên
• 3.3. Đánh giá hiện trạng môi trường nước trên địa bàn xã Đồng Bẩm
• 3.3.1. Đánh giá chất lượng nước ngầm
• 3.3.2. Đánh giá hiện trạng môi trường nước mặt tại xã Đồng Bẩm
• 3.3.3. Đánh giá của người dân về chất lượng môi trường nước tại xã Đồng Bẩm
• 3.3.3.1. Đánh giá của người dân về chất lượng nước mặt
• 3.3.3.2. Đánh giá của người dân về chất lượng nước ngầm
• 3.4. Đánh giá các tác động đến môi trường nước trên địa bàn xã Đồng Bẩm
• 3.4.1. Do hoạt động chăn nuôi
• 3.4.2. Do hoạt động canh tác nông nghiệp
• 3.4.3. Do đời sống sinh hoạt của người dân
• 3.5. Đề xuất các biện pháp phòng ngừa ô nhiễm môi trường nước trên địa bàn xã Đồng Bẩm
• 3.5.1. Giải pháp quản lý
• 3.5.2. Giải pháp kỹ thuật
• 3.5.3. Giải pháp xã hội
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Hiện trạng môi trường nước tại xã Đồng Bẩm Thái Nguyên

Hiện trạng môi trường nước tại xã Đồng Bẩm, Thái Nguyên đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Nguồn nước mặt và nước ngầm đều bị ô nhiễm do các hoạt động sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và sinh hoạt của người dân. Xã Đồng Bẩm là một khu vực nông nghiệp, chủ yếu dựa vào trồng trọt và chăn nuôi, điều này dẫn đến việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và chất thải chăn nuôi không được xử lý đúng cách. Thái Nguyên, với sự phát triển công nghiệp, cũng góp phần vào việc ô nhiễm nguồn nước thông qua việc xả thải từ các nhà máy và khu công nghiệp.

1.1. Chất lượng nước mặt

Chất lượng nước mặt tại xã Đồng Bẩm đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các nguồn ô nhiễm từ sông Cầu, nơi tiếp nhận nước thải từ các hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Các chỉ tiêu như COD, BOD5, và TSS đều vượt quá giới hạn cho phép, cho thấy mức độ ô nhiễm hữu cơ và chất rắn lơ lửng cao. Nước mặt cũng chứa nhiều vi khuẩn coliform, gây nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng.

1.2. Chất lượng nước ngầm

Chất lượng nước ngầm tại xã Đồng Bẩm cũng không khả quan. Các mẫu nước ngầm được phân tích cho thấy hàm lượng sắt và nitrat vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Điều này có thể do việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, cũng như việc xử lý chất thải chăn nuôi không đúng cách. Nước ngầm là nguồn cung cấp nước sinh hoạt chính cho người dân, vì vậy, ô nhiễm nước ngầm đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

II. Đánh giá môi trường và quản lý tài nguyên nước

Đánh giá môi trường tại xã Đồng Bẩm cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp quản lý và bảo vệ tài nguyên nước hiệu quả. Quản lý môi trường hiện tại chưa được chú trọng, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nước ngày càng nghiêm trọng. Các giải pháp kỹ thuật và xã hội cần được áp dụng để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

2.1. Giải pháp quản lý

Giải pháp quản lý bao gồm việc tăng cường giám sát và kiểm soát các nguồn thải, đặc biệt là từ các hoạt động nông nghiệp và chăn nuôi. Cần có các quy định chặt chẽ hơn về việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, cũng như việc xử lý chất thải chăn nuôi. Quản lý môi trường cần được tích hợp vào các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của xã.

2.2. Giải pháp kỹ thuật

Giải pháp kỹ thuật bao gồm việc xây dựng các hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp, cũng như các công trình thu gom và xử lý chất thải rắn. Cần áp dụng các công nghệ tiên tiến trong việc xử lý nước thải để đảm bảo chất lượng nước đạt tiêu chuẩn. Xử lý nước thải là một yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ môi trường nước tại xã Đồng Bẩm.

III. Phát triển bền vững và bảo vệ môi trường

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng trong việc bảo vệ môi trường nước tại xã Đồng Bẩm. Cần có sự kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường để đảm bảo rằng các nguồn tài nguyên nước được sử dụng một cách hiệu quả và bền vững. Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của chính quyền địa phương mà còn cần sự tham gia tích cực của cộng đồng.

3.1. Sức khỏe cộng đồng

Sức khỏe cộng đồng là một trong những yếu tố quan trọng nhất cần được bảo vệ trong bối cảnh ô nhiễm nước. Cần có các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường nước. Cộng đồng cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

3.2. Khoa học môi trường

Khoa học môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường nước. Cần có các nghiên cứu chuyên sâu về các nguồn ô nhiễm và tác động của chúng đến môi trường và sức khỏe con người. Nghiên cứu môi trường sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách và biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn nước là tài nguyên thiết yếu cho sự sống và phát triển kinh tế - xã hội. Trên địa bàn xã Đồng Bẩm, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, nguồn nước mặt và nước ngầm đóng vai trò quan trọng trong sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế, gia tăng dân số và các hoạt động sản xuất chưa được kiểm soát đã dẫn đến nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và môi trường sinh thái. Theo số liệu khảo sát năm 2016, xã Đồng Bẩm có diện tích tự nhiên 402,37 ha với dân số khoảng 5.579 người, mật độ dân số 1.388 người/km², trong đó nguồn nước mặt chủ yếu là sông Cầu và các ao hồ, kênh mương, còn nguồn nước ngầm được khai thác qua giếng khoan và giếng đào.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt và nước ngầm trên địa bàn xã Đồng Bẩm, xác định các nguồn gây ô nhiễm, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý và bảo vệ nguồn nước hiệu quả. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2016, tập trung khảo sát 6 điểm lấy mẫu nước mặt và nước ngầm tại các vị trí tiêu biểu trong xã. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý tài nguyên nước, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển bền vững kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về môi trường nước, bao gồm:

• Khái niệm môi trường nước: Theo Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam 2014, môi trường nước bao gồm nước mặt và nước ngầm, chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố vật lý, hóa học và sinh học.
• Ô nhiễm nước: Được định nghĩa là sự thay đổi tiêu cực các tính chất vật lý, hóa học và sinh học của nước do các chất lạ gây độc hại, làm giảm chất lượng nước và ảnh hưởng đến sinh vật.
• Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật môi trường nước: Áp dụng các quy chuẩn quốc gia như QCVN 08:2008/BTNMT về chất lượng nước mặt và QCVN 09:2008/BTNMT về chất lượng nước ngầm để đánh giá mức độ ô nhiễm.
• Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước: Bao gồm các thông số vật lý (pH, độ đục, màu sắc), hóa học (COD, BOD5, NO3-, Fe, độ cứng, Cl-) và sinh học (vi khuẩn coliform).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Thái Nguyên, các tài liệu khoa học, báo cáo ngành và internet. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, lấy mẫu nước và phỏng vấn người dân.
• Phương pháp lấy mẫu: Tiến hành lấy mẫu nước tại 6 vị trí tiêu biểu trên địa bàn xã Đồng Bẩm, gồm 4 mẫu nước ngầm (giếng khoan và giếng đào) và 2 mẫu nước mặt (sông Cầu và ao Voi). Mẫu được lấy theo quy trình chuẩn, sử dụng bình chứa sạch, ghi chép đầy đủ thông tin về thời gian, vị trí và điều kiện lấy mẫu.
• Phương pháp phân tích: Các chỉ tiêu vật lý và hóa học được phân tích tại phòng thí nghiệm khoa Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên theo tiêu chuẩn TCVN. Phân tích bao gồm pH, độ cứng, hàm lượng sắt (Fe), COD, BOD5, NO3-, Cl-, TSS.
• Phương pháp phỏng vấn: Sử dụng bộ câu hỏi chuẩn để khảo sát ý kiến của 50 hộ dân về chất lượng nước mặt và nước ngầm, phương thức sử dụng và xử lý nước thải.
• Phương pháp thống kê và xử lý số liệu: Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel, trình bày dưới dạng bảng biểu và biểu đồ để so sánh với các quy chuẩn quốc gia, đánh giá mức độ ô nhiễm và xu hướng biến động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước ngầm: Kết quả phân tích 4 mẫu nước ngầm cho thấy các chỉ tiêu pH dao động từ 6,47 đến 7,61, nằm trong giới hạn cho phép (5,5 - 8,5). Hàm lượng sắt (Fe) từ 0,225 đến 0,478 mg/l, thấp hơn giới hạn tối đa 5 mg/l theo QCVN 09:2008/BTNMT. Độ cứng nước dao động từ 218 đến 380 mg/l, cũng nằm trong giới hạn cho phép 500 mg/l. Hàm lượng NO3- thấp, từ 0,058 đến 0,855 mg/l, dưới ngưỡng 15 mg/l. Các chỉ tiêu Cl- và độ đục đều đạt chuẩn. Như vậy, chất lượng nước ngầm tại xã Đồng Bẩm tương đối tốt, phù hợp cho sinh hoạt và sản xuất.

2. Chất lượng nước mặt: Nước sông Cầu và các ao hồ có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ nhẹ, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư và gần các hoạt động chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp. Nước mặt có màu xanh, không mùi khó chịu nhưng xuất hiện rong rêu và thực vật thủy sinh phát triển, biểu hiện của hiện tượng phì nhiêu. Các kênh mương gần khu dân cư có nước màu đen và mùi khó chịu do nước thải sinh hoạt và chăn nuôi chưa được xử lý triệt để.

3. Nguồn gây ô nhiễm: Các hoạt động chăn nuôi gia súc, sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, cùng với nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý là nguyên nhân chính làm suy giảm chất lượng nước mặt. Ngoài ra, nước thải công nghiệp từ các nhà máy đầu nguồn sông Cầu cũng góp phần làm ô nhiễm nguồn nước.

4. Ý kiến người dân: Khoảng 58% hộ dân sử dụng giếng đào, 42% sử dụng giếng khoan để lấy nước sinh hoạt. Người dân phản ánh vào mùa khô, mực nước giếng thấp, khó khai thác. Hơn 60% người dân cho biết nguồn nước mặt có dấu hiệu ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày.

Thảo luận kết quả

Chất lượng nước ngầm tại Đồng Bẩm được đánh giá là tương đối tốt, phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia, điều này phù hợp với đặc điểm địa chất và tầng chứa nước sâu từ 18-23 m. Tuy nhiên, sự chênh lệch về hàm lượng các chỉ tiêu như pH, Fe và NO3- giữa các điểm lấy mẫu phản ánh sự ảnh hưởng của các hoạt động nông nghiệp và sinh hoạt xung quanh. Nước mặt có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ và sinh học, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư và gần các nguồn thải chưa được xử lý, điều này tương đồng với các nghiên cứu về ô nhiễm nước mặt ở các vùng nông thôn phát triển kinh tế chưa đồng bộ.

Biểu đồ phân tích các chỉ tiêu như pH, Fe, độ cứng, Cl- và NO3- minh họa rõ sự biến động giữa các điểm quan trắc, cho thấy cần có biện pháp kiểm soát nguồn thải và nâng cao nhận thức cộng đồng. So với các nghiên cứu trong nước, mức độ ô nhiễm nước mặt tại Đồng Bẩm chưa nghiêm trọng nhưng có xu hướng gia tăng nếu không có giải pháp quản lý hiệu quả. Việc sử dụng nước ngầm làm nguồn nước chính cho sinh hoạt là hợp lý nhưng cần chú ý đến việc bảo vệ tầng chứa nước khỏi ô nhiễm từ bề mặt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và giám sát chất lượng nước: Thiết lập hệ thống quan trắc thường xuyên tại các điểm lấy mẫu nước mặt và nước ngầm, cập nhật dữ liệu định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu ô nhiễm. Thời gian thực hiện: ngay trong năm 2024. Chủ thể thực hiện: UBND xã phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Thái Nguyên.

2. Xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và chăn nuôi: Khuyến khích các hộ dân và cơ sở chăn nuôi đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường, giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước mặt. Thời gian thực hiện: 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Hộ gia đình, hợp tác xã nông nghiệp, chính quyền địa phương hỗ trợ kỹ thuật và vốn vay ưu đãi.

3. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo về bảo vệ nguồn nước, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, bảo vệ tầng chứa nước ngầm. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý xã, các tổ chức đoàn thể, trường học.

4. Phát triển mô hình nông nghiệp sạch và bền vững: Khuyến khích áp dụng các kỹ thuật canh tác hữu cơ, giảm sử dụng hóa chất độc hại, tăng cường sử dụng phân hữu cơ và biện pháp sinh học trong phòng trừ sâu bệnh. Thời gian thực hiện: 3 năm. Chủ thể thực hiện: Nông dân, hợp tác xã, các cơ quan khuyến nông.

5. Bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái nước mặt: Thực hiện các biện pháp cải tạo ao hồ, kênh mương, trồng cây xanh ven sông để giảm xói mòn, hấp thụ chất ô nhiễm và duy trì cân bằng sinh thái. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND xã, các tổ chức bảo vệ môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch quản lý nguồn nước, giám sát chất lượng nước và phát triển bền vững tài nguyên nước tại địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành môi trường, tài nguyên nước: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và phân tích để phục vụ cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo hoặc học tập chuyên sâu.

3. Hộ nông dân và hợp tác xã nông nghiệp: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý môi trường trong sản xuất nông nghiệp, bảo vệ nguồn nước sinh hoạt và sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư: Sử dụng thông tin để tổ chức các chương trình tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường nước, vận động cộng đồng tham gia bảo vệ nguồn nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nước mặt ở Đồng Bẩm có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ?
   Do hoạt động chăn nuôi gia súc, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chưa được kiểm soát, cùng với nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý, làm tăng lượng chất hữu cơ và vi sinh vật gây ô nhiễm trong nước mặt.

2. Chất lượng nước ngầm có đảm bảo cho sinh hoạt không?
   Kết quả phân tích cho thấy nước ngầm tại Đồng Bẩm đạt các tiêu chuẩn quốc gia về pH, hàm lượng sắt, độ cứng và nitrate, phù hợp cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

3. Người dân chủ yếu sử dụng nguồn nước nào?
   Khoảng 58% hộ dân sử dụng giếng đào, 42% sử dụng giếng khoan để lấy nước sinh hoạt. Giếng khoan ngày càng được ưa chuộng do nguồn nước sạch hơn và ít bị ô nhiễm.

4. Các biện pháp nào giúp giảm ô nhiễm nguồn nước?
   Xây dựng hệ thống xử lý nước thải, áp dụng kỹ thuật canh tác bền vững, tăng cường giám sát và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng là những giải pháp hiệu quả.

5. Tại sao cần giám sát chất lượng nước thường xuyên?
   Giám sát giúp phát hiện sớm các dấu hiệu ô nhiễm, đánh giá hiệu quả các biện pháp quản lý, từ đó điều chỉnh kịp thời để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Kết luận

• Đánh giá hiện trạng môi trường nước tại xã Đồng Bẩm cho thấy nước ngầm có chất lượng tốt, trong khi nước mặt có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ nhẹ do các hoạt động sản xuất và sinh hoạt.
• Các chỉ tiêu pH, Fe, độ cứng, NO3- trong nước ngầm đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn quốc gia.
• Nguồn gây ô nhiễm chủ yếu là nước thải sinh hoạt, chăn nuôi và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp.
• Đề xuất các giải pháp quản lý, kỹ thuật và xã hội nhằm bảo vệ và cải thiện chất lượng nguồn nước trên địa bàn xã.
• Tiếp tục triển khai giám sát chất lượng nước định kỳ, nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển mô hình nông nghiệp bền vững là các bước cần thiết trong giai đoạn tiếp theo.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước - tài nguyên quý giá của cộng đồng và thế hệ tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Luật Tài nguyên nước được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 21/6/2012, “Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo”. Nước mặt bao gồm các nguồn nước trong các hồ chứa, sông suối hoặc nước ngọt trong vùng đất ngập nước. Do kết hợp từ các dòng chảy trên bề mặt và thường xuyên tiếp xúc với không khí nên các đặc trưng của nước mặt là: - Chứa khí hòa tan, đặc biệt là oxy. - Chứa nhiều chất rắn lơ lửng (riêng trường hợp nước trong ao hồ, đầm lầy chứa chất rắn lơ lửng và chủ yếu ở dạng keo).

- Có hàm lượng chất hữu cơ cao. - Có sự hiện diện của nhiều loại tảo. n 6 - Chứa nhiều vi sinh vật. * Khái niệm nước ngầm Nước ngầm là một dạng nước dưới đất, tích trữ trong các lớp đất đá trầm tích bở rời như cặn, sạn, cát bột kết, trong khe nứt, hang cacxtơ dưới bề mặt trái đất, có thể khai thác cho các hoạt động sống của con người.

* Khái niệm ô nhiễm nước: Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý – hóa học – sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật. Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước. Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất. * Khái niệm tiêu chuẩn môi trường Theo khoản 6 điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam năm 2014 [8]: “Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quang, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường”.

* Khái niệm quy chuẩn kỹ thuật môi trường Theo khoản 5 điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam năm 2014 [8]: “Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quang, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường”. Nguồn gốc và chất lượng nước a, Nguồn nước mặt * Nguồn gốc nước mặt Nước mặt là loại nước tồn tại lộ thiên trên mặt đất như sông, suối, hồ đầm,. Nguồn bổ cập cho nước mặt là nước mưa và trong một số trường hợp cả n 7 nước ngầm. Nguồn nước mặt ở nước ta rất phong phú và được phân bổ ở khắp mọi nơi.

Đây là nguồn nước quan trọng được sử dụng vào mục đích cấp nước. * Đặc tính chung của nước mặt - Nước sông: là nguồn chủ yếu để cấp nước. Nước sông có các đặc điểm sau: + Giữa các mùa có sự chênh lệch tương đối lớn về mực nước, lưu lượng, hàm lượng cặn và nhiệt độ nước. + Hàm lượng muối khoáng và sắt nhỏ nên rất thích hợp khi sử dụng cho công nghiệp giấy, dệt và nhiệt điện.

+ Độ đục cao nên xử lý phức tạp và tốn kém. + Nước sông cũng chính là nguồn tiếp nhận nước mưa và các loại nước thải. Vì vậy nó chịu ảnh hưởng trực tiếp của môi trường bên ngoài. So với nước ngầm, nước mặt thường có độ nhiễm bẩn cao hơn.

- Nước suối: đặc điểm nổi bật của nước suối là không ổn định về chất lượng nước, mực nước, lưu lượng, vận tốc dòng chảy giữa mùa lũ và mùa kiệt. Về mùa lũ, nước suối thường đục và có những dao động đột biến về mực nước và vận tốc dòng chảy. Mùa khô nước suối lại rất trong nhưng mực nước lại thấp. - Nước hồ đầm: thường trong, có hàm lượng cặn nhỏ.

Nước hồ đầm thường có vận tốc dòng chảy nhỏ nên rong rêu và các thủy sinh vật phát triển. Điều đó làm cho nước hồ có màu, mùi và dễ bị nhiễm bẩn. b, Nguồn nước ngầm * Nguồn gốc nước ngầm Nước mưa, nước mặt và hơi nước trong không khí ngưng tụ lại thẩm thấu vào lòng đất tạo thành nước ngầm. Nước ngầm được giữ lại hoặc chuyển động trong các lỗ rỗng hay khe nứt của các tầng đất đá tạo nên tầng ngậm nước.

Khả năng ngậm nước của các tầng đất đá phụ thuộc vào độ nứt nẻ. Các n 8 loại đất sét, hoàng thổ không chứa nước. Ở nước ta, một số nơi phát hiện nước ngầm phong phú trong các tầng trầm tích biển, trầm tích sông và trong tầng đá vôi nứt nẻ. *Các trạng thái tồn tại của nước ngầm: + Ở thể khí: cùng với không khí nằm trong các lỗ hổng của đất đá.

+ Ở thể bám chặt: bao quanh các hạt đất bằng một lớp rất mỏng, gắn chật với đất bằng các lực dính, ở điều kiện bình thường không thể tách ra được. + Ở thể màng mỏng: nằm bao quanh các phần tử đất cát bằng lực phân tử, có thể di chuyển trong lòng đất dưới ảnh hưởng của lực phân tử nhưng không thể truyền được áp suất. + Nước mao dẫn: chứa đầy trong các lỗ hổng nhỏ của đất, chịu tác dụng của sức căng mặt ngoài và trọng lực. Nước mao dẫn có thể di chuyển trong đất và có thể truyền được áp suất.

Vùng nước mao dẫn nằm trên mực nước trọng lực. (Nguyễn Thanh Sơn, 2005) [9] + Nước trọng lực hay nước thấm: chứa đầy trong các lỗ hổng của đất, chuyển động dưới tác dụng của trọng lực và có thể truyền được áp suất. Trong các dạng trên chỉ có nước thấm là có trữ lượng đáng kể và có khả năng khai thác được. * Đặc tính chung của nước ngầm Nước ngầm của nước ta được phân bố gần như khắp mọi nơi và nằm ở độ sâu không lớn.

Tầng chứa nước rất dày, trung bình 15 – 30 m, có nhiều nơi tới 50 – 70 m. Do nước ngầm nằm sâu trong lòng đất và được bảo vệ bởi các tầng cản nước nên nước ngầm ở nước ta có chất lượng tốt: hàm lượng cặn nhỏ, ít vi trùng, nhiệt độ ổn định, công nghệ xử lý nước đơn giản nên giá thành sản xuất rẻ. Tùy thuộc vào hóa địa của tầng chứa nước và chất lượng của nguồn bổ cập mà trong tầng nước ngầm thường có hàm lượng muối khoáng lớn, nhất là các muối cứng, nếu dùng để cấp nước cho nồi hơi, thường phải làm mềm. n 9 Đặc điể m nổ i b ật của nước ngầ m là có hà m lươ ̣ng sắ t tư ơng đôi lớn , đặc biệt là sắ t hóa tri ̣hai.

Ở một số vùng, trong tầ ng nước ngầ m còn chứa một lượng mangan đáng kể. Công nghệ xử lý nước ngầ m chủ yế u là khử sắ t , đôi khi kèm theo cả khử mangan, silic,. Vai trò của nước Nước là yếu tố hàng đầu quyết định sự tồn tại và phát triển của sinh giới, không có nước cuộc sống lập tức bị rối loạn, ngưng lại và bị tiêu diệt. Nước chiếm thành phần chủ yếu trong cấu tạo cơ thể thực vật và động vật.

Con người có khoảng 65 – 75 % trọng lượng nước trong cơ thể, cây trên cạn có 50 – 70 % nước, trong rêu và trong các loại thủy sinh vật khác có 95 – 98 % là nước. Muốn có thực phẩm cho người và cho gia súc cần có nước: muốn có 1 tấn lúa mì cần có 300 – 500m3 nước, 1 tấn gạo cần tiêu thụ 1.000m3 nước và để có 1 tấn thịt trong chăn nuôi cần tốn 20. (Lê Anh Tuấn, 2008) [11] Lượng nước trên trái đất là m ột máy điề u hòa nhi ệt và làm cho cán cân sinh thái đươ ̣c cân bằ ng. Sự số ng thường tập trung ở các nguồ n nư ớc, phầ n lớn các nền văn minh, các trung tâm kinh tế công nghiệp, nông nghiệp, khoa ho ̣c kỹ thuật, văn hóa xã hội dân cu,̛.

đều nằm dọc theo các vùngtập trung nước. Sự thay đổ i cán cân phân phố i nư ớc ho ặc sự phá hoa ̣i nguồ n nư ớc có thể làm tàn lu ̣i các vùng trù phú , biế n các vùng đấ t màu mỡ thành các vùng đấ t khô cằ n. Trong những th ập niên sắ p tới , chiế n tranh xung đột giữa các quố c gia và các vùng khu vực có thể do nguyên nhân tranh giành tài nguyên nước quý báu này. Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước a, Ô nhiễm tự nhiên Do mưa, tuyết tan, lũ lụt, gió bão,.

hoặc do các sản phẩm hoạt động sống của sinh vật, kể cả các xác chết của chúng. Cây cối, sinh vật chết đi, n 10 chúng bị vi sinh vật phân hủy thành chất hữu cơ. Một phần sẽ ngấm vào lòng đất, sau đó ăn sâu vào nước ngầm, gây ô nhiễm, hoặc theo dòng nước ngầm hòa vào dòng lớn. Nước lụt có thể bị ô nhiễm do hóa chất dùng trong nông nghiệp, kỹ nghệ hoặc do các tác nhân độc hại của các khu phế thải.

Công nhân thu dọn lân cận các công trường kỹ thuật bị lụt có thể bị tác hại bởi nước ô nhiễm hóa chất. Ô nhiễm nước do các yếu tố tự nhiên (núi lửa, xói mòn, bão lũ,.) có thể rất nghiêm trọng, nhưng không thường xuyên và không phải là nguyên nhân chính gây suy thoái chất lượng nước toàn cầu. (Nguyễn Thanh Hải, 2013) [2] b, Ô nhiễm nhân tạo * Từ sinh hoạt : Nước thải sinh hoạt là nước thải phát sinh từ hộ gia đình, bệnh viện, khách sạn, cơ quan, trường học, chứa các chất thải trong quá trình sinh hoạt, vệ sinh của con người. Thành phần cơ bản của chất thải sinh hoạt là chất hữu cơ dễ bị phân hủy sinh học (cacbonhydrat, protein, dầu mỡ), chất dinh dưỡng (photpho, nito), chất rắn và vi trùng.

Tùy theo mức sống và lối sống mà lượng nước thải cũng như tải lượng các chất có trong nước thải của mỗi người trong một ngày là khác nhau. Nhìn chung mức sống càng cao thì lượng nước thải và tải lượng thải càng cao. thải của các cơ sở thương mại, công nghiệp nhỏ trong khu đô thị. Nước thải đô thị thường được thu gom vào hệ thống cống thải thành phố, đô thị để xử lý chung.

Thông thường ở các đô thị có hệ thống cống thải, khoảng 70% đến 90% tổng lượng nước sử dụng của đô thị sẽ trở thành nước thải đô thị và chảy vào đường cống.