Luận Văn Thạc Sĩ: Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Tại Mỏ Than Khánh Hòa, Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường tại mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên, phân tích tác động và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

• Tác giả: Vũ Hoài Nam
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Khắc Thái Sơn
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Tại Mỏ Than Khánh Hòa, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 0.2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 0.3. Nguồn gốc và quá trình hình thành than đá
• 0.4. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 0.5. HIỆN TRẠNG KHAI THÁC THAN TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
• 0.5.1. Hiện trạng khai thác than trên thế giới
• 0.5.2. Hiện trạng khai thác than tại Việt Nam
• 0.5.3. Tình hình khai thác than tại Thái Nguyên
• 0.6. MỘT SỐ ẢNH HƯỞNG CỦA KHAI THÁC THAN ĐẾN MÔI TRƯỜNG
• 0.6.1. Ô nhiễm môi trường do khai thác than
• 0.6.2. Ô nhiễm nước thải
• 0.6.3. Ô nhiễm không khí
• 0.6.4. Chất thải rắn công nghiệp
• 0.6.5. Các vấn đề môi trường tồn tại ở Việt Nam do khai thác và sử dụng than
• 0.7. NHỮNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG KHAI THÁC THAN
• 0.7.1. Kinh nghiệm bảo vệ môi trường trong khai thác than tại Trung Quốc
• 0.7.2. Công tác quản lý, bảo vệ môi trường trong khai thác than tại Việt Nam
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Nguồn gốc và quá trình hình thành than đá
• 1.1.2. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VỊ NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 2.3.1.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 2.3.1.3. Phương pháp đánh giá chất lượng môi trường
• 2.3.1.4. Phương pháp phân tích, xử lý số liệu
• 2.3.1.5. Các chỉ tiêu nghiên cứu, phương pháp lấy mẫu và bảo quản
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI KHU VỰC MỎ THAN KHÁNH HÒA, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên khu vực Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.1.2. Đặc điểm địa hình địa chất
• 3.1.1.3. Khí hậu thủy văn
• 3.1.1.4. Hệ thống sông suối
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội khu vực Mỏ than Khán Hòa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.2.1. Điều kiện kinh tế
• 3.1.2.2. Thực trạng hệ thống cán bộ quản lí môi trường tại mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.2.3. Thực trạng kết quả quản lí môi trường tại mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.2.4. Các giải pháp quản lý môi trường đang thực hiện
• 3.1.2.5. Đánh giá tổng hợp công tác quản lý môi trường mỏ than Khánh Hòa
• 3.2. HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG TẠI MỎ THAN KHÁNH HÒA, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.2.1. Hiện trạng môi trường không khí tại Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.2. Hiện trạng môi trường nước tại Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.3. Hiện trạng môi trường đất tại Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. ẢNH HƯỞNG CỦA HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THAN TỚI ĐỜI SỐNG NGƯỜI DÂN KHU VỰC MỎ THAN KHÁNH HÒA, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.3.1. Ảnh hưởng của khai thác than tới việc làm, kinh tế
• 3.3.2. Ảnh hưởng của khai thác than tới môi trường nước
• 3.3.3. Ảnh hưởng của khai thác than tới môi trường đất
• 3.3.4. Ảnh hưởng của khai thác than tới môi trường không khí
• 3.3.5. Ảnh hưởng của khai thác than tới sức khỏe người dân
• 3.3.6. Ảnh hưởng của khai thác than tới an ninh trật tự xã hội
• 3.4. KHÓ KHĂN, TỒN TẠI VÀ GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG KHU VỰC MỎ THAN KHÁNH HÒA, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.4.1. Khó khăn, tồn tại
• 3.4.2. Các giải pháp cải thiện chất lượng môi trường khu vực mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.2.1. Các giải pháp kĩ thuật
• 3.4.2.2. Các giải pháp quản lý
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Đánh giá môi trường

Đánh giá hiện trạng môi trường tại mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên là một nhiệm vụ quan trọng nhằm xác định các tác động của hoạt động khai thác than đến môi trường. Đánh giá môi trường không chỉ giúp nhận diện các vấn đề ô nhiễm mà còn cung cấp cơ sở cho việc xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường hiệu quả. Theo nghiên cứu, tình trạng ô nhiễm không khí, nước và đất tại khu vực này đang ở mức báo động. Các chỉ số ô nhiễm như bụi mịn, nồng độ kim loại nặng trong nước và đất đều vượt ngưỡng cho phép. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn tác động tiêu cực đến hệ sinh thái địa phương.

1.1. Tình trạng môi trường

Tình trạng môi trường tại mỏ than Khánh Hòa cho thấy sự suy giảm chất lượng không khí do bụi và khí thải từ hoạt động khai thác. Nghiên cứu cho thấy nồng độ bụi lơ lửng tại khu vực này thường xuyên vượt mức cho phép, gây ra các vấn đề về hô hấp cho người dân. Ngoài ra, ô nhiễm nước cũng là một vấn đề nghiêm trọng, với nhiều mẫu nước tại khu vực xung quanh mỏ cho thấy nồng độ ô nhiễm cao, ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt và tưới tiêu. Các chất thải rắn từ quá trình khai thác cũng gây ra tình trạng ô nhiễm đất, làm giảm khả năng sản xuất nông nghiệp của người dân địa phương.

II. Tác động của khai thác than

Hoạt động khai thác than tại mỏ Khánh Hòa đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và đời sống người dân. Tác động môi trường từ khai thác than không chỉ dừng lại ở ô nhiễm không khí mà còn mở rộng ra ô nhiễm nước và đất. Theo số liệu thu thập được, việc khai thác than đã làm giảm chất lượng nước mặt và nước ngầm, dẫn đến tình trạng thiếu nước sạch cho sinh hoạt. Hơn nữa, việc khai thác cũng làm gia tăng tình trạng sạt lở đất, ảnh hưởng đến an toàn của các khu dân cư lân cận.

2.1. Ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng

Khai thác than không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, người dân sống gần khu vực khai thác than có tỷ lệ mắc các bệnh về hô hấp cao hơn so với những khu vực khác. Ô nhiễm không khí do bụi và khí thải từ các hoạt động khai thác đã làm gia tăng các bệnh lý như viêm phổi, hen suyễn. Ngoài ra, ô nhiễm nguồn nước cũng dẫn đến các bệnh về tiêu hóa, ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài của cộng đồng.

III. Giải pháp bảo vệ môi trường

Để giảm thiểu tác động tiêu cực từ hoạt động khai thác than, cần có các giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả. Bảo vệ môi trường trong khai thác than không chỉ là trách nhiệm của các nhà đầu tư mà còn là nhiệm vụ của chính quyền địa phương và cộng đồng. Các giải pháp như cải thiện công nghệ khai thác, xử lý chất thải, và tăng cường quản lý môi trường là rất cần thiết. Việc áp dụng các công nghệ xanh trong khai thác than sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

3.1. Các giải pháp kỹ thuật

Các giải pháp kỹ thuật như sử dụng công nghệ khai thác hiện đại, hệ thống xử lý nước thải và bụi là rất quan trọng. Việc áp dụng công nghệ tiên tiến không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao hiệu quả khai thác. Hệ thống xử lý nước thải cần được đầu tư để đảm bảo nước thải trước khi xả ra môi trường đạt tiêu chuẩn cho phép. Đồng thời, cần có các biện pháp kiểm soát bụi hiệu quả để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường xung quanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khai thác than là một trong những ngành công nghiệp trọng điểm, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế quốc dân. Trên thế giới, sản lượng khai thác than hàng năm đạt khoảng 4 tỷ tấn, với tốc độ tăng trưởng bình quân 3,33%/năm trong giai đoạn 2003-2007, trong khi nhu cầu sử dụng than tăng 4,46%/năm, đặc biệt tại châu Á với mức tăng tới 7,03%/năm. Tại Việt Nam, trữ lượng than ước tính khoảng 1.500 triệu tấn, trong đó than anthracite chiếm phần lớn, tập trung chủ yếu ở phía Bắc như Quảng Ninh và Thái Nguyên. Sản lượng khai thác than của Việt Nam đã tăng từ 15 triệu tấn năm 1995 lên 44 triệu tấn năm 2010, với dự báo nhu cầu tiếp tục tăng do hiện đại hóa công nghệ khai thác.

Tỉnh Thái Nguyên là một trong những vùng có trữ lượng than lớn thứ hai cả nước, với nhiều mỏ than hoạt động như Khánh Hòa, Phấn Mễ, Núi Hồng. Hoạt động khai thác than tại đây đã góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương, tạo việc làm cho người dân. Tuy nhiên, khai thác than cũng gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, suy giảm đa dạng sinh học, sạt lở bãi thải và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiện trạng môi trường và công tác quản lý môi trường tại mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn từ tháng 6/2012 đến tháng 8/2013. Nghiên cứu tập trung đánh giá chất lượng môi trường đất, nước, không khí, chất thải rắn, đồng thời phân tích ảnh hưởng của hoạt động khai thác than đến đời sống người dân và đề xuất các giải pháp quản lý nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngành than tại Thái Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tác động môi trường của hoạt động khai thác khoáng sản, đặc biệt là khai thác than. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về ô nhiễm môi trường do khai thác than: Phân tích các nguồn phát sinh ô nhiễm như bụi, khí thải, nước thải và chất thải rắn từ hoạt động khai thác, chế biến than. Các chỉ tiêu đánh giá ô nhiễm bao gồm BOD (Nhu cầu oxy sinh học), COD (Nhu cầu oxy hóa học), DO (Oxy hòa tan), TSS (Tổng chất rắn lơ lửng), cùng các kim loại nặng và chất độc hại.

2. Mô hình quản lý môi trường bền vững trong khai thác than: Áp dụng các nguyên tắc phát triển bền vững, bao gồm kiểm soát ô nhiễm, phục hồi môi trường, và quản lý chất thải theo quy chuẩn Việt Nam (QCVN) và các văn bản pháp luật liên quan như Luật Bảo vệ môi trường 2005, Luật Khoáng sản 2010, Nghị định 80/2006/NĐ-CP.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, ô nhiễm đất, chất thải rắn công nghiệp, và công tác quản lý môi trường trong khai thác than.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp.

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo của mỏ than Khánh Hòa, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, các tài liệu khoa học, luật pháp liên quan và các nghiên cứu trước đây về khai thác than và môi trường.

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua khảo sát thực địa, lấy mẫu phân tích môi trường đất, nước, không khí tại khu vực mỏ than Khánh Hòa. Đồng thời, tiến hành phỏng vấn 225 đối tượng gồm cán bộ xã, nông dân, trạm y tế và công nhân tại 3 xã Phúc Hà, An Khánh, Sơn Cẩm để đánh giá tác động đến đời sống và sức khỏe cộng đồng.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh để đánh giá chất lượng môi trường theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN, QCVN). Phân tích số liệu bằng phần mềm thống kê để xác định mức độ ô nhiễm và so sánh với các tiêu chuẩn cho phép.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 6/2012 đến tháng 8/2013, bao gồm giai đoạn thu thập số liệu, phân tích và tổng hợp kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ô nhiễm không khí vượt chuẩn: Kết quả phân tích mẫu không khí tại khu vực mỏ than Khánh Hòa cho thấy hàm lượng bụi lơ lửng vượt tiêu chuẩn QCVN 05:2009/BTNMT gần 5 lần. Các khí SO2, NO2 cũng ghi nhận ở mức cao, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí xung quanh và sức khỏe người dân.

2. Ô nhiễm nước mặt và nước ngầm: Mẫu nước thải từ moong khai thác và cửa xả nước thải sinh hoạt có nồng độ chất rắn lơ lửng (TSS), BOD, COD vượt mức cho phép từ 1,3 đến 3 lần theo QCVN 40:2011/BTNMT và QCVN 08:2008. Nước mặt sông Đu, nguồn tiếp nhận nước thải mỏ, bị ô nhiễm hữu cơ và kim loại nặng như asen vượt chuẩn, gây nguy cơ cho nguồn nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

3. Ô nhiễm đất và suy thoái đất đai: Đất tại khu vực mỏ than Khánh Hòa bị ảnh hưởng bởi bụi than và nước thải chứa kim loại nặng, làm thay đổi tính chất hóa lý đất, giảm năng suất cây trồng. Diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp khoảng 328 ha do mở rộng diện tích khai thác và bãi thải.

4. Ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống người dân: Khảo sát ý kiến người dân tại 3 xã cho thấy hơn 60% người dân phản ánh các bệnh liên quan đến đường hô hấp, dị ứng da và các bệnh do ô nhiễm không khí và tiếng ồn từ hoạt động khai thác than. Đồng thời, hoạt động khai thác than tạo việc làm cho khoảng 30% lao động địa phương, góp phần cải thiện kinh tế nhưng cũng gây áp lực lên môi trường sống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm không khí là do bụi phát sinh từ khai thác, vận chuyển và đổ thải than chưa được kiểm soát hiệu quả. So với các nghiên cứu tại các mỏ than khác trong nước và quốc tế, mức độ ô nhiễm bụi tại Khánh Hòa tương đương hoặc cao hơn, phản ánh sự cần thiết phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật kiểm soát bụi nghiêm ngặt hơn.

Ô nhiễm nước mặt và nước ngầm chủ yếu do nước thải chưa được xử lý triệt để trước khi xả ra môi trường, đặc biệt là nước thải từ moong khai thác có chứa nhiều chất rắn lơ lửng và kim loại nặng. Điều này tương tự với các báo cáo tại các vùng khai thác than Quảng Ninh, cho thấy vấn đề xử lý nước thải là thách thức chung của ngành than Việt Nam.

Suy thoái đất đai và thu hẹp diện tích đất nông nghiệp là hệ quả tất yếu của việc mở rộng diện tích khai thác và bãi thải. Việc này ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và sản xuất nông nghiệp địa phương, đòi hỏi các giải pháp phục hồi đất và trồng cây xanh cần được ưu tiên.

Ảnh hưởng đến sức khỏe người dân được xác nhận qua khảo sát và phù hợp với các nghiên cứu về tác động của bụi và tiếng ồn trong khai thác than. Việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ sức khỏe cộng đồng là bài toán cần giải quyết.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hàm lượng bụi lơ lửng theo năm, bảng so sánh các chỉ tiêu ô nhiễm nước với tiêu chuẩn QCVN, và biểu đồ tỷ lệ người dân mắc các bệnh liên quan đến ô nhiễm môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường kiểm soát bụi và khí thải: Lắp đặt hệ thống phun nước, che phủ bãi thải và đường vận chuyển than để giảm phát tán bụi. Mục tiêu giảm hàm lượng bụi lơ lửng xuống dưới mức tiêu chuẩn QCVN 05:2009 trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý mỏ than Khánh Hòa phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Nâng cao hiệu quả xử lý nước thải: Đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn QCVN 40:2011 và QCVN 08:2008, đảm bảo nước thải trước khi xả ra môi trường đạt quy chuẩn kỹ thuật. Thời gian thực hiện: 18 tháng. Chủ thể: Công ty khai thác than và các đơn vị liên quan.

3. Phục hồi và cải tạo đất đai: Thực hiện trồng cây xanh phủ đất trống, cải tạo đất bị suy thoái bằng các biện pháp kỹ thuật phù hợp nhằm phục hồi đa dạng sinh học và tăng năng suất đất. Mục tiêu phủ xanh 50 ha đất bị ảnh hưởng trong 2 năm. Chủ thể: Ban quản lý mỏ, chính quyền địa phương.

4. Tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình tập huấn, truyền thông về tác động môi trường và biện pháp phòng tránh bệnh tật cho người dân trong khu vực. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: UBND xã, trạm y tế và các tổ chức xã hội.

5. Cải tiến công nghệ khai thác và quản lý môi trường: Áp dụng công nghệ khai thác sạch hơn, giảm thiểu phát thải, đồng thời xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14000 trong vòng 3 năm. Chủ thể: Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam, các đơn vị khai thác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngành than và môi trường: Luận văn cung cấp dữ liệu thực tiễn và giải pháp quản lý môi trường tại mỏ than Khánh Hòa, hỗ trợ hoạch định chính sách và giám sát hoạt động khai thác.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường: Tài liệu tham khảo về phương pháp đánh giá ô nhiễm môi trường trong khai thác than, các chỉ tiêu phân tích và mô hình quản lý bền vững.

3. Doanh nghiệp khai thác than và các đơn vị liên quan: Cung cấp cơ sở khoa học để cải tiến công nghệ, nâng cao hiệu quả xử lý môi trường và phát triển bền vững.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại vùng khai thác than: Giúp hiểu rõ tác động của khai thác than đến sức khỏe và môi trường sống, từ đó tham gia giám sát và đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động khai thác than ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng không khí?
   Khai thác than phát sinh bụi và khí thải SO2, NO2 vượt tiêu chuẩn gần 5 lần, gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân như các bệnh hô hấp và dị ứng.

2. Nước thải từ mỏ than có gây ô nhiễm nguồn nước không?
   Nước thải chứa chất rắn lơ lửng, BOD, COD và kim loại nặng vượt chuẩn, làm ô nhiễm nước mặt và nước ngầm, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

3. Các biện pháp kỹ thuật nào được đề xuất để giảm ô nhiễm bụi?
   Phun nước định kỳ, che phủ bãi thải, sử dụng thiết bị giảm bụi và cải tiến công nghệ khai thác là các giải pháp hiệu quả để kiểm soát bụi.

4. Ảnh hưởng của khai thác than đến sức khỏe người dân như thế nào?
   Khảo sát cho thấy hơn 60% người dân mắc các bệnh liên quan đến ô nhiễm không khí và tiếng ồn, như viêm phế quản, hen suyễn và các bệnh da liễu.

5. Làm thế nào để phục hồi đất đai bị suy thoái do khai thác than?
   Phục hồi bằng trồng cây xanh, cải tạo đất bằng kỹ thuật phù hợp và quản lý bãi thải hợp lý giúp cải thiện chất lượng đất và đa dạng sinh học.

Kết luận

• Hoạt động khai thác than tại mỏ Khánh Hòa đã gây ô nhiễm không khí, nước và đất vượt mức tiêu chuẩn cho phép, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
• Công tác quản lý môi trường hiện tại còn nhiều khó khăn, cần tăng cường kiểm soát và áp dụng công nghệ xử lý hiện đại.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm, phục hồi môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Kết quả nghiên cứu có thể làm cơ sở cho các chính sách phát triển bền vững ngành than tại Thái Nguyên và các vùng khai thác than khác.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, giám sát liên tục và mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động lâu dài.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng tại các vùng khai thác than!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Nguồn gốc và quá trình hình thành than đá Than đá có nguồn gốc sinh hóa hình thành trong quá trình trầm tích thực vật ở điều kiện đầm lầy cổ cách đây hàng trăm triệu năm. Khi các lớp trầm tích bị chôn vùi, do sự gia tăng nhiệt độ, áp suất, cộng với điều kiện thiếu oxy nên sinh khối (chứa một lượng lớn cellulose, hợp chất chứa C, H, O) chỉ bị phân hủy một phần.

Dần dần, hydro và oxy tách ra dưới dạng khí, để lại khối chất giàu cacbon là than. Thành phần chủ yếu của than đá là cacbon. Sự hình thành than là một quá trình lâu dài và phải trải qua hàng chuỗi các bước. Ở từng giai đoạn và tùy thuộc từng điều kiện (nhiệt độ, áp suất, thời gian, .) mà hình thành các dạng than khác nhau tùy thuộc vào hàm lượng cacbon tích lũy trong nó.

Có thể tóm tắt các giai đoạn hình thành than như sau: - Bước đầu là tạo nên than bùn (peat), một chất màu hơi nâu, ướt, mềm, xốp. Chất này có thể được làm khô rồi đốt nhưng cho nhiệt lượng thấp. Than bùn chủ yếu được dùng làm phân. - Sau một triệu năm hay hơn nữa, than bùn chuyển thành dạng than nâu (lignite), là một dạng than mềm và có bề ngoài hơi giống gỗ, màu nâu hay đen nâu.

Hàm lượng ẩm cao (45%). Than này đốt cho nhiệt lượng thấp nhưng dễ khai thác và chứa hàm lượng lưu huỳnh thấp[20]. - Hàng triệu năm sau đó, than bitum (than “nhựa đường” - butimious coal) mới được hình thành. Đây là dạng than phổ biến nhất, còn được gọi là than mềm (sofl coal), mặc dù nó còn cứng hơn lignite.

Hàm lượng ẩm khoảng 5 - 15%. Than bitum chứa nhiều lưu huỳnh (2 - 3%), tạp chất (nhựa đường, hắc ín, .), vì vậy khi đốt thường gây ô nhiễm không khí. Tuy vậy than bitum vẫn n 4 được sử dụng rộng rãi, nhất là làm nhiên liệu cho các nhà máy điện vì nó sinh ra nhiệt lượng cao. - Sau vài triệu năm hay lâu hơn nữa, than bitum mới bắt đầu chuyển thành anthracite, hay còn gọi là than đá.

Đây là dạng than được ưa chuộng nhất bởi nó cứng, đặc, chứa hàm lượng cacbon cao nhất trong các loại than. Do đó, khi đốt anthracite cho nhiệt lượng cao nhất. Ngoài ra, vì hàm lượng lưu huỳnh thấp nên than cứng còn là dạng than ít gây ô nhiễm và sạch nhất. Như vậy có thể thấy than được phân làm ba loại chính: - Than nâu - lignite - Than chứa dầu - bituminuos coal - Than đá - anthracite 1.

Cơ sở pháp lý của đề tài - Luật Bảo vệ môi trường được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2005. - Luật Khoáng sản được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 17 tháng 11 năm 2010. - Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khoáng sản do Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 14 tháng 06 năm 2005. - Luật Tài nguyên nước do Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 21 tháng 06 năm 2012.

- Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09 tháng 08 năm 2006 của chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. - Nghị định số 21/2008/NĐ-CP ngày 28 tháng 02 năm 2008 của Chính phủ về Sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09 tháng 08 năm 2006. - Nghị định số 117/2009/NĐ-CP ngày0 1 tháng 03 năm 2010 của Chính n 5 phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. - QCVN 05:2009/BTNMT: Quy chuẩn chất lượng không khí xung quanh - QCVN 06:2009/BTNMT: Quy chuẩn chất độc hại trong không khí xung quanh - QCVN 40:2011/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp - QCVN 03:2008: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về giới hạn cho phép của kim loại nặng trong đất - QCVN 08:2008: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt - QCVN 09:2008: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm - QCVN 14:2008: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải sinh hoạt 1.

HIỆN TRẠNG KHAI THÁC THAN TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM 1. Hiện trạng khai thác than trên thế giới Theo số liệu tổng quan về các nguồn nhiên liệu hóa thạch của (WEC) Hội đồng năng lượng toàn cầu năm 2010 [40] trữ lượng than đá là 860938 Mt, số lượng đã khai thác là 9739 Mt, theo tính toán của WEC số năm khai thác than còn lại với tốc độ khai thác hiện nay là 128 năm. Toàn thế giới hiện tiêu thụ khoảng 4 tỷ tấn than hàng năm, một số ngành sử dụng than làm nguyên liệu đầu vào như: sản điện, thép và kim loại, xi măng và các loại chất đốt hóa lỏng. Than đóng vai trò chính trong sản xuất ra điện (than đá và than non), các sản phẩm thép và kim loại (than cốc).

Khai thác than: hàng năm có khoảng hơn 4.030 triệu tấn than được khai thác, con số này đã tăng 38% trong vòng 20 năm qua. Sản lượng khai n 6 thác tăng nhanh nhất ở châu Á, trong khi đó châu Âu khai thác với tốc độ giảm dần. Các nước khai thác nhiều nhất không tập trung trên một châu lục mà nằm rải rác trên thế giới, 5 nước khai thác lớn nhất hiện nay là: Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Úc và Nam Phi, hầu hết các nước khai thác than cho nhu cầu tiêu dùng nội địa, chỉ có khoảng 18% than cứng dành cho thị trường xuất khẩu. Lượng than khai thác được dự báo tới năm 2030 vào khoảng 7 tỷ tấn, với Trung Quốc chiếm khoảng hơn một nửa sản lượng.

Thống kê từ năm 2003 đến hết năm 2007, sản lượng khai thác than bình quân trên thế giới tăng khoảng 3,33%/năm, nhưng nhu cầu sử dụng than tăng khoảng 4,46%/năm, đặc biệt khu vực châu Á và Australia có tốc độ tăng nhu cầu sử dụng than tới 7,03%/năm. Điều này chứng tỏ, nhu cầu sử dụng than ngày càng tăng lên, trong khi trữ lượng khai thác giảm dần trong những năm vừa qua (bình quân 6,77%/năm trong giai đoạn 2003 - 2007). lượng (triệu Trung Quốc tấn) Mỹ 1600 Úc 1400 1200 Ấn Độ 1000 Nga 800 Nam Mỹ 600 Indonesia 400 Ba Lan 200 Kazakhstan 0 Colombia Hình 1. Biểu đồ sản lượng than khai thác 10 quốc gia đứng đầu thế giới n 7 Nguồn: [22] lượng (triệu Trung Quốc tấn) Mỹ 1600 1406.3 1400 Ấn Độ 1200 Nhật 1000 Nam Mỹ 800 Nga 565 600 Đức 400 231.3 Ba Lan 0 Úc Hình 1.

Biểu đồ sản lượng tiêu thụ than 10 nước đứng đầu thế giới Nguồn: [22] Theo IEO2009 mức độ tiêu thụ than đá trên thế giới sẽ tăng khoảng 49% từ năm 2006 đến năm 2030, sự đóng góp của than đá vào mức độ tiêu thụ năng lượng trên toàn thế giới sẽ tăng từ 27% trong năm 2006 lên đến 28% vào năm 2030. Tổng nguồn dự trữ than đá trên thế giới được xác định vào khoảng 929 tỷ tấn, được phân bố rộng khắp trong đó 80% trữ lượng than được xác định tập trung: Mỹ chiếm 28%, Nga chiếm 19%, Trung quốc chiếm 14%, Australia và New Zealand là 9% [22]. Hiện trạng khai thác than tại Việt Nam Số liệu tổng quan về trữ lượng than ở Việt Nam theo WEC là 1500 Mt, số lượng đã khai thác 39,8 Mt, và cứ với tốc độ khai thác này số năm khai thác theo tính toán sẽ chỉ còn 37,6 năm [40]. Than là nguồn năng lượng dự trữ cơ bản nhất của Việt Nam, với trữ lượng khoảng 1500 triệu tấn, phần lớn là than antharacite, tập trung ở phía Bắc, đặc biệt là ở Quảng Ninh.

Sản lượng khai thác than tăng đáng kể trong những năm qua, tăng từ 15 triệu tấn năm 1995 lên 44 triệu tấn năm n 8 2010. Xu hướng tăng mạnh này dự kiến còn tiếp diễn do công nghệ khai thác than được hiện đại hóa [1]. Đa số các nước trên thế giới sản xuất than cho nhu cầu trong nước, chủ yếu để sản xuất điện, tại Việt Nam phần lớn than được xuất khẩu còn lại dùng làm chất đốt gia dụng và sử dụng trong nhà máy nhiệt điện. Than xuất khẩu chủ yếu sang thị trường Nhật Bản và Trung Quốc, có mức tăng đột biến từ 5,9 triệu tấn năm 2002 lên 20 triệu tấn năm 2008.

Tuy nhiên do nhu cầu trong nước cao nên dự kiến trong vài năm tới có thể phải nhập khẩu tới hàng chục triệu tấn. Việt Nam dự kiến từng bước cắt giảm xuất khẩu than để đáp ứng nhu cầu trong nước ngày càng cao [28]. Cơ cấu của ngành khai thác than Việt Nam đã trải qua những thay đổi đáng kể từ năm 2000. Trong suốt thời kỳ thuộc địa cho đến năm 1995, khai thác than là độc quyền của nhà nước.

Năm 1995, tổng công ty Than Việt Nam được thành lập, đến nay là Tập đoàn than và khoáng sản Việt Nam - một tập đoàn do nhà nước là chủ sở hữu. Bên cạnh Vinacomin, còn có các đơn vị khác tham gia khai thác than như Indovina Coal hoạt động ở Uông Bí, Quân khu I ở Cẩm Phả, các công ty khai thác than ở Thái Nguyên, Điện Biên, mỏ Quảng Nam và nhiều nơi khác [33]. Trên lãnh thổ Việt Nam, than được phân bố theo các khu vực: Bể than Antraxit Quảng Ninh: Nằm về phía Đông Bắc Việt Nam, kéo dài từ Phả Lại qua Đông Triều đến Hòn Gai - Cẩm Phả - Mông Dương - Cái Bầu - Vạn Hoa dài khoảng 130 km, rộng từ 10 đến 30 km, có tổng trữ lượng khoảng 10,5 tỉ tấn, trong đó: tính đến mức cao - 300m là 3,5 tỉ tấn đã được tìm kiếm thăm dò tương đối chi tiết, là đối tượng cho thiết kế và khai thác hiện nay, tính đến mức cao - 1000m có trữ lượng dự báo khoảng 7 tỉ tấn đang được đầu tư tìm kiếm thăm dò. Than Antraxit Quảng Ninh có chất lượng tốt, phân bố gần các cảng biển, đầu mối giao thông.

Rất thuận lợi cho khai thác và tiêu thụ sản phẩm. Than Antraxit n 9 Quảng Ninh đã được triều đình nhà Nguyễn khai thác từ năm 1820 và người Pháp khai thác từ năm 1888 - 1955. Từ năm 1955 đến nay do Chính phủ Việt Nam quản lý và khai thác.