Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường đất nông nghiệp và nước ngầm xung quanh vùng khai thác khoáng sản xã hà thượng huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Đánh giá hiện trạng môi trường đất nông nghiệp và nước ngầm quanh khu vực khai thác khoáng sản Hà Thượng, Đại Từ, Thái Nguyên, phân tích tác động và đề xuất giải pháp bảo vệ.

• Tác giả: Đinh Thị Ngân Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường đất nông nghiệp và nước ngầm xung quanh vùng khai thác khoáng sản xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Tài nguyên khoáng sản
• 2.3. Tài nguyên đất và ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp
• 2.4. Các tác nhân gây ô nhiễm môi trường đất
• 2.5. Tiêu chuẩn để đánh giá đất bị ô nhiễm
• 2.6. Tài nguyên nước và ô nhiễm môi trường nước ngầm
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 3.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.5. Nội dung nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 3.6.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 3.6.3. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
• 3.6.4. Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm
• 3.6.5. Phương pháp tổng hợp, so sánh, đối chiếu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội của xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Giới thiệu một vài nét về các doanh nghiệp hoạt động khai khoáng trên địa bàn xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.2. Công nghệ khai khoáng
• 4.2.3. Chất thải rắn, nước thải của hoạt động khai khoáng theo báo cáo ĐTM của mỏ Núi Pháo
• 4.3. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp và nước ngầm xung quanh vùng khai thác khoáng sản xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.4. Diện tích, tình hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.5. Các nguồn nước của xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.6. Một số căn bệnh mà người dân xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên thường mắc phải có liên quan đến nguồn nước
• 4.7. Các nguồn có khả năng gây ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp và nước ngầm xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.8. Đánh giá chất lượng đất nông nghiệp và nước ngầm tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.9. Chất lượng môi trường đất và nước theo báo cáo kết quả quan trắc môi trường năm 2013 của Mỏ đa kim Núi Pháo
• 4.10. Chất lượng môi trường đất nông nghiệp và nước ngầm qua ý kiến của người dân xung quanh khu vực khai khoáng
• 4.11. Chất lượng đất nông nghiệp và nước ngầm qua kết quả phân tích tại Khoa Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.12. Cảnh báo các vấn đề cấp bách, nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trường đất - nước và đề xuất giải pháp khắc phục, xử lý ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp, môi trường nước ngầm tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.12.1. Cảnh báo các vấn đề cấp bách và nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trường đất - nước
• 4.12.2. Đề xuất giải pháp khắc phục và xử lý ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp, môi trường nước ngầm tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá môi trường đất nông nghiệp

Đánh giá môi trường đất nông nghiệp là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Tài liệu tập trung vào việc phân tích hiện trạng môi trường đất tại khu vực Hà Thượng, Đại Từ, Thái Nguyên, nơi hoạt động khai thác khoáng sản diễn ra mạnh mẽ. Các yếu tố như ô nhiễm đất, suy thoái đất, và tác động môi trường từ hoạt động khai thác được đánh giá chi tiết. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc khai thác khoáng sản đã gây ra sự suy giảm chất lượng đất, đặc biệt là đất nông nghiệp, do sự tích tụ kim loại nặng và các chất độc hại khác. Các phương pháp phân tích môi trường được sử dụng để đánh giá mức độ ô nhiễm, bao gồm phân tích hàm lượng kim loại nặng và các chỉ tiêu hóa học khác. Kết quả cho thấy, đất nông nghiệp tại khu vực này đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên hiệu quả.

1.1. Tác động của khai thác khoáng sản đến đất nông nghiệp

Hoạt động khai thác khoáng sản tại Hà Thượng đã gây ra nhiều tác động môi trường tiêu cực đến đất nông nghiệp. Các chất thải từ quá trình khai thác, bao gồm đất đá thải, bùn, và nước thải, đã làm ô nhiễm đất, giảm năng suất cây trồng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, đất nông nghiệp tại khu vực này đang bị suy thoái do sự tích tụ kim loại nặng như chì, asen, và thủy ngân. Các phương pháp phân tích môi trường được áp dụng để đánh giá mức độ ô nhiễm, bao gồm phân tích hàm lượng kim loại nặng và các chỉ tiêu hóa học khác. Kết quả cho thấy, đất nông nghiệp tại khu vực này đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên hiệu quả.

1.2. Biện pháp bảo vệ và phục hồi đất nông nghiệp

Để giải quyết vấn đề ô nhiễm đất nông nghiệp, nghiên cứu đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường và phục hồi đất. Các giải pháp bao gồm việc áp dụng các phương pháp xử lý ô nhiễm như phytoremediation (sử dụng thực vật để hấp thụ kim loại nặng), bón phân hữu cơ để cải thiện chất lượng đất, và quản lý tài nguyên bền vững. Ngoài ra, nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hợp lý. Các biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng đất nông nghiệp mà còn góp phần bảo tồn đất và phát triển bền vững.

II. Đánh giá môi trường nước ngầm

Đánh giá môi trường nước ngầm là một phần không thể thiếu trong nghiên cứu này. Tài liệu tập trung vào việc phân tích hiện trạng môi trường nước ngầm tại khu vực Hà Thượng, Đại Từ, Thái Nguyên, nơi hoạt động khai thác khoáng sản diễn ra mạnh mẽ. Các yếu tố như ô nhiễm nước ngầm, suy thoái nguồn nước, và tác động môi trường từ hoạt động khai thác được đánh giá chi tiết. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc khai thác khoáng sản đã gây ra sự suy giảm chất lượng nước ngầm, đặc biệt là do sự tích tụ kim loại nặng và các chất độc hại khác. Các phương pháp phân tích môi trường được sử dụng để đánh giá mức độ ô nhiễm, bao gồm phân tích hàm lượng kim loại nặng và các chỉ tiêu hóa học khác. Kết quả cho thấy, nước ngầm tại khu vực này đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên hiệu quả.

2.1. Tác động của khai thác khoáng sản đến nước ngầm

Hoạt động khai thác khoáng sản tại Hà Thượng đã gây ra nhiều tác động môi trường tiêu cực đến nước ngầm. Các chất thải từ quá trình khai thác, bao gồm nước thải, bùn, và đất đá thải, đã làm ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nước ngầm tại khu vực này đang bị ô nhiễm do sự tích tụ kim loại nặng như chì, asen, và thủy ngân. Các phương pháp phân tích môi trường được áp dụng để đánh giá mức độ ô nhiễm, bao gồm phân tích hàm lượng kim loại nặng và các chỉ tiêu hóa học khác. Kết quả cho thấy, nước ngầm tại khu vực này đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên hiệu quả.

2.2. Biện pháp bảo vệ và phục hồi nước ngầm

Để giải quyết vấn đề ô nhiễm nước ngầm, nghiên cứu đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường và phục hồi nguồn nước. Các giải pháp bao gồm việc áp dụng các phương pháp xử lý ô nhiễm như lọc nước, sử dụng vật liệu hấp thụ để loại bỏ kim loại nặng, và quản lý tài nguyên bền vững. Ngoài ra, nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hợp lý. Các biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng nước ngầm mà còn góp phần bảo tồn nguồn nước và phát triển bền vững.

III. Hiện trạng môi trường và đề xuất giải pháp

Nghiên cứu đã đánh giá hiện trạng môi trường tại khu vực Hà Thượng, Đại Từ, Thái Nguyên, nơi hoạt động khai thác khoáng sản diễn ra mạnh mẽ. Các yếu tố như ô nhiễm đất, ô nhiễm nước ngầm, và tác động môi trường từ hoạt động khai thác được đánh giá chi tiết. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc khai thác khoáng sản đã gây ra sự suy giảm chất lượng đất nông nghiệp và nước ngầm, đặc biệt là do sự tích tụ kim loại nặng và các chất độc hại khác. Các phương pháp phân tích môi trường được sử dụng để đánh giá mức độ ô nhiễm, bao gồm phân tích hàm lượng kim loại nặng và các chỉ tiêu hóa học khác. Kết quả cho thấy, đất nông nghiệp và nước ngầm tại khu vực này đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên hiệu quả.

3.1. Cảnh báo về ô nhiễm môi trường

Nghiên cứu đã đưa ra các cảnh báo về ô nhiễm môi trường tại khu vực Hà Thượng, Đại Từ, Thái Nguyên. Các vấn đề cấp bách bao gồm ô nhiễm đất nông nghiệp, ô nhiễm nước ngầm, và suy thoái tài nguyên. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nếu không có các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên hiệu quả, tình trạng ô nhiễm sẽ tiếp tục gia tăng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

3.2. Đề xuất giải pháp khắc phục

Để giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường, nghiên cứu đề xuất các giải pháp khắc phục bao gồm việc áp dụng các phương pháp xử lý ô nhiễm, quản lý tài nguyên bền vững, và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường. Các biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng đất nông nghiệp và nước ngầm mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Từ ngàn đời nay, từ khi có xã hội loài người trên trái đất, trải qua bao thập kỷ con người ngày càng nhận thức rất rõ rằng “Môi trường là không gian sống của con người và sinh vật trên Trái Đất”; “Môi trường là nơi cung cấp các nhu cầu về tài nguyên cho con người như đất, nước, khoáng sản, tài nguyên sinh vật. Tất cả các tài nguyên này đều do môi trường cung cấp và giá trị của tài nguyên phụ thuộc vào mức độ khan hiếm và giá trị của nó trong xã hội”. Sự phát triển các nền văn minh thế giới, phát triển khoa học công nghệ, kinh tế xã hội của con người đều gắn liền với các hoạt động khai thác, bảo vệ, cải thiện và tàn phá, hủy hoại đồng hành với sự cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên và suy thoái môi trường.Vì vậy bảo vệ môi trường khỏi những tác động tiêu cực từ hoạt động của con người là mối quan tâm của toàn nhân loại, giúp chúng ta sử dụng tài nguyên hợp lý, lâu dài và bền vững. Việt Nam nằm ở vị trí giao nhau của 2 vành đai sinh khoáng: Vành đai Tây Thái Bình Dương và vành đai Địa Trung Hải, vì vậy tài nguyên khoáng sản của Việt Nam đa dạng về chủng loại và tương đối phong phú.

Theo kết quả điều tra đánh giá, thăm dò khoáng sản ở nước ta đến nay đã phát hiện được trên 5.000 mỏ và điểm quặng với trên 60 loại khoáng sản khác nhau.Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhiều loại khoáng sản được khai thác, chế biến để phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước và một phần cho xuất khẩu. Hoạt động khoáng sản từng bước hướng tới gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu lợi nhuận, kinh tế với trách nhiệm BVMT, an toàn lao động, bảo vệ tài nguyên khoáng sản. Công nghiệp khai khoáng đã góp phần quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, đẩy nhanh quá trình CNH-HĐH đất nước. Tuy nhiên, hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản còn bộc lộ nhiều bất cập gây nên tình trạng suy thoái môi trường và làm mất cân bằng sinh thái đang diễn ra ở nhiều nơi.

Khai thác khoáng sản là quá trình con người bằng phương pháp khai thác lộ thiên hoặc hầm lò đưa khoáng sản từ lòng đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. n 2 Các hình thức khai thác bao gồm: khai thác thủ công, khai thác quy mô nhỏ và khai thác quy mô vừa. Quá trình khai thác khoáng sản thường qua ba bước: Mở cửa mỏ, khai thác và đóng cửa mỏ. Như vậy, tất cả các công đoạn khai thác đều tác động đến tài nguyên và môi trường.

Hơn nữa, công nghệ khai thác hiện nay chưa hợp lý, đặc biệt các mỏ kim loại và các khu mỏ đang khai thác hầu hết nằm ở vùng núi và trung du. Vì vậy, việc khai thác khoáng sản trước hết tác động đến rừng và đất rừng xung quanh vùng mỏ. Các biểu hiện suy thoái môi trường thể hiện ở các mặt sau đây: Giảm diện tích đất rừng, gia tăng suy thoái đất, gây ô nhiễm nguồn nước bao gồm nước mặt, nước ngầm và cả ô nhiễm biển gây ảnh hưởng tới tài nguyên sinh vật và sức khỏe cộng đồng. Khai thác khoáng sản đã làm thu hẹp đáng kể diện tích đất nông lâm nghiệp và ảnh hưởng đến sản xuất như: Chiếm dụng đất nông, lâm nghiệp để làm khai trường, bãi thải, thải các chất thải rắn như cát, đá, sỏi, bùn ra đất nông nghiệp, thải nước từ các hệ tuyển làm ô nhiễm đất nông nghiệp và giảm sút năng suất cây trồng.

Đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất đặc biệt vô cùng quý giá của con người, nước ngầm là nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng, khi chúng ta khai thác khoáng sản làm ảnh hưởng đến chất lượng môi trường đất - nước tại xung quanh khu vực khai thác. Xuất phát từ những vấn đề thực tế trên được sự cho phép của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Môi trường, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông, em đã tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiện trạng môi trường đất nông nghiệp và nước ngầm xung quanh vùng khai thác khoáng sản xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái nguyên” 1. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được hiện trạng môi trường đất nông nghiệp và môi trường nước ngầm xung quanh vùng khai thác khoáng sản xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái nguyên. - Đánh giá được tác động của việc khai thác khoáng sản đến môi trường đất nông nghiệp và môi trường nước ngầm.

- Đề ra các biện pháp khắc phục, xử lý nhằm giải quyết các vấn đề môi trường. Yêu cầu của đề tài - Điều tra thu thập thông tin, phân tích để xác định các nguồn, các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường đất nông nghiệp và môi trường nước ngầm. - Số liệu phản ánh trung thực khách quan. - Cảnh báo các vấn đề cấp bách và nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trường đất – nước.

- Đề xuất giải pháp khắc phục và xử lý ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp, môi trường nước ngầm tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Những kiến nghị đưa ra có tính khả thi, phù hợp với điều kiện của địa phương. Ý nghĩa của đề tài Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Tạo cơ hội áp dụng và thực hành những kiến thức đã học vào thực tế. - Nâng cao hiểu biết thêm về kiến thức thực tế.

- Phát triển kỹ năng, trau dồi, tích lũy kinh nghiệm phục vụ cho công tác nghiên cứu sau này. - Bổ sung tư liệu cho học tập, nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa thực tiễn - Phản ánh thực trạng môi trường đất nông nghiệp và môi trường nước ngầm xung quanh vùng khai thác khoáng sản xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái nguyên. - Đánh giá tác động của việc khai thác khoáng sản đến môi trường.

Cảnh báo các vấn đề cấp bách và nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trường đất - nước. - Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho người dân địa phương, cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khai khoáng. - Nâng cao chất lượng môi trường phục vụ cho hoạt động sống của người dân trên địa bàn. - Làm cơ sở cho công tác quy hoạch, kế hoạch, xây dựng chính sách bảo vệ môi trường đất - nước tại địa phương.

n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Tài nguyên khoáng sản Tài nguyên khoáng sản: là tích tụ vật chất dưới dạng hợp chất hoặc đơn chất trong vỏ trái đất, mà ở điều kiện hiện tại con người có đủ khả năng lấy ra các nguyên tố có ích hoặc sử dụng trực tiếp chúng trong đời sống hằng ngày. Tài nguyên khoáng sản thường tập trung trong một khu vực gọi là mỏ khoáng sản.

Tài nguyên khoáng sản có ý nghĩa rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế của loài người và khai thác sử dụng tài nguyên khoáng sản có tác động mạnh mẽ đến môi trường sống. Một mặt tài nguyên khoáng sản là nguồn vật chất để tạo nên các dạng vật chất có ích và của cải của con người. Bên cạnh đó, việc khai thác tài nguyên khoáng sản thường gây ô nhiễm môi trường như bụi, kim loại nặng, các hóa chất độc và hơi khí độc (SO2, CO, CH4…) Tài nguyên khoáng sản được phân loại theo nhiều cách - Theo dạng tồn tại: rắn, khí (khí đốt, Acgon, He), lỏng (Hg, dầu, nước khoáng). - Theo nguồn gốc: nội sinh (sinh ra trong lòng trái đất), ngoại sinh (sinh ra trên bề mặt trái đất).

- Theo thành phần hóa học: khoáng sản kim loại (kim loại đen, kim loại màu, kim loại quý hiếm), khoáng sản phi kim (vật liệu khoáng, đá quý, vật liệu xây dựng), khoáng sản cháy (than, dầu, khí đốt, đá cháy) (Dư Ngọc Thành, 2009) [14]. Tài nguyên đất và ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp Tài nguyên đất: Đất là một dạng tài nguyên vật liệu của con người. Đất có hai nghĩa: đất đai là nơi ở, xây dựng cơ sơ hạ tầng của con người và thổ nhưỡng là mặt bằng để sản xuất nông lâm nghiệp. Đất theo nghĩa thổ nhưỡng là vật thể thiên nhiên có cấu tạo độc lập lâu đời, hình thành do kết quả của nhiều yếu tố: đá gốc, động thực vật, khí hậu, địa hình và thời gian.

n 5 Đất nông nghiệp là đất được sử dụng chủ yếu vào mục đích sản xuất nông nghiệp như trồng trọt. chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản hoặc nghiên cứu thí nghiệm về nông nghiệp (Lê Văn Khoa, 2010) [11]. Ô nhiễm tài nguyên đất: Ô nhiễm môi trường đất được xem là tất cả các hiện tượng làm nhiễm bẩn môi trường đất bởi các chất gây ô nhiễm, gây ảnh hưởng đến đời sống của sinh vật. Đất ở Việt Nam đang có hiện tượng suy thoái do 2 nguyên nhân chính là do tự nhiên và do nhân tạo Về tự nhiên: Vận động địa chất của trái đất (Động đất, sóng thần, sông suối thay đổi dòng chảy, núi lở, nước biển xâm nhập…).

Do thay đổi khí hậu, thời tiết (Mưa, nắng, nhiệt độ, gió, bão). Về nhân tạo: Do các hoạt động nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt của con người như chặt đốt rừng làm nương rẫy, canh tác trên đất dốc lạc hậu: cạo sạch đồi, chọc lỗ bỏ hạt, không chống xói mòn, không luân canh… Chế độ canh tác độc canh, bỏ hoang hóa, không bón phân, hoặc bón phân không hợp lý… Suy thoái do ô nhiễm đất từ nước thải; chất thải rắn, rác thải phóng xạ, điện tử; ô nhiễm dầu, hóa chất độc hại; thuốc trừ sâu, thuốc BVTV; tai nạn tràn chất ô nhiễm, hoạt động khai thác mỏ… Từ các nguyên nhân trên đã dẫn đến các kiểu thoái hóa đất Phèn hóa, nghèo kiệt dinh dưỡng trong đất, nhiễm mặn, laterit hóa, ô nhiễm đất, xói mòn, xói lở. Các tác nhân gây ô nhiễm môi trường đất Ô nhiễm đất do tác nhân hoá học: Bao gồm phân bón N, P, K (dư lượng phân bón trong đất), thuốc trừ sâu (clo hữu cơ, DDT, lindan, aldrin, photpho hữu cơ.), chất thải công nghiệp và sinh hoạt (KLN, độ kiềm, độ axit. Ô nhiễm đất do tác nhân sinh học: Trực khuẩn lỵ, thương hàn, các loại ký sinh trùng (giun, sán.

Ô nhiễm đất do tác nhân vật lý: Nhiệt độ (ảnh hưởng đến tốc độ phân huỷ chất thải của sinh vật), chất phóng xạ (Uran, Thori, Strontium-90, iod-131, Cesium-137). Tiêu chuẩn để đánh giá đất bị ô nhiễm Phương pháp phổ biến hiện nay là phân tích hoá học đất.