Luận văn thạc sĩ lâm học đánh giá thực trạng và giá trị sinh thái kinh tế của cây xanh tại công viên tao đàn và công viên 23

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu lâm học đánh giá thực trạng và giá trị sinh thái kinh tế của cây xanh tại công viên tao đàn và công, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Phạm Chí Cường
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Lê Tuần
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Đánh Giá Giá Trị Sinh Thái và Kinh Tế Của Cây Xanh Tại Công Viên Tao Đàn và Công Viên 23/9, Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Mảng xanh đô thị và sự phát triển của công viên cây xanh trong đô thị
• 1.2. Sự phát triển của công viên cây xanh trong đô thị
• 1.3. Sự phát triển của công viên cây xanh trong đô thị trên thế giới
• 1.4. Thực trạng quản lý và sự phát triển của công viên cây xanh trong đô thị tại TP Hồ Chí Minh
• 1.5. Nghiên cứu đánh giá lợi ích của mảng xanh và công viên
• 1.6. Giá trị tỉnh tiền và sẽ hội
• 1.7. Những nghiên cứu sử dụng i-Tree ở Việt Nam và thế giới
• 1.7.1. Tổng quan công cụ phần mềm i-Tree
• 1.7.2. Trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm khu vực
• 2.2. Địa hình, khí hậu, thủy văn
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.1. Phương pháp kế thừa
• 2.4.2. Phương pháp thu thập trên hiện trường
• 2.5. Sử dụng công cụ i-Tree Canopy xác định hiện trạng sử dụng đất tại công viên
• 2.6. Phương pháp tính toán lưu trữ carbon trong cây
• 2.7. Phương pháp tính toán các giá trị sinh thái cây xanh của i-Tree Eco
• 2.8. Phương pháp dữ liệu hoá thông tin cây xanh
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng sử dụng đất của các công viên
• 3.2. Hiện trạng cây xanh của các công viên
• 3.2.1. Kết cấu họ thực vật
• 3.2.2. Kết cấu loài cây tại công viên
• 3.2.3. Một số đặc điểm sinh trưởng của cây xanh tại khu vực nghiên cứu
• 3.2.4. Biến động của một số chỉ tiêu sinh trưởng cây xanh của 2 công viên
• 3.2.5. Kết cấu số cây, diện tích tán và thể tích cây theo nhóm đường kính
• 3.3. Giá trị sinh thái môi trường và kinh tế của cây xanh
• 3.3.1. Giá trị tích tụ carbon
• 3.3.2. Giá trị môi trường đóng góp hàng năm
• 3.3.3. Dữ liệu hoá thông tin cây xanh
• DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC HÌNH
• DANH SÁCH CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giá Trị Cây Xanh Công Viên Tao Đàn 23 9 TP

Cây xanh đóng vai trò thiết yếu trong đô thị, không chỉ cung cấp oxy mà còn cải thiện khí hậu, giảm ô nhiễm và làm đẹp cảnh quan. Tại TP.HCM, cây xanh đô thị đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và ô nhiễm gia tăng. Các công viên như Công viên Tao Đàn và Công viên 23/9 là những lá phổi xanh quan trọng, mang lại nhiều lợi ích của cây xanh đô thị. Nghiên cứu này tập trung đánh giá giá trị sinh thái cây xanh công viên và giá trị kinh tế cây xanh công viên tại hai công viên này, cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý và phát triển cây xanh đô thị bền vững. Theo thống kê của UBND TP.HCM (2018), Thành Phố hiện có 369 công viên công cộng và trong khu dân cư với tổng diện tích 491 ha. Hệ thống công viên phân bố không đều trên địa bàn thành phó, chủ yếu tập trung trên địa bàn Quận 1 được đầu tư quy hoạch rất tốt trước đây như: Công viên Tao Đàn, Công viên 23/9, Thảo Cầm Viên.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Không Gian Xanh Đô Thị Hiện Đại

Không gian xanh đô thị, đặc biệt là cây xanh công viên, ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng. Chúng không chỉ cải thiện chất lượng không khí và giảm ô nhiễm mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất của cư dân. Cây xanh và sức khỏe cộng đồng có mối liên hệ mật thiết, với các nghiên cứu chỉ ra rằng tiếp xúc với thiên nhiên giúp giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng.

1.2. Thực Trạng Thiếu Hụt Mảng Xanh Tại Các Khu Dân Cư TP.HCM

Thực tế cho thấy, tại nhiều khu dân cư hiện hữu ở TP.HCM, đặc biệt là các quận nội thành phát triển, hệ thống mảng xanh và công viên đang bị thiếu trầm trọng. Tốc độ đô thị hóa quá nhanh, đặc biệt ở các khu vực chưa có quy hoạch đô thị, đã dẫn đến tình trạng mật độ dân cư cao nhưng thiếu không gian xanh và công cộng. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và môi trường sống của người dân.

II. Thách Thức Đánh Giá Giá Trị Cây Xanh tại Công Viên TP

Việc đánh giá giá trị cây xanh một cách toàn diện là một thách thức lớn. Không chỉ cần xem xét giá trị môi trường của cây xanh, như khả năng hấp thụ CO2 và giảm ô nhiễm, mà còn cần định lượng tác động của cây xanh đến kinh tế, bao gồm giá trị bất động sản và lợi ích du lịch. Nhiều phương pháp định giá cây xanh khác nhau đã được phát triển, nhưng việc áp dụng chúng vào điều kiện cụ thể của TP.HCM đòi hỏi sự cẩn trọng và điều chỉnh. Việc thiếu các hoạt động giám sát đánh giá giá trị dịch vụ hệ sinh thái của cây xanh, nhất là trong công viên, làm ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển mảng xanh của thành phố.

2.1. Phương Pháp Định Giá Cây Xanh Hiện Nay Ưu và Nhược Điểm

Hiện nay, có nhiều phương pháp định giá cây xanh, từ các phương pháp dựa trên chi phí thay thế đến các phương pháp ước tính giá trị sử dụng và phi sử dụng. Mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu và điều kiện cụ thể của nghiên cứu. Cần xem xét các yếu tố như chi phí thu thập dữ liệu, độ chính xác của kết quả và khả năng áp dụng vào thực tế quản lý.

2.2. Khó Khăn Trong Thu Thập Dữ Liệu Đánh Giá Cây Xanh Đô Thị

Một trong những khó khăn lớn nhất trong đánh giá giá trị cây xanh là thu thập dữ liệu đầy đủ và chính xác. Điều này bao gồm thông tin về loài cây, kích thước, tình trạng sức khỏe và vị trí. Việc thu thập dữ liệu này đòi hỏi nguồn lực đáng kể và sự phối hợp giữa nhiều bên liên quan, bao gồm các cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng.

2.3. Ứng Dụng Phần Mềm I Tree Giải Pháp Đánh Giá Giá Trị Cây Xanh

Nghiên cứu sử dụng công cụ i-Tree Eco, công cụ này ước tính tổng giá trị của công viên Tao Dan là 17.639,4 USD, tong giá trị của công viên 23/9 là 5,120 USD. I-Tree là một công cụ phần mềm mạnh mẽ được phát triển bởi Cục Kiểm Lâm Hoa Kỳ (USFS) để đánh giá giá trị cây xanh đô thị. Nó cho phép người dùng ước tính các lợi ích sinh thái và kinh tế của cây xanh, bao gồm khả năng hấp thụ CO2, giảm ô nhiễm và tiết kiệm năng lượng. Việc sử dụng i-Tree có thể giúp cải thiện độ chính xác và hiệu quả của việc đánh giá giá trị cây xanh tại TP.HCM.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đánh Giá Thực Trạng Cây Xanh Tao Đàn 23 9

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp kết hợp giữa khảo sát thực địa, phân tích dữ liệu không gian và mô hình hóa sinh thái. Dữ liệu về các loài cây, kích thước và tình trạng sức khỏe được thu thập trực tiếp tại Công viên Tao Đàn và Công viên 23/9. Dữ liệu này sau đó được nhập vào phần mềm i-Tree để ước tính giá trị sinh thái và giá trị kinh tế của cây xanh. Kết quả nghiên cứu cung cấp cái nhìn toàn diện về hiện trạng và giá trị của cây xanh tại hai công viên này. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng và gia tri sinh thái — kinh tế của cây xanh tại Công viên Tao Dan và Công viên 23/9 bằng công cụ phần mềm i- Tree, làm cơ sở đề xuất các giải pháp để chăm sóc và quản lý công viên cây xanh trong khu vực thành phố Hồ Chí Minh.

3.1. Khảo Sát Thực Địa Thu Thập Dữ Liệu Về Đặc Điểm Cây Xanh

Khảo sát thực địa là bước quan trọng nhất trong quá trình nghiên cứu. Trong bước này, các nhà nghiên cứu sẽ đến trực tiếp Công viên Tao Đàn và Công viên 23/9 để thu thập thông tin về các loài cây, kích thước (đường kính thân, chiều cao), tình trạng sức khỏe (mức độ sâu bệnh, tổn thương) và vị trí. Dữ liệu này sẽ được sử dụng để xây dựng cơ sở dữ liệu về cây xanh tại hai công viên.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Không Gian Xác Định Phân Bố Cây Xanh

Sử dụng các công cụ phân tích không gian (GIS), nghiên cứu sẽ xác định sự phân bố của cây xanh trong Công viên Tao Đàn và Công viên 23/9. Điều này bao gồm việc tạo ra bản đồ thể hiện mật độ cây xanh, loại cây và các yếu tố khác. Phân tích này sẽ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc không gian của cây xanh và vai trò của nó trong việc cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái.

3.3. Mô Hình Hóa Sinh Thái Với I Tree Ước Tính Giá Trị Cây Xanh

Dữ liệu thu thập được từ khảo sát thực địa và phân tích không gian sẽ được nhập vào phần mềm i-Tree Eco. Phần mềm này sẽ sử dụng các mô hình sinh thái để ước tính giá trị sinh thái và giá trị kinh tế của cây xanh, bao gồm khả năng hấp thụ CO2, giảm ô nhiễm không khí, tiết kiệm năng lượng và tăng giá trị bất động sản. Kết quả sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý và bảo tồn cây xanh tại hai công viên.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Giá Trị Sinh Thái Kinh Tế Cây Xanh Tao Đàn 23 9

Kết quả nghiên cứu cho thấy cây xanh tại Công viên Tao Đàn và Công viên 23/9 mang lại nhiều lợi ích đáng kể về mặt sinh thái và kinh tế. Giá trị sinh thái bao gồm khả năng hấp thụ CO2, giảm ô nhiễm không khí và cải thiện chất lượng nước. Giá trị kinh tế bao gồm tăng giá trị bất động sản, thu hút du khách và giảm chi phí năng lượng. Tuy nhiên, giá trị này có thể khác nhau đáng kể giữa hai công viên do sự khác biệt về loài cây, kích thước và mật độ.Công cụ phần mềm i-Tree ước tính tổng giá trị của công viên Tao Dan là 17.639,4 USD, tong giá trị của công viên 23/9 là 5. Dau con rai, So khi va Lim set đều là các loài số lượng lớn hon ở cả 2 công viên, với khả năng sản xuất O2 và hap thụ CO? cao.

4.1. Phân Tích Chi Phí Lợi Ích Cây Xanh Mang Lại Gì Cho TP.HCM

Phân tích chi phí - lợi ích cho thấy những lợi ích mà cây xanh mang lại cho TP.HCM vượt xa chi phí đầu tư và bảo trì. Những lợi ích này bao gồm cải thiện sức khỏe cộng đồng, giảm chi phí y tế, tăng năng suất lao động và nâng cao chất lượng cuộc sống. Việc đầu tư vào cây xanh là một khoản đầu tư thông minh mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Cây Xanh Dựa Trên Kết Quả Nghiên Cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các giải pháp quản lý cây xanh hiệu quả cần được đề xuất để tối đa hóa các lợi ích mà cây xanh mang lại. Điều này bao gồm việc lựa chọn các loài cây phù hợp với điều kiện địa phương, tăng cường chăm sóc và bảo trì, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển cây xanh.

V. Giải Pháp Quản Lý Bảo Tồn Cây Xanh Công Viên Tao Đàn 23 9

Để duy trì và nâng cao giá trị cây xanh tại Công viên Tao Đàn và Công viên 23/9, cần có các giải pháp quản lý và bảo tồn hiệu quả. Điều này bao gồm việc lựa chọn các loài cây phù hợp với điều kiện địa phương, tăng cường chăm sóc và bảo trì, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển cây xanh. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc bảo tồn đa dạng sinh học trong công viên đô thị và quản lý cây xanh đô thị một cách bền vững. Công tác dữ liệu hoá thông tin hệ thống cây xanh, đặc biệt là những cây cổ thụ (Di3 > 80 em) là cần thiết cho công tác quản lý, từ đó có thé xây dựng quy trình chăm sóc bảo đưỡng đặc biệt cho chúng. Việc trồng mới nên được tiến hành thường xuyên và liên tục dé góp phần duy tri khả năng phục hồi của quan thụ trong công viên.

5.1. Lựa Chọn Loài Cây Phù Hợp Với Điều Kiện Sinh Thái Địa Phương

Việc lựa chọn loài cây phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của cây xanh trong công viên. Các loài cây bản địa thường có khả năng thích nghi tốt hơn với môi trường địa phương và ít cần chăm sóc hơn. Ngoài ra, cần xem xét các yếu tố như khả năng chịu hạn, kháng sâu bệnh và tác động đến môi trường xung quanh.

5.2. Tăng Cường Chăm Sóc Bảo Trì Cây Xanh Để Duy Trì Giá Trị

Chăm sóc và bảo trì cây xanh thường xuyên là rất quan trọng để duy trì giá trị của chúng. Điều này bao gồm việc tưới nước, bón phân, cắt tỉa, phòng trừ sâu bệnh và loại bỏ cây chết. Cần có kế hoạch chăm sóc và bảo trì chi tiết cho từng loài cây và từng khu vực trong công viên.

5.3. Phát Huy Vai Trò Cộng Đồng Cùng Nhau Bảo Vệ Mảng Xanh Đô Thị

Sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng để bảo vệ và phát triển cây xanh trong công viên. Cần khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động trồng cây, chăm sóc cây và báo cáo các vấn đề liên quan đến cây xanh. Nâng cao nhận thức của cộng đồng về lợi ích của cây xanh đô thị cũng là một yếu tố quan trọng.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Phát Triển Cây Xanh Bền Vững

Nghiên cứu này đã cung cấp cái nhìn tổng quan về giá trị sinh thái và giá trị kinh tế của cây xanh tại Công viên Tao Đàn và Công viên 23/9. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đưa ra các quyết định quản lý và quy hoạch cây xanh hiệu quả hơn. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về tác động của cây xanh đến kinh tế, cây xanh và biến đổi khí hậu và các khía cạnh khác liên quan đến phát triển cây xanh bền vững. Phượng vi lâu năm mang khả năng ngã đô cao vì vậy cần có định hướng thay thế dần Phượng vĩ lâu năm bằng Dầu con rái hoặc Giá Ty.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Đánh Giá Tác Động Dài Hạn Của Cây Xanh

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về tác động dài hạn của cây xanh đến môi trường, kinh tế và xã hội. Điều này bao gồm việc đánh giá tác động của cây xanh đến biến đổi khí hậu, sức khỏe cộng đồng và chất lượng cuộc sống. Cần có các phương pháp đánh giá toàn diện và chính xác hơn để đo lường các lợi ích mà cây xanh mang lại.

6.2. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Cây Xanh Tạo Động Lực Cho Cộng Đồng

Chính sách hỗ trợ phát triển cây xanh đóng vai trò quan trọng trong việc tạo động lực cho cộng đồng tham gia vào các hoạt động bảo vệ và phát triển cây xanh. Các chính sách này có thể bao gồm các ưu đãi về thuế, hỗ trợ tài chính và các chương trình khuyến khích khác. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng để xây dựng các chính sách hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc phát triển và quản lý cây xanh đô thị ngày càng trở nên cấp thiết nhằm cải thiện chất lượng môi trường sống và nâng cao giá trị kinh tế - xã hội. Thành phố hiện có khoảng 508,561 ha đất công viên với 405 công viên, tuy nhiên diện tích cây xanh bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 0,55 m², thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn quốc tế. Nghiên cứu này tập trung đánh giá thực trạng và giá trị sinh thái - kinh tế của cây xanh tại hai công viên trung tâm là Công viên Tao Đàn và Công viên 23/9, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý và phát triển mảng xanh đô thị.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: đánh giá hiện trạng sử dụng đất và tỷ lệ che phủ cây xanh; lượng hóa giá trị sinh thái và kinh tế của cây xanh; đề xuất các giải pháp chăm sóc và quản lý cây xanh tại hai công viên. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại hai công viên thuộc Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, với dữ liệu thu thập trong năm 2023-2024. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về vai trò của cây xanh đô thị, đồng thời hỗ trợ các nhà quản lý, quy hoạch trong việc phát triển bền vững không gian xanh tại các đô thị lớn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về hệ sinh thái đô thị và dịch vụ hệ sinh thái cây xanh, trong đó cây xanh được xem là “kỹ sư môi trường” cung cấp các dịch vụ sinh thái như cải thiện chất lượng không khí, điều hòa khí hậu, hấp thụ carbon và giảm tiếng ồn. Mô hình i-Tree Eco, phát triển bởi Cục Kiểm lâm Hoa Kỳ, được sử dụng làm công cụ chính để lượng hóa các giá trị sinh thái và kinh tế của cây xanh đô thị. Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ che phủ cây xanh, tích tụ carbon, hấp thụ khí CO₂, sản xuất oxy, và giá trị kinh tế từ các dịch vụ môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính gồm số liệu điều tra thực địa về cây xanh tại hai công viên với tổng cộng 1.453 cây (873 cây tại Công viên Tao Đàn và 580 cây tại Công viên 23/9). Phương pháp chọn mẫu là khảo sát toàn bộ cây có đường kính ngang ngực từ 6 cm trở lên, sử dụng thiết bị GNSS để xác định vị trí và các công cụ đo chuyên dụng để thu thập chỉ tiêu sinh trưởng như đường kính thân, chiều cao cây, diện tích tán. Dữ liệu được nhập vào phần mềm i-Tree Eco để phân tích các chỉ số sinh thái và kinh tế.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 01/2023 đến tháng 06/2024, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu hiện trường, xử lý dữ liệu, phân tích bằng mô hình i-Tree Eco và đề xuất giải pháp quản lý. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm các loài, và đánh giá giá trị kinh tế dựa trên các hệ số chuyển đổi chuẩn quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sử dụng đất và tỷ lệ che phủ cây xanh: Công viên Tao Đàn có tỷ lệ cây/cây bụi chiếm khoảng 68% diện tích, cao hơn so với 60% tại Công viên 23/9. Diện tích cỏ tại Công viên 23/9 chiếm 30%, trong khi tại Tao Đàn chỉ khoảng 15%. Mặt nước chiếm 8% diện tích tại Công viên 23/9, góp phần tạo cảnh quan và điều hòa không khí.

2. Đa dạng sinh học và kết cấu họ thực vật: Công viên Tao Đàn có 31 họ thực vật với 873 cây, trong khi Công viên 23/9 có 17 họ với 580 cây. Họ Fabaceae chiếm tỷ lệ cao nhất tại cả hai công viên, lần lượt 25,6% số loài và 21% số cây tại Tao Đàn, 38,7% số loài và 38,4% số cây tại 23/9. Các loài chủ đạo như Dầu con rái, Lim sẹt, Sao đen có khả năng hấp thụ CO₂ và sản xuất O₂ cao.

3. Giá trị sinh thái và kinh tế: Tổng giá trị kinh tế ước tính của Công viên Tao Đàn là 17.639,4 USD, gấp hơn 3 lần so với Công viên 23/9 (5.120 USD). Công viên Tao Đàn có diện tích tán và khả năng tích tụ carbon vượt trội, với lượng carbon tích tụ ước tính khoảng 850 tấn/ha, trong khi 23/9 chỉ khoảng 98 tấn/ha.

4. Tình trạng cây xanh và đề xuất thay thế: Cây Phượng vĩ lâu năm tại hai công viên có nguy cơ ngã đổ cao, cần được thay thế dần bằng các loài như Dầu con rái hoặc Giá tỵ để đảm bảo an toàn và duy trì giá trị sinh thái.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về tỷ lệ che phủ và đa dạng loài giữa hai công viên phản ánh các chiến lược quy hoạch và quản lý khác nhau, trong đó Tao Đàn ưu tiên phát triển cây thân gỗ lớn và đa dạng hơn, góp phần nâng cao khả năng hấp thụ carbon và sản xuất oxy. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của cây xanh lớn trong việc giảm thiểu hiệu ứng nhà kính và cải thiện chất lượng không khí đô thị.

Giá trị kinh tế từ các dịch vụ sinh thái của cây xanh tại hai công viên cho thấy tiềm năng lớn trong việc đầu tư và bảo tồn mảng xanh đô thị. Việc sử dụng phần mềm i-Tree Eco giúp lượng hóa chính xác các lợi ích này, hỗ trợ các nhà quản lý trong việc ra quyết định dựa trên dữ liệu khoa học. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ che phủ, phân bố loài và giá trị kinh tế có thể minh họa rõ nét sự khác biệt và ưu thế của từng công viên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường trồng mới và thay thế cây già cỗi: Thực hiện kế hoạch trồng mới cây xanh thường xuyên, ưu tiên các loài có khả năng hấp thụ CO₂ cao và phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương, đặc biệt thay thế dần cây Phượng vĩ lâu năm bằng Dầu con rái hoặc Giá tỵ trong vòng 3 năm tới.

2. Dữ liệu hóa và quản lý cây xanh: Xây dựng hệ thống dữ liệu số hóa toàn diện cho cây xanh, đặc biệt các cây cổ thụ có đường kính trên 80 cm, gắn mã QR để thuận tiện trong việc theo dõi, chăm sóc và bảo dưỡng định kỳ. Chủ thể thực hiện là Công ty TNHH MTV Công viên Cây xanh TP.HCM trong vòng 1 năm.

3. Phát triển đa dạng sinh học và không gian xanh mở: Thiết kế và quy hoạch công viên theo hướng đa dạng hóa loài cây, kết hợp cây thân gỗ và cây bụi, tăng diện tích cỏ và mặt nước để tạo môi trường sống đa dạng cho các loài sinh vật, nâng cao giá trị sinh thái.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và chính sách hỗ trợ: Tổ chức các chương trình giáo dục, truyền thông về vai trò của cây xanh đô thị, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp trong việc bảo vệ và phát triển mảng xanh. Đề xuất chính sách ưu đãi cho các dự án đầu tư phát triển công viên cây xanh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý đô thị và quy hoạch: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách phát triển mảng xanh, quy hoạch công viên phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.

2. Các đơn vị quản lý công viên và cây xanh: Áp dụng phương pháp dữ liệu hóa và quản lý cây xanh hiệu quả, nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo dưỡng cây xanh đô thị.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Lâm nghiệp, Môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, ứng dụng công cụ i-Tree Eco trong đánh giá giá trị sinh thái và kinh tế của cây xanh đô thị.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư bất động sản: Hiểu rõ giá trị kinh tế của mảng xanh trong việc nâng cao giá trị tài sản, từ đó có chiến lược đầu tư phát triển dự án đô thị xanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Phần mềm i-Tree Eco là gì và tại sao được sử dụng trong nghiên cứu?
   i-Tree Eco là công cụ miễn phí do Cục Kiểm lâm Hoa Kỳ phát triển, dùng để đánh giá các dịch vụ sinh thái và giá trị kinh tế của cây xanh đô thị. Nó được sử dụng vì tính chính xác, khả năng xử lý dữ liệu lớn và phù hợp với nhiều vùng khí hậu, bao gồm cả Việt Nam.

2. Tại sao cần thay thế cây Phượng vĩ lâu năm trong công viên?
   Cây Phượng vĩ lâu năm có nguy cơ ngã đổ cao, gây nguy hiểm cho người dân và tài sản. Thay thế bằng các loài cây có sức sống tốt hơn như Dầu con rái giúp duy trì mảng xanh ổn định và an toàn hơn.

3. Giá trị kinh tế của cây xanh được tính toán như thế nào?
   Giá trị kinh tế được ước tính dựa trên khả năng hấp thụ carbon, sản xuất oxy, giảm ô nhiễm không khí và chống chảy tràn nước mưa, quy đổi sang giá trị tiền tệ theo các hệ số chuẩn quốc tế và nghiên cứu thực tế.

4. Làm thế nào để dữ liệu hóa cây xanh giúp quản lý hiệu quả?
   Dữ liệu hóa giúp lưu trữ thông tin chi tiết về từng cây, theo dõi tình trạng sức khỏe, lịch sử chăm sóc và vị trí chính xác, từ đó lập kế hoạch bảo dưỡng và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các công viên khác không?
   Phương pháp và kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho các công viên khác trong thành phố hoặc các đô thị tương tự, giúp đánh giá và quản lý cây xanh một cách khoa học và hiệu quả.

Kết luận

• Công viên Tao Đàn có đa dạng loài và số lượng cây lớn hơn, với giá trị sinh thái và kinh tế vượt trội so với Công viên 23/9.
• Tỷ lệ che phủ cây xanh tại hai công viên đạt từ 60-68%, góp phần quan trọng vào cải thiện môi trường đô thị.
• Phần mềm i-Tree Eco là công cụ hiệu quả trong việc lượng hóa giá trị sinh thái và kinh tế của cây xanh đô thị.
• Cần thực hiện kế hoạch thay thế cây già cỗi, dữ liệu hóa cây xanh và phát triển đa dạng sinh học để nâng cao chất lượng mảng xanh.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, quy hoạch và cộng đồng trong việc phát triển bền vững hệ thống cây xanh đô thị.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm và mở rộng nghiên cứu sang các khu vực khác để hoàn thiện hệ thống quản lý cây xanh toàn thành phố. Đề nghị các cơ quan chức năng và đơn vị quản lý phối hợp thực hiện nhằm phát huy tối đa giá trị của mảng xanh đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN 1. Mang xanh đô thị và sw phát triển của công viên cây xanh trong đô thi 1. Mảng xanh đô thị Cây xanh xuất hiện và phát triển cùng sự hình thành và phát triển của các khu vực đô thị, cùng với đó tam quan trọng của chúng đã thay đôi theo thời gian. Ban đầu cây xanh được trồng trong các khu vườn của tầng lớp quý tộc, đến cuối thời Phục Hưng cây cối đã trở thành thành phần quan trọng của cảnh quan đô thị và công viên công cộng.

Trong suốt thế kỷ 19 và 20, các vùng ngoại ô phủ đầy cây xanh đã mọc lên xung quanh nhiều thành phố ở Châu Âu và Bắc Mỹ, mở rộng độ che phủ của cây cối đô thị và gia tăng sự đa dạng của các loài cây xanh đô thị. Ngày nay, cây xanh tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với cảnh quan, đất đai đô thị. Người ta khó có thể nghĩ về Paris - Pháp nếu không có hình ảnh tinh thần của đại lộ Champs Elysees rợp bóng cây, hay Thành phố Washington - Mỹ nếu không có hàng cây Du Nước Mỹ dọc theo Trung tâm mua sắm, hoặc Singapore nếu không có những đại lộ Angsana rợp bóng cây. Mang xanh đô thị bao gồm nhiều loại và cau trúc thảm thực vật, bao gồm thảm cỏ, tường và cả mái xanh.

Cây xanh là thành phần quan trọng nhất của hệ thống sinh thái và cảnh quan đô thị, được thể hiện trong sự hiện diện bởi kích thước và cả mặt tinh thần khi con người có mối liên kết với cây xanh mạnh mẽ. Ngoài ra, cây xanh còn được coi là “kỹ sư môi trường” - cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái môi trường không thể thiếu cho cả cộng đồng “cư dân” bao gồm cả con người và và động vật sinh sống trong đô thị (Pearlmutter và ctv. Mặc dù chi phí liên quan đến việc trồng và quản lý cây xanh đô thị khá cao, chúng mang lại cho chúng ta nhiều lợi ích về môi trường và kinh tê, bao gôm cải thiện chât lượng không khí và nước, giảm ô nhiễm tiếng én, kiểm soát lũ lụt, chống xói mòn đất, làm mát “đảo nhiệt đô thị”, giảm năng lượng cần thiết dé làm mát va sưởi ấm các tòa nhà, tăng giá trị bất động sản, và trong một số trường hợp, tăng nguồn cung cấp nước uống ở các khu vực ngoại thành ngay bên ngoài các thành phố (Chen và Jim, 2008). Ở Việt Nam, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, không gian đô thị ngày càng chật chội thì nhu cầu tận hưởng những không gian công viên cây xanh của cư dân đô thị đang ngày càng cấp thiết.

Thực tế tại các khu dân cư hiện hữu trong các quận nội thành phát triển, hệ thông mảng xanh, công viên khu ở đang bị thiếu trầm trọng. Tốc độ đô thị hóa quá nhanh trong giai đoạn trước đây ở các khu vực chưa có quy hoạch đô thị đã hình thành nên các khu dân cư phát triển tự phát. với mật độ cư trú dày đặc nhưng thiếu các khoảng không gian xanh, không gian công cộng. Điều này dẫn đến chất lượng sống thấp, môi trường sống bị ô nhiễm nghiêm trọng, gây ra nhiều hệ lụy cho phát triển kinh tế - xã hội và ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe và tinh than của người dân.

Trong khi đó, ở các dự án khu dân cư mới thường chỉ tập trung xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật mà chưa chú trọng đầu tư xây dựng các khu công viên cây xanh theo quy hoạch chung. Điều này làm cho dự án kém hấp dẫn người dân và gặp khó khăn trong việc phát triển, hình thành khu dân cư có chất lượng sống tốt. Quá trình đô thị hóa đang diễn ra rất mạnh mẽ trên cả nước, nhiều công trình kiến trúc mới xuất hiện nhanh chóng trong không gian đô thị. Trong khi đó, hệ thống cây xanh đô thị hiện vẫn còn kém về hình thức và chất lượng cây trồng.

Với tầm quan trọng của hệ thong cây xanh trong sự phát triển của môi trường sống nói chung và sự phát triển đô thị nói riêng, Bộ Xây dựng đã triển khai thực hiện nghiêm túc Đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 524/QĐ-TTg ngày 01/4/2021. Theo số liệu tổng hợp, tính đến tháng 12/2021, ca nước đã có 869 đô thị, trong đó có 2 đô thị loại đặc biệt, 22 đô thị loại I, 32 đô thị loại II, 48 đô thị loại II, 91 đô thị loại IV và 674 đô thị loại V. Thống kê sơ bộ từ các địa phương trên cả nước thì tổng diện tích đất xây dựng theo quy hoạch khoảng trên 6 triệu ha, diện tích đất cây xanh khoảng trên 70 nghìn ha, chiếm tỷ lệ hơn 1,2 % (thấp hơn so với quy chuẩn đặt ra). Theo thống kê sơ bộ, tổng diện tích đất cây xanh đô thị theo quy hoạch khoảng trên 70 nghìn ha, chiếm tỷ lệ hơn 1,2 % diện tích đất xây dựng đô thị.

Tuy nhiên, việc triển khai đầu tư phát triển công viên, cây xanh theo quy hoạch đô thị còn chậm nên thực tế hiện nay diện tích cây xanh bình quân đầu người tại nhiều đô thị chưa đạt mức tối thiêu như Hà Nội chỉ đạt khoảng trên 2 m”/người, TP. Hồ Chí Minh đạt chưa tới 1 m”/người, Hải Phong đạt khoảng 3,4 m”/người; trong khi mức tiêu chuẩn ở đô thị loại 1 là 6 - 7 m”/người, chỉ tiêu tối thiểu của Liên hợp quốc là 10 m2/người. Sự phát triển của công viên cây xanh trong đô thị 1. Sự phát triển của công viên cây xanh trong đô thị trên thế giới Trong suốt thế kỷ qua, dân số thế giới đã tập trung nhanh chóng ở các khu vực đô thị.

Dân số đô thị toàn cầu vào khoảng 2,4 tỷ vào năm 1995 và đến năm 2021 đã là 4,5 tỷ (Zeifman và ctv. Dân số ngày càng tăng và đô thị hóa đại điện cho một quá trình toàn cầu phức tạp. Quá trình đô thị hóa rõ nét xuất hiện trong cuộc cách mạng công nghiệp vào thế kỷ 19, và cùng với sự suy giảm của môi trường tự nhiên trong thế kỷ 20 đã khiến cộng đồng nhận thấy sự cần thiết phải kết hợp các yếu tố tự nhiên trong bối cảnh đô thị. Nhận thức này đã dẫn đến sự xuất hiện và phát triển của trào lưu công viên đô thị, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống ở các thành phố hiện đại (Pregill và Volkman, 1999; Rigolon và ctv.

Các công viên đô thị đóng một vai tro quan trong trong mạng lưới phức tap của các hệ sinh thái đô thị và cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái khác nhau. Trào lưu công viên đô thị bắt nguồn VỚI mục tiêu cải thiện chất lượng cuộc sống ở các thành phố trong thời đại cách mạng công nghiệp vào thế kỷ 19. Việc quy hoạch các công viên được kết hợp chặt chẽ với các nguyên tắc thiết kế đô thị và vườn (Loures và ctv. Dé phát triển đô thị bền vững, điều quan trọng là phải kết hợp tất cả các khía cạnh của phát triển bền vững - môi trường, xã hội và kinh tế - với tầm quan trọng đồng đều.

Các nguyên tắc được nêu trong Công ước Cảnh quan Châu Âu, được giới thiệu tại Florence vào tháng 10 năm 2000, nhấn mạnh nhu cầu về mối quan hệ cân bang và hai hòa giữa nhu cầu xã hội, hoạt động kinh tế va môi trường dé đạt được sự bên vững. Các không gian mở công cộng như công viên cây xanh được thiệt kê và quản lý tốt đóng một vai trò quan trọng trong việc cung cấp các khu vực để trải nghiệm thiên nhiên, giải trí và kết nối cộng đồng. Những không gian này mang lại nhiều lợi ích khác nhau, bao gồm cải thiện sức khỏe thé chất và tinh thần, cũng như giá trị môi trường của việc bảo tồn đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng không khí. Nhiều thành phố lớn trên thế giới đang nỗ lực gia tăng không gian xanh của họ.

Thủ đô Seoul của Hàn Quốc gần đây đã xây dựng hơn 2.000 khu vườn; thành phố Melbourne ở Úc đã có kế hoạch tăng gần gấp đôi diện tích xanh lên 40% vào năm 2040; và Thành phố Milan, Ý đã lên kế hoạch mở rộng không gian xanh của họ với 3 triệu cây sẽ được trồng. Thực trạng quản lý và sự phát triển của công viên cây xanh trong đô thị tại TP.HCM Trong nhiều năm qua, việc quan lý công viên, cây xanh ở TP.HCM van theo kiểu cũ, tư duy cũ, có gì làm nấy, không phải công viên đa chức nang; chưa tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia phát triển công viên. Chang hạn, dé phát triển một công viên cây xanh trong khu đô thị có đầy đủ chức năng, Nhà nước phải thu hồi, bỏ tiền ra dé đầu tư nhưng không thé triển khai do không có tiền. Trong khi doanh nghiệp có thé bỏ tiền làm dé phục vụ cho chính cư dân của họ, tạo ra giá trị gia tăng cho dự án lại không được chấp thuận do vướn rào cản về cơ chế.

Theo UBND TP.HCM (2020), tính đến cuối năm 2019 TP.HCM hiện nay có 508,561 ha đất công viên, 405 công viên, bao gồm các công viên công cộng và các công viên trong khu ở. Chỉ tiêu đất công viên công cộng đạt bình quân 0,55 m”/người (quy mô dân số 9 triệu người), trong đó: - Diện tích đất công viên công cộng tại khu vực nội thành cũ (13 quận) là 251.28 ha, chiếm tỷ lệ 49,41 % toàn thành phó, đạt bình quân 0,62 m”/người. - Diện tích đất công viên công cộng tại khu vực quận mới (6 quận) là 197,57 ha, chiếm tỷ lệ 38,84 % toàn thành phó, đạt bình quân 0,69 m”/người. - Khu vực ngoại thành (5 huyện) có diện tích đất công viên công cộng là 59,41 ha, chiếm ty lệ 11,75 % toàn thành phố đạt bình quận 0,3 m”/người.

Thống kê của Sở Xây Dựng (2020) cho thấy từ năm 2012 - 2019 tổng diện tích công viên, mang xanh của thành phố tăng thêm 168,37 ha. Trong đó: + Diện tích công viên công cộng tập trung tăng thêm 13,25 ha, chiếm tỷ lệ 7,8 %. + Diện tích công viên trong khu ở (công viên thuộc các dự án khu dân cư) tăng thêm 59,53 ha chiếm tỷ lệ 35,3 %. Các don vị được giao quản lý trực tiếp công viên chủ yếu quản lý trên mặt bằng hiện hữu trước đây, chưa chủ động rà soát theo các đồ án quy hoạch có liên quan dé xác định việc lan chiếm, xây dựng các công trình (nhà dân, cơ quan, công trình phụ trợ.