Luận văn thạc sĩ đánh giá chất lượng nước mặt và đề xuất giải pháp quản lý tại huyện tam dương tỉnh vĩnh phúc

Luận văn thạc sĩ đánh giá chất lượng nước mặt và đề xuất giải pháp quản lý tại huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc, nhằm cải thiện môi trường nước hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Lâm
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá chất lượng nước mặt và đề xuất giải pháp quản lý tại huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.5. Tổng quan tài liệu
• 1.5.1. Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan
• 1.5.2. Chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên
• 1.5.3. Hiện trạng chất lượng nước trên thế giới và Việt Nam
• 1.5.3.1. Hiện trạng chất lượng nước trên Thế giới
• 1.5.3.2. Hiện trạng chất lượng nước tại Việt Nam
• 1.5.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt
• 1.5.4.1. Khai thác và sử dụng quá mức tài nguyên nước
• 1.5.4.2. Suy thoái chất lượng nước do hoạt động công nghiệp và khu vực đô thị
• 1.5.4.3. Suy thoái chất lượng nước do hoạt động nông nghiệp và khu vực nông thôn
• 1.5.4.4. Ô nhiễm nước từ các nguồn khác
• 1.5.5. Quản lý chất lượng nước mặt
• 1.5.5.1. Tổ chức quản lý nhà nước về môi trường nước
• 1.5.5.2. Hướng nghiên cứu đánh giá chất lượng nước mặt
• 1.5.6. Phương pháp đánh giá chất lượng nước dựa theo tiêu chuẩn môi trường
• 1.5.6.1. Phương pháp đánh giá theo thang điểm
• 1.5.6.2. Phương pháp đánh giá tổng hợp chất lượng nguồn nước
• 1.5.6.3. Phương pháp đánh giá thông qua mô hình
• 1.5.6.4. Phương pháp đánh giá theo chỉ thị sinh vật
• 1.5.6.5. Phương pháp đánh giá qua ước tính thiệt hại kinh tế
• 3. PHẦN 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu
• 3.5.2. Phương pháp lấy mẫu
• 3.5.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.5.4. Ứng dụng chỉ số WQI
• 3.5.5. Phương pháp đánh giá chất lượng môi trường nước mặt dựa trên chỉ tiêu tổng hợp (Ptb)
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và cảnh quan môi trường
• 4.1.2. Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội
• 4.2. Một số nguồn thải chính trên địa bàn nghiên cứu
• 4.2.1. Hoạt động nông - lâm nghiệp
• 4.2.2. Hoạt động công nghiệp - xây dựng
• 4.2.3. Nguồn thải sinh hoạt
• 4.3. Đánh giá chất lượng nước mặt tại huyện Tam Dương
• 4.3.1. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt
• 4.3.2. Đánh giá chất lượng nước theo phương pháp WQI
• 4.3.3. Đánh giá chất lượng nước theo chỉ tiêu tổng hợp
• 4.4. Đề xuất một số giải pháp
• 4.4.1. Giải pháp chung
• 4.4.2. Giải pháp cụ thể tại huyện Tam Dương
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chất lượng nước mặt tại huyện Tam Dương

Nghiên cứu đánh giá chất lượng nước mặt tại huyện Tam Dương, Vĩnh Phúc cho thấy tình trạng ô nhiễm đáng báo động. Các thủy vực chính như sông Phó Đáy, sông Phan, kênh Bến Tre, hồ Đồng Bông và đầm Sổ đều có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ. Kết quả phân tích chỉ ra rằng các chỉ tiêu như BOD5, COD, TSS, N-NH4+, P-PO43- và tổng coliform đều vượt quá giới hạn cho phép. Đặc biệt, kênh Bến Tre là khu vực bị ô nhiễm nghiêm trọng nhất, tiếp theo là sông Phan, hồ Đồng Bông, đầm Sổ và sông Phó Đáy. Chất lượng nước không đáp ứng được tiêu chuẩn cấp nước sinh hoạt và bảo tồn động vật thủy sinh theo QCVN 08:2008/BTNMT.

1.1. Nguyên nhân ô nhiễm nước mặt

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước mặt Tam Dương bao gồm nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư tập trung, chất thải từ hoạt động chăn nuôi, và tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật trong nông nghiệp. Các nguồn thải này đã gây suy thoái nghiêm trọng chất lượng nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hoạt động sản xuất.

1.2. Phương pháp đánh giá chất lượng nước

Nghiên cứu sử dụng phương pháp đánh giá chất lượng nước dựa trên chỉ số WQI và chỉ tiêu tổng hợp Ptb. Các mẫu nước được thu thập và phân tích trong phòng thí nghiệm để xác định các thông số ô nhiễm. Kết quả cho thấy nước mặt Vĩnh Phúc đang ở mức báo động, cần có biện pháp quản lý nước mặt hiệu quả.

II. Giải pháp quản lý nước mặt

Để cải thiện chất lượng nước mặt tại huyện Tam Dương, nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý toàn diện. Các giải pháp bao gồm tăng cường quy định pháp lý, áp dụng công nghệ xử lý nước thải, và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nước. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống giám sát và kiểm soát ô nhiễm nước liên tục để đảm bảo quản lý tài nguyên nước bền vững.

2.1. Giải pháp kỹ thuật

Các giải pháp kỹ thuật được đề xuất bao gồm xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, sử dụng công nghệ sinh học để xử lý chất thải chăn nuôi, và áp dụng phương pháp canh tác nông nghiệp bền vững. Những giải pháp này nhằm giảm thiểu tác động của các nguồn thải đến nước mặt Tam Dương.

2.2. Giải pháp quản lý và nâng cao nhận thức

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý môi trường nước thông qua các chính sách và quy định cụ thể. Đồng thời, cần tổ chức các chương trình tuyên truyền để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nước và quản lý nước mặt hiệu quả.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học để quản lý nước mặt tại huyện Tam Dương, Vĩnh Phúc. Các kết quả và giải pháp cải thiện chất lượng nước được đề xuất có thể áp dụng rộng rãi trong thực tiễn, góp phần bảo vệ tài nguyên nước và phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý và nhà khoa học trong lĩnh vực quản lý môi trường nước.

3.1. Ứng dụng trong quản lý tài nguyên nước

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng kế hoạch quản lý tài nguyên nước tại địa phương, đặc biệt là trong việc kiểm soát ô nhiễm nước và bảo vệ nước mặt. Đây là cơ sở quan trọng để thực hiện các chính sách phát triển bền vững.

3.2. Đóng góp khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu đã xác định rõ các nguồn ô nhiễm và đánh giá toàn diện chất lượng nước Vĩnh Phúc. Các giải pháp bảo vệ nước được đề xuất không chỉ có giá trị khoa học mà còn mang tính ứng dụng cao, góp phần cải thiện môi trường và chất lượng cuộc sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc, nằm ở vùng Đông Bắc với 13 xã, thị trấn, đã chứng kiến sự phát triển kinh tế nhanh chóng với tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân đạt khoảng 22,82%/năm. Tuy nhiên, sự phát triển này đi kèm với những tác động tiêu cực đến môi trường, đặc biệt là chất lượng nước mặt. Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc, tổng trữ lượng nước mặt của tỉnh đạt trên 151 triệu m³, nhưng hiện trạng ô nhiễm nước mặt đang có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sản xuất của người dân địa phương. Kết quả phân tích cho thấy có tới 50,63% mẫu nước bị ô nhiễm BOD5, 46,25% mẫu bị ô nhiễm COD và 87,5% mẫu bị ô nhiễm chất rắn lơ lửng vượt quy chuẩn cho phép.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng chất lượng nước mặt tại các thủy vực lớn như sông Phó Đáy, sông Phan, kênh Bến Tre, hồ Đồng Bông và đầm Sổ, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp nhằm cải thiện và bảo vệ nguồn nước mặt tại huyện Tam Dương trong giai đoạn từ tháng 5/2015 đến tháng 9/2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học làm cơ sở cho các chính sách quản lý tài nguyên nước, góp phần nâng cao chất lượng môi trường và phát triển bền vững kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên, bao gồm các quá trình bốc hơi, ngưng tụ, giáng thủy, dòng chảy mặt và thấm nước ngầm. Các khái niệm chính được sử dụng gồm: ô nhiễm nguồn nước (biến đổi tính chất vật lý, hóa học và sinh học không phù hợp tiêu chuẩn), suy thoái nguồn nước (giảm chất lượng và số lượng so với trạng thái tự nhiên), và quản lý chất lượng nước mặt theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 08:2008/BTNMT).

Phương pháp đánh giá chất lượng nước mặt được thực hiện dựa trên chỉ số chất lượng nước (WQI) và chỉ tiêu tổng hợp (Ptb). WQI là chỉ số tổ hợp phản ánh tổng thể chất lượng nước dựa trên các thông số như BOD5, COD, DO, TSS, N-NH4+, P-PO43- và tổng coliform. Chỉ tiêu tổng hợp Ptb được tính trung bình tỷ số giữa nồng độ quan trắc và giới hạn cho phép của từng chỉ tiêu, giúp đánh giá mức độ ô nhiễm tổng thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý như Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tam Dương, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc, cùng các tài liệu khoa học liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa và lấy mẫu nước mặt tại 13 vị trí đại diện trên các thủy vực chính gồm sông Phó Đáy, sông Phan, kênh Bến Tre, hồ Đồng Bông và đầm Sổ.

Phương pháp lấy mẫu tuân thủ theo Thông tư số 29/2011/TT-BTNMT và các tiêu chuẩn ISO liên quan, với tổng cộng 13 mẫu được lấy vào mùa khô (tháng 12/2015) và mùa mưa (tháng 7/2016). Các thông số phân tích gồm nhiệt độ, pH, DO, độ đục, COD, BOD5, TSS, N-NH4+, P-PO43- và tổng coliform, được phân tích tại Trung tâm Quan trắc và Bảo vệ môi trường tỉnh Vĩnh Phúc theo các phương pháp chuẩn quốc tế.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm Excel để thống kê, mô tả và trình bày kết quả qua bảng biểu, biểu đồ. Việc đánh giá chất lượng nước mặt dựa trên so sánh với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 08:2008/BTNMT loại A2 và B1, đồng thời áp dụng chỉ số WQI và chỉ tiêu tổng hợp Ptb để phân loại mức độ ô nhiễm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn thải chính gây ô nhiễm: Nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư tập trung như thị trấn Hợp Hòa và xã Hợp Thịnh, chất thải chăn nuôi (phân, nước tiểu, xác động vật), và tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, phân bón trong nông nghiệp tại các xã chuyên canh rau màu như An Hòa, Vân Hội là các nguồn ô nhiễm chủ yếu.

2. Chất lượng nước mặt: Kết quả phân tích cho thấy các chỉ tiêu BOD5, COD, TSS, N-NH4+, P-PO43- và tổng coliform đều vượt giới hạn cho phép nhiều lần theo QCVN 08:2008/BTNMT. Cụ thể, có khoảng 50,63% mẫu bị ô nhiễm BOD5, 46,25% mẫu ô nhiễm COD và 87,5% mẫu ô nhiễm TSS.

3. Đánh giá theo chỉ số WQI: Khu vực kênh Bến Tre có mức độ ô nhiễm nghiêm trọng nhất với giá trị WQI thấp nhất, trong khi các thủy vực khác có chất lượng nước giảm dần theo thứ tự: sông Phan, hồ Đồng Bông, đầm Sổ và sông Phó Đáy. Giá trị WQI tại kênh Bến Tre thường nằm trong khoảng 26-50, cho thấy nước bị ô nhiễm nặng.

4. Chỉ tiêu tổng hợp Ptb: Giá trị Ptb tại các vị trí lấy mẫu đều lớn hơn 1, khẳng định tình trạng ô nhiễm nước mặt trên toàn huyện. Mức độ ô nhiễm cao nhất tập trung tại kênh Bến Tre, với Ptb vượt xa ngưỡng cho phép, phản ánh sự tích tụ các chất ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật gây hại.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm nước mặt tại huyện Tam Dương là do sự gia tăng hoạt động sinh hoạt, chăn nuôi và nông nghiệp không kiểm soát, dẫn đến lượng lớn chất thải hữu cơ và hóa chất bảo vệ thực vật xâm nhập vào nguồn nước. So với các nghiên cứu trong khu vực và trên thế giới, mức độ ô nhiễm tại kênh Bến Tre tương đương với các vùng nước mặt chịu áp lực từ hoạt động nông nghiệp và sinh hoạt cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện giá trị WQI và Ptb tại từng vị trí lấy mẫu, giúp trực quan hóa mức độ ô nhiễm theo không gian và mùa vụ. Bảng so sánh các chỉ tiêu ô nhiễm với quy chuẩn quốc gia cũng minh họa rõ ràng sự vượt ngưỡng của các thông số quan trọng.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng các biện pháp quản lý và xử lý nước thải hiệu quả, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước. Việc duy trì chất lượng nước mặt phù hợp với tiêu chuẩn A2 của QCVN 08:2008/BTNMT là điều kiện tiên quyết để đảm bảo cung cấp nước sinh hoạt an toàn và bảo tồn đa dạng sinh học thủy sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thực hiện các quy định pháp luật mới: Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi xả thải không đúng quy định tại các khu dân cư và cơ sở chăn nuôi, nhằm giảm thiểu nguồn ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật. Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm; Chủ thể: chính quyền địa phương phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Áp dụng giải pháp kinh tế - kỹ thuật: Xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và chăn nuôi, khuyến khích sử dụng công nghệ xử lý sinh học và tái sử dụng nước thải sau xử lý cho tưới tiêu. Mục tiêu giảm 30% tải lượng ô nhiễm hữu cơ trong 3 năm; Chủ thể: các hộ dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

3. Tuyên truyền nâng cao nhận thức: Triển khai các chương trình giáo dục cộng đồng về bảo vệ nguồn nước, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, hạn chế xả thải trực tiếp ra môi trường. Thời gian: liên tục; Chủ thể: các tổ chức xã hội, trường học và cơ quan quản lý.

4. Tăng cường xây dựng nguồn lực: Đầu tư trang thiết bị quan trắc môi trường hiện đại, đào tạo cán bộ kỹ thuật và nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước tại địa phương. Mục tiêu nâng cao hiệu quả giám sát và xử lý ô nhiễm trong 5 năm; Chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và biện pháp quản lý chất lượng nước mặt phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành khoa học môi trường: Tham khảo phương pháp đánh giá chất lượng nước mặt, ứng dụng chỉ số WQI và Ptb trong nghiên cứu và giảng dạy.

3. Doanh nghiệp và hộ dân hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, chăn nuôi: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước, nâng cao hiệu quả sản xuất bền vững.

4. Tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức và tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường nước, góp phần cải thiện chất lượng sống và sức khỏe cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất lượng nước mặt tại Tam Dương hiện nay ra sao?
   Chất lượng nước mặt tại Tam Dương đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt tại kênh Bến Tre với các chỉ tiêu BOD5, COD, TSS, N-NH4+, P-PO43- và tổng coliform vượt giới hạn cho phép nhiều lần, ảnh hưởng đến mục đích cấp nước sinh hoạt và bảo tồn thủy sinh.

2. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước mặt là gì?
   Nguồn thải chính gồm nước thải sinh hoạt từ khu dân cư tập trung, chất thải chăn nuôi và tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, phân bón trong nông nghiệp không kiểm soát, dẫn đến ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật cao.

3. Phương pháp đánh giá chất lượng nước mặt được sử dụng trong nghiên cứu là gì?
   Nghiên cứu áp dụng chỉ số chất lượng nước WQI và chỉ tiêu tổng hợp Ptb dựa trên các thông số lý hóa và vi sinh, so sánh với quy chuẩn quốc gia QCVN 08:2008/BTNMT để phân loại mức độ ô nhiễm.

4. Giải pháp nào được đề xuất để cải thiện chất lượng nước mặt?
   Các giải pháp bao gồm thực thi nghiêm quy định pháp luật, áp dụng công nghệ xử lý nước thải, tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường nguồn lực quản lý, nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước.

5. Ai nên sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Kết quả phù hợp cho các cơ quan quản lý nhà nước, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp nông nghiệp, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư nhằm hỗ trợ quản lý và bảo vệ tài nguyên nước mặt hiệu quả.

Kết luận

• Đã xác định được các nguồn thải chính gây ô nhiễm nước mặt tại huyện Tam Dương, gồm nước thải sinh hoạt, chăn nuôi và hóa chất nông nghiệp.
• Chất lượng nước mặt tại các thủy vực lớn như kênh Bến Tre, sông Phan, hồ Đồng Bông đều vượt ngưỡng ô nhiễm theo quy chuẩn quốc gia, đặc biệt kênh Bến Tre có mức độ ô nhiễm nghiêm trọng nhất.
• Phương pháp đánh giá sử dụng chỉ số WQI và chỉ tiêu tổng hợp Ptb cho kết quả khách quan, phản ánh đúng thực trạng ô nhiễm.
• Đề xuất các giải pháp quản lý tổng hợp, bao gồm pháp luật, kỹ thuật, tuyên truyền và nâng cao năng lực quản lý nhằm cải thiện chất lượng nước mặt trong vòng 1-5 năm tới.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng cùng phối hợp thực hiện để bảo vệ nguồn nước mặt, đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho việc quản lý tài nguyên nước mặt tại huyện Tam Dương, góp phần nâng cao chất lượng môi trường và sức khỏe cộng đồng. Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất và giám sát hiệu quả thực hiện. Đề nghị các bên liên quan phối hợp chặt chẽ để bảo vệ nguồn nước mặt, đảm bảo phát triển bền vững địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan. Chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên.

Hiện trạng chất lượng nước trên thế giới và việt nam. Hiện trạng chất lượng nước trên Thế giới. Hiện trạng chất lượng nước tại Việt Nam. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt.

Khai thác và sử dụng quá mức tài nguyên nước. Suy thoái chất lượng nước do hoạt động công nghiệp và khu vực đô thị. Suy thoái chất lượng nước do hoạt động nông nghiệp và khu vực nông thôn. Ô nhiễm nước từ các nguồn khác.

Quản lý chất lượng nước mặt. Tổ chức quản lý nhà nước về môi trường nước. Hướng nghiên cứu đánh giá chất lượng nước mặt. Phương pháp đánh giá chất lượng nước dựa theo tiêu chuẩn môi trường.

Phương pháp đánh giá theo thang điểm. Phương pháp đánh giá tổng hợp chất lượng nguồn nước. Phương pháp đánh giá thông qua mô hình. Phương pháp đánh giá theo chỉ thị sinh vật.

Phương pháp đánh giá qua ước tính thiệt hại kinh tế. 29 Phần 3: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu.

Phương pháp lấy mẫu. Phương pháp xử lý số liệu. Ứng dụng chỉ số WQI. Phương pháp đánh giá chất lượng môi trường nước mặt dựa trên chỉ tiêu tổng hợp (Ptb).

38 Phần 4: Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và cảnh quan môi trường. Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Một số nguồn thải chính trên địa bàn nghiên cứu. Hoạt động nông - lâm nghiệp. Hoạt động công nghiệp - xây dựng. Nguồn thải sinh hoạt.

Đánh giá chất lượng nước mặt tại huyện tam dương. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt. Đánh giá chất lượng nước theo phương pháp WQI. Đánh giá chất lượng nước theo chỉ tiêu tổng hợp.

Đề xuất một số giải pháp. Giải pháp chung. Giải pháp cụ thể tại huyện Tam Dương. 82 Phần 5: Kết luận và kiến nghị .90 Tài liệu tham khảo.

91 iv c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BTNMT Bộ Tài nguyên môi trường BVMT Bảo vệ môi trường BVTV Bảo vệ thực vật KLN Kim loại nặng LVS Lưu vực sông NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTM Nông thôn mới QCCP Quy chuẩn cho phép QCVN Quy chuẩn Việt Nam TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNN Tài nguyên nước TN&MT Tài nguyên và Môi trường VAC Vườn ao chuồng WQI Chỉ số chất lượng nước v c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Trữ lượng nước mặt của các sông. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước tưới tiêu.

Phân loại dòng chảy dựa trên chỉ số chất lượng nước. Phân loại mức nhiễm bẩn nước thải theo Liên Xô. Vi sinh vật chỉ thị nguồn nước theo mục đích sử dụng. Số lượng các vi sinh vật chỉ thị có ở phân người và phân động vật.

Thông tin về điều kiện quan trắc. Các thông số và phương pháp phân tích tại phòng thí nghiệm. Giá trị giới hạn của các thông số chất lượng nước mặt. Bảng quy định giá trị qi, BPi.

Bảng quy định các giá trị BPi và qi đối với DO%baohoa. Bảng quy định các giá trị BPi và qi đối với thông số pH. Các mức đánh giá chất lượng nước. Điều kiện khí hậu huyện Tam Dương.

Tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2011– 2015. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Tam Dương giai đoạn 2011-2015. Dân số, lao động huyện Tam Dương năm 2014. Quy mô trồng trọt huyện Tam Dương năm 2015.

Quy mô chăn nuôi huyện Tam Dương. Tổng lượng chất thải gia súc tại huyện Tam Dương. Bảng thống kê các nguồn tác động đến vị trí lấy mẫu. Kết quả tính giá trị WQI mùa khô.

Kết quả tính giá trị WQI mùa mưa. Bảng tính toán giá trị WQI tổng hợp. Bảng tổng hợp giá trị Ptb .77 vi c DANH MỤC ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ Hình 2. Vòng tuần hoàn nước trong tự nhiên.

Vị trí địa lý huyện Tam Dương. Bản đồ quy hoạch hệ thống thủy lợi tỉnh Vĩnh Phúc. Tỷ lệ điều tra đánh giá chất lượng nước mặt. Tỷ lệ xử lý nước thải.

Kết quả phân tích giá trị DO trung bình. Kết quả phân tích giá trị COD trung bình. Kết quả phân tích giá trị BOD5 trung bình. Kết quả phân tích giá trị TSS trung bình.

Kết quả phân tích giá trị độ đục trung bình. Kết quả phân tích giá trị N-NH4+ trung bình. Kết quả phân tích giá trị P-PO43- trung bình. Kết quả phân tích giá trị Coliform trung bình.

Kết quả phân tích giá trị pH trung bình. Tỷ lệ sử dụng cho các mục đích khác nhau theo giá trị WQI. Kết quả tính toán chỉ tiêu tổng hợp Ptb theo cột A1. Kết quả tính toán chỉ tiêu tổng hợp Ptb theo cột A2.

Kết quả tính toán chỉ tiêu tổng hợp Ptb theo cột B1. Kết quả tính toán chỉ tiêu tổng hợp Ptb theo cột B2. Giải pháp nâng cao ý thức BVMT tại huyện Tam Dương .82 vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thanh Tùng Tên luận văn: Đánh giá chất lượng nước mặt và đề xuất giải pháp quản lý tại huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc. Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Đánh giá được thực trạng chất lượng nước mặt nhằm đề xuất các giải pháp quản lý chất lượng nước mặt phù hợp với điều kiện tại huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.

Phương pháp nghiên cứu: Các phương pháp được sử dụng bao gồm việc thu thập tài liệu, lấy mẫu phân tích, xử lý số liệu, phương pháp ứng dụng chỉ số chất lượng nước WQI, phương pháp đánh giá dựa trên chỉ tiêu tổng hợp Ptb. Kết quả chính và kết luận: Qua quá trình nghiên cứu đề tài đã xác định các nguồn thải chính gây ô nhiễm nguồn nước mặt và đánh giá được chất lượng nước mặt tại các thủy vực lớn như: Sông Phó Đáy, sông Phan, kênh Bến Tre, hồ Đồng Bông, đầm Sổ. Hiện trạng nguồn nước mặt huyện Tam Dương đã có dấu hiệu ô nhiễm bởi các chất hữu cơ, chất lượng nước không đảm bảo cho mục đích cấp nước sinh hoạt và bảo tồn động vật thủy sinh theo cột A2 của QCVN 08:2008/BTNMT. Các chỉ tiêu phân tích mẫu nước mặt hầu hết đều vượt giới hạn cho phép nhiều lần như: BOD5, COD, TSS, N-NH4+, P- PO43-, tổng coliform.

Kết quả phân tích và đánh giá cho thấy chất lượng nước tại khu vực kênh tiêu thoát nước Bến Tre có mức độ ô nhiễm nghiêm trọng nhất, chất lượng nước các thủy vực khác giảm dần theo thứ tự: Sông Phan, hồ Đồng Bông, đâm Sổ, sông Phó Đáy. Từ kết quả thu thập được đề tài đề xuất một số giải pháp để phát triển và bảo vệ tài nguyên nước mặt một cách có hiệu quả như: Thực hiện các quy định mới, áp dụng giải pháp về kinh tế - kỹ thuật, tuyên truyền nâng cao nhận thức, tăng cường xây dựng nguồn lực. viii c THESIS ABSTRACT Master Student: Nguyen Thanh Tung Thesis title: Evaluation of surface water quality and proposedmanagement solutions in Tam Duong district, Vinh Phuc province. Major: Environmental Science Code: 66.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research objectives: Assessing the real quality of surface water in order to propose solutions to manage surface water quality with suitable conditions in Tam Duong district, Vinh Phuc province.

Materials and Methods: The methodology is used includes document collection, sampling and analysis, data processing, application methods WQI water quality indicators, evaluation methods based on synthetic indicators Ptb. Main findings and conclusions: This study identified major sources of polluting surface water sources, and assess surface water quality in larger water areas such as: Pho Day River, Phan rivers, Ben Tre canal, Dong Bong lake, So Swam. The currentstate of surface water in Tam Duong indicated a signant of pollution by the organic compound, water quality failed to guarantee to providepotable water and reserve aquatic animals according to the column A2 of QCVN 08:2008/BTNMT. Most of the indicators in water analysis exceeded their permitted limitations such as BOD5, COD, TSS, N-NH4+, P- PO43-, total coliform.

The results from analysis and appraisal indicated that the quality of water in Ben Tre Canal was the worst, the water in other waterbodies decrease in quality by the following order: Phan River, Dong Bong Lake, So Swam, Pho Day. The thesis proposed several solutions to develop and protect surface water resources effectively, for example: establishing new regulations, implementing economic and technical solutions, enhancing social awareness and human resources. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Tam Dương là huyện Đông Bắc của tỉnh Vĩnh Phúc, trên địa bàn bao gồm 13 xã, thị trấn. Trong những năm gần đây nền kinh tế của huyện đạt được những bước phát triển đáng kể với tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân là 22,82%/năm, cuộc sống người dân ngày càng được nâng cao.

Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đã đạt được cũng phát sinh một số tác động tiêu cực đến các thành phần môi trường. Nổi bật trong đó là hiện tượng nguồn tài nguyên nước mặt đang bị suy giảm về chất lượng và số lượng gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và hoạt động sản xuất của nhân dân địa phương. Trong khi nhu cầu sử dụng nước mặt phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt. trên địa bàn huyện ngày càng gia tăng.

Theo điều tra, đánh giá của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc, tổng trữ lượng nước mặt của tỉnh đạt trên 151. Căn cứ báo cáo hiện trạng môi trường năm 2013, mức độ ô nhiễm môi trường nước mặt trên địa bàn tỉnh nói chung, huyện Tam Dương nói riêng đang có xu hướng tăng so với những năm trước đây. Kết quả phân tích mẫu nước mặt tại các thủy vực vượt quy chuẩn cho phép chiếm tỷ lệ tương đối cao với 50,63% mẫu bị ô nhiễm BOD5; 46,25% mẫu bị ô nhiễm COD; 87,5% mẫu bị ô nhiễm bởi chất rắn lơ lửng.