CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CHẤT LƯỢNG GIẢNG VIÊN Chất lượng giảng viên đã được nhiều nhà khoa học trên thế giời tiến hành nghiên cứu. Tùy theo cách tiếp cận khác nhau, các công trình này có ý nghĩa khác nhau. NCS đã tìm hiểu và nhận thấy rằng, các nghiên cứu này tập trung vào những hướng cơ bản sau: 1. Nghiên cứu tiêu chí đánh giá chất lượng giảng viên Chất lượng giảng viên là một thuật ngữ với nhiều ý nghĩa, thường phản ánh quan điểm và sự quan tâm của các tác giả, nhà nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách khác nhau (Strong, 2012).
Do đó, mỗi cá nhân lại tiếp cận chất lượng giảng viên theo các hướng khác nhau. Hướng nghiên cứu chất lượng giảng viên theo mô hình năng lực KSA Đối với một số nhà nghiên cứu, chất lượng giảng viên thể hiện ở khả năng học tập của chính bản thân họ (được chỉ ra bởi trình độ chuyên môn). Nghiên cứu của Cochran-Smith (2001) cho thấy rằng những giảng viên trải qua mức độ đào tạo cao nhất đều được xã hội và trường học đánh giá cao về mặt học thuật. Lý giải vấn đề này, ông cho rằng, khi trải qua các cấp đào tạo, giảng viên có thể tích lũy thêm nhiều kiến thức chuyên môn cũng như tiếp thu được các kỹ năng sư phạm.
Do đó, mức độ uy tín của họ được tăng cao. Nghiên cứu của ông chủ yếu tiếp cận chất lượng giảng viên qua chất lượng đào tạo mà chưa thể hiện được nhiều yếu tố khác. Theo ông, một giảng viên có chất lượng tốt phải hội tụ cả 3 yếu tố: kiến thức, kỹ năng và thái độ. Chỉ khi có được 3 yếu tố này thì giảng viên mới có thể hoàn thành tốt vai trò và nhiệm vụ của mình.
Trong nghiên cứu của mình, Berliner (2005) đã xây dựng các thang đo cho các yếu tố kiến thức, kỹ năng và thái độ của giảng viên. Trong đó, (1) kiến thức thuộc về năng lực tư duy bao gồm các năng lực cơ bản mà cá nhân cần có để thực hiện công việc như năng lực nắm bắt vấn đề, năng lực thu thập thông tin, năng lực phân tích, năng lực tổng hợp và năng lực đánh giá; (2) kỹ năng là năng lực thực hiện công việc biến kiến thức thành hành động và kỹ năng của giảng viên được chia thành kỹ năng ứng dụng, vận dụng và vận dụng sáng tạo. 8 Arnon và Reichel (2007) đã chỉ ra hai yếu tố quan trọng của một giảng viên giỏi: 1) kiến thức chuyên môn và 2) nhân cách nhà giáo. Trong nghiên cứu của mình, các ông đã đặc biệt nhấn mạnh đánh giá của sinh viên về giảng viên của họ và đã kết luận rằng tính cách là phẩm chất quan trọng nhất của một giảng viên giỏi.
Theo Blishen (1969), phẩm chất của giảng viên mà các sinh viên mong muốn là sự hiểu biết và kiên nhẫn, khả năng chú ý đến người học, khiêm nhường và lịch sự, không hình thức, đơn giản, tham gia vào các hoạt động của sinh viên, khả năng phát triển tốt quan hệ với phụ huynh, lên lớp đúng giờ, nhận ra tầm quan trọng và giá trị của học sinh, sinh viên. Van Gennip và Vrieze (2008) đo lường chất lượng giảng viên thông qua kiến thức, kỹ năng sư phạm và tính cách của giảng viên. Cũng đồng các quan điểm trên, Hiệp hội Giáo dục ở Châu Âu (2006) cho rằng “Chất lượng giảng viên là một khái niệm tổng thể không chỉ bao gồm kiến thức và kỹ năng mà còn có phẩm chất cá nhân (tôn trọng, chăm sóc, can đảm, đồng cảm, vv) và giá trị cá nhân, thái độ, danh tính, niềm tin, v. ” Akiba, LeTendre và Scribner (2007) trong phân tích của họ xác định bốn chỉ số để đo lường chất lượng giảng viên dạy Toán bao gồm: chứng chỉ, trình độ toán học, học vị và kinh nghiệm giảng dạy từ ba năm trở lên.
Họ thấy rằng ở cấp quốc gia, kết quả của sinh viên trong toán học tương quan chặt chẽ với các khía cạnh này của chất lượng giảng viên. Osinski và Hernandez (2013) đã nghiên cứu chất lượng giảng viên thông qua đánh giá của sinh viên. Các tác giả cho rằng, sinh viên là đối tượng chính được tiếp nhận những kiến thức, kỹ năng và thái độ của giảng viên. Do đó, tìm hiểu chất lượng của giảng viên trên cơ sở cách nhìn nhận của sinh viên là điều dễ hiểu.
Bằng việc khảo sát 342 sinh viên của các trường y ở Tây Ban Nha, các tác giả đã phát hiện ra một giảng viên tốt mà sinh viên mong muốn bao gồm 16 điểm như sau: gần gũi với sinh viên, phong cách chỉ huy, sự rõ ràng trong thuyết trình, kỹ năng giao tiếp, sự lôi cuốn sinh viên vào môn học, trách nhiệm của giảng viên, tôn trọng sinh viên, cách tổ chức các học phần, tài liệu, đánh giá học tập, sự thân thiện của giảng viên, quản lý nhóm, tạo động lực, hình ảnh, sự cởi mở và năng lực văn hóa của giảng viên. Adnan Hakim (2015) cho rằng mỗi cá nhân làm việc trong tổ chức, cho dù tổ chức giáo dục hay phi giáo dục, chắc chắn có nhiều mục tiêu và mục tiêu cần phải đạt được trong tương lai. Một trong những mục tiêu cần đạt được là từ phía các tổ 9 chức giáo dục, cụ thể là việc tạo ra một thế hệ giáo dục có trình độ và có tính cạnh tranh cao. Để đạt được chất lượng giáo dục như mong đợi, sự tồn tại của một giảng viên chuyên nghiệp trong lĩnh vực này đóng một vai trò quan trọng trong quá trình học tập, hình thành tư duy, thái độ và tuân theo khuôn mẫu của sinh viên.
Người giảng viên được coi là giảng dạy chuyên nghiệp khi họ có thể chuyển giao toàn bộ kiến thức cho sinh viên của họ thông qua năng lực sư phạm, năng lực cá nhân, năng lực chuyên môn và năng lực xã hội. Với cách tiếp cận thứ nhất, chất lượng giảng viên được đo lường chủ yếu theo mô hình năng lực KSA, có làm rõ hơn về phẩm chất và nhân cách của giảng viên. Tuy nhiên, có thể thấy rằng đo lường chất lượng giảng viên theo mô hình KSA mới chỉ đo lường được yếu tố đầu vào, tức là chất lượng đầu vào của giảng viên mà chưa gắn cụ thể với chất lượng đầu ra tức là hiệu quả thực hiện công việc của họ. Chính vì vậy, theo NCS, cách tiếp cận thứ hai khắc phục được một phần hạn chế trong cách tiếp cận đầu tiên.
Hướng nghiên cứu về chất lượng giảng viên liên quan đến chất lượng hoạt động giảng dạy Đối với một số khác, chất lượng giảng viên là nói về chất lượng hoạt động giảng dạy. Đối với những người quan tâm đến hiệu quả, nó liên quan đến việc nâng cao thành tích sinh viên (Beijaard và cộng sự, 2004) Fenstermacher & Richardson (2005) cho rằng chất lượng giảng viên được thể hiện ở chất lượng giảng dạy. Giảng dạy thành công là dạy học tạo ra mục đích học tập. Một giảng viên đào tạo ra những cá nhân tốt phải đáp ứng các yêu cầu của xã hội.
Ở đây, nghiên cứu tập trung nhiều vào sản phẩm đầu ra trong hoạt động của giảng viên để đo lường chất lượng giảng viên. Strong (2012) cho rằng: “nghiên cứu chất lượng giảng viên được hiểu là việc nghiên cứu phẩm chất, kỹ năng, kiến thức và hiểu biết cá nhân của giảng viên, hoạt động trên lớp của họ và quan trọng hơn chính là tác động của họ đối với kết quả của sinh viên”. Cụ thể, ông đề cập đến các yếu tố thành phần trong chất lượng giảng viên gồm: (1) Năng lực: năng lực tập trung vào kiến thức, kỹ năng và thái độ mà giảng viên có được thông qua quá trình đào tạo ban đầu (và tiếp tục). Nó thường được đánh dấu bởi việc sở hữu một bằng cấp xác nhận trình độ giảng viên, kiến thức sư phạm/ kỹ năng sư phạm/ kiến thức môn học.
(2) Tính chuyên nghiệp của giảng viên: điều này đề cập đến chất lượng giảng viên là cam kết duy trì các tiêu chuẩn cao nhất về hành vi chuyên nghiệp và trung thực với các tiêu chuẩn nghề 10 nghiệp mà họ thuộc về. Nó cũng ngụ ý một giảng viên chuyên nghiệp là người luôn tự chủ và chủ động phát triển chuyên môn, nâng cao năng lực của mình. (3) Thái độ trong công việc: được thể hiện ở niềm tin, giá trị cũng như thái độ mà giảng viên phát triển và sở hữu. Điều này bao gồm các giá trị như tin rằng tất cả sinh viên có thể học; có một thái độ hợp tác và dân chủ; đánh giá và trân trọng; đối xử công bằng với tất cả sinh viên.
Hay nói cách khác, thái độ trong công việc của giảng viên được biểu hiện thông qua động lực và niềm đam mê cho việc giảng dạy. (4) Mối quan hệ của giảng viên với phụ huynh và cộng đồng: Trong bối cảnh phát triển, khả năng phát triển mối quan hệ tốt với phụ huynh và cộng đồng địa phương của giảng viên là một khía cạnh quan trọng của trách nhiệm nghề nghiệp và vai trò dự kiến của họ. Mối quan hệ của giảng viên với cộng đồng là một khía cạnh quan trọng trong việc đảm bảo rằng các giảng viên chịu trách nhiệm với cộng đồng nhà trường và học sinh của họ. (5) Kết quả học tập của học sinh, sinh viên: không chỉ thể hiện bằng những điểm số mà thể hiện rõ nhất ở sự thay đổi tích cực trong tư duy, suy nghĩ và cách thực hiện công việc của người học.
Trong nghiên cứu của Lucky và Yusoff (2015) chỉ ra rằng, chất lượng giảng viên tập trung ở 4 yếu tố thành phần: trình độ, đặc tính cá nhân, năng lực và kết quả thực hiện giảng dạy của giảng viên. Có thể thấy rằng, cách tiếp cận thứ hai bổ sung thêm cho cách tiếp cận thứ nhất. Đo lường chất lượng của giảng viên không chỉ đo lường bởi kiến thức, kỹ năng, thái độ mà còn đo lường ở hiệu quả làm việc. Tuy nhiên, trong các nghiên cứu kể trên chỉ tập trung vào hiệu quả giảng dạy mà không phân tích nhiều đến các nhiệm vụ khác của giảng viên đó là nghiên cứu khoa học và hoạt động dịch vụ.
Hiện nay cũng có khá nhiều nghiên cứu trong nước liên quan đến chất lượng giảng viên các trường đại học công lập. Điển hình trong số đó có các nghiên cứu sau: Tác giả Bùi Bình An (2013) đã hệ thống cơ sở lý luận của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên các trường đại học, cao đẳng. Phân tích, làm rõ thực trạng chất lượng đội ngũ giảng viên các trường Đại học, Cao đẳng ở tỉnh Ninh Bình hiện nay; chỉ ra các thành tựu và hạn chế chủ yếu cùng nguyên nhân.
