CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC 1.1 Lý thuyết về chất lượng dịch vụ 1.1 Khái niệm dịch vụ Dịch vụ là một khái niệm phổ biến nên có nhiều cách định nghĩa khác nhau về dịch vụ: Trong từ điển Oxford, công nghệ dịch vụ được định nghĩa là “cung cấp dịch vụ, không phải là hàng hóa”, hay “cung cấp thứ gì đó vô hình dạng”.Mác cho rằng “Dịch vụ là con đẻ của nền kinh tế sản xuất hàng hóa, khi mà kinh tế hàng hóa phát triển mạnh, đòi hỏi một sự lưu thông thông suốt, trôi chảy, liên tục để thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao đó của con người thì dịch vụ ngày càng phát triển.” Theo James Fitzsimmons và cộng sự (2014), dịch vụ là một trải nghiệm vô hình, có tính mau hỏng theo thời gian được đem đến cho khách hàng (khách hàng đóng vai trò là người cùng làm ra dịch vụ). Lưu Văn Nghiêm (2008): Dịch vụ là một quá trình hoạt động bao gồm các nhân tố không hiện hữu, giải quyết mối quan hệ giữa người cung cấp với khách hàng hoặc tài sản của khách hàng mà không có sự thay đổi quyền sở hữu. Đặc điểm của dịch vụ Tính vô hình dạng hay phi vật chất: Không giống với các sản phẩm vật chất, dịch vụ không có hình dạng cụ thể, vì thế khách hàng không thể nhìn thấy, thử mùi vị, nghe hay ngửi chúng trước khi tiêu dùng. Chính điều đó khiến khách hàng phải lệ thuộc vào danh tiếng của doanh nghiệp khi lựa chọn sử dụng dịch vụ của họ.
Tính sản xuất và tiêu thụ đồng thời: Đối với sản xuất vật chất, thời điểm tiêu dùng sản phẩm phải sau quá trình phân phối hay bán hàng, nghĩa là sản xuất phân phối/bán tiêu thụ. Còn với dịch vụ, giai đoạn tạo thành và giai đoạn tiêu thụ được diễn ra cùng lúc. 6 Tính không cất giữ được hay tính mau hỏng: Dịch vụ chỉ tồn tại trong thời gian mà nó được cung cấp. Dịch vụ không thể sản xuất ra rồi tồn kho, khi có nhu cầu thị trường thì đem bán như sản phẩm vật chất do tính vô hình dạng, vì vậy nó bị mất đi khi không sử dụng.
Tính không đồng nhất hay tính dị chủng: Khác với sản xuất vật chất có những tiêu chí cụ thể để đánh giá chất lượng, thì dịch vụ lại khó để có một tiêu chuẩn chung để đo lường và đánh giá chất lượng. Do sự cung ứng dịch vụ phụ thuộc vào kĩ thuật, khả năng của từng người thực hiện và sự cảm nhận của từng khách hàng. Bên cạnh đó, chất lượng dịch vụ phụ thuộc vào những yếu tố không thể kiểm soát được bởi nhà cung ứng dịch vụ như khả năng của người tiêu dùng để nói lên nhu cầu của họ, khả năng và sẵn sàng của nhân viên dịch vụ để đáp ứng những nhu cầu đó… 1.2 Chất lượng dịch vụ Theo tiêu chuẩn Việt Nam và ISO – 9000: “Chất lượng dịch vụ là mức phù hợp của sản phẩm dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu đề ra hoặc định trước của người mua, nhà cung ứng phải định kỳ xem xét lại các yêu cầu về chất lượng”. Theo Parasuraman và cộng sự, chất lượng dịch vụ là cảm nhận của khách hàng về một dịch vụ đã tạo ra ngang xứng với kỳ vọng trước đó của họ.
Cũng theo Parasuraman thì kỳ vọng trong chất lượng dịch vụ là những mong muốn của khách hàng, nghĩa là họ cảm thấy nhà cung cấp phải thực hiện chứ không phải sẽ thực hiện các yêu cầu về dịch vụ. Lưu Văn Nghiêm, chất lượng dịch vụ là mức độ hài lòng của khách hàng trong quá trình cảm nhận, tiêu dùng dịch vụ, là dịch vụ tổng hợp của doanh nghiệp mang chuỗi lợi ích và thỏa mãn đầy đủ nhất giá trị mong đợi của khách hàng trong hoạt động sản xuất cung ứng và phân phối dịch vụ ở đầu ra. Theo quan điểm hiện đại hiện nay, chất lượng dịch vụ là sự thỏa mãn của khách hàng khi được đáp ứng nhu cầu. Sự thỏa mãn của khách hàng đối với dịch vụ được xác định thông qua so sánh giữa dịch vụ mong đợi và dịch vụ được cung cấp (dịch vụ cảm nhận bởi khách hàng).
7 Những khái niệm trên có một điểm chung là chất lượng dịch vụ do khách hàng quyết định. Như vậy, chất lượng là phạm trù mang tính chủ quan, tùy thuộc vào nhu cầu, mong đợi của khách hàng.3 Chất lượng dịch vụ ngân hàng Chất lượng dịch vụ Ngân hàng là năng lực của Ngân hàng được Ngân hàng cung ứng qua mức độ thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của khách hàng mục tiêu. (Tập thể tác giả Marketing Ngân hàng – Viện khoa học Ngân hàng (1999), Nhà xuất bản Thống kê) Chất lượng dịch vụ phản ánh trình độ phát triển của ngân hàng, phản ánh mức độ chuyên nghiệp và khả năng cung cấp dịch vụ của ngân hàng thương mại trong phạm vi kinh doanh của ngân hàng đó. Chất lượng dịch vụ sẽ tạo uy tín, danh tiếng và khả năng thu hút khách hàng mới và duy trì khách hàng hiện tại, đồng thời chất lượng dịch vụ còn mở rộng thương hiệu cho ngân hàng không chỉ thị trường trong nước mà còn cả thị trường quốc tế.2 Lý thuyết về chăm sóc khách hàng 1.1 Khái niệm chăm sóc khách hàng Thông thường, CSKH được hiểu là sự chào đón nhiệt tình, lịch sự và thân thiện khi tiếp xúc với khách hàng và chỉ những nhân viên tiếp xúc với khách hàng mới cần quan tâm đến việc CSKH.
Tuy nhiên, có nhiều cách hiểu, quan điểm về CSKH: CSKH là hoạt động mang tính chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp để tiếp cận và giữ chân khách hàng cả bằng lý trí và tình cảm. Đầu tư cho CSKH không phải là các khoản chi phí thông thường, mà là đầu tư có tính lâu dài, mang tầm chiến lược. CSKH là một phần quan trọng trong hoạt động marketing, nó bao gồm toàn bộ những công việc phục vụ cần thiết nhằm duy trì những khách hàng hiện có của doanh nghiệp. Theo nghĩa tổng quát nhất, CSKH là tất cả những gì cần thiết mà doanh nghiệp phải làm để thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của khách hàng, tức là phục vụ khách hàng theo cách mà họ mong muốn được phục vụ và làm những việc cần thiết để giữ các khách hàng mình đang có.2 Vai trò của chăm sóc khách hàng Với môi trường cạnh tranh như hiện nay, khách hàng ngày càng có nhiều sự lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ mà họ tin tưởng, hài lòng nhất.
Do đó CSKH ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp vì: Một là, CSKH tạo ra những khách hàng trung thành: Khi khách hàng hài lòng, họ sẽ trở thành khách hàng trung thành và gắn bó lâu dài với công ty ngay cả khi được các doanh nghiệp khác lôi kéo, chào mời những đề nghị hấp dẫn. Từ đó, doanh nghiệp có nhiều cơ hội hơn để cung cấp cho họ thêm các sản phẩm dịch vụ mới và khách hàng cũng dễ dàng chấp nhận hơn. Hai là, CSKH tốt sẽ là phương pháp quảng cáo miễn phí và hiệu quả cho doanh nghiệp. Khi khách hàng hài lòng, họ thường sẽ có xu hướng giới thiệu cho bạn bè, người thân,… đó gọi là hiệu ứng lan tỏa.
Nhờ thế, doanh nghiệp vừa có thêm khách hàng trung thành vừa có thêm khách hàng mới thông qua sự giới thiệu của khách hàng trung thành. Điều đó giúp doanh nghiệp giảm bớt một phần chi phí trong việc thu hút khách hàng mới và giúp tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Ba là, CSKH là yếu tố nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng bù đắp chi phí, duy trì lợi nhuận và được đo bằng thị phần sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp trên thị trường.
Đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ, năng lực cạnh tranh thể hiện qua các chỉ tiêu như giá, chất lượng dịch vụ, xúc tiến kinh doanh, sự trung thành của khách hàng và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Như vậy CSKH là một trong những giải pháp chiến lược để có được sự trung thành của khách hàng, giúp doanh nghiệp duy trì và phát triển thị phần, nâng cao uy tín và tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.3 Dịch vụ chăm sóc khách hàng của Ngân hàng Dịch vụ CSKH của ngân hàng được hiểu là các dịch vụ mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng những dịch vụ của ngân hàng. Đó có thể là các dịch vụ liên quan đến các 9 sản phẩm kinh doanh của ngân hàng về gửi, rút tiền mặt, thu đổi ngoại tệ, nhận/chuyển tiền hay các yếu tố khác về con người, cách phục vụ…Tất cả đều có thể ảnh hưởng và tác động đến nhu cầu và sự thỏa mãn của khách hàng. Dịch vụ CSKH có thể coi là bộ mặt của một ngân hàng.
Vì vậy, việc nâng cao chất lượng dịch vụ CSKH sẽ là điều hết sức cần thiết trong môi trường cạnh tranh đầy khốc liệt như hiện nay. Dịch vụ CSKH được xem như là một kênh marketing rất trực tiếp và hiệu quả.3 Các tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng Dựa trên yếu tố quyết định sự thỏa mãn của khách hàng, có thể đưa ra 3 yếu tố chính để đánh giá chất lượng của hoạt động chăm sóc khách hàng: Các yếu tố thuận tiện Các yếu tố về con người Các dịch vụ và hỗ trợ chăm sóc khách hàng 1.1 Các yếu tố thuận tiện Với nhịp độ cuộc sống ngày càng nhanh như hiện nay, thời gian trở nên ngày càng quan trọng hơn đối với mọi người. Công tác chăm sóc khách hàng dễ dàng, thuận tiện, nhanh gọn và hiệu quả là một yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng. Trong các yếu tố thuận tiện có thể kể đến các yếu tố chính sau: Địa điểm: Đây là một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu đối với các doanh nghiệp.
Việc lựa chọn địa điểm cung ứng dịch vụ phải thuận tiện, phù hợp với khả năng tiếp xúc với thị trường, khách hàng; nơi có khả năng mở rộng trong tương lai, có điều kiện đường xá giao thông tốt, nơi tập trung đông dân cư. Thời gian hoạt động: là thời gian đóng và mở cửa của doanh nghiệp. Nếu thời gian hoạt động của doanh nghiệp hợp lý, phù hợp với khách hàng thì đây chính là một yếu tố giúp doanh nghiệp gia tăng lượng khách đến với mình hơn. Phương tiện vật chất hữu hình: Đó là các yếu tố như hệ thống điện nước, điều hoà, vệ sinh, hệ thống thang máy, máy móc thiết bị.
mà doanh nghiệp trang bị nhằm phục vụ khách hàng tốt hơn.