Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng công chức tại Tổng cục Đường bộ Việt Nam. Chương 2: Thực trạng chất lượng công chức tại Tổng cục Đường bộ Việt Nam. Chương 3: Quan điểm và các giải pháp nâng cao chất lượng công chức thuộc Tổng cục Đường bộ Việt Nam. 8 Luan van CHƯƠ NG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC THUỘC TỔNG CỤC ĐƯỜNG BỘ VIỆT NAM 1.
Những nhận thức chung về công chức 1. Khái niệm công chức Khái niệm công chức gắn liền với sự ra đời công chức ở các nước tư bản phương Tây. Từ nửa cuối thế kỷ XIX, “Công chức được hiểu là những công dân được tuyển dụng và bổ nhiệm giữ một công vụ thường xuyên trong một công sở của Nhà nước ở trung ương hay địa phương, ở trong nước hay ngoài nước, đã được xếp vào một ngạch và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”. (12, tr9, Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học do Nxb Đà Nẵng xuất bản năm 2000) Từ điển giải thích thuật ngữ hành chính định nghĩa công chức là: “Người được tuyển dụng và bổ nhiệm vào làm việc trong một cơ quan của Nhà nước ở trung ương hay ở địa phương, làm việc thường xuyên, toàn bộ thời gian, được xếp vào ngạch của hệ thống ngạch bậc, được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, có tư cách pháp lý khi thi hành công vụ của Nhà nước” (14, tr.159, Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học do Nxb Đà Nẵng xuất bản năm 2000) Ở Việt Nam, qua rất nhiều giai đoạn phát triển của lịch sử, với nhiều văn bản ra đời nói về công chức.
Luật Công chức năm 2008 đã quy định rõ ràng, cụ thể hơn cho khái niệm “công chức” là Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ 9 Luan van quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật cán bộ, công chức và luật viên chức số 52/2019/QHH14 được Quốc hội thông qua ngày 25/11/2019 qui định tại khoản 1, Điều 1 qui định “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [23]. Như vậy, theo tác giả, Công chức là những người đủ các tiêu chí chung của cán bộ, công chức mà được tuyển vào làm việc trong các cơ quan, đơn vị của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thông qua quy chế tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, hưởng lương từ ngân sách Nhà nước. Đặc điểm chung của công chức Công chức có một số đặc điểm chung như sau: Thứ nhất, đội ngũ công chức là chủ thể của nền công vụ, là những người thực thi công vụ và được Nhà nước đảm bảo các điều kiện cần thiết, quyền lợi chính đáng để có khả năng và yên tâm thực thi công vụ: Công chức là người thực thi công vụ, trực tiếp thi hành quyền lực nhà nước. Lao động của họ thực chất là lao động quyền lực.
Sản phẩm lao động 10 Luan van của họ là các đạo luật, văn bản quy phạm pháp luật hoặc các quyết định quản lý để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, thi hành pháp luật, đưa pháp luật vào đời sống, nhằm bảo đảm an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội; quản lý, sử dụng có hiệu quả nguồn tài sản chung và ngân sách nhà nước, phát triển và ổn định kinh tế - xã hội; bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Họ được đảm bảo các quyền lợi vật chất và tinh thần như: hưởng lương từ ngân sách nhà nước tương xứng với chức trách và công việc, nhận các loại trợ cấp, phụ cấp khác bằng tiền hoặc hiện vật và lương hưu khi đủ thời gian cống hiến cho nền công vụ, được khen thưởng khi có công lao xứng đáng. - Thứ hai, công chức là lực lượng lao động chuyên nghiệp, có tính chuyên môn hóa cao: Đội ngũ công chức quản lý mang tính chất chuyên nghiệp, là những người thực hiện công vụ thường xuyên, liên tục, có trình độ chuyên môn và được đào tạo, bồi dưỡng về kỹ năng, nghiệp vụ quản lý nhà nước ở các mức độ khác nhau.Tính chuyên nghiệp của công chức được quy định bởi địa vị pháp lý và được thể hiện qua hai yếu tố: thời gian, thâm niên công tác và trình độ năng lực chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ hành chính. - Thứ ba, đội ngũ công chức tương đối ổn định, mang tính kế thừa, nhưng luôn đòi hỏi không ngừng nâng cao về chất lượng: Đội ngũ công chức Việt Nam hoạt động ổn định, ít chịu biến động nhằm duy trì tính ổn định, liên tục của nền hành chính.
Tuy nhiên, cơ chế này cũng tạo thành môi trường nuôi dưỡng sự thụ động, dựa dẫm, trì trệ của một bộ phận không nhỏ công chức. - Thứ tư, hoạt động của đội ngũ công chức diễn ra thường xuyên, liên tục trên phạm vi rộng và mang tính phức tạp: Các cơ quan nhà nước được tổ chức thành hệ thống từ Trung ương đến cơ sở thực hiện nhiệm vụ quản lý, điều hành toàn bộ các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội, ngoại giao, an ninh quốc phòng với các mặt hoạt động hết sức phong phú và phức tạp. Tất cả các hoạt động đó đều liên quan hàng ngày và trực tiếp hoặc gián tiến đến cuộc sống của tất cả mọi người dân, đòi hỏi hệ thống các cơ quan quản lý nhà 11 Luan van nước và đội ngũ công chức phải đủ năng lực, thẩm quyền để giải quyết tất cả các vấn đề thuộc phạm vi quản lý, điều hành một cách nhanh chóng, kịp thời, có hiệu quả. Đặc điểm công chức Tổng cục Đường bộ Việt Nam Ngoài các đặc điểm chung của công chức nói chung, công chức Tổng cục Đường bộ có những đặc điểm riêng sau: Một là, công chức thuộc Tổng cục là nhóm người đặc biệt vì hoạt động công vụ của họ ảnh hưởng lớn đến chất lượng đội ngũ công chức và hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước từ trung ương đến địa phương (Tổng cục Đường bộ Việt Nam là tổ chức thuộc Bộ Giao thông vận tải, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về giao thông vận tải đường bộ trong phạm vi cả nước; tổ chức thực hiện các hoạt động dịch vụ công về giao thông vận tải đường bộ theo quy định của pháp luật, lĩnh vực lớn, phức tạp, liên quan đến việc phòng ngừa, giảm thiểu tai nạn giao thông để bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân trên phạm vi cả nước theo phân cấp, ủy quyền của Bộ trưởng, giúp Bộ trưởng dự thảo Dự án luật, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị định, nghị quyết của Chính phủ; dự thảo quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản khác thuộc phạm vi quản lý của Tổng cục…).
Họ là những người thực hiện các quy định của pháp luật và góp phần đưa các quy định của pháp luật chuyên ngành quản lý nhà nước về đường bộ vào cuộc sống một cách hiệu quả và khả thi nhất. Hai là, công chức thuộc Tổng cục là lực lượng nòng cốt tham mưu trong hoạch định, xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách của ngành giao thông đường bộ vì vậy chất lượng đội ngũ công chức thuộc Tổng cục có tầm ảnh hưởng lớn đến chất lượng, tính khả thi và sự phù hợp với thực tiễn của các chính sách. Một nền hành chính, nền công vụ có hiệu lực, hiệu quả hay không đều phải dựa trên cơ sở đề cao tính trách nhiệm với tinh thần tận tuỵ, mẫn cán và làm tròn bổn phận của đội ngũ công chức thuộc Tổng cục. 12 Luan van Ba là, công chức thuộc Tổng cục tham mưu xây dựng, trình các dự án luật, xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật, các chính sách liên quan đến nhiều ngành nhiều lĩnh vực…, hoạt động công vụ của đội ngũ này tác động trực tiếp đến hiệu quả thực hiện quyền hành pháp bởi họ là đội ngũ thực hiện chức năng nhiệm vụ của cơ quan tham mưu cho Bộ thực hiện quyền hành pháp trong lĩnh vực đường bộ.
Bốn là, công chức thuộc Tổng cục phải là những người có năng lực, trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn, tính nghiêm túc, kỷ luật và trách nhiệm cao trong thực thi công vụ, do tính chất đặc thù của công tác quản lý ngành đường bộ ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự an toàn giao thông, tính mạng và tài sản của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Năm là, hoạt động công vụ của đội ngũ công chức thuộc Tổng cục mang tính chủ động và sáng tạo căn cứ vào tình hình, đặc điểm của từng đối tượng quản lý, để đề ra các biện pháp quản lý đường bộ thích hợp. Tính chủ động sáng tạo còn thể hiện rõ nét trong hoạt động xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật hành chính để điều chỉnh các hoạt động quản lý Nhà nước chuyên ngành đường bộ.Chất lượng công chức 1.Khái niệm chất lượng công chức Chất lượng công chức là một trong những tiêu chí phản ánh trình độ quản lý kinh tế - xã hội của một quốc gia.