ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Mục đích nghiên cứu Xác định các thông số hóa lý trong môi trường không khí tại khu vực thi công dự án từ đó đánh giá tác động môi trường trong quá trình thi công và đưa vào sử dụng.2 Các vấn đề khu vực nghiên cứu và tính cần thiết của đề tài Dự án đường cao tốc Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây nằm trên địa bàn hai tỉnh là Thành Phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai nhằm phục vụ cho việc đi lại của người dân và vận chuyển nguyên vật liệu. Trong tương lai khi dự án được đưa vào sử dụng thì thì nó sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội trong khu vực, nhưng mặt khác nó cũng sẽ phát sinh các vấn đề về môi trường cần phải quan tâm và giải quyết ngay ở những bước đầu hình thành cũng như khi đưa dự án vào hoạt động lâu dài. Vì vậy ngay từ đầu trước khi dự án đưa vào thi công cũng nhưng về lâu dài khi dự án đưa vào hoạt động thì việc tiến hành quan trắc chất lượng môi trường khu vực dự án là công việc không thể thiếu được.3 Tính ứng dụng Quan trắc môi trường có nhiệm vụ chủ yếu là nêu lên các tác động môi trường do các hoạt động của dự án hiện tại cũng như dự báo các tác động môi trường có thể xảy ra trong tương lai. Báo cáo “Đánh giá ảnh hưởng của việc thi công dự án đường cao tốc Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây tới môi trường không khí khu vực” này được thực hiện nhằm mục đích đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường không khí khu vực trong quá trình thi công dự án.
Từ đó giúp các cơ quan chức năng có cơ sở xây dựng và đề xuất các biện pháp tổng hợp để hạn chế đến mức thấp nhất những tác động gây bất lợi đến môi trường không khí khu vực cũng như là thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường, giải quyết một cách hợp lý giữa việc phát triển kinh tế xã hội địa phương và yêu cầu bảo vệ môi trường không khí khu vực. Tăng Thế Huỳnh 2 Khóa luận tốt nghiệp 1.4 Giới hạn của đề tài Trong quá trình thi công dự án thì việc ảnh hưởng đến môi trường là điều không thể tránh khỏi, mà trong đó bao gồm nhiều loại ảnh hưởng như là: ảnh hưởng đến môi trường đất, nước, không khí. Việc khảo sát nghiên cứu tất cả các ảnh hưởng này dòi hỏi kiến thức sâu rộng và rất nhiều công sức, thời gian, thiết bị,nhân lực, tài chính để đầu tư tiến hành quan trắc xác định. Do đó, với mục tiêu là bước đầu làm quen với công tác quan trắc môi trường để ứng dụng những điều đã học vào thực tế với điều kiện giới hạn về thời gian, trang thiết bị, phòng thí nghiệm nên trong đề tài này sinh viên chỉ chọn nghiên cứu sự ảnh hưởng của việc thi công dự án đến môi trường không khí khu vực.
Tăng Thế Huỳnh 3 Khóa luận tốt nghiệp PHẦN II: TỔNG QUAN 2.1 Tổng quan về đường cao tốc Theo luật giao thông đường bộ (NXB CAND-Hà Nội-2006) mục 10 điều 3: Đường cao tốc là đường chỉ giành cho xe cơ giới chạy theo hai chiều ngược nhau riêng biệt và không giao cắt đồng mức với đường khác Theo TCVN 5729-1997 mục 3.1 trang 5:đường cao tốc là loại đường chuyên dùng cho ô tô chạy với các đặc điểm sau: Tách riêng hai chiều (mỗi chiều tối thiểu phải có 2 làn xe). Mỗi chiều đều có bố trí làn xe khẩn cấp. Trên đường có bố trí đầy đủ các trang thiết bị, có cơ sở phục vụ cho viêc bảo đảm cho giao thông (GT) liên tục, an toàn, tiện nghi và chỉ cho xe ra vào ở các điểm nhất định. Có 2 loại đường cao tốc là cao tốc loại A và cao tốc loại B.
Có 4 cấp kỹ thuật ứng với 4 tốc độ thiết kế khác nhau: Loại A: Cấp 80 ứng với VTK=80km/h, dùng ở địa hình đồi cao và núi. Cấp 100 ứng với VTK=100km/h, dùng ở vùng đồi. Cấp 120 ứng với VTK=120km/h, dùng ở vùng đồng bằng. Loại B: Cấp 60 ứng với VTK=60km/h, chỉ dùng cho vùng đồi núi.
Cấp 80 ứng với VTK=80km/h, chỉ dùng cho vùng đồi thấp. Cấp 100 ứng với VTK=100km/h, dùng ở vùng đồng bằng.2 Tổng quan về đường cao tốc Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây 2.1 Thiết kế và mục tiêu kinh tế xã hội Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây đã được Chính phủ phê duyệt Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi tháng 6 năm 2002, được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận các nội dung của dự án bằng văn bản số 56/TTg-CN ngày 10/01/2007 và đã được Bộ GTVT ra Quyết định số 334/QĐ - BGTVT ngày 13/02/2007 về việc phê duyệt đầu tư dự án. Tuyến cao tốc này sẽ khắc phục thế độc đạo và chia sẻ lưu lượng vận tải của QL1A và QL51. Dự án xây dựng Đường Cao Tốc HLD với tổng chiều dài khoảng 51km, được chia thành hai đoạn: Tăng Thế Huỳnh 4 Khóa luận tốt nghiệp Đoạn 1: Từ Nút Giao Vành Đai 2 (Điểm đầu Gói thầu 1a; Km4+000) đến nút giao QL51 (điểm cuối Gói thầu 3; Km 23+900).
Đoạn này được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cao tốc TCVN5729-97, loại A, tốc độ thiết kế 120km/h với 4 làn xe chạy. Cầu Long Thành được thiết kế từng phần cho phép lưu thông với tốc độ 100km/h. Đoạn 2: Từ Nút giao QL51 (điểm cuối Gói thầu 3/điểm bắt đầu Gói thầu 5; Km23+900) đến Nút giao Dầu Giây (điểm cuối Gói thầu 6; Km54+982). Tuyến đường này có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển và ổn định vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đặc biệt là tam giác kinh tế Tp.
Hồ Chí Minh - Đồng Nai - Bà Rịa Vũng Tàu. Tuyến chạy qua các vùng có mật độ dân cư thưa thớt, thảm thực vật ven tuyến chủ yếu là các loại cây ăn quả trồng trong vườn và một số cây công nghiệp như: cà phê, cao su; vùng trũng trồng lúa nước. Một số khu dân cư đông đúc tập trung tại các thị xã, thị trấn và các nút giao lớn như An Phú, Long Thành, Dầu Giây, còn lại tuyến nghiên cứu hầu hết đi qua khu vực trống trải, dân cư thưa thớt và không có công trình hạ tầng nào quan trọng. Địa chất phần lớn tuyến chạy trên vùng đất yếu.
Địa hình bằng phẳng bị chia cắt bởi nhiều sông kênh rạch. Công Ty Đầu Tư & Phát Triển Đường Cao Tốc Việt Nam (VEC) được thành lập như một doanh nghiệp nhà nước trực thuộc Bộ Giao Thông Vận Tải. Trong Dự án Đường cao tốc HLD, VEC chịu toàn bộ trách nhiệm trong việc triển khai dự án và các liên lạc chính thức với các cấp bộ, chính quyền địa phương, JICA và ADB. VEC sẽ ủy quyền trách nhiệm thực thi dự án cho Ban Quản Lý Dự án Đường Cao Tốc Phía Nam (SEPMU).
Liên danh Trung tâm Khoa học Công nghệ Bảo vệ Môi trường Giao thông Vận tải (CEPT) và Trung tâm dịch vụ phân tích thí nghiệm TP. Hồ Chí Minh (CASE) thực hiện công tác quan trắc môi trường giai đoạn xây dựng cho gói thầu 1a (đợt 2); gói thầu 1b, 2 và gói thầu 3 (đợt 1) vào các ngày 23 đến 25 tháng 3 năm 2010. Công tác này được thực hiện nhằm đánh giá điều kiện chất lượng môi trường khi dự án đi vào giai Tăng Thế Huỳnh 5 Khóa luận tốt nghiệp đoạn xây dựng và từ đó xác định các hoạt động xây dựng có ảnh hưởng hay không tới môi trường khu vực.2 Các yếu tố ảnh hưởng của việc thi công dự án lên môi trường không khí khu vực. Những yếu tố ảnh hưởng đến môi trường không khí khu vực bao gồm: - Trong quá trình đào bới, xây dựng, đổ bê tông để thi công công trình thì việc này sẽ làm tăng nồng độ bụi trong không khí - Ngoài ra việc dùng xe cơ giới vận chuyển vật liệu và vận hành máy móc cũng sẽ thải ra môi trường một lượng khói nhất định 2.3 Ô nhiễm môi trường không khí Ô nhiễm môi trường không khí được xem là tất cả các biểu hiện làm nhiễm bẩn môi trường không khí bởi các chất gây ô nhiễm.
Người ta có thể phân loại ô nhiễm đất theo nguồn gốc phát sinh, dựa vào tính chất hoạt động hoặc dựa vào bố trí hình học.1 Ô nhiễm không khí do bụi Bụi sinh ra trong không khí sẽ gây ra nhiều tác hại cho con người, động thực vật và ảnh hưởng đến môi trường cảnh quan xung quanh. Nhờ có hệ thống liên bào trụ long ở mũi, khí phế quản và màng niêm dịch của đường hô hấp mà ta có thể loại bỏ khoảng 90% bụi kích thước lớn hơn và bằng 5µm. Các hạt nhỏ hơn 5µm có thể theo không khí vào đến phế nang, sau đó chúng có thể bị loại bỏ đi khoảng 90% số còn lại đọng trong phổi và đường hô hấp nên có thể gây ra một số bệnh về đường hô hấp của con gnười và động vật. Nguy hiểm nhất là một số bụi có thể gây ung thư.
• Một số bệnh ở con người và động vật do bụi gây ra như là: - Bệnh nhiễm bụi phổi đây là một trong những bệnh nghề nghiệp hiện nay bệnh này chiếm 40 đến 70% số bệnh nội thương - Bệnh ở đường hô hấp: tùy theo nguồn gốc các loại bụi mà gây ra các bệnh về viêm mũi họng, khí phế quản khác nhau. Tăng Thế Huỳnh 6 Khóa luận tốt nghiệp - Bệnh ngoài da: bụi tác đống đến các tuyến nhờn làm cho khô da, phát sinh các bệnh về da - Bệnh gây tổn thương cho mắt: do không có kính phòng hộ, bụi bắn vào mắt gây kích thích màng tiếp hợp, viêm mi mắt, sinh ra mộng mắt,… ngoài ra bụi còn có thể làm giảm thị lực, bỏng giác mạc, thậm chí gây mù mắt. - Bệnh tiêu hóa: bụi đường, bột có thể làm hỏng men răng, sâu răng. Bụi kim loại có thể làm tổn thương đến niêm mạc dạ dày gây rối loạn tiêu hóa.
• Tác hại đối với thực vật. - Hầu hết các chất ô nhiễm không khí đều có tác dụng xấu đến thực vật, gây ảnh hưởng đến nhà nông và cây trồng. Khi bị tiếp xúc với chất ô nhiễm cây cối thường chậm phát triển, năng suất thấp, cháy lá , khô cây. Bụi có thể làm giảm khả năng quang hợp của cây do các bề mặt lá bị che lấp.
Tuy nhiên cũng có một số loại bụi có tác dụng có lợi đến thực vật như các chất phốtpho, nitơ, magiê,…. • Tác hại đối với vật liệu.