phần mở đầu, phần kết luận, luận văn dojgc trình sày lr0ng 4 chơjơng. cụ thể tho, sau: chojong 1: co sở Lý luận và thực tiễn về thanh tra, kiểm tra thuế và những van dé co sản về thanh tra, kiểm tra thuế đối với đ0anh nghiệp ở Việt Ilam. choJơng 2: PhoJơng pháp nghiên cứu choJơng 3: Kết quả nghiên cứu về thực trạng công lác thanh tra, kiểm tra thuế lại cục thuế tinh Thái Iguyên giai đ0ạn 2012 - 2014. chgjong 4: cdc giải pháp h0àn thiện công lác thanh tra, kiểm tra thuế lại cục thuế tỉnh Thái Iguyên tr0ng thời gian lới.
SỐ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www. vn chojong 1 cO SO LY LUAI VA ThUc TIEN VE ThAIIh TIA, KIÊM TTA ThUÉ VÀ HIhỮTIG VÁIN ĐÈ cƠbẢIIVÈ ThAHh TTA, KIEM TIA ThHUE DOI VỚI D0AITh IGHIỆP Ở VIỆT HAM 1.1 Hhững nội dung cơ sản về Thanh tea, kiểm Ea thuế 1. Khái niệm thanh ta, kiểm lea thuế Kiểm tra thuế là h0ạ† động của cơ quan thuế †r0ng việc xem xé† tinh hình thực lế của đối lolợng kiểm tra, từ đó đối chiếu với chức năng, nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra đối với đối loiợng kiểm tra để có những nhận xél, đánh giá về tình hình chấp hành nghĩa vụ thuế của đối lơợng kiểm tra [7]. Thanh tra thuế là h0ạt động kiểm tra của lố chức chuyên trách làm công lác kiếm lra của cơ quan thuế đối với đối loJợng thanh tra nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý những hành vi lrái pháp luật [7].
Thanh tra là một h0ạt động kiểm tra nên giữa thanh tra va kiém tra có những điểm giống nhau. Điểm giống nhau cơ sản của thanh tra va kiém tra là chúng đều phải xem xét lình hình thực lé của đối loợng nhằm phát hiện, phân tích, đánh giá lhực trạng tình hình, làm rõ đúng sai, chỉ rõ nguyên nhân để có biện pháp khắc phục. D0 vậy, giữa thanh tra và kiểm tra có thể có còng nội dung hOặc phoJơng pháp liễn hành lr0ng những phạm vi công việc nhất định. Tuy nhiên, giữa kiểm tra và thanh tra có các điểm khác nhau cơ bản sau: Thứ nhát, chủ thê của thanh lra không đồng nhất với đối lojợng thanh tra.
chủ thề thanh tra là tố chức thanh tra chuyên lrách của Hhà nglóc; SỐ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www. vn 7 đối lojợng thanh tra là đối loJợng quản lý của Hhà nojớc. chủ thể của kiểm tra có thê đồng nhất, có thể không đồng nhất với đối tojong kiém tra. chang hạn, khi SÔ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www.
vn đơn vị lự kiểm tra thì chủ thể và khách thê kiểm tra là một. chủ thể kiểm tra thuế có thề là cơ quan nhà nojóc, có thể không phải là cơ quan nhà NGIỚC. Thứ hai, tính chất của thanh tra là một h0ạ† động quyền lực của cơ quan quản lý nhà nojớc. Kiểm tra là h0ạt động trung tính, có thể là h0ạ† động quyền lực quản lý nhà nơjớc, mà có thể là h0ạt động quản lý đơn thuần.
Thứ ba, mục đích của thanh tra 1a phái hiện, ngăn chặn những hành vi trái pháp luật. Mục đích của kiểm tra là phát hiện những sai lệch của đối tojong kiêm tra dé điều chỉnh và ngăn chặn những sai lệch ấy (sai lệch có thé là vi phạm pháp luật, có thê chỉ là không đúng kế h0ạch, không đúng yêu cầu,. Thứ lạ, h0ạt động kiểm tra có phạm vi rộng hơn, điễn ra ở lất cả các h0ạ† động kinh lế - xã hội và đojợc thực hiện một cách thojờng xuyên liên lục. hOại động thanh lra có phạm vi hẹp hơn vì h0ại động thanh tra 1a kiểm tra ở giai đ0ạn sau khi các h0ạ! động kinh lế - xã hội đã phát sinh.
h0ại động thanh tra phải giải quyết các “tồn đọng” Ir0ng quản lý, giải quyết các khiếu lố đối với các vi phạm của đối lơiợng kiểm lra. Thứ năm, về hình thức lỗ chức: dé liến hành h0aạt động thanh tra phải thành lập đ0àn thanh tra, lr0ng khi kiểm tra có thể phải thành lập đ0àn kiểm tra, có thể chỉ d0 một ngơjời liến hành, không nhất thiết phải thành lập đ0àn. cũng có lroiờng hợp cấp lrên yêu cầu cấp dojới ty kiểm tra một h0ặc một số nội dung và sá0 cá0 kết quả bang van sản ch0 cấp lrên. công lác thanh tra và kiểm tra tuy có những điểm khác nhau s0ng đều là những h0ạt động không thê thiếu tr0ng công lác quản lý của IIhà nojớc.
SỐ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www. vn 9 Việc phân siệt thanh tra và kiểm tra không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa thực liễn lr0ng việc lỗ chức, chỉ đạ0, tránh sự chồng ché0, giảm bớt phiền hà ch0 các đối lơiợng đơiợc thanh tra, kiểm tra [7]. Đặc điểm qia thanh tea, kiém tea thué Thanh tra, kiểm tra thuế là một lĩnh vực đặc thù với các đặc điểm cơ ball sau: SÔ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www. vn 10 Thứ nhái, thanh tra, kiếm lra thuế có phạm vi rộng.
Đối lolợng thanh Tra, kiểm tra là các tổ chức, cá nhân †r0ng ngành Thuế, là đối tojong nộp thuế sa0 gồm mọi 16 chức và cá nhân lr0ng xã hội thuộc phạm vi điều chỉnh của các luật thuế. Thứ hai, thanh tra, kiểm tra thuế là công lác rất khó khăn, phức lạp vì nó đụng chạm trực liếp đến lợi ích kinh lế của đối loợng nộp thuế. Đề che giấu các hành vi trốn thuế nhằm sả0 vệ lợi ích vật chất của mình, các đối tojong udp thué thojong tim moi siện pháp cản trở, gây khó khăn ch0 cong tac thanh tra, kiểm lra của cơ quan thuế. Thứ oa, thanh tra, kiêm tra thuế là công việc đòi hỏi rất ca0 về năng lực chuyên môn và phẩm chất đạ0 đức của ngojời cán bộ làm việc lr0ng lĩnh vực này.
Đề xác định đúng đắn nghĩa vụ thuế của đối lojợng thanh tra, đòi hỏi ngojời cán bộ thuế không chỉ nắm chắc các luật thuế mà còn phải nắm bắt đơjợc bản chất các h0ại động kinh lế của đối loJợng thanh tra, hire là ngơjời cán bộ thanh tra con phai co su am hiểu sâu rộng về kinh 16, giỏi kế 10án, sâu sắc lr0ng to duy lô gíc. Đồng thời, ngojời cán bộ thanh tra thuế cần phải có phẩm chất đạO đức lốt, sản lĩnh vững vàng vì thojờng xuyên phải làm việc lr0ng môi lrơiờng có sự cam dé vé vat chat. Thanh tra, kiểm tra thuế là h0ạt động có lính chất pháp lý ca0, liên quan đến lợi ích kinh lế và chính trị của nhiều đối loJợng lr0ng xã hội. DO đó, công tác thanh tra, kiểm tra thuế phải đảm sả0 các yêu cầu sau đây: Thứ nhát, thanh tra, kiểm tra thuế phải đảm sả0 chính xác, khách quan, trung thực, xử lý dung ngojoi ding lội, không sa0 che, quy chụp ch0 các đối loJợng đojợc thanh tra, kiểm tra.
Đây chính là những yêu cầu hàng SỐ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www. vn 11 đầu của thanh tra, kiểm tra thuế vì chỉ khi đảm sả0 những yêu cầu này mới dat đoiợc mục đích của công lác thanh lra, kiểm tra thuế, mới làm ch0 thanh SÔ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www. vn 12 tra, kiểm tra thuế thực sự lrở thành cán cân công lý, mới có đơjợc sự tin tojong cua quần chúng nhân dân. Thứ hai, thanh tra, kiểm tra thuế phải đảm sả0 công khai, dân chủ, kịp thời, !ạ0 điều kiện tốt nhất đề quần chúng nhân dân tham gia ý kiến.
Đảm sả0 công khai, dân chủ là yêu cầu quan trọng của công lác thanh tra, kiểm tra thuế vì thông qua đó phát huy đơiợc sức mạnh và vai lrò của quần chúng nhân dân †r0ng công lác giám sát tuân thủ pháp luật. Vêu cầu kịp thời dojoc đặt ra tr0ng công lác thanh tra, kiểm tra thuế nhằm khắc phục những yếu kém, bất cập lr0ng quản lý [hà nojớc; ngăn chặn đúng lúc các hành vi liêu cực, tránh những lồn thất nặng nè ch0 IIhà nơjớc và nhân dân. Thứ ba, thanh tra, kiếm tra thuế phải đảm ả0 thực hiện đúng các luật thuế, ngăn ngừa, l0ại trừ các hành vi trốn, lậu thuế. Đây là yêu cầu thiết yếu của công tác thanh tra, kiểm lra thuế; dat dojoc yéu cầu này †hì công lác thanh tra, kiểm tra thuế mới làm tròn chức năng và nhiệm vụ của mình.
Hguyén tic thank ka, kiém tea thué Mục đích của thanh tra, kiểm tra thuế là phát huy nhân lố lích cực, ngăn ngừa, xử lý những sai phạm gây lồn thất tới lợi ích của [hà noớc, của nhân dân, của các d0anh nghiệp, góp phần h0àn thiện chính sách thuế, lăng colờng pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đề đại đojợc mục đích trên, công lác thanh tra, kiểm tra thuế phải luân thủ những nguyên lắc nhất định. Đó là các nguyên lắc sau: - Hguyên lắc luân thủ pháp luậi Pháp luật thê hiện ý chí của nhà nơjớc, nguyện vọng và lợi ích của nhân dân. Thanh tra, kiêm tra thuế là kiểm tra việc thực hiện pháp luật nên SỐ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www.
vn 13 phải tuân thủ pháp luật. Đây cũng là nguyên lắc cần thiết để đề ca0 trách nhiệm của chủ thể thanh tra, kiểm tra; nâng ca0 hiệu lực của công lác thanh lra, kiêm SÔ hoá bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN hÈtp:/⁄⁄www. vn 14 tra thuế; ngăn chặn tinh trạng làm lrái pháp luật, vô hiệu h0á h0ạt động thanh tra, kiém tra thuế. Thực hiện đúng nguyên lắc này có nghĩa là các cơ quan và cán bộ thanh tra, kiếm tra thuế phải thực hiện đúng chức năng, trách nhiệm, quyền hạn mà pháp luật quy định; xem xét sự đúng sai của đối lơiợng kiểm tra phải căn cứ và0 quy định của pháp luật, không tuân †he0 ý kiến của Bat cứ một cơ quan h0ặc cá nhân nà0.
Kết luận thanh tra, kiếm lra the0 đúng quy định pháp luật và chịu trách nhiệm lrojớc pháp luậi. - Iguyên lắc lung thực chính xác, khách quan Đảm sả0 lính trung thực, chính xác, khách quan là vấn đề có lính nguyên lắc ca0 †r0ng công lác thanh tra, kiểm tra. có trung thực, chính xác, khách quan lr0ng công lác thanh tra, kiểm tra thì mới ch0 phép đánh giá đúng thực trạng của đối tojong kiém tra, xử lý đúng ngojời đúng việc, đúng pháp luật. Hguyên lắc khách quan và chính xác đòi hỏi lr0ng h0ại động thanh tra, kiém tra phải t6n trong sự that, đánh giá su val, hién tojong nho 16 vốn có, không suy điễn hay quy chụp một cách chủ quan, phải liến hành công việc một cách thận trong.