MỞ ĐẦU Lý do chọn đề tài “Làng cổ nghìn năm tuổi nổi tiếng giàu có nay là của hiếm ở Hà Nội” là một bài báo trên internet tác giả đã đọc được nói về làng Khúc Thủy, và cảm thấy rất hào hứng với ngôi làng này, rất muốn đi sâu nghiên cứu. Làng Khúc Thủy, một ngôi làng cổ nằm ven sông Nhuệ. Ngôi làng có lịch sử nghìn năm tuổi mà đến nay vẫn giữ được nét đẹp truyền thống mà hiếm có nơi nào ở Hà Nội có được. Cách trung tâm thủ đô chưa đầy 20Km, làng Khúc Thủy thuộc xã Cự Khê, Huyện Thanh Oai, TP Hà Nội nằm ven bờ sông Nhuệ, nơi đây là một không gian làng xã thơ mộng đã đi vào chính sử hàng ngàn năm dựng nước và cứu nước của dân tộc.
Nơi đây là nơi gắn liền với nhiều bí ẩn về nhân vật lịch sử của dân tộc như Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, gia đình vị Danh Tướng Trần Thông, vị tướng của cuộc khởi nghĩa nhà Trần chống quân Minh (1407-1409) và ông đã được tôn làm Thành Hoàng làng. Làng Khúc Thủy có giai đoạn phát triển rất trù phú nhờ có địa thế thuận lợi, toàn bộ ngôi làng uốn mình quanh bờ sông Nhuệ, nên mọi sự phát triển về kinh tế, văn hóa của làng gắn liền với dòng sông này. Cũng vì thế, trong kiến trúc và quy hoạch của làng có nhiều điểm đặc biệt hơn so với các làng quên khác, minh chứng cho một thời kỳ phát triển cực thịnh trong quá khứ song hành với làng Cự Đà và Khê Tang xung quanh. Tại làng Khúc Thủy hiện tại còn tồn tại và lưu giữ được khá nhiều những hiện vật cổ, các di chỉ, khảo cổ, đặc biệt tại Đình làng Khúc Thủy còn lưu giữ được 32 Đạo sắc phong qua các thời kỳ.
Cùng với đó, còn rất nhiều các công trình kiến trúc cổ có niên đại lên tới hơn 100 năm từ những công trình di tích văn hóa, đến công trình nhà ở truyền thống hiện tại trong làng, đã thể hiện rõ được những giá trị văn hóa trong làng. Tuy nhiên dưới sự tác động khách quan của chiến tranh, sau đó là quá trình nông thôn mới và đô thị hóa, các nhu cầu mới đã nảy sinh, cùng với sự xuống cấp của các ngôi nhà cổ, người dân đã phá đi các ngôi nhà này do chưa nhận thức được giá trị của nó. Đô thị hóa đang ảnh hưởng trực tiếp tới văn hóa làng, nguy cơ sẽ làm biến mất các giá trị của làng quê. Nguyên nhân của vấn đề này, một mặt do chủ sở hữu của 2 những ngôi nhà này chủ yếu là những người già, có những người đã mất từ rất lâu, hoặc để lại con cháu, họ luôn khao khát cuộc sống no đủ dưới những mái nhà mới hiện đại khang trang mà không hiểu rõ những giá trị nơi mình đang sống là những minh chứng của lịch sử.
Có những người ông, người bà đã khóc kể lại khi chứng kiến ngôi nhà gắn liền từ thời cha ông để lại đã bị phá dỡ, cùng với đó là sự đáng tiếc khi can thiệp quá sâu vào công trình chùa Thắng Nghiêm dù đã được công nhận là di tịch lịch sử văn hóa. Mặt khác, cũng do các cấp lãnh đạo xã, thôn vẫn còn đang loay hoay lúng túng trong việc lựa chọn phương án để bảo tồn. Chỉ mới dừng lại ở việc tuyên truyền vận động bà con chứ chưa có các cuộc nghiên cứu chuyên sâu nhằm lưu giữ những giá trị kiến trúc của các ngôi nhà này trước khi nó biến mất theo thời gian, điều này cũng sẽ lại tạo ra hệ quả đáng buồn khi trở thành đô thị vô hồn thiếu vắng lịch sử. Chính vì vậy cần phải có động tác nhìn nhận và đánh giá các giá trị của hệ thống di sản này để có các định hướng chiến lược và giải pháp phù hợp Đề tài: “Đặc điểm, giá trị hệ thống di sản kiến trúc Làng Khúc Thủy, Cự Khê, Thành Oai” là một đề tài cần thiết, phù hợp với nhu cầu thực tại cho sự phát triển và tồn tại của làng cổ ven sông Nhuệ - xã Cự Đà, Huyệt Thanh Oai, Thành phố Hà Nội.
Mục đích nghiên cứu - Nhận dạng, lưu trữ và ghi lại đặc điểm của hệ thống di sản kiến trúc tại làng Khúc Thủy trước khi bị xuống cấp và biến mất, làm nguồn tư liệu cho các hoạt động nghiên cứu liên quan, trong đó có bảo tồn và lịch sử kiến trúc. - Đánh giá được các giá trị di sản kiến trúc của làng Khúc Thủy. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Các di sản kiến trúc làng Khúc Thủy. - Phạm vi nghiên cứu: Được xác định theo luật di sản văn hóa quy định bao gồm: “di sản văn hóa phi vật thể” và “di sản văn hóa vật thể”.
Trong di sản vật thể bao gồm: di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di 3 vật, cổ vật, bảo vật Quốc gia. Luận văn chỉ nghiên cứu một loại là di sản kiến trúc còn tồn tại đến nay Ý nghĩa khoa học của đề tài - Là nguồn tài liệu để các nhà nghiên cứu tham khảo, phân tích nhằm tìm ra phương pháp bảo tồn và tôn tạo ưu để khai thác và lưu giữ được vẻ đẹp của các kiến trúc cổ này. - Là tài liệu cho các ngành khoa học khác có thể nhận biệt một giai đoạn lịch sử phát triển kiến trúc trong quá trình tồn tại của một làng cổ ven sông trước đây. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Tìm ra và giúp người dân nhận thức được các giá trị di sản kiến trúc trong làng Khúc Thủy.
- Cung cấp các dữ liệu khoa học và kết quả nghiên cứu khả tín cho các công trình khoa học liên quan đến đánh giá các giá trị di sản kiến trúc có quy mô nhỏ và trung bình. - Góp phần giúp cho các nhà quản lý và nhà chuyên môn có phương hướng để hoạch định được chiến lược tổ chức bảo tồn và phát huy di sản kiến trúc làng Khúc Thủy Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp khảo sát thực địa các công trình di sản kiến trúc tại làng Khúc Thủy nói chung và các công trình kiến trúc cổ trong làng nói riêng. Ghi chép, tổng hợp, phân tích để đưa ra các đặc điểm của di sản kiến trúc tại đây. - Phương pháp phỏng vấn: để thu thập thông tin từ các chuyên gia và người dân trong khu vực nghiên cứu hay đã từng sinh sống trong đó để xem xét và nhận định về đặc điểm, giá trị của di sản.
4 - Phương pháp tổng hợp: Dựa trên các số liệu thu thập từ thống kê và khảo sát, phân tích tổng hợp hệ thống các giá trị di sản kiến trúc. Kết cấu luận văn Gồm có 3 phần MỞ ĐẦU NỘI DUNG (GỒM 3 CHƯƠNG) - Chương 1: Giới thiệu chung về làng Khúc Thuỷ, xã Cự Khê, Huyện Thanh Oai. - Chương 2: Cơ sở khoa học để đánh giá đặc điểm, đánh giá các giá trị di sản làng Khúc Thuỷ. - Chương 3: Đánh giá các giá trị di sản kiến trúc làng Khúc Thuỷ.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC THÔNG BÁO Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.1 – Nhà E – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội. website: http://thuviendhkt.net Email: thuvien@hau.vn TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN Lưu ý: Tất cả những tài liệu trôi nổi trên mạng (không phải trên trang web chính thức của Trung tâm Thông tin Thư viện – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội) là những tài liệu vi phạm bản quyền. Nhà trường không thu tiền, và cũng không phát hành có thu tiền đối với bất kỳ tài liệu nào trên mạng internet. 130 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Kết luận Đề tài nghiên cứu của luận văn về “Đặc điểm, giá trị hệ thống di sản văn hóa làng Khúc Thủy, Cự Khê, Thanh Oai, Hà Nội” là bài nghiên cứu khoa học và thực tiễn cao trên cơ sở nghiên cứu bằng cách tiến hành theo phương pháp tiếp cận khoa học kết hợp với khảo sát hiện trạng và tình hình thực tế tại làng Khúc Thủy.
Với mục đích nghiên cứu là nhận dạng, lưu trữ và ghi lại đặc điểm của hệ thống di sản kiến trúc. Bằng cách xây dựng hệ thống đánh giá các giá trị, luận văn đã có những kết quả đánh giá các giá trị di sản kiến trúc. Trong quá trình nghiên cứu có đề cập tới những nội dung quan trọng gồm hiện trạng khảo sát thực địa, cơ sở lý thuyết, phương pháp luận đánh giá giá trị di sản với các nội dung cơ bản sau: + Luận án đề cập các thông tin về quá trình phát triển, lịch sử, các đặc điểm tự nhiên, văn hóa xã hội, kinh tế của làng Khúc Thủy. + Tổng hợp được số lượng, thông tin đặc điểm hiện trạng các công trình di sản kiến trúc của làng bằng thống kê và khảo sát thực địa tại làng.
+ Hệ thống hóa các cơ sở pháp lý, cơ sở lý thuyết và thực tiễn về phương pháp luận từ đó xây dựng các tiêu chí đánh giá. + Luận văn đã có kết quả đánh giá từng công trình di sản kiến trúc tại làng, thông qua việc tự đánh giá và so sánh với kết quả khảo sát đánh giá của cộng đồng dân cư. Quá trình nghiên cứu và phân tích tường tận giá trị của từng công trình từ văn hóa tính ngưỡng đến nhà ở dân gian, có thể thấy được rất rõ những đặc điểm, tính đa dạng trong kiến trúc của làng Khúc Thủy. Với niên đại lịch sử tồn tại hơn ngàn năm lịch sử, cùng với sự thuận lợi khi gắn liền với dòng sông Nhuệ, hiếm có ngôi làng nào lưu giữ hàng loạt những giá trị văn hóa phản ánh quá trình phát triền liên tục của dân tộc Việt Nam từ sơ khai qua các thời kỳ.
Qua việc thực hiện các công tác thu nạp thông tin tại làng Khúc Thủy cũng vấp phải nhiều sự khó khăn do sự thiếu nhận thức của người dân về các giá trị bảo tồn, cùng với đó các vấn đề nảy sinh trong công cuộc đô thị hóa - hiện đại hóa, sự xuống cấp của các di tích, sự ảnh hướng và tác động từ việc ô nhiễm môi trường.