BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI È TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP TR¯ỜNG C CHE BAO DAM QUYEN TỰ ỊNH DOAT CUA DUONG SU TRONG TO TUNG DAN SU DAP UNG TIEN TRINH CAI CACH TU PHAP O VIET NAM Chu nhiém dé tai: TS. Nguyén Triéu Duong Thu ki dé tai: TS. Tran Phuong Thao HÀ NỘI - 2015 BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BAO CAO KET QUÁ DE TAI NGHIEN CUU KHOA HOC CAP TRUONG TEN DE TAI CO CHE BAO DAM QUYEN TỰ ỊNH OẠT CUA DUONG SU TRONG TO TUNG DAN SU DAP UNG TIEN TRINH CAI CACH TU PHAP O VIET NAM HA NOI - 2015 DANH SÁCH NHỮNG NG¯ỜI THỰC HIỆN ¬x HOC HAM. STT HO VA TEN CO QUAN CONG TAC NOI DUNG VIET HOC VI 1 | Nguyễn Công Bình Tién sỹ luật học | Tr°ờng trung cấp luật Tây Bac | _ Chuyên ê 2 2 | Nguyên Triêu Duong | Tiển sỹ luật học | Tr°ờng H Luật Hà Nội | Chuyên ê 1,8 3 | Trân Anh Tuân Tiền sỹ luật học | Tr°ờng H Luật Hà Nội | Chuyên dé 6 4 | Nguyễn Thị ThuHà | Tién sỹ lui học | Tr°ờng DH Luật Hà Nội | Chuyên ể 7 5 | Bùi Thị Huyền Tiền sỹ luật học | Tr°ờng H Luật Hà Nội | Chuyên dé 9 6 | Trân Ph°¡ng Thảo Tiền sỹ luật học | Tr°ờng H Luật Hà Nội | Chuyên dé 5, 8 7 | Nguyên S¡n Tùng Thạc sỹ luật học | Truong DH Luật Ha Nội Chuyên ê 4 8 | Trân ức Thành Thạc sỹ luật học | Tr°ờng ại học kiêm sát | Chuyên dé 3 9 | Nguyễn Vn C°ờng Tiến sỹ luật học | Tòa án nhân dân tối cao Chuyên ề 11 10 | Ngnyên Thị Bích Lan | Thạc sỹ luật học | Tòa án nhân dân TP.
HàNội | _ Chuyên dé 10 BANG CHỮ VIET TAT BLTTDS Bộ luật To tung dân sự TTDS Tổ tun ø dân sự PLTTDS Pháp luật t6 tung dan sự VVDS Vụ việc dân sự VADS Vụ án dân sự VKS Viên kiểm sát KSV Kiếm sát viên HTND Hội thấm nhân dân TANDTC Tòa án nhân dan toi cao QTDD Quyền tự ịnh oạt QTDDCDS Quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự TA Toa an PLDS Pháp luật dân sự PLKDTM Pháp luật kinh doanh th°¡ng mại PLHN&GD Pháp luật hôn nhán và gia ình BPKCTT Biện pháp khẩn cấp tạm thời MỤC LỤC PHAN THỨ NHẤT BAO CAO TONG HOP KET QUÁ THUC HIEN DE TÀI Trang 1. PHAN MO DAU | 1. Tính cấp thiết của dé tài 1. Tình hình nghiên cứu CBNAaO2en) 1.
ối t°ợng nghiên cứu và mục íchnghiên cứu của ề tai 1. Nội dung nghiên cứu 1. Phạm vi nghiên cứu ề tài 1. Ph°¡ng pháp nghiên cứu 2.
PHAN NOI DUNG 2. Những van dé lý luận c¡ ban về c¡ chế bảo ảm quyén tự ịnh oạt của °¡ng sự trong tô tụng dân sự 2. Khái niệm, ặc iêm, ý ngh)a, c¡ sở và nội dung c¡ chê c¡ chê bảo ảm quyền tự ịnh oạt của °¡ng sự trong tố tụng dân sự 2. Các yếu tô chi phối c¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự 18 2.
Các yêu cau của hoàn thiện c¡ chế bảo dam quyền tự dinh oạt của 20 °¡ng sự áp ứng tiễn trình cải cách t° pháp 2. Thực trạng c¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự trong tô tụng 23 dân sự 2. Thực trạng c¡ chế pháp lý bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự 23 trong tố tụng dân sự 2. Thực trạng c¡ chế kiếm sát bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự 36 trong tố tụng dân sự 2.
Thực trạng c¡ chế phối hợp trong tố tụng dân sự nhằm ảm bảo quyền 39 tự ịnh oạt của °¡ng sự 2. Thực tiễn thực hiện c¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự và Al một số kiến nghị nhm hoàn thiện c¡ chế bảo ảm quyền tự ịnh oạt của °¡ng su trong tố tụng dân sự 2. Thực tiễn thực hiện c¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự 4] 2. Một sô kiến nghị nhằm hoàn thiện c¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt 52 của °¡ng sự trong tố tụng dân sự MỤC LỤC PHAN THU HAI CAC CHUYEN DE NGHIEN CUU Trang Khái niệm, ặc iêm, ý ngh)a va c¡ sở của co chê bao dam quyên tự ịnh 65 oạt của °¡ng sự trong tố tụng dân sự Các yêu tô chi phôi và yêu câu của hoàn thiện c¡ chê bảo ảm quyên tự S5 ịnh oạt của °¡ng sự trong tiến trình cải cách t° pháp Sự tham gia của Viện kiếm sát trong mối quan hệ với bảo ảm quyền tự 111 ịnh oạt của °¡ng sự C¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự trong giai oạn khởi 139 kiện và chuẩn bị xét xử s¡ thâm vụ án dân sự C¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự trong thủ tục hòa giải 148 C¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự ở tại phiên tòa xét xử s¡ 161 thâm vụ án dân sự C¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự trong giai oạn xét xử 175 phúc thâm vụ án dân sự C¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự trong thủ tục xét xử 19] giám ốc thâm, tái thẩm C¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự trong thủ tục giải quyết 197 việc dân sự 10 Thực tiễn thực hiện c¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự tại 208 Tòa án cấp s¡ thâm H Thực tiễn thực hiện c¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng sự tại 231 Tòa án cấp phúc thâm 1.
PHAN MỞ ẦU 1. Tính cấp thiết của ề tài Công cuộc cải cách t° pháp trong những nm qua ã °ợc ảng và Nhà n°ớc ặc biệt quan tâm nhm xây dựng nhà n°ớc ta trở thành nhà n°ớc pháp quyền xã hội chủ ngh)a của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Nghị quyết 08/NQ-TW ngày 2/1/2002 của Bộ chính trị ã ề ra nhiệm vụ trọng tâm của cải cách t° pháp, trong ó chỉ rõ: “Khi xét xử, các Tòa án phải dam bảo mọi công dân déu bình dang tr°ớc pháp luật, thực sự dan chủ, khách quan. ặc biệt, Nghị quyết 49/NQ-TW ngày 2/6/2005 của Bộ chính trị về chiến l°ợc cải cách t° pháp ến nm 2020 ã nhân mạnh: “Hoàn thiện các thủ tục tô tụng t° pháp, bảo dam tính ông bộ, dân chủ, công khai, minh bạch, tôn trọng và bảo vệ quyên con ng°ời.
” và “ổi mới thủ tục hành chính trong các c¡ quan t° pháp nhằm tạo iều kiện thuận lợi cho ng°ời dân tiếp cận công lý; ng°ời dân chỉ nộp ¡n ến Tòa án, Tòa án có trách nhiệm nhận và thụ lý don. Khuyến khích việc giải quyết tranh chấp thông qua th°¡ng l°ợng, hòa giải, trọng tài; Tòa án hỗ trợ bằng quyết ịnh công nhận việc giải quyết do”. Các chủ tr°¡ng về cải cách t° pháp ặt ra các yêu cầu về hoàn thiện pháp luật về thủ tục tố tụng t° pháp, song song với việc hoàn thiện tô chức, bộ máy của các c¡ quan t° pháp nhằm mở rộng các quyền của °¡ng sự theo h°ớng từng b°ớc dé cao vai trò chủ ộng của °¡ng sự trong tố tụng dân sự, ồng thời xác ịnh rõ nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của các c¡ quan t° pháp, các c¡ quan, tô chức bồ trợ t° pháp. trong việc tạo c¡ chế bảo ảm các iêu kiện thuận lợi ê °¡ng sự thực hiện các quyên tô tụng của mình.
Quan trọng h¡n, nm 2013 Quốc hội n°ớc CHXHCN Việt Nam ã thông qua và ban hành Hiến pháp nm 2013 trong ó có những ghi nhận quan trọng về quyền con ng°ời và bảo ảm quyền con ng°ời tại nhiều iều luật mà iển hình nhất là tại iều 3: “Nhà n°ớc bảo ảm và phát huy quyên lam chủ của nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo ảm quyên con ng°ời, quyên công dân.” và tại iều 14: “Ở n°ớc CHXHCN Việt Nam, các quyên con ng°ời, quyên công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, vn hóa, xã hội °ợc công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo ảm theo Hiến pháp và pháp luật”. Trong tỗ tụng dân sự quyền con ng°ời và bảo ảm quyên con ng°ời °ợc thé hiện cu thé qua các quy ịnh cua Bộ luật Tố tụng dân sự về quyền tự ịnh oạt và bảo ảm quyền tự dinh oạt của °¡ng sự. Việc phi nhận các quy ịnh nay trong Hién pháp. trong Bộ luật Tố tụng dân sự là một ảm bảo pháp lý cao nhất, là t° t°ởng chỉ ạo cho tất cả các hoạt ộng giải quyết VVDS tại Tòa án nhân dân.
Quyền tự ịnh oạt của °¡ng sự là một trong những nhóm quyền ặc biệt quan trọng và không thé thiếu °ợc của °¡ng sự. ề bảo ảm quyền tự ịnh oạt của °¡ng sự trong tô tụng dân sự òi hỏi phải có hệ thống các cách thức, biện pháp từ phía °¡ng sự và từ phía các chủ thé tô tụng khác nh°: Tòa án, Viện kiểm sát và các cá nhân, c¡ quan, tổ chức khác tham gia tô tụng là ng°ời làm chứng, ng°ời giám ịnh, ng°ời phiên dịch, ng°ời ịnh giá. khi thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn hay quyền, ngh)a vụ của mình nhằm tôn trọng và bảo ảm quyền tự dinh oạt của °¡ng sự. Mặt khác, c¡ chế bao ảm quyền tự ịnh oạt của °¡ng sự cing òi hỏi các c¡ quan tiến hành tố tụng, ng°ời tiến hành tố tụng thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ và quyền hạn của mình; ồng thời hạn chế °¡ng sự lạm dụng quyền tự ịnh oạt trong hoạt ộng tố tụng.
Pháp luật tố tụng dân sự của Việt Nam trong suốt thời gian qua ã có những su thay ổi và hoàn thiện ã góp phần tạo c¡ chế bảo ảm quyên tự ịnh oạt của °¡ng su trong t6 tung dan su. Tuy nhién, mot SỐ quy ịnh của pháp luật tố tụng dân sự hiện hành về c¡ chế bảo ảm quyền tự ịnh oạt của °¡ng sự ã bộ lộ những bất cập, hạn chế nh°: quy ịnh một SỐ quyền tự ịnh oạt của °¡ng sự vẫn còn ch°a phù hợp với iều kiện thực tế của °¡ng sự (về trình ộ dân trí, trình ộ hiểu biết pháp luật, iều kiện kinh tế .); còn thiếu các quy ịnh ể các c¡ quan, tô chức tham gia hoạt ộng hỗ trợ °¡ng sự thực hiện quyền tự ịnh oạt; ch°a cụ thê hóa các quy ịnh dé xác ịnh trách nhiệm và xử lý trách nhiệm của các cá nhân, c¡ quan, tô chức không bảo ảm quyền tự ịnh oạt của °¡ng sự. Vì vậy, cần nghiên cứu toan diện dé có thé hoàn thiện pháp luật về van dé này.