UY BAN NilAN DAN THANH PRO HO CHi MINH. SAl GON TRUONG DAI HOC DUONG THE BIEN cHiNH sAcH Qu6c PHONG ciJA NHA NGUYEN TiffiN viJNG BIEN GIOI " TAY NAM BO-• GIAI DOAN • 1802-1867 LUAN. AN TIEN Si LICH SU VIETNAM. MA SO: 9229013 Nguiri huo·ng d§n khoa hqc: PGS.
TRAN NAM TIEN TS. LE TUNG LAM Thanh phB HB Chi Minh, nam 2024 LOI CAM DOAN Toi xin cam doan lu~n an nay la cong trinh nghien CllU khoa hQC cua rieng toi. Cac tai li~u, s6 li~u duqc su dt,mg trong lu~n an Ia trung tht,rc, c6 ngu6n g6c va duqc trfch d§n ro rang theo quy dinh. Cac k€t qua nghien c(ru neu trong lu~n an chua timg duqc cong b6 trong m<)t cong trinh nao khac.
Thanh phJ H8 Chi Minh, ngay 19 thang 05 nam 2024 Tac gh1lu~n an Drrong Th~ Hiin LOICAMON f)~ hofm thfmh lu~n an nay, toi da nh~n duqc S\f quan tam giup d5' tlr nhi~u tb chuc va ca nhan trong nu6c. Vi v~y, toi xin chan thanh giri lai cam an sau sic d~n Ban giam hi~u, Phong Sau D~i hQc va quy thfty co chuyen ngfmh Lich sir Vi~t Nam Truong f)~i hQc Sai Gon da nhi~t tinh giup dO' toi hoan thanh lu~n an. Toi xin d{ic bi~t to long kinh tr<;mg va bi~t an d~n PGS.in Nam Ti~n va TS. Le Tung Lam da t~n tinh chi bao va huang dftn cho toi trong qua trinh hQc t~p, nghien c(ru va thvc hi~n lu~n an nay.
Toi xin chan thanh cam an Ban lanh d~o, can b<), nhan vien Trung tam luu trfr Qu6c gia II, Thu vi~n Truong D~i hQc Sai Gon, Thu vi~n Tbng hqp Thanh ph6 Hf> Chi Minh, Thu vi~n Truong D~i hQc An Giang - DHQG TP. Hf> Chi Minh,. da t~o di~u ki~n giup dO' d~ toi duqc ti~p c~n v6i ngubn tai li~u phvc V\1 cho vi~c nghien ciru. Toi xin duqc gll'i t6i quy thfty co, gia dinh, dbng nghi~p, b~n be loi bi~t an sau s~c vi da luon giup dO', d<)ng vien t6i trong su6t qua trinh hQc t~p, nghien cuu va hoan thanh lu~n an.
M9t lftn nua toi xin chan thanh cam an! Tac gia lu~n an Drro·ng Th~ Hi~n. MUCLUC Lai cam doan Lcri cam on Mvc h,tc MODAU. M<)T SO VAN BE LY LU~N VA TONG QUAN TINH HiNH NGHIEN cuu co LIEN QUAN DEN DE TAl. M('>t s6 v~n d~ ly lu~n c6 lien quan d~n d~ tai.
T6ng quan tinh hinh nghien cuu. Nh6m cong trinh nghien cuu lien quan d~n ti~m lvc quan S\f cua nha Nguy~n acac dia phuang thu('>c vling bien gi&i Tay Nam B9. Nh6m cong trinh nghien Clru c6 lien quan d~n llnh V\fC n('>i tri va ngoi;ii giao cua nha Nguy~n a cac dia phuang thu('>c vling bien gi&i Tay Nam B('>. Nh~n xet chung v~ tinh hinh nghien cl:ru va nhfrng n('>i dung d .n ti~p We nghien ClrU CUa d~ tai.
Nh~n xet chung v~ tinh hinh nghien cilu lien quan d~n d~ tai. Nhfrng n('>i dung ti~p tvc nghien cuu cua d~ tai. 37 TrEU KET Cl-IUONG 1. NHAN TO HINH THANH VA N<)I DUNG CHINH SACH QUOC PHONG CUA NHA NGUYEN TREN VUNG BIEN GIOI TA y NAM B<) (1802-1867).
Nhfrng nhan t6 hinh thanh chinh sach qu6c phong cua nha Nguy~n tren vling bien gi&i Tay Nam B9. Chfnh sach qu6c phong cua nha Nguy~n tren vling bien gi&i Tay NatnB9. B6i cimh Jich su va nh~n thuc cua nha Nguy~n v~ chinh sach ~ vung :. p h'ong t ren quoc ' ·~ g1·a·.1 T~ay N am B~ b ten 9.
N('>i dung chinh sach qu6c phong cua nha Nguy~n tren vung bien gi&i Tay Nam B9. NHA NGUYEN TANG CUONG cAc NGUON Ll/C BAO V¥ vUNG BIEN GH~H TAY NAM BQ (1802-1867). Nha Nguyen tang cuang ngu6n n9i h.rc bao v~ vling bien gi6i Tay Nam B9. Nha Nguyen xay d\fng khong gian chinh trt bn d!nh va thi~t l~p, diSu chinh h~ th6ng hanh chinh, tb chfrc qmln ly xa h9i tren vling bien giai Tay Nam B9.
Nha Nguyen d§y m<;1nh kh§n hoang, l~p lang §p, d6n di€n tren vling bien gi6i Tay Nam B9. Nha Nguy~n thi~t l~p, cling c6 va phat tri~n h~ th6ng giao thong chi~n luge ph\lc V\1 qu6c phong tren vling bien gi6i Tay Nam B<). Nha Nguyen cling c6 va phat huy sue m<;1nh ngo~i giao ph\lc V\1 qu6c phong. M<)t s6 nh~n xet vS chinh sach tang cuang cac ngu6n ltJc bao v~ vung bien gi6i Tay Nam B9 cua nha Nguyen.
Nhfrng d~c di~m trong chinh sach tang cuang cac ngu6n h;c bao v~ ' vung b'A. TAay N am BAQ cua ten gw1 , nh'a N guy en A. Nhfrng thanh t\fu trong chinh sach tang cuang cac ngu6n h;c bao v~ vung bien gi6i Tay Nam B9 cua nha Nguy~n. Nhfrng h~n ch~ trong chinh sach tang cuang cac ngu6n l\fc bao v~ vling bien gi6i Tay Nam B9 cua nha Nguy~n.
Bai hQc kinh nghi~m. NHA NGUYEN xAY DlfNG, CUNG CO VA PHAT TRIEN Ll/C LUQNG QUAN Slf, QUOC PHONG TREN VUNG BIEN Gifil TAY NAM BQ (1802-1867). Tb chfrc quan ch~, nhan sv thvc hi~n nhi~m V\1 qu6c phong tren vilng bien gi6i Tay Nam B<). Tb ch(rc 1\l'C hrqng quan d9i va trang bt vii khi, phuang ti~n chi~n d~u tren vling bien giai Tay Nam B9.
Tb chfrc quan d<)i tren vling bien gi6i Tay Nam B<). Trang bi vii khi, phuang ti~n chi~n dftu cho quan d9i tren vimg bien gi&i Tay Nam B9. Thi~t l~p, diSu chinh va hoan thi~n h~ th6ng CO' so· phong thu chi~n luqc " vung tren ' b. T"ay N am B"9 cu'anha' Nguy e"n.
Ca sa quan SlJ, qu6c phong thu9c Khu VlJC phong thu thu nh~t. Co- sa quan SlJ, qu6c phong thu9c Khu VlJC phong thu th(r hai. Co- sa quan Sl)', qu6c phong thu9c Khu VlJC phong thu thu ba. Ca sa quan S\f thu<)c Trftn Tay thanh (1835-1841).
MQt s6 nh~n xet v~ chinh sach xay d\fng, cung c6 va phat tri~n h,rc luqng quan sv, qu6c phong tren vimg bien gi&i Tay Nam B9 cua nha Nguy~n. Nhfrng di;ic di~m trong chinh sach xay dvng, cung c6 va phat tri~n l\fc luqng quan S\f, qu6c phong tren vimg bien gi&i Tay Nam B9 cua nha Nguy~n. Nhfrng thanh 1\fu trong chinh sach xay d\mg, cung c6 va phat tri~n llJc luqng quan S\f, qu6c phong tren vimg bien gi&i Tay Nam B9 cua nha Nguy~n. Nhfrng h(;ln ch~ trong chinh sach xay d\mg, cung c6 va phat tri~n 1\l"C luqng quan S\f, qu6c phong tren vimg bien gi&i Tay Nam B9 cua nha Nguy~n.
Bai h9c kinh nghi~m .lj:U THAM KHAO. Tinh cip thi~t cua d~ titi TnH qua hfmg ngfm nam d\l'Ilg nu&c va gifr nu&c, nha nu&c Vi~t Nam qua cac tho·i ki luon th~ hi~n vai tro quan tr9ng trong cong cu9c qu6c phong bao v~ bien cuong, Hinh th6 qu6c gia, dan t()c. Vung d~t Nam B9 ru· khi ca ban hoan thanh qua trinh sap nh~p vao lanh th6 Vi~t Nam nam 1757 da tr& thanh m9t b9 ph~n khong th~ tach rai trong t6ng th~ th6ng nh§t cua d~t nu&c cho d~n ngay nay. Trong SlJ nghi~p thieng lieng d6, vung bien gi&i Tay Nam B9 gifr vai tro dia chi~n luqc quan tr9ng v&i vi tri ti~n tieu ngan ch~n quan xam luqc tren do~m bien gi&i keo dai hang tram km ti~p giap tanh th6, tanh hai v&i Chan L?P (Campuchia) va Xiem La (Thai Lan).
Vung bien gi&i nay cling Ia nai thuang xuyen xay ra nhfrng b~t 6n v~ chinh tri va quan sv v&i cac nu&c lang gi~ng (Chan L?p, Xiem La) trong licl~ su. Vi ly do d6, chinh quy~n Vi~t Nam qua cac thai k)r da ra sue cung c6 va bao v~ wng bien gi&i trQng y~u nay. v&i nhfrng y€u t6 chi€n luqc d6, vi~c chit truang, hO?Ch dinh, th\TC thi va di~u chinh chinh sach qu6c phong tren vl.Ing bien gi&i Tay Nam B9 trong bu6i d~u ti~p nh~n, kh~ng d!nh chu quy~n la vo cling quan tn;mg. S\1' nghi~p QO tac d{)ng to l&n d~n cong CUQC bao V~ SlJ thf>ng nh§t va toan V~n lanh th6 phuang Nam cua d~t nu&c.
Du&i thai Nguy~n, chinh sach qu6c phong duqc xem la m9t ph~m tru r()ng l&n c6 y nghia s6ng con a€n SlJ t6n vong cua d§t nu&c. Chinh sach qu6c phong fry la SlJ t6ng hoa cua nhi~u y€u t6 c6 m6i quan h~ dan xen, g~n b6 hfru ca v&i nhau d~ t~o nen ngu6n Sll'C m~nh t6ng hqp nhim ph\lC V\1 cho cong CUQC giu· nu&c Va an dan. Dl)'a tren nhfrng di~u ki~n C\1 th~ cua vung d~t Nam B9 v~ t\1' nhien, dan cu, chinh tri, kinh t~, xa h()i, quan SlJ va bang giao, nha Nguy~n da tl.Ing bu&c c6 sv nh~n thuc ro rang, nhfrt quan nhim ti~n d~n Vi~c chu truang, ho~ch djnh, th\l'C thi va di~U chinh chinh sach qu6c phong tren vl.Ing bien gi&i nay trong giai do?n 1802-1867. Chinh sach qu6c phong cua nha Nguy~n da nh~n duqc nhi~u SlJ quan tam, nghien cuu cua cac chuyen gia, nha khoa hQC trong va ngoai nu&c.
Do tinh chfrt r()ng l&n, chinh sach qu6c phong d6 da duqc xem xet nghien cuu 6' nhi~u g6c d() va quy mo khac nhau. Rieng d6i v&i vi~c nghien cuu chinh sach qu6c phong tren wng bien gi&i Tay Nam B9 cling chua c6 nhi~u cac cong trinh nghien cuu mang tinh toan di~n va h~ th6ng. H~u h~t cac cong trinh chi th~ hi~n m()t ph~n ho~c m()t n()i 2 dung elia v§n d~ va duqe ti€p e~n theo g6e d9 nghien e(ru rieng elia eae eong trinh d6. Do d6, nghien etru v§n d~ nay th~t S\f la m()t eong vi~e nghiem tuc, khoa hQc va mang tinh dp thi€t cao.
Nghien cfru ehinh saeh qu6e phong elia nha Nguy~n tren vimg bien giai Tay Nam B9 cang c6 y nghTa 16n ho·n trong vi~c nhin nh~n l~i qua trinh d\fllg nu6c va gifr nu6e cua ong cha d~ hQc t~p, phat huy nhfrng gia tri tieh C\fe cho S\f nghi~p xay dl,Illg va bao v~ r6 qu6c ngay nay. Tuy nhien, cho d€n nay, ehinh sach qu6c phong clia nha Nguy~n tren vting bien gi6i Tay Nam B9 trong giai do~n 1802-1867 v~n chua th~t sv duge nghien e(ru m9t each th§u dao, bai ban d~ th§y ro toan canh buc tranh qua khtr V~ S\I nghi~p qu6e phong va bao V~ bien giai qu6e gia tren khu VlJe nay nh~m rut ra bai hQC kinh nghi~m phl)C Vl) cho cong CUQC qu6c phong bien giai clia Vi~t Nam n6i chung va Tay Nam B9 n6i rieng hi~n nay. ThiJc t€ lich· su da cho th§y, nha Nguy~n da timg bu6e ti€n hanh ehinh saeh qu6c phong tren vimg bien gi6i Tay Nam B9 v6i trQng tam huang d€n qua trinh xay dvng, cling c6 va phat huy ti~m ll)'e qu6e phong nh~m t;;to ra m9t n~n tang vfrng ch~c eho sv nghi~p phong thu clia d§t nu6c. Nha Nguy~n da t~p trung vao ba trv e9t mang tinh chi€n luge, c6 y nghTa quy€t d!nh d€n SIJ thanh b~i elia cong cu()c phong thli tren vting bien gi6i quan trQng nay.
Dftu tien la tang cm'mg ngu6n n9i h,re tren cac ITnh V\fC ehinh tr!