Chương 1: Cơ sở lý thuyết về Chính sách cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng chính sách cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc Tế Việt Nam. Chương 3: Mục tiêu phương hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc Tế Việt Nam. [Type here] [Type here] 4 CHƢƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHÍNH SÁCH CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Những vấn đề chung về cho vay tiêu dùng của các NHTM 1.1 Khái niệm về cho vay Cho vay là một mặt của hoạt động tín dụng ngân hàng, thông qua hoạt động cho vay ngân hàng thực hiện điều hòa vốn trong nền kinh tế thông qua hình thức phân phối nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi huy động được từ trong xã hội, qua đó đáp ứng nhu cầu về phục vụ sản xuất kinh doanh và đời sống.
Hoạt động cho vay của ngân hàng bắt nguồn từ nhu cầu của nền kinh tế thị trường, khi mà một số cá nhân, tổ chức cần vốn để thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, trong khi đó một số tổ chức cá nhân khác lại tạm thời dư thừa một lượng vốn nhất định trong một thời gian cụ thể. Chính vì vậy, ngân hàng với vai trò là người trung gian đã đứng ra huy động vốn từ những cá nhân, doanh nghiệp có nguồn vốn nhàn rỗi rồi thực hiện nghiệp vụ cho vay đối với những cá nhân, doanh nghiệp khác đang cần vốn và hưởng lợi từ chênh lệch lãi suất.2 Phân loại cho vay a. Theo đối tượng khách hàng: dựa vào tiêu chí này ta có thể chia thành 02 loại là cho vay khách hàng bán lẻ và cho vay khách hàng bán buôn. - Cho vay khách hàng bán lẻ: là hình thức cho vay khách hàng là cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Đối tượng mà loại tín dụng này hướng đến là rất rộng và số lượng lớn, nhưng khối lượng vay trên từng khách hàng thường không cao. Chất lượng các thông tin tài chính của các khách hàng vay này thường không cao, đối với các khách hàng cá nhân và hộ gia đình khó xác định được các thông tin tình hình tài chính, đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì các báo cáo tài chính thường không được kiểm toán. Tỷ trọng cho vay trung hạn đối với tín dụng bán lẻ có xu hướng cao hơn mức bình quân chung. Nhu cầu được cấp tín dụng bán lẻ của khách hàng chịu tác động mạnh và phụ thuộc lớn vào tình hình kinh tế, thu nhập, tỷ lệ thất nghiệp, lạm phát,.
Chi phí cho [Type here] [Type here] 5 tín dụng bán lẻ lớn hơn mức bình quân chung, do các khoản vay nhỏ lẻ, lượng khách hàng lớn nên chi phí quản lý, chi phí hoạt động lớn. Do nhu cầu sử dụng vốn trung dài hạn cao nên chi phí vốn cao. Cho vay bán lẻ có khả năng phân tán rủi ro cao, do số lượng khách hàng lớn nhưng các khoản vay lại có giá trị nhỏ. - Cho vay khách hàng bán buôn: là hình thức cho vay đối với khách hàng là Doanh nghiệp, tổ chức có quy mô lớn.
Ngược lại với tín dụng bán lẻ, đối tượng mà loại tín dụng này hướng đến không nhiều, nhưng khối lượng trên từng khách hàng vay lại rất lớn. Chất lượng các thông tin tài chính của các khách hàng này cũng tương đối đầy đủ và minh bạch, các báo cáo tài chính thường được kiểm toán đầy đủ. Tỷ trọng cho vay khách hàng bán buôn thường cao hơn so với khách hàng bán lẻ, do số lượng khách hàng là không nhiều, các khoản vay có giá trị lớn nên cho vay đối tượng này khả năng phân tán rủi ro là không cao. Theo thời hạn cho vay: Có 2 hình thức là cho vay ngắn hạn và cho vay trung - dài hạn.
- Cho vay ngắn hạn: Hình thức cho vay này nhằm tài trợ cho nhu cầu thanh khoản của tổ chức tín dụng, vốn lưu động của doanh nghiệp, nhu cầu sử dụng vốn ngắn hạn của nhà nước, hộ sản xuất, cá nhân. Thời hạn của các khoản vay này dưới 12 tháng. Ngân hàng cho vay ngắn hạn thường trong những trường hợp sau: + Ngân hàng cho nhà nước vay để tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của nhà nước. Hình thức phổ biến hiện nay là Ngân hàng mua trái phiếu do kho bạc phát hành.
Khả năng hoàn trả của nhà nước rất cao. + Ngân hàng cho vay đối với các tổ chức tài chính như các Ngân hàng, các công ty tài chính, quỹ tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản. + Ngân hàng cho vay đối với doanh nghiệp nhằm tài trợ nhu cầu vốn tăng thêm cho sản xuất kinh doanh, xây dựng, mở rộng cải tiến sửa chữa tài sản cố định. + Ngân hàng cho vay đối với cá nhân phục vụ sản xuất kinh doanh, tiêu dùng.
- Cho vay trung và dài hạn: Hình thức cho vay này áp dụng đối với các tổ chức và cá nhân có đủ điều kiện, có nhu cầu vay trung và dài hạn để mua sắm trang thiết bị, xây dựng công trình, cải tiến kỹ thuật,…và tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân. Thời hạn của khoản vay này từ 12 tháng trở lên. Ngân hàng cho vay trung và dài hạn trong những trường hợp sau: [Type here] [Type here] 6 + Nhà nước vay trung và dài hạn để đầu tư phát triển qua hình thức trái phiếu. + Ngân hàng mua các trái phiếu trung và dài hạn doanh nghiệp nhằm tài trợ cho các quá trình hình thành tài sản cố định.
Kì hạn và khả năng chuyển đổi của trái phiếu, lãi suất trái phiếu, tình hình tài chính doanh nghiệp, các kế hoạch tương lai đều được Ngân hàng tính toán khi mua trái phiếu. + Khi khách hàng có kế hoạch mua sắm, xây dựng tài sản cố định, nhằm thực hiện dự án nhất định, có thể xin vay Ngân hàng. Một trong những yêu cầu cho vay của Ngân hàng là người vay phải xây dựng dự án, thể hiện mục đích, kế hoạch đầu tư, cũng như quá trình thực hiện dự án. Thẩm định dự án là điều kiện để Ngân hàng quyết định phần vốn cho vay và xác định khả năng hoàn trả của doanh nghiệp.
+ Ngân hàng cho vay đối với cá nhân phục vụ sản xuất kinh doanh, tiêu dùng… c. Theo phương thức hoàn trả - Cho vay trả góp: đây là khoản cho vay ngân hàng cấp cho khách hàng với điều kiện khách hàng trả nợ gốc, lãi thành nhiều kỳ và phù hợp với nguồn trả nợ của khách hàng. Số tiền thanh toán định kỳ gồm nợ gốc (là khoản tiền trả mỗi kỳ hạn, thường thì khoản này bằng nhau) và nợ lãi tính trên dư nợ thực tế. Phương thức cho vay này thường áp dụng cho những món vay có giá trị lớn hoặc nguồn thu nhập định kỳ của người vay không đủ thanh toán hết một lần số nợ vay.
Đây là loại hình cho vay giúp cho khách hàng vay không bị áp lực trả nợ vào cuối kỳ cao. - Cho vay phi trả góp: đây là hình thức cho vay mà tiền vay của khách hàng được thanh toán cho ngân hàng chỉ một lần khi khoản vay đến hạn thanh toán. Cho vay phi trả góp chủ yếu được cấp cho các khoản vay có thời hạn tương đối ngắn từ 1 năm trở xuống và món vay có giá trị nhỏ, áp lực trả nợ của khách hàng vào cuối kỳ cao. - Cho vay tuần hoàn: đây là hình thức cho vay mà ngân hàng sẽ cấp cho khách hàng một hạn mức tín dụng và sẽ được duy trì trong một khoảng thời gian nhất định thường là một năm.
Khách hàng có quyền vay và trả nhiều lần miễn là không vượt quá hạn mức tín dụng được cấp của mình. Loại hình cho vay này thường được áp dụng cho các món vay thấu chi và thẻ tín dụng. Hình thức vay tuần [Type here] [Type here] 7 hoàn này dễ áp dụng, thuận tiện và chủ động cho khách hàng vay trong việc sử dụng và chi trả một cách linh hoạt. Theo hình thức đảm bảo của các khoản vay: có 2 hình thức cho vay là cho vay có tài sản đảm bảo và cho vay không có tài sản đảm bảo.
- Cho vay có tài sản đảm bảo: đây là những khoản cho vay mà bên cạnh việc cho khách hàng vay vốn, Ngân hàng còn nắm giữ tài sản của người vay với mục đích xử lý tài sản đó để thu hồi vốn vay khi người đi vay vi phạm hợp đồng tín dụng. Ngoài ra khi thực hiện việc cho vay Ngân hàng không trực tiếp quản lý nguồn vốn của mình vì thế có rất nhiều rủi ro xảy ra, nguy cơ không thu hồi đủ vốn vay là rất cao vì thế các Ngân hàng khi cho vay thường yêu cầu người vay phải có tài sản bảo đảm cho khoản vay. Trong cho vay kinh doanh nguồn thu nợ thứ nhất của ngân hàng là doanh thu đối với vay vốn lưu động, hoặc là khấu hao, lợi nhuận đối với những khoản vay trung và dài hạn. Cho vay tiêu dùng nguồn thu nợ thứ nhất của Ngân hàng là thu nhập cá nhân như tiền lương, các khoản thu nhập tài chính và các khoản thu nhập khác.
Khi đánh giá các hoạt động của khách hàng, nếu Ngân hàng nhận thấy nguồn thu nhập thứ nhất không có cơ sở chắc chắn thì Ngân hàng phải yêu cầu thiết lập thêm chính sách pháp lý để có thêm nguồn thu nợ thứ hai, đó chính là tài sản đảm bảo cho khoản vay đó. - Cho vay không có tài sản đảm bảo: là khoản cho vay mà Ngân hàng không nắm giữ tài sản của người đi vay để xử lý nhằm thu hồi nợ mà thay vào đó là điều kiện ràng buộc khác khi ký hợp đồng tín dụng. Những điều kiện này có thể là: người đi vay không được vay vốn tín chấp với Ngân hàng nào khác, hoạt động kinh doanh của người đi vay phải được Ngân hàng quản lý. Có như vậy Ngân hàng mới quản lý được tương đối tình hình tài chính của người đi vay.
Thông thường chỉ có những khách hàng có quan hệ lâu năm với Ngân hàng hoặc những khách hàng có uy tín, hay những khách hàng mà Ngân hàng có tham gia góp vốn vào thì mới được cho vay không có đảm bảo. Theo mục đích sử dụng tiền vay: có 2 hình thức cho vay là cho vay để kinh doanh và cho vay tiêu dùng. - Cho vay để kinh doanh: Mục đích của loại cho vay này là Ngân hàng cho các cá nhân, tổ chức vay để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.