CHƯƠNG 4 CHIẾN THUẬT QUẦN VỢT CƠ BẢN 4. Kiến thức chung trong chiến thuật quần vợt 4. Chiến lược, chiến thuật và kỹ thuật Chiến lược: là hệ thống các phương châm, biện pháp mang tính chất toàn cục ở phạm vi rộng nhằm giải quyết những nhiệm vụ lớn dài hạn trong một trận đấu cụ thể, trong các cuộc thi theo thể thức thi đấu vòng tròn, các giải thi đấu theo chu kỳ để đạt kết quả tốt. Chiến thuật: là nghệ thuật tiến hành thi đấu nhằm giải quyết các nhiệm vụ hiện tại của cuộc thi đấu trong quá trình giành điểm trực tiếp.
Như vậy, chiến lược và chiến thuật được đặc trưng trước hết ở phạm vi khác nhau của các nhiệm vụ phải giải quyết. Kỹ thuật: là tổng hợp những hoạt động vận động phối hợp, mỗi hoạt động bao gồm hệ thống hợp lý các động tác. Kỹ thuật là phương tiện chủ yếu để thi đấu trực tiếp với đối phương. Mối liên hệ của chiến lược, chiến thuật và kỹ thuật: Giữa chiến lược, chiến thuật và kỹ thuật có mối liên hệ qua lại tương hỗ lẫn nhau.
Chiến lược là căn cứ để xác định chiến thuật thi đấu nhằm đạt được kết quả quyết định. Để đạt được các nhiệm vụ chiến lược và chiến thuật thì cần sử dụng các kỹ thuật phù hợp. Về phần kỹ thuật lại có ảnh hưởng trực tiếp đến chiến thuật và chiến lược. Việc hoàn thiện kỹ thuật sẽ góp phần mở rộng khả năng chiến thuật và chiến lược.
Ví dụ, sự phát triển quả phát bóng với tốc độ cực mạnh, đặt đâu trúng đó sẽ tăng thêm tính năng động, hiệu quả của quả phát bóng dẫn đến tăng cường tiềm năng của chiến thuật tấn công mới được gọi là chiến thuật tấn công nhanh, thực hiện chiến thuật lên lưới ngay lập tức sau khi thực hiện quả phát bóng tấn công. Các khu vực trên sân quần vợt Sân quần vợt được chia thành hai bên, ở giữa là lưới. Ở hai đầu lưới, nơi đặt cột lưới có độ cao 1,07 m. Ở chính giữa lưới có băng trắng để ghìm 154 phần giữa lưới xuống ở độ cao 0,914 m.
Như vậy các điểm cần lưu ý: khi đánh quả chéo sân, thông thường bóng đi qua phần thấp của lưới nhưng khi đánh các quả theo dọc đường biên bóng phải được nâng cao để vượt qua mức cao 1,07 m (độ chênh là 15,6 cm). Ở mỗi bên sân chia thành 3 phần như sau: - Khu vực ở sau đường cuối sân gọi là sân sau. - Khu vực ở giữa vạch phát bóng và lưới gọi là sân trước. - Khu vực ở giữa sân trước và sân sau gọi là khu vực không có lợi (khu vực không nên đứng).
Khu vực sân sau: Là nơi đấu thủ chơi theo sở trường phòng thủ ở đường cuối sân. Lối chơi này đòi hỏi đấu thủ phải có quả đánh bóng nảy mạnh, có lực xoáy và có các hướng đánh an toàn, hạn chế không cho đối phương lên lưới nhằm duy trì được các loạt quả đánh qua lại, buộc đối phương luôn phải di chuyển liên tục dẫn đến phạm sai lầm. Đấu thủ chơi ở đường cuối sân phải có sức cơ động nhanh, bền bỉ, dẻo dai và phải có ý chí kiên cường. Khu vực không có lợi: Sau khi đánh bóng từ khu vực này, đấu thủ phải di chuyển hoặc về trước để đánh vô lê ở sân trước hoặc lùi về phía sau để lấy lại vị trí cần thiết ở sau đường cuối sân.
Sân trước: Khi tiến đến gần lưới, quả đánh bóng sẽ có khoảng cách ít hơn để di chuyển, do đó người chơi cần cố gắng tận dụng mọi khả năng để tấn công. Sử dụng quả đánh tiếp cận từ khu vực sân trước hầu như luôn thành công vì người chơi đã đảm bảo chiếm được vị trí chơi vô lê tốt nhất. Đánh chéo sân cũng có độ tin cậy khi người chơi đánh ở khu sân trước. Các loại quả đánh bóng trong chiến thuật quần vợt Quả đánh theo đường biên dọc: Quả đánh sát gần và đi song song đường biên dọc, từ bên phải sang bên trái sân hoặc từ bên trái sân sang bên phải sân.
Quả đánh chéo sân: Quả đánh theo đường chéo tử bên phải sân bên này sang bên phải sân bên kia hoặc từ bên trái sân bên này sang bên trái sân bên kia. 155 Quả đánh tránh (qua mặt): Quả đánh tránh đối phương khi anh ta đang đi lên phía trước. Quả đánh tiếp cận: Quả đánh ngay lập tức để chuẩn bị đi lên lưới tấn công. Quả đánh ngắn (bỏ nhỏ): Quá đánh ngắn vừa đủ qua lưới với độ nảy rất nhẹ, thấp.
Quả đánh chặt bóng: Quả đánh bóng ngắn bằng quả cắt để bóng rơi vào chân của đối phương khi anh ta đang đi lên, hoặc xiên góc để đưa vào sân trước cách xa anh ta. Lý thuyết điểm giữa (đường phân giác) Lý thuyết điểm giữa nhằm xác định rõ vị trí tốt nhất để di chuyển đến để chuẩn bị cho quả đánh tiếp theo sau khi đã thực hiện một quả đánh. Bằng cách quay trở lại vị trí ở phía sau vạch mốc giữa khoảng 1m trước khi đối phương đánh các quả tiếp sau từ đường cuối sân hoặc sau khi phát bóng, người chơi có thể ở vị trí cơ bản này để yểm trợ cho các quả đánh trả lại. Tóm lại, sau khi đánh bóng đi rồi người chơi phải di chuyển hợp lý trên sân và bảo đảm đứng trên đường phân giác của góc có thể đánh trả của đổi phương.
Những nguyên tắc cơ bản của chiến lược và chiến thuật trong thi đấu quần vợt - Nguyên tắc chiến lược trong thi đấu quần vợt là phải tận dụng những điểm mạnh của chính mình trong tấn công, phản công và phòng thủ đồng thời làm yếu đi những điểm mạnh của đối phương và phát hiện, khai thác triệt để sự yếu kém và làm suy yếu dần tinh thần của đối phương. - Nguyên tắc chiến thuật trong quần vợt là phải vận dụng phương án chơi và sắp xếp vị trí trong trận đấu nhằm bảo đảm đạt được một mục tiêu - một phần của kế hoạch chiến lược đã định sẵn. Trong mỗi trận đấu, người chơi cần được lập kế hoạch nhằm phát huy điểm mạnh của chính mình để chống lại có hiệu quả sức mạnh của đối 156 phương. Càng hiểu biết nhiều về đối phương, sẽ giúp chúng ta bình tĩnh chọn lựa được chiến thuật đúng.
Cần lưu ý, chiến lược cần phải đa dạng, khôn khéo và linh hoạt. Nếu biết rõ về đối phương thì kế hoạch chiến thuật vạch ra có nhiều khả năng là đúng và người chơi chỉ có việc đơn giản là đưa chiến thuật đúng đó vào thực hiện. Nhưng một khi phát hiện ra kế hoạch trận đấu của mình có thiếu sót, không sát với thực tế sử dụng thì cần phải sửa đổi chiến lược hoặc phải giảm bớt mục tiêu ngay lập tức. Đôi khi chiến lược giành thắng lợi chỉ đúng so với sự yếu kém của đối phương nhưng nếu sự lựa chọn chiến thuật của chúng ta không phù hợp thì việc đạt mục tiêu cũng khó khăn.
Trong trường hợp này, dễ dàng nhận ra sự chống trả hiệu quả của đối phương và vì thế sự thay đổi chiến thuật để đón nhận các tình huống mới là điều tất yếu. Mỗi người chơi có những sở trường lối chơi riêng, với khả năng lường trước được kết quả, do đó người chơi có thể lựa chọn, thay đổi kế hoạch bất kỳ lúc nào trong trận đấu. Bước kế tiếp là nghiên cứu chiến thuật sử dụng các quả đánh, từng quả đánh một và trong sự kết hợp, người chơi sẽ thấy được quả đánh đó có thể được sử dụng ra sao để có lợi thế tốt nhất trong đánh đơn và đánh đôi. Chiến thuật trong thi đấu quần vợt rất đa dạng và linh hoạt.
Có nhiều người yêu thích chơi quần vợt nhưng chỉ chú ý đến kỹ thuật chơi mà ít quan tâm đến chiến thuật. Trong thực tế, chiến thuật có tầm quan trọng không kém gì kỹ thuật, là bộ phận không thể thiếu để nâng cao trình độ toàn diện của quần vợt. Hiện nay có nhiều lối chơi khác nhau trong thi đấu quần vợt và người chơi sẽ phát hiện ra để tự mình phát triển một trong số các lối chơi đó cho phù hợp với điều kiện trình độ kỹ thuật, trình độ thể chất và tinh thần của bản thân. Trong lịch sử quần vợt, những loại hình chiến thuật chơi đã được hình thành cho đến nay gồm: - Lối chơi đánh cuối sân (tấn công và phản công chủ yếu ở đường cuối sân): là đấu thủ có kỹ thuật đánh bóng nảy khá điêu luyện, di chuyển khéo léo, hợp lý trên suốt chiều rộng đường cuối sân.
Đấu thủ này thắng nhờ áp dụng các quả đánh bóng nảy, chơi từ đường cuối sân này đến đường cuối sân bên kia, làm mệt mỏi, ép buộc đối phương phạm sai lầm. 157 Đấu thủ chơi ở đường cuối sân sẽ chỉ đến gần lưới khi đã chắc chắn có quả đánh thắng điểm hoặc khi đã đánh lừa được đối phương. - Lối chơi phát bóng, lên lưới đánh vô lê (tấn công chủ yếu ở lưới): Đấu thủ ưa thích chơi vô lê hơn là chơi quả đánh bóng nảy và phải có đủ sức mạnh cả về thể chất và về kỹ thuật để có thể thực hiện được quả phát bóng mạnh và quả vô lê nhanh, chính xác. Phát bóng và đánh vô lê là chiến thuật tấn công ở lưới, uy hiếp đối phương bằng quả phát bóng biến hóa và chơi vô lê chiến thuật.
Đấu thủ sử dụng dạng chơi này thường có năng lực duy trì quả đánh qua lại ở đường cuối sân và đặc biệt phải có quả phát bóng mạnh, đặt đâu đúng đó mới tạo được thời cơ để lên lưới. - Lối chơi trên toàn sân (phối hợp tấn công ở lưới với tấn công và phản công ở đường cuối sân): Lối chơi này đòi hỏi đấu thủ phải có trình độ chuyên môn, thể lực, lâm lý toàn diện. Đây là sự kết hợp những kỹ năng của một trong hai lối chơi nói ở trên. Đấu thủ chơi trên toàn sân không được yếu kém trong một tình huống chiến thuật nào và phải tỏ ra luôn gây được sức ép về tinh thần, thể chất và tài năng kỹ thuật ở bất kỳ phần nào trên sân đấu và vì thế đây là lối chơi lý tưởng của mọi người.
Các yếu tố ảnh hưởng đến chiến thuật trong quần vợt Chiến thuật thi đấu là những hoạt động có chủ đích dựa trên cơ sở cố tình đến những điều kiện cụ thể của từng trận đấu nhằm giành được thắng lợi. Khi xây dựng và lựa chọn chiến thuật cho mỗi trận đấu cần tính đến các điều kiện sau: 4.