phần mở đầu và kết luận, khóa luận đƣợc chia làm ba chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về huy động vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ Với kiến thức còn hạn chế và thời gian thực tập có hạn, chƣa có nhiều kinh nghiệm thực tế nên báo cáo này của em không thể tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy, em rất mong nhận đƣợc sự đóng góp của các thầy cô để báo cáo của em đƣợc hoàn thiện hơn, cũng nhƣ có cái nhìn tổng quan, sâu sắc hơn vấn đề đƣợc nghiên cứu. 2 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng Em xin chân thành cảm ơn sự hƣớng dẫn và giúp đỡ tận tình của cô giáo ThS Phạm Thị Hà cùng các cô chú, anh chị trong NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ đã tạo điều kiện để em hoàn thành báo cáo này. Sinh viên Hoàng Thị Thanh Hà 3 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng CHƢƠNG 1.
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM 1. Vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM 1. Khái niệm về vốn huy động NHTM là một tổ chức trung gian tài chính với các chức năng cơ bản là: chức năng trung gian tín dụng, chức năng trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền. Để thực hiện đƣợc các chức năng này và đi vào hoạt động một cách có hiệu quả và có lợi nhuận thì đòi hỏi NHTM phải có một lƣợng vốn hoạt động nhất định.
Các nhà kinh tế đã đƣa ra khái niệm về vốn của NHTM nhƣ sau: Vốn của NHTM là những giá trị tiền tệ do NHTM tạo lập hoặc huy động đƣợc dùng để cho vay, đầu tƣ hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác. Thực chất nguồn vốn của các NHTM là một bộ phận thu nhập quốc dân tạm thời nhàn rỗi trong quá trình sản xuất, phân phối, tiêu dùng mà khách hàng gửi vào ngân hàng với các mục đích khác nhau. Nói cách khác khách hàng chuyển quyền sử dụng tiền tệ cho ngân hàng và ngân hàng trả cho khách hàng một khoản lãi. Ngân hàng đã thực hiện vai trò tập trung và phân phối vốn làm tăng nhanh quá trình luân chuyển vốn trong nền kinh tế, phục vụ và kích thích mọi hoạt động kinh tế phát triển, đồng thời chính các hoạt động đó lại quyết định đến sự tồn tại và phát triển hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Vốn của ngân hàng đƣợc hình thành qua các nguồn khác nhau. Để bắt đầu hoạt động của ngân hàng phải có một lƣợng vốn nhất định, gọi là vốn tự có. Trong quá trình hoạt động, ngân hàng gia tăng khối lƣợng vốn của mình thông qua các hoạt động huy động vốn nhƣ nghiệp vụ tiền gửi, nghiệp vụ đi vay và các nghiệp vụ khác. Vốn huy động là những giá trị tiền tệ mà ngân hàng huy động đƣợc từ các tổ chức kinh tế và cá nhân trong xã hội đƣợc dùng làm vốn để kinh doanh.
Vốn huy động là tài sản thuộc các chủ sở hữu khác nhau, ngân hàng chỉ có quyền sử dụng và phải hoàn trả đúng gốc và lãi khi đến hạn. Vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn của NHTM, nó đóng vai trò rất quan trọng trong mọi hoạt động kinh doanh của ngân hàng. 4 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng 1. Vai trò của vốn huy động đối với NHTM Nhƣ mọi đơn vị kinh doanh khác, muốn hoạt động kinh doanh đƣợc tiến hành cần phải có tƣ liệu sản xuất.
NHTM là một tổ chức kinh doanh tiền tệ nên phải có tiền mới có thể hoạt động kinh doanh đƣợc. Hoạt động tìm kiếm tƣ liệu sản xuất của NHTM chính là hoạt động huy động vốn. Nhƣ vậy, huy động vốn đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động của các NHTM. Vốn huy động quyết định đến quy mô hoạt động và quy mô tín dụng của ngân hàng Nếu ngân hàng có nguồn vốn lớn, dồi dào thì chắc chắn ngân hàng sẽ có đủ khả năng để thực hiện đa dạng hóa sản phẩm của mình để đáp ứng tốt nhất nhu cầu dịch vụ của khách hàng.
Đồng thời nguồn vốn lớn còn có thể giúp ngân hàng mở rộng mạng lƣới chi nhánh, hiện đại hóa cơ sở vật chất,… Không những vậy, với tiềm năng vốn lớn các NHTM có thể hoàn toàn tự quyết định lấy cơ hội kinh doanh của mình, tự tạo ra một hình ảnh riêng cho ngân hàng, từ đó tạo ra đƣợc sức hút đối với khách hàng. Một ngân hàng có nguồn vốn lớn có thể cùng một lúc phục vụ nhiều nhu cầu vay vốn của các đối tƣợng khác nhau qua đó đem lại lợi nhuận và nâng cao hình ảnh cho ngân hàng, giúp ngân hàng không ngừng mở rộng quy mô hoạt động và quy mô tín dụng của mình. Vốn huy động quyết định đến khả năng thanh toán và đảm bảo uy tín của các ngân hàng trên thị trường Trong nền kinh tế thị trƣờng, để tồn tại và ngày càng mở rộng quy mô hoạt động đòi hỏi các ngân hàng phải coi uy tín của mình trên thị trƣờng là điều quan trọng. Uy tín đó trƣớc hết đƣợc thể hiện ở khả năng sẵn sàng thanh toán cho khách hàng.
Khả năng thanh toán của ngân hàng còn thể hiện ở khả năng cho vay và đầu tƣ của ngân hàng (ngân hàng chỉ có thể cho vay những dự án lớn, thời hạn dài nếu nhƣ ngân hàng có nguồn vốn lớn). Điều này phụ thuộc vào hoạt động huy động vốn của ngân hàng. Với tiềm năng vốn và khả năng huy động vốn lớn, ngân hàng có thể hoạt động kinh doanh với quy mô ngày càng tăng, tiến hành cạnh tranh có hiệu quả; vừa giữ chữ tín vừa nâng cao vị thế của ngân hàng trên thị trƣờng. 5 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng 1.
Vốn huy động ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường Quy mô, trình độ cán bộ công nhân viên, phƣơng tiện kỹ thuật hiện đại của ngân hàng là tiền đề thu hút vốn. Khả năng vốn lớn là điều kiện thuận lợi đối với ngân hàng trong việc mở rộng quan hệ tín dụng đối với các thành phần kinh tế cả về quy mô tín dụng lẫn việc chủ động về thời hạn cho vay và thậm chí trong việc quyết định lãi suất phù hợp với khách hàng. Điều này sẽ thu hút ngày càng nhiều khách hàng đến với mình, nghĩa là doanh số hoạt động của ngân hàng sẽ tăng lên trong tƣơng lai và ngân hàng có nhiều thuận lợi hơn trong kinh doanh. Hơn nữa, vốn của ngân hàng lớn sẽ giúp cho ngân hàng có đủ năng lực tài chính kinh doanh đa năng trên thị trƣờng.
Và chính sự đa dạng hóa hoạt động sẽ góp phần phân tán rủi ro trong hoạt động kinh doanh và tạo lợi nhuận cho ngân hàng, đặc biệt là tăng sức mạnh cạnh tranh của ngân hàng trên thị trƣờng. Để ngân hàng tồn tại và phát triển, ngoài vốn chủ sở hữu (thƣờng chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn), các ngân hàng phải chú trọng tới việc tăng trƣởng nguồn vốn, nghĩa là phải làm tốt công tác huy động vốn. Các hình thức huy động vốn 1. Huy động vốn từ tiền gửi khách hàng Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi là hình thức huy động vốn cổ điển và mang tính đặc thù riêng có của NHTM.
Do vậy, đây cũng là điểm khác biệt giữa ngân hàng và các TCTD phi ngân hàng. Do nhu cầu và động thái gửi tiền của khách hàng rất đa dạng và khác nhau nên để thu hút đƣợc nhiều khách hàng gửi tiền, NHTM phải thiết kế và phát triển thành nhiều loại sản phẩm tiền gửi khác nhau. a) Tiền gửi không kỳ hạn (Tiền gửi giao dịch) Là loại tiền gửi mà theo đó ngân hàng và ngƣời gửi tiền cam kết rằng họ có thể rút ra bất cứ lúc nào. Loại tiền gửi này có lãi suất thấp hoặc không đƣợc trả lãi.
Tiền gửi không kỳ hạn đƣợc chia thành hai loại: - Tiền gửi thanh toán (tiền gửi giao dịch): là khoản tiền gửi không kỳ hạn đƣợc sử dụng để tiến hành thanh toán, chi trả cho hoạt động mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản chi phí khác phát sinh trong quá trình kinh doanh mà không sử dụng tiền mặt. 6 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng Mục đích của ngƣời gửi tiền là đƣợc sử dụng các dịch vụ thanh toán của ngân hàng. Tỷ trọng loại tiền gửi này thƣờng rất cao trong các nguồn tiền gửi của các tổ chức kinh tế và ngân hàng có thể sử dụng một phần số dƣ làm vốn. - Tiền gửi không kỳ hạn thuần túy: là khoản tiền gửi đƣợc ký gửi với mục đích an toàn tài sản và hƣởng lãi, không mang tính phục vụ thanh toán.
b) Tiền gửi có kỳ hạn Là những giá trị tiền tệ mà khách hàng gửi vào ngân hàng nhƣng có thỏa thuận thời gian rút tiền với ngân hàng và khách hàng không đƣợc phép rút tiền trƣớc hạn. Nhƣng trong thực tế, do quy luật cạnh tranh chi phối, để thu hút đƣợc nhiều tiền gửi của khách hàng, NHTM cho phép khách hàng rút tiền ra trƣớc thời hạn, nhƣng chỉ đƣợc hƣởng lãi suất của tiền gửi không kỳ hạn. Khách hàng gửi tiền có kỳ hạn với mục đích là nhắm đến khả năng sinh lời của tiền tệ, vì vậy đối với loại tiền gửi này NHTM phải thực hiện chính sách lãi suất thỏa đáng cho khách hàng. Tiền gửi có kỳ hạn là nguồn vốn kinh doanh mang tính chất ổn định, NHTM có thể sử dụng một cách chủ động để cho vay.
Vì vậy NHTM rất quan tâm và sử dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ để huy động loại tiền gửi này, chẳng hạn nhƣ: quy định nhiều loại thời hạn, quy định nhiều mức lãi suất thích hợp, theo nguyên tắc thời gian gửi càng dài thì lãi suất tiền gửi càng cao. c) Tiền gửi tiết kiệm Xét về bản chất, đây là một phần thu nhập của cá nhân ngƣời lao động chƣa sử dụng cho tiêu dùng. Họ gửi vào ngân hàng với mục đích tích lũy tiền một cách an toàn và hƣởng một phần lãi từ số tiền đó. Tiền gửi tiết kiệm là một dạng đặc biệt để tích lũy tiền tệ trong lĩnh vực tiêu dùng cá nhân.