Chiến Lược Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quân Đội – Chi Nhánh Tây Hồ

Khám phá các giải pháp hiệu quả để tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Quân Đội chi nhánh Tây Hồ, thúc đẩy phát triển bền vững.

• Tác giả: Hoàng Thị Thanh Hà
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Hà
• Trường học: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Chiến Lược Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quân Đội – Chi Nhánh Tây Hồ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM
• 1.1. Vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM
• 1.1.1. Khái niệm về vốn huy động
• 1.2. Vai trò của vốn huy động đối với NHTM
• 1.2.1. Vốn huy động quyết định đến quy mô hoạt động và quy mô tín dụng của ngân hàng
• 1.2.2. Vốn huy động quyết định đến khả năng thanh toán và đảm bảo uy tín của các ngân hàng trên thị trường
• 1.2.3. Vốn huy động ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường
• 1.3. Các hình thức huy động vốn
• 1.3.1. Huy động vốn từ tiền gửi khách hàng
• 1.3.1.1. Tiền gửi không kỳ hạn (Tiền gửi giao dịch)
• 1.3.1.2. Tiền gửi có kỳ hạn
• 1.3.1.3. Tiền gửi tiết kiệm
• 1.3.2. Huy động vốn qua phát hành các giấy tờ có giá
• 1.3.2.1. Huy động vốn ngắn hạn
• 1.3.2.1.1. Phát hành kỳ phiếu
• 1.3.2.1.2. Phát hành chứng chỉ tiền gửi
• 1.3.2.2. Huy động vốn trung và dài hạn
• 1.3.2.2.1. Phát hành trái phiếu
• 1.3.2.2.2. Phát hành trái phiếu chuyển đổi
• 1.3.2.2.3. Phát hành cổ phiếu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NHTMCP QUÂN ĐỘI – CHI NHÁNH TÂY HỒ
• 2.1. Lịch sử hình thành và phát triển của NHTMCP Quân Đội – chi nhánh Tây Hồ (MB Tây Hồ)
• 2.2. Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của từng phòng ban
• 2.2.1. Cơ cấu tổ chức của MB Tây Hồ
• 2.2.2. Chức năng, nhiệm vụ cụ thể của các phòng ban
• 2.3. Các hoạt động chủ yếu của Ngân hàng
• 2.3.1. Tình hình hoạt động kinh doanh tại MB Tây Hồ những năm gần đây
• 2.3.1.1. Về hoạt động huy động vốn
• 2.3.1.2. Hoạt động tín dụng
• 2.3.1.3. Hoạt động bảo lãnh
• 2.3.1.4. Hoạt động thanh toán
• 2.3.1.4.1. Thanh toán trong nước
• 2.3.1.5. Một số nghiệp vụ kinh doanh khác
• 2.3.1.5.1. Hoạt động kinh doanh ngoại tệ
• 2.3.1.5.2. Hoạt động thẻ và dịch vụ ngân hàng
• 2.4. Thực trạng tình hình huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ
• 2.4.1. Tình hình huy động vốn của MB Tây Hồ (phân theo kỳ hạn)
• 2.4.2. Tình hình huy động vốn của MB Tây Hồ (phân theo thành phần kinh tế)
• 2.4.2.1. Tiền gửi từ các tổ chức kinh tế
• 2.4.2.2. Tiền gửi từ dân cư
• 2.4.3. Nhận xét về hoạt động huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ
• 2.4.3.1. Những thành tựu đạt được
• 2.4.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại
• 2.4.3.2.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.4.3.2.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NHTMCP QUÂN ĐỘI – CHI NHÁNH TÂY HỒ
• 3.1. Kinh nghiệm huy động vốn của các ngân hàng trong nước
• 3.1.1. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank)
• 3.1.2. NHTMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank)
• 3.1.3. NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)
• 3.2. Định hướng hoạt động huy động vốn của MB Tây Hồ trong thời gian tới
• 3.3. Một số giải pháp tăng cường huy động vốn tại MB Tây Hồ
• 3.3.1. Điều chỉnh cơ cấu huy động vốn
• 3.3.2. Tiếp tục đa dạng hóa các hình thức huy động vốn
• 3.3.3. Áp dụng chính sách lãi suất linh hoạt
• 3.3.4. Hoàn thiện chính sách khách hàng
• 3.3.5. Cải tiến thời gian giao dịch
• 3.3.6. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng cáo
• 3.3.7. Đổi mới công nghệ ngân hàng
• 3.3.8. Đào tạo, nâng cao chất lượng, sắp xếp cán bộ phù hợp yêu cầu phục vụ khách hàng
• 3.4. Một số kiến nghị
• 3.4.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.4.2. Kiến nghị với NHNN
• 3.4.3. Kiến nghị với NHTMCP Quân Đội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Huy Động Vốn MBBank Tây Hồ Vai Trò Tầm Quan Trọng

Trong hoạt động kinh doanh của một Ngân hàng TMCP, nguồn vốn đóng vai trò then chốt. Vốn tự có là nền tảng, nhưng vốn huy động mới là yếu tố quyết định quy mô và khả năng phát triển. Huy động vốn MBBank Tây Hồ không chỉ đảm bảo nguồn lực tài chính, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cung cấp tín dụng, thanh toán và tạo dựng uy tín trên thị trường. Ngân hàng đóng vai trò là cầu nối giữa các ngành nghề, lĩnh vực, thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Việc huy động thành công nguồn vốn nhàn rỗi là một thách thức lớn.

Ví dụ, theo tài liệu gốc, 'Vốn huy động quyết định đến quy mô hoạt động và quy mô tín dụng của ngân hàng'. Do đó, việc nghiên cứu và xây dựng chiến lược huy động vốn hiệu quả cho MB Tây Hồ là vô cùng quan trọng.

1.1. Khái Niệm Bản Chất Của Vốn Huy Động Trong Ngân Hàng

Vốn huy động là giá trị tiền tệ MB Tây Hồ thu hút từ các tổ chức, cá nhân trong xã hội và sử dụng cho hoạt động kinh doanh. Ngân hàng có quyền sử dụng nhưng phải hoàn trả gốc và lãi khi đến hạn. Chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn, vốn huy động đóng vai trò sống còn. Bản chất của nó là bộ phận thu nhập quốc dân tạm thời nhàn rỗi được khách hàng gửi vào Ngân hàng TMCP Quân Đội.

1.2. Vai Trò Quyết Định Của Vốn Huy Động Đối Với MBBank Tây Hồ

Vốn huy động quyết định quy mô hoạt động, khả năng thanh toán và uy tín của MB Tây Hồ. Nguồn vốn dồi dào giúp đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng mạng lưới và hiện đại hóa cơ sở vật chất. MB Tây Hồ tự chủ trong kinh doanh và tạo dựng hình ảnh riêng, thu hút khách hàng. Khả năng cho vay các dự án lớn cũng tăng lên, nâng cao uy tín và vị thế cạnh tranh.

II. Thách Thức Vấn Đề Trong Huy Động Vốn MBBank Tây Hồ Hiện Nay

Mặc dù có vai trò quan trọng, hoạt động huy động vốn MBBank Tây Hồ đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự cạnh tranh gay gắt từ các Ngân hàng TMCP khác, biến động lãi suất, và thay đổi trong hành vi tiết kiệm của người dân đòi hỏi MB Tây Hồ phải liên tục đổi mới và thích nghi. Bên cạnh đó, việc quản lý rủi ro trong huy động vốn, đặc biệt là rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất, cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Phân tích thực trạng và tìm ra giải pháp là rất quan trọng.

Theo tài liệu gốc, 'Để ngân hàng tồn tại và phát triển, ngoài vốn chủ sở hữu (thƣờng chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn), các ngân hàng phải chú trọng tới việc tăng trƣởng nguồn vốn, nghĩa là phải làm tốt công tác huy động vốn'. Điều này khẳng định sự cấp thiết của việc giải quyết các thách thức trong huy động vốn.

2.1. Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Tới Huy Động Vốn Của MB Tây Hồ

Các yếu tố ảnh hưởng đến huy động vốn của MB Tây Hồ bao gồm cả yếu tố khách quan (kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ, cạnh tranh) và yếu tố chủ quan (chính sách lãi suất, sản phẩm dịch vụ, chất lượng phục vụ). Phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này giúp MB Tây Hồ đưa ra các quyết định phù hợp.

2.2. Nhận Diện Rủi Ro Tiềm Ẩn Trong Quá Trình Huy Động Vốn Ngân Hàng MB

Các rủi ro tiềm ẩn trong huy động vốn Ngân hàng MB bao gồm rủi ro thanh khoản (không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng), rủi ro lãi suất (biến động lãi suất ảnh hưởng đến chi phí huy động vốn), và rủi ro tín dụng (khách hàng không trả được nợ). Quản lý rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn hoạt động.

III. Cách Xây Dựng Chiến Lược Tăng Trưởng Vốn MB Tây Hồ Hiệu Quả Nhất

Để vượt qua các thách thức và đạt được mục tiêu tăng trưởng, MB Tây Hồ cần xây dựng một chiến lược tăng trưởng vốn MB Tây Hồ toàn diện và hiệu quả. Chiến lược này cần tập trung vào việc đa dạng hóa các kênh huy động vốn, cải thiện chính sách lãi suất, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, và ứng dụng công nghệ hiện đại. Song song đó cần phải xây dựng một kế hoạch có lộ trình cụ thể, rõ ràng.

Theo tài liệu gốc, 'Với tiềm năng vốn và khả năng huy động vốn lớn, ngân hàng có thể hoạt động kinh doanh với quy mô ngày càng tăng, tiến hành cạnh tranh có hiệu quả; vừa giữ chữ tín vừa nâng cao vị thế của ngân hàng trên thị trƣờng'. Do đó, đầu tư vào chiến lược huy động vốn là đầu tư cho sự phát triển bền vững của MB Tây Hồ.

3.1. Đa Dạng Hóa Các Hình Thức Huy Động Vốn Bí Quyết Thành Công

MB Tây Hồ cần đa dạng hóa các hình thức huy động vốn, từ tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi thanh toán, đến phát hành giấy tờ có giá (kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu). Mỗi hình thức có ưu nhược điểm riêng, phù hợp với từng đối tượng khách hàng và điều kiện thị trường.

3.2. Hoàn Thiện Chính Sách Lãi Suất Thu Hút Nguồn Vốn Giá Rẻ

Chính sách lãi suất linh hoạt và cạnh tranh là yếu tố quan trọng để thu hút nguồn vốn. MB Tây Hồ cần thường xuyên điều chỉnh lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, đồng thời xây dựng các chương trình khuyến mãi hấp dẫn để khuyến khích khách hàng gửi tiền.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Giữ Chân Khách Hàng Tạo Lợi Thế

Chất lượng dịch vụ là yếu tố then chốt để giữ chân khách hàng và tạo lợi thế cạnh tranh. MB Tây Hồ cần đầu tư vào đào tạo nhân viên, cải thiện quy trình giao dịch, và cung cấp các dịch vụ tiện ích, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

IV. Giải Pháp Huy Động Vốn Cho Chi Nhánh Ngân Hàng Kinh Nghiệm Thực Tiễn

Ngoài việc xây dựng chiến lược, MB Tây Hồ cần áp dụng các giải pháp cụ thể để tăng cường huy động vốn. Các giải pháp này bao gồm việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, đẩy mạnh công tác marketing và quảng bá, mở rộng mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch, và tăng cường hợp tác với các đối tác.

Theo tài liệu gốc, 'Vốn huy động ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng trên thị trƣờng'. Do đó, việc triển khai các giải pháp huy động vốn hiệu quả sẽ giúp MB Tây Hồ nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

4.1. Phát Triển Sản Phẩm Dịch Vụ Mới Tạo Điểm Khác Biệt Hấp Dẫn

MB Tây Hồ cần liên tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Các sản phẩm dịch vụ này có thể là các gói tiết kiệm linh hoạt, các sản phẩm đầu tư sinh lời cao, hoặc các dịch vụ thanh toán tiện ích.

4.2. Đẩy Mạnh Marketing Quảng Bá Xây Dựng Thương Hiệu Vững Mạnh

MB Tây Hồ cần đẩy mạnh công tác marketing và quảng bá để xây dựng thương hiệu vững mạnh và thu hút khách hàng. Các hoạt động marketing có thể là quảng cáo trên các phương tiện truyền thông, tổ chức các sự kiện khuyến mãi, hoặc tham gia các hoạt động xã hội.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Rủi Ro Huy Động Vốn MB Tây Hồ

Việc đánh giá hiệu quả huy động vốn MB Tây Hồ rất quan trọng để xác định mức độ thành công. Cần phân tích chi phí huy động, quy mô và chất lượng nguồn vốn. Bên cạnh đó, quản lý rủi ro, đặc biệt là rủi ro thanh khoản, lãi suất, cần được chú trọng.

Quản lý rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn hoạt động và duy trì sự ổn định của MB Tây Hồ. Cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm việc xác định, đánh giá, đo lường và kiểm soát rủi ro.

5.1. Các Chỉ Số Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Huy Động Vốn Ngân Hàng MB

Các chỉ số quan trọng bao gồm chi phí huy động vốn, tỷ lệ tăng trưởng nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, và mức độ ổn định của nguồn vốn. Phân tích các chỉ số này giúp MB Tây Hồ đánh giá hiệu quả hoạt động và đưa ra các điều chỉnh phù hợp.

5.2. Phương Pháp Quản Lý Rủi Ro Trong Huy Động Vốn Giảm Thiểu Tối Đa

Các phương pháp quản lý rủi ro bao gồm việc đa dạng hóa nguồn vốn, xây dựng kế hoạch dự phòng thanh khoản, sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro lãi suất, và tăng cường kiểm soát nội bộ. MB Tây Hồ cần áp dụng các phương pháp này để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ lợi ích của ngân hàng.

VI. Định Hướng Giải Pháp Phát Triển Huy Động Vốn MBBank Tây Hồ

Trong tương lai, MB Tây Hồ cần tiếp tục đổi mới và hoàn thiện chiến lược huy động vốn. Điều này đòi hỏi sự chủ động, sáng tạo, và khả năng thích ứng cao với thị trường. Cần tận dụng lợi thế về công nghệ, mở rộng hợp tác quốc tế, và xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp.

Ngân hàng TMCP Quân Đội cần tiếp tục phát huy vai trò là một trong những Ngân hàng TMCP hàng đầu Việt Nam, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

6.1. Kiến Nghị Với Chính Phủ NHNN Để Hỗ Trợ Huy Động Vốn

Các kiến nghị có thể bao gồm việc tạo môi trường pháp lý thuận lợi, hỗ trợ các chính sách khuyến khích tiết kiệm, và tăng cường giám sát hoạt động của các Ngân hàng TMCP. Chính phủ và NHNN đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho huy động vốn hiệu quả.

6.2. Đề Xuất Giải Pháp Cụ Thể Cho MBBank Để Tăng Cường Nguồn Vốn

Các giải pháp cụ thể có thể bao gồm việc phát hành trái phiếu, tăng vốn điều lệ, hoặc tái cơ cấu hoạt động. MBBank cần chủ động triển khai các giải pháp này để tăng cường nguồn vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống các tổ chức trung gian tài chính, ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vị trí trung tâm trong việc điều tiết và luân chuyển dòng vốn của nền kinh tế. Đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng, nguồn vốn tự có là nền tảng khởi đầu, nhưng nguồn vốn huy động mới đóng vai trò chủ đạo quyết định quy mô hoạt động, năng lực cấp tín dụng và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2011 – 2013 có nhiều biến động phức tạp, thị trường tài chính - tiền tệ tiềm ẩn rủi ro, thị trường bất động sản và chứng khoán trầm lắng, tình trạng nợ xấu tăng cao khiến việc thu hút các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội trở thành thách thức lớn đối với toàn hệ thống ngân hàng.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ (MB Tây Hồ) là đơn vị trực thuộc hệ thống NHTMCP Quân Đội (MB), hoạt động trên địa bàn có mức độ cạnh tranh gay gắt từ nhiều ngân hàng thương mại khác. Để duy trì tăng trưởng tín dụng và đáp ứng yêu cầu thanh khoản, việc mở rộng quy mô cũng như tái cấu trúc nguồn vốn huy động theo hướng an toàn, bền vững là yêu cầu cấp thiết.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Thanh Hà (chuyên ngành Tài chính ngân hàng, mã lớp 510TCN) thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Phạm Thị Hà, tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về nguồn vốn và hoạt động huy động vốn trong kinh doanh của NHTM.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh tổng thể và công tác huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ giai đoạn 2011 – 2013, làm rõ những kết quả đạt được, các hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân.
3. Nghiên cứu kinh nghiệm huy động vốn của các NHTM Nhà nước (Agribank, Vietcombank, BIDV) và đề xuất hệ thống giải pháp, kiến nghị nhằm tăng cường công tác huy động vốn tại MB Tây Hồ trong thời gian tới.

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến hoạt động huy động vốn cùng các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại MB Tây Hồ.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Hoạt động huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ và các phòng giao dịch trực thuộc trên địa bàn thành phố Hà Nội.
  • Về thời gian: Số liệu hoạt động kinh doanh và huy động vốn trong giai đoạn 3 năm từ 2011 đến 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên lý thuyết nghiệp vụ ngân hàng thương mại hiện đại, các chỉ tiêu định lượng đánh giá hiệu quả huy động vốn và khung khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động ngân hàng tại Việt Nam:

• Khung lý thuyết và khái niệm: Vốn của NHTM được xác định là giá trị tiền tệ do ngân hàng tạo lập hoặc huy động được dùng để cho vay, đầu tư hoặc cung cấp dịch vụ kinh doanh. Vốn huy động là nguồn tài sản thuộc quyền sở hữu của các tổ chức kinh tế và cá nhân trong xã hội mà ngân hàng chỉ có quyền sử dụng và cam kết hoàn trả đầy đủ cả gốc lẫn lãi khi đến hạn.
• Khung pháp lý điều chỉnh: Hoạt động huy động vốn chịu sự chi phối trực tiếp của Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Ngân hàng Nhà nước, các quy định về tỷ lệ an toàn vốn, dự trữ bắt buộc, trần lãi suất huy động và cơ chế điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN).
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả:
  • Nhóm chỉ tiêu chi phí: Chi phí trả lãi bình quân gia quyền ($\text{Chi phí trả lãi} / \text{Tổng tiền gửi và vay}$), chi phí đặt ra để bù đắp chi phí trả lãi ($\text{Chi phí trả lãi} / \text{Tài sản có sinh lời}$), chi phí đặt ra để hòa vốn ($(\text{Chi phí trả lãi} + \text{Chi phí khác}) / \text{Tài sản có sinh lời}$), cùng phương pháp tính phí biên và phí dự kiến bình quân gia quyền.
  • Nhóm chỉ tiêu quy mô và chất lượng: Tỷ lệ vốn huy động trên vốn tự có, tỷ lệ vốn huy động trên tổng dư nợ, tỷ trọng từng loại hình huy động trong tổng nguồn vốn, và lãi suất huy động bình quân ($\text{Chi phí lãi tiền gửi} / \text{Số vốn huy động} \times 100%$).
• Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (so sánh số tuyệt đối và số tương đối qua các năm 2011, 2012, 2013), phương pháp phân tích - tổng hợp và đánh giá định tính kết hợp định lượng dựa trên cơ sở lý luận kinh tế học tiền tệ - ngân hàng.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh, báo cáo tài chính, báo cáo thống kê nguồn vốn và tín dụng định kỳ giai đoạn 2011 – 2013 do Phòng Hành chính tổng hợp nhân sự và các bộ phận nghiệp vụ của MB Tây Hồ cung cấp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về huy động vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM

Chương 1 tập trung làm rõ bản chất kinh tế, vai trò và cơ chế vận hành của nghiệp vụ huy động vốn đối với hoạt động của NHTM:

• Vai trò của vốn huy động: Là bộ phận chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn; đóng vai trò quyết định đến quy mô hoạt động, quy mô tăng trưởng tín dụng; quyết định khả năng thanh toán tức thời, bảo đảm uy tín thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể của ngân hàng.
• Các hình thức huy động vốn chủ yếu:
  • Huy động từ tiền gửi khách hàng: Tiền gửi không kỳ hạn (tiền gửi thanh toán/giao dịch phục vụ nhu cầu chi trả không dùng tiền mặt và tiền gửi không kỳ hạn thuần túy); tiền gửi có kỳ hạn (nguồn vốn có tính ổn định cao phục vụ cấp tín dụng); tiền gửi tiết kiệm của dân cư (tiết kiệm không kỳ hạn và có kỳ hạn); tiền gửi của các tổ chức tài chính khác, tiền gửi vốn chuyên dùng và tiền gửi Kho bạc Nhà nước.
  • Huy động qua phát hành giấy tờ có giá: Công cụ ngắn hạn (kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi); công cụ trung và dài hạn (trái phiếu ngân hàng, trái phiếu chuyển đổi, cổ phiếu).
  • Huy động từ thị trường liên ngân hàng và NHNN: Vay vốn giữa các TCTD thông qua thị trường liên ngân hàng có bảo đảm bằng cầm cố chứng từ có giá hoặc bảo lãnh của NHNN; vay tái cấp vốn tại NHTW khi phát sinh nhu cầu thanh khoản cấp thiết.
• Các nhân tố tác động đến huy động vốn: Phân chia thành nhóm nhân tố khách quan (môi trường pháp lý, chính sách tiền tệ, chu kỳ kinh tế vĩ mô, thói quen thanh toán tiền mặt và tâm lý người gửi tiền) và nhóm nhân tố chủ quan (tính đa dạng của danh mục sản phẩm tiền gửi, chính sách lãi suất cạnh tranh, chất lượng đội ngũ cán bộ, trình độ công nghệ ngân hàng, dịch vụ hỗ trợ, uy tín thương hiệu và mạng lưới phòng giao dịch).

Chương 2: Thực trạng hoạt động huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ

Chương 2 phản ánh lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức và phân tích chi tiết dữ liệu thực tế về hoạt động kinh doanh cùng thực trạng huy động vốn tại MB Tây Hồ giai đoạn 2011 – 2013:

• Quá trình phát triển và tổ chức:
  • Tiền thân là Chi nhánh cấp 2 Tây Hồ thành lập ngày 25/03/2005 tại 665 Lạc Long Quân với 3 nhân sự do đồng chí Trần Kim Sơn phụ trách. Tháng 07/2005, ông Nguyễn Thanh Hải được bổ nhiệm Giám đốc (nhân sự tăng lên 8 người).
  • Ngày 14/08/2006, chi nhánh được nâng cấp thành Chi nhánh cấp 1 theo Quyết định số 586/QĐ-NHQĐ-HĐQT (dư nợ 65 tỷ đồng, lợi nhuận 1 tỷ đồng). Năm 2007, tổng tài sản đạt 286 tỷ đồng, huy động vốn 265 tỷ đồng (tăng 294%), dư nợ 163 tỷ đồng.
  • Ngày 14/07/2008 chuyển trụ sở về 71 Xuân La. Tháng 09/2010 bổ nhiệm ông Phạm Hoài Vũ làm Giám đốc. Tháng 11/2011 bổ nhiệm ông Lê Huy Hùng làm Giám đốc (15 nhân viên).
  • Ngày 03/01/2012, nâng cấp thành Chi nhánh Online trực thuộc Hội sở theo Quyết định số 13/QĐ-MB-HĐQT. Tháng 04/2012 chuyển trụ sở về 28 Xuân La, tiếp nhận quản lý thêm 2 phòng giao dịch (PGD Lạc Long Quân và PGD Xuân Diệu), nâng tổng nhân sự lên 58 người. Tháng 10/2013 bổ nhiệm bà Nguyễn Phương Loan làm Giám đốc.
  • Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc (Giám đốc, PGĐ Kinh doanh, PGĐ Vận hành) cùng các đơn vị: Phòng KHCN, Phòng SME, Phòng DVKH (Bộ phận Quỹ, Bộ phận Sàn giao dịch), Phòng Hỗ trợ (Bộ phận Hỗ trợ, Bộ phận HCTH Nhân sự), Bộ phận Thẩm định và 2 PGD.

Bảng 1: Kết quả hoạt động kinh doanh chính tại MB Tây Hồ (2011 – 2013)

Chỉ tiêu hoạt động	Đơn vị tính	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013	So sánh 2012/2011 (%)	So sánh 2013/2012 (%)
Tổng nguồn vốn huy động	Tỷ đồng	450,30	1.266,36	1.414,43	+181,22	+11,69
Dư nợ tín dụng	Tỷ đồng	356,70	655,10	846,60	+83,66	+29,23
Doanh số giải ngân	Tỷ đồng	310,93	612,70	816,90	+97,05	+33,33
Doanh số thu nợ	Tỷ đồng	220,21	314,30	625,40	+42,73	+98,98
Dư nợ bảo lãnh	Tỷ đồng	43,00	241,70	261,00	+462,09	+7,98
Doanh số thanh toán quốc tế	Triệu USD	7,82	8,95	25,90	+14,45	+189,39
- Thanh toán hàng xuất	Triệu USD	4,74	6,38	18,38	+34,60	+188,09
- Thanh toán hàng nhập	Triệu USD	3,08	2,57	7,52	-16,56	+192,61
Số lượng thẻ phát hành lũy kế	Thẻ	—	1.588	1.950	—	+22,80

Bảng 2: Cơ cấu nguồn vốn huy động tại MB Tây Hồ (2011 – 2013)

Tiêu chí phân loại nguồn vốn	Năm 2011 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2011 (%)	Năm 2012 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2012 (%)	Năm 2013 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2013 (%)
Theo thành phần kinh tế
- Tiền gửi từ dân cư	359,20	79,77	1.016,70	80,30	1.145,70	81,00
- Tiền gửi từ tổ chức kinh tế	91,10	20,23	249,66	19,70	268,73	19,00
Theo kỳ hạn gửi tiền
- Tiền gửi không kỳ hạn	83,50	18,54	228,44	18,04	246,00	17,40
- Tiền gửi có kỳ hạn $\le$ 12 tháng	226,50	50,30	667,40	52,70	752,50	53,20
- Tiền gửi có kỳ hạn > 12 tháng	140,30	31,16	370,52	29,25	415,93	29,40
Tổng cộng nguồn vốn huy động	450,30	100,00	1.266,36	100,00	1.414,43	100,00

Bảng 3: Chi tiết kết cấu tiền gửi từ dân cư tại MB Tây Hồ (2011 – 2013)

Phân loại tiền gửi dân cư	Năm 2011 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng (%)	Năm 2012 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng (%)	Năm 2013 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng (%)
Tiền gửi không kỳ hạn	7,90	2,20	18,30	1,80	19,50	1,70
Tiền gửi có kỳ hạn	351,30	97,80	998,40	98,20	1.126,20	98,30
Tổng tiền gửi dân cư	359,20	100,00	1.016,70	100,00	1.145,70	100,00

• Đánh giá thành tựu và hạn chế:
  • Thành tựu: Tăng trưởng quy mô vốn ấn tượng, tổng tài sản năm 2013 đạt 1.435 tỷ đồng; chính sách khách hàng chu đáo; tiền gửi được bảo hiểm toàn bộ tại Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam; phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử (eMB, BankPlus) và mở rộng thanh toán qua POS/thẻ.
  • Hạn chế: Cơ cấu vốn mất cân đối khi tiền gửi từ tổ chức kinh tế chiếm tỷ trọng thấp (19% năm 2013), làm tăng chi phí huy động bình quân; tiền gửi ngắn hạn chiếm áp đảo (53,2%), gây áp lực rủi ro thanh khoản khi tài trợ tín dụng trung - dài hạn; hệ thống phần mềm nước ngoài bị giới hạn số lượng kết nối gây nghẽn mạng cục bộ; thời gian giao dịch trùng giờ hành chính; quầy giao dịch chưa đủ đáp ứng lúc cao điểm.

Chương 3: Một số giải pháp tăng cường huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ

Chương 3 tổng hợp bài học thực tiễn từ các NHTM Nhà nước và đề xuất hệ thống giải pháp, kiến nghị cụ thể:

• Kinh nghiệm từ các ngân hàng thương mại Nhà nước:
  • Agribank: Triển khai sản phẩm "Đầu tư tự động – Lợi ích tự động", tự động chuyển phần tiền vượt số dư sàn từ tài khoản thanh toán sang tài khoản đầu tư hưởng lãi suất bậc thang lũy tiến, nhập lãi vào gốc định kỳ cuối tháng.
  • Vietcombank: Phát triển hệ thống tài khoản đặc biệt (tài khoản chuyên thu, chuyên chi, đầu tư tự động, vốn đầu tư trực tiếp/gián tiếp, vay trả nợ nước ngoài) và tài khoản tiền gửi đặc biệt (kỳ hạn lẻ, lãi suất bậc thang, quyền chọn rút trước hạn).
  • BIDV: Đa dạng hóa danh mục sản phẩm doanh nghiệp gồm tiền gửi ký quỹ, tiền gửi tích lũy (tối thiểu 50 triệu đồng), tiền gửi như ý (kỳ hạn linh hoạt theo ngày), tiền gửi quyền chọn (tự chọn chu kỳ quay vòng, nhập gốc từ 10 tỷ đồng), tiền gửi chuyên thu (duy trì tối thiểu 1 triệu đồng, tính lãi cuối ngày hạch toán ngày 25), tiền gửi vốn chuyên dùng và tiền gửi kinh doanh chứng khoán liên kết BIDV@Securities.
• Định hướng và giải pháp cụ thể cho MB Tây Hồ:
  • Điều chỉnh cơ cấu vốn: Tập trung gia tăng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn từ các tổ chức kinh tế để hạ giá vốn đầu vào.
  • Đa dạng hóa sản phẩm huy động: Thiết kế sản phẩm tiết kiệm dân cư linh hoạt (tiết kiệm gửi góp, tiết kiệm tích lũy, tiết kiệm tuổi già, tiết kiệm nhà ở, gửi nhiều lần lấy một lần) và sản phẩm tài khoản chuyên biệt cho doanh nghiệp (chuyên thu, chuyên chi, quản trị dòng tiền).
  • Chính sách lãi suất và khách hàng: Áp dụng cơ chế lãi suất linh hoạt theo quy mô số dư; phân đoạn khách hàng theo vùng địa lý và mức độ sinh lời; tăng cường liên kết mở tài khoản trả lương cho các doanh nghiệp điện lực, cấp nước, viễn thông, xăng dầu.
  • Cải tiến quy trình và hạ tầng: Mở rộng giờ giao dịch lệch pha với giờ hành chính của công chức; nâng cấp phần mềm lõi ngân hàng để giải tỏa nghẽn kết nối mạng; bổ sung quầy giao dịch; đào tạo nâng cao kỹ năng giao tiếp và đạo đức nghề nghiệp cho giao dịch viên.
• Kiến nghị:
  • Với Chính phủ và NHNN: Duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, hoàn thiện hành lang pháp lý thanh toán không dùng tiền mặt và điều hành lãi suất linh hoạt.
  • Với NHTMCP Quân Đội (Hội sở): Hỗ trợ nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, phân bổ hạn mức chi phí tiếp thị và cho phép chi nhánh áp dụng cơ chế biểu phí, lãi suất linh hoạt theo đặc thù địa bàn Tây Hồ.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu thực nghiệm:
  • Phản ánh chính xác bức tranh tăng trưởng nguồn vốn của MB Tây Hồ trong 3 năm: từ 450,30 tỷ đồng (2011) lên 1.266,36 tỷ đồng (2012, tăng 181,22%) và đạt 1.414,43 tỷ đồng (2013, tăng 11,69%).
  • Xác định rõ cơ cấu nguồn vốn: Tiền gửi dân cư giữ vai trò trụ cột tuyệt đối (chiếm từ 79,77% đến 81,00%), trong đó 98,3% là tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn. Tiền gửi từ các tổ chức kinh tế chỉ chiếm từ 19,00% đến 20,23%.
  • Phân định rõ kỳ hạn gửi tiền: Nguồn vốn kỳ hạn ngắn ($\le$ 12 tháng) chiếm ưu thế với 53,20% năm 2013; nguồn vốn trung dài hạn (> 12 tháng) chiếm 29,40%; tiền gửi không kỳ hạn chiếm 17,40%.
  • Ghi nhận sự phát triển của các mảng nghiệp vụ bổ trợ: Dư nợ tín dụng năm 2013 đạt 846,60 tỷ đồng; dư nợ bảo lãnh đạt 261,00 tỷ đồng; doanh số thanh toán quốc tế đạt 25,90 triệu USD (trong đó thanh toán hàng xuất đạt 18,38 triệu USD); phát hành 1.950 thẻ thanh toán cùng 2 máy ATM và 10 POS.
• Đóng góp của khóa luận: Đề tài đã hệ thống hóa toàn diện mô hình tổ chức của một chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần qua các giai đoạn chuyển đổi (từ chi nhánh cấp 2 lên chi nhánh Online trực thuộc Hội sở). Nghiên cứu chỉ ra những mâu thuẫn nội tại trong cơ cấu vốn (chi phí huy động cao do thiếu vốn tiền gửi tổ chức kinh tế, mất cân đối kỳ hạn) và đưa ra bài học thực tế từ 3 ngân hàng lớn (Agribank, Vietcombank, BIDV) để xây dựng hệ thống giải pháp ứng dụng phù hợp với đặc thù kinh doanh của MB Tây Hồ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của tài liệu:
  • Phạm vi dữ liệu dừng lại ở giai đoạn 2011 – 2013 tại một chi nhánh ngân hàng thương mại đơn lẻ (MB Tây Hồ), chưa phản ánh được toàn diện tác động của các chính sách tiền tệ trong các chu kỳ kinh tế tiếp theo.
  • Các chỉ tiêu tài chính định lượng về chi phí huy động bình quân, chi phí trả lãi chi tiết theo từng biểu lãi suất chưa được bóc tách sâu do tính chất bảo mật số liệu nội bộ.
  • Chi nhánh mới chỉ huy động vốn qua kênh tiền gửi truyền thống, chưa có thẩm quyền phát hành giấy tờ có giá độc lập (trái phiếu, kỳ phiếu) nên các phân tích về công cụ nợ thứ cấp chưa có số liệu thực tế tại đơn vị.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động của các sản phẩm ngân hàng số, dịch vụ ngân hàng bán lẻ hiện đại đối với hành vi gửi tiền của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp; phân tích mối quan hệ giữa chi phí vốn huy động với biên lãi ròng (NIM) và quản trị rủi ro thanh khoản theo chuẩn mực Basel.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tư liệu thực tiễn hữu ích đối với:

• Sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Dùng làm tài liệu tham khảo về phương pháp phân tích thực trạng huy động vốn, phân tích báo cáo nguồn vốn và cơ cấu tổ chức phòng ban của một chi nhánh NHTMCP tại Việt Nam.
• Cán bộ quản lý và nhân viên ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo về thiết kế sản phẩm tiền gửi doanh nghiệp (tiền gửi tích lũy, tiền gửi bậc thang, tiền gửi chuyên thu/chuyên chi) rút ra từ kinh nghiệm của các NHTM Nhà nước lớn.
• Người làm đề tài nghiên cứu tương tự: Tham khảo khung phân tích kết hợp giữa lý luận nguồn vốn, đánh giá nhân tố ảnh hưởng và bài học kinh nghiệm thực tiễn để xây dựng giải pháp mở rộng quy mô vốn huy động tại các chi nhánh NHTM cấp cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Tốc độ tăng trưởng tổng nguồn vốn huy động của MB Tây Hồ giai đoạn 2011 – 2013 diễn biến như thế nào? Tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng trưởng liên tục: năm 2011 đạt 450,30 tỷ đồng; năm 2012 tăng thêm 816,06 tỷ đồng (tăng 181,22%), đạt 1.266,36 tỷ đồng nhờ việc nâng cấp thành chi nhánh Online và tiếp nhận thêm 2 phòng giao dịch; năm 2013 tăng thêm 148,07 tỷ đồng (tăng 11,69%), đạt 1.414,43 tỷ đồng.

2. Điểm hạn chế lớn nhất trong cơ cấu nguồn vốn huy động của MB Tây Hồ là gì? Hạn chế lớn nhất là sự mất cân đối ở hai khía cạnh: thứ nhất, tiền gửi từ các tổ chức kinh tế chiếm tỷ trọng rất thấp (chỉ đạt 19% năm 2013 so với 81% của dân cư), khiến chi phí huy động vốn của chi nhánh ở mức cao; thứ hai, tiền gửi ngắn hạn ($\le$ 12 tháng) chiếm tỷ trọng áp đảo (53,20% năm 2013), trong khi tiền gửi dài hạn (> 12 tháng) chỉ chiếm 29,40%, tạo ra rủi ro chênh lệch kỳ hạn khi tài trợ cho vay trung và dài hạn.

3. Khóa luận đã đúc kết được kinh nghiệm cụ thể nào từ Agribank, Vietcombank và BIDV? Tác giả đã chỉ ra các sản phẩm tiền gửi đặc thù: Agribank có sản phẩm "Đầu tư tự động – Lợi ích tự động" chuyển vốn vượt sàn sang sinh lời lũy tiến; Vietcombank có hệ thống tài khoản chuyên thu, chuyên chi, quản lý vốn đầu tư và kỳ hạn lẻ; BIDV có tiền gửi tích lũy (tối thiểu 50 triệu đồng), tiền gửi như ý theo ngày, tiền gửi quyền chọn (từ 10 tỷ đồng) và tiền gửi chứng khoán qua BIDV@Securities.

4. Những nguyên nhân chủ quan nào dẫn đến các hạn chế trong công tác huy động vốn tại MB Tây Hồ? Nguyên nhân chủ quan bao gồm: sản phẩm dành cho doanh nghiệp chưa đa dạng; công nghệ phần mềm nước ngoài bị nghẽn mạng do giới hạn số máy truy cập; thời gian giao dịch trùng giờ làm việc hành chính; số lượng quầy giao dịch còn ít; công tác tiếp thị quảng cáo chưa đủ mạnh; và kênh huy động vốn chỉ mới khai thác qua tài khoản tiền gửi mà chưa có công cụ khác.

5. MB Tây Hồ đã đạt được những kết quả cụ thể nào trong các hoạt động kinh doanh bổ trợ ngoài huy động vốn tính đến năm 2013? Đến năm 2013, tổng tài sản của chi nhánh đạt 1.435 tỷ đồng; dư nợ tín dụng đạt 846,60 tỷ đồng; doanh số giải ngân đạt 816,90 tỷ đồng; dư nợ bảo lãnh đạt 261,00 tỷ đồng; doanh số thanh toán quốc tế đạt 25,90 triệu USD (thanh toán hàng xuất 18,38 triệu USD); phát hành lũy kế 1.950 thẻ thanh toán với 2 máy ATM và 10 điểm chấp nhận thẻ (POS).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Thanh Hà đã hoàn thành mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về vốn và nghiệp vụ huy động vốn của ngân hàng thương mại, đồng thời phản ánh bức tranh hoạt động kinh doanh thực tế tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ giai đoạn 2011 – 2013. Thông qua việc phân tích dữ liệu thứ cấp, nghiên cứu đã làm rõ tốc độ tăng trưởng quy mô vốn, chỉ ra điểm nghẽn trong cơ cấu tiền gửi theo thành phần kinh tế và kỳ hạn, cũng như các rào cản về công nghệ và hạ tầng giao dịch. Trên cơ sở học hỏi kinh nghiệm từ các NHTM Nhà nước hàng đầu, đề tài đã xây dựng hệ thống giải pháp và kiến nghị có tính ứng dụng thực tế nhằm giúp chi nhánh hoàn thiện chính sách khách hàng, tối ưu hóa chi phí vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững trên địa bàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, khóa luận đƣợc chia làm ba chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về huy động vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ Với kiến thức còn hạn chế và thời gian thực tập có hạn, chƣa có nhiều kinh nghiệm thực tế nên báo cáo này của em không thể tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy, em rất mong nhận đƣợc sự đóng góp của các thầy cô để báo cáo của em đƣợc hoàn thiện hơn, cũng nhƣ có cái nhìn tổng quan, sâu sắc hơn vấn đề đƣợc nghiên cứu. 2 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng Em xin chân thành cảm ơn sự hƣớng dẫn và giúp đỡ tận tình của cô giáo ThS Phạm Thị Hà cùng các cô chú, anh chị trong NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ đã tạo điều kiện để em hoàn thành báo cáo này. Sinh viên Hoàng Thị Thanh Hà 3 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng CHƢƠNG 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM 1. Vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM 1. Khái niệm về vốn huy động NHTM là một tổ chức trung gian tài chính với các chức năng cơ bản là: chức năng trung gian tín dụng, chức năng trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền. Để thực hiện đƣợc các chức năng này và đi vào hoạt động một cách có hiệu quả và có lợi nhuận thì đòi hỏi NHTM phải có một lƣợng vốn hoạt động nhất định.

Các nhà kinh tế đã đƣa ra khái niệm về vốn của NHTM nhƣ sau: Vốn của NHTM là những giá trị tiền tệ do NHTM tạo lập hoặc huy động đƣợc dùng để cho vay, đầu tƣ hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác. Thực chất nguồn vốn của các NHTM là một bộ phận thu nhập quốc dân tạm thời nhàn rỗi trong quá trình sản xuất, phân phối, tiêu dùng mà khách hàng gửi vào ngân hàng với các mục đích khác nhau. Nói cách khác khách hàng chuyển quyền sử dụng tiền tệ cho ngân hàng và ngân hàng trả cho khách hàng một khoản lãi. Ngân hàng đã thực hiện vai trò tập trung và phân phối vốn làm tăng nhanh quá trình luân chuyển vốn trong nền kinh tế, phục vụ và kích thích mọi hoạt động kinh tế phát triển, đồng thời chính các hoạt động đó lại quyết định đến sự tồn tại và phát triển hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Vốn của ngân hàng đƣợc hình thành qua các nguồn khác nhau. Để bắt đầu hoạt động của ngân hàng phải có một lƣợng vốn nhất định, gọi là vốn tự có. Trong quá trình hoạt động, ngân hàng gia tăng khối lƣợng vốn của mình thông qua các hoạt động huy động vốn nhƣ nghiệp vụ tiền gửi, nghiệp vụ đi vay và các nghiệp vụ khác. Vốn huy động là những giá trị tiền tệ mà ngân hàng huy động đƣợc từ các tổ chức kinh tế và cá nhân trong xã hội đƣợc dùng làm vốn để kinh doanh.

Vốn huy động là tài sản thuộc các chủ sở hữu khác nhau, ngân hàng chỉ có quyền sử dụng và phải hoàn trả đúng gốc và lãi khi đến hạn. Vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn của NHTM, nó đóng vai trò rất quan trọng trong mọi hoạt động kinh doanh của ngân hàng. 4 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng 1. Vai trò của vốn huy động đối với NHTM Nhƣ mọi đơn vị kinh doanh khác, muốn hoạt động kinh doanh đƣợc tiến hành cần phải có tƣ liệu sản xuất.

NHTM là một tổ chức kinh doanh tiền tệ nên phải có tiền mới có thể hoạt động kinh doanh đƣợc. Hoạt động tìm kiếm tƣ liệu sản xuất của NHTM chính là hoạt động huy động vốn. Nhƣ vậy, huy động vốn đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động của các NHTM. Vốn huy động quyết định đến quy mô hoạt động và quy mô tín dụng của ngân hàng Nếu ngân hàng có nguồn vốn lớn, dồi dào thì chắc chắn ngân hàng sẽ có đủ khả năng để thực hiện đa dạng hóa sản phẩm của mình để đáp ứng tốt nhất nhu cầu dịch vụ của khách hàng.

Đồng thời nguồn vốn lớn còn có thể giúp ngân hàng mở rộng mạng lƣới chi nhánh, hiện đại hóa cơ sở vật chất,… Không những vậy, với tiềm năng vốn lớn các NHTM có thể hoàn toàn tự quyết định lấy cơ hội kinh doanh của mình, tự tạo ra một hình ảnh riêng cho ngân hàng, từ đó tạo ra đƣợc sức hút đối với khách hàng. Một ngân hàng có nguồn vốn lớn có thể cùng một lúc phục vụ nhiều nhu cầu vay vốn của các đối tƣợng khác nhau qua đó đem lại lợi nhuận và nâng cao hình ảnh cho ngân hàng, giúp ngân hàng không ngừng mở rộng quy mô hoạt động và quy mô tín dụng của mình. Vốn huy động quyết định đến khả năng thanh toán và đảm bảo uy tín của các ngân hàng trên thị trường Trong nền kinh tế thị trƣờng, để tồn tại và ngày càng mở rộng quy mô hoạt động đòi hỏi các ngân hàng phải coi uy tín của mình trên thị trƣờng là điều quan trọng. Uy tín đó trƣớc hết đƣợc thể hiện ở khả năng sẵn sàng thanh toán cho khách hàng.

Khả năng thanh toán của ngân hàng còn thể hiện ở khả năng cho vay và đầu tƣ của ngân hàng (ngân hàng chỉ có thể cho vay những dự án lớn, thời hạn dài nếu nhƣ ngân hàng có nguồn vốn lớn). Điều này phụ thuộc vào hoạt động huy động vốn của ngân hàng. Với tiềm năng vốn và khả năng huy động vốn lớn, ngân hàng có thể hoạt động kinh doanh với quy mô ngày càng tăng, tiến hành cạnh tranh có hiệu quả; vừa giữ chữ tín vừa nâng cao vị thế của ngân hàng trên thị trƣờng. 5 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng 1.

Vốn huy động ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường Quy mô, trình độ cán bộ công nhân viên, phƣơng tiện kỹ thuật hiện đại của ngân hàng là tiền đề thu hút vốn. Khả năng vốn lớn là điều kiện thuận lợi đối với ngân hàng trong việc mở rộng quan hệ tín dụng đối với các thành phần kinh tế cả về quy mô tín dụng lẫn việc chủ động về thời hạn cho vay và thậm chí trong việc quyết định lãi suất phù hợp với khách hàng. Điều này sẽ thu hút ngày càng nhiều khách hàng đến với mình, nghĩa là doanh số hoạt động của ngân hàng sẽ tăng lên trong tƣơng lai và ngân hàng có nhiều thuận lợi hơn trong kinh doanh. Hơn nữa, vốn của ngân hàng lớn sẽ giúp cho ngân hàng có đủ năng lực tài chính kinh doanh đa năng trên thị trƣờng.

Và chính sự đa dạng hóa hoạt động sẽ góp phần phân tán rủi ro trong hoạt động kinh doanh và tạo lợi nhuận cho ngân hàng, đặc biệt là tăng sức mạnh cạnh tranh của ngân hàng trên thị trƣờng. Để ngân hàng tồn tại và phát triển, ngoài vốn chủ sở hữu (thƣờng chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn), các ngân hàng phải chú trọng tới việc tăng trƣởng nguồn vốn, nghĩa là phải làm tốt công tác huy động vốn. Các hình thức huy động vốn 1. Huy động vốn từ tiền gửi khách hàng Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi là hình thức huy động vốn cổ điển và mang tính đặc thù riêng có của NHTM.

Do vậy, đây cũng là điểm khác biệt giữa ngân hàng và các TCTD phi ngân hàng. Do nhu cầu và động thái gửi tiền của khách hàng rất đa dạng và khác nhau nên để thu hút đƣợc nhiều khách hàng gửi tiền, NHTM phải thiết kế và phát triển thành nhiều loại sản phẩm tiền gửi khác nhau. a) Tiền gửi không kỳ hạn (Tiền gửi giao dịch) Là loại tiền gửi mà theo đó ngân hàng và ngƣời gửi tiền cam kết rằng họ có thể rút ra bất cứ lúc nào. Loại tiền gửi này có lãi suất thấp hoặc không đƣợc trả lãi.

Tiền gửi không kỳ hạn đƣợc chia thành hai loại: - Tiền gửi thanh toán (tiền gửi giao dịch): là khoản tiền gửi không kỳ hạn đƣợc sử dụng để tiến hành thanh toán, chi trả cho hoạt động mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản chi phí khác phát sinh trong quá trình kinh doanh mà không sử dụng tiền mặt. 6 Hoàng Thị Thanh Hà 510TCN Tài chính ngân hàng Mục đích của ngƣời gửi tiền là đƣợc sử dụng các dịch vụ thanh toán của ngân hàng. Tỷ trọng loại tiền gửi này thƣờng rất cao trong các nguồn tiền gửi của các tổ chức kinh tế và ngân hàng có thể sử dụng một phần số dƣ làm vốn. - Tiền gửi không kỳ hạn thuần túy: là khoản tiền gửi đƣợc ký gửi với mục đích an toàn tài sản và hƣởng lãi, không mang tính phục vụ thanh toán.

b) Tiền gửi có kỳ hạn Là những giá trị tiền tệ mà khách hàng gửi vào ngân hàng nhƣng có thỏa thuận thời gian rút tiền với ngân hàng và khách hàng không đƣợc phép rút tiền trƣớc hạn. Nhƣng trong thực tế, do quy luật cạnh tranh chi phối, để thu hút đƣợc nhiều tiền gửi của khách hàng, NHTM cho phép khách hàng rút tiền ra trƣớc thời hạn, nhƣng chỉ đƣợc hƣởng lãi suất của tiền gửi không kỳ hạn. Khách hàng gửi tiền có kỳ hạn với mục đích là nhắm đến khả năng sinh lời của tiền tệ, vì vậy đối với loại tiền gửi này NHTM phải thực hiện chính sách lãi suất thỏa đáng cho khách hàng. Tiền gửi có kỳ hạn là nguồn vốn kinh doanh mang tính chất ổn định, NHTM có thể sử dụng một cách chủ động để cho vay.

Vì vậy NHTM rất quan tâm và sử dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ để huy động loại tiền gửi này, chẳng hạn nhƣ: quy định nhiều loại thời hạn, quy định nhiều mức lãi suất thích hợp, theo nguyên tắc thời gian gửi càng dài thì lãi suất tiền gửi càng cao. c) Tiền gửi tiết kiệm Xét về bản chất, đây là một phần thu nhập của cá nhân ngƣời lao động chƣa sử dụng cho tiêu dùng. Họ gửi vào ngân hàng với mục đích tích lũy tiền một cách an toàn và hƣởng một phần lãi từ số tiền đó. Tiền gửi tiết kiệm là một dạng đặc biệt để tích lũy tiền tệ trong lĩnh vực tiêu dùng cá nhân.