Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE TRI LIEU TÂM LY CHO THANH NIÊN CÓ TRIEU CHUNG TRAM CAM 1.1 Tông quan về roi loan tram cảm ở thanh niên LI. Cập nhật tình hình trầm cảm ở thanh niên Xã hội ngày càng phát triển về khoa học kỹ thuật, con người sống trong thé giới hiện đại có cơ hội được tiếp cận và sử dụng những thành qua đó dé nâng cao chất lượng cuộc sống của mình. Nhưng cũng chính từ đó xã hội hiện đại lại phát sinh ra những áp lực mới với chúng ta. Ngoài những căn bệnh thế kỷ trực tiếp, nhanh chóng cướp đi mạng sống của con người như đại dịch Covid-19, ung thư,.
thì còn xuất hiện và gia tăng số lượng nhanh chóng của căn bệnh tinh thần. Các vấn đề tâm lý ảnh hưởng tới cá nhân con người một cách từ từ đầy đau đớn. Thật khó có ai có thé phát hiện ra người thân của mình đang bị ám anh với một vẫn đề tâm lý nào đó, khó có ai đủ tinh tế dé nhận ra những tổn thương tâm ly mà người thân, bạn bè mình trải qua,. Hon nữa, nhóm giới trẻ, thanh niên cũng ngày càng gặp các vấn đề tâm lý nhiều hơn trước sự phát triển nhanh trong của đời sông công nghệ.
Trên thế giới và ngay ở Việt Nam số lượng người mắc chứng rối loạn cảm xúc nói chung và tram cảm nói riêng ngày càng gia tăng và dé lại những hệ lụy lớn cho xã hội. Ty lệ dân số toàn cầu của tram cảm năm 2015 là 4,4%, tỷ lệ mắc ở nữ là 5,5% dân số và nam là 3,6% [19]. Theo thống kê của WHO (2005) tổng số người mắc trầm cảm trên Thế giới là 322 triệu người trong đó, gần một nửa số này ở Đông Nam Á và khu vực Tây Thái Bình Dương. Từ năm 2005 — 2015 số người tram cảm tăng 18.4%, điều này phản ánh sự gia tăng của tram cảm trên Thế Giới.
[19] Trong thời đại dân số già, thanh niên đi khám chữa bệnh là khá hiếm, vì chỉ 12% thanh niên báo cáo bị bệnh hoặc tàn tật lâu dài. Tuy nhiên, các vấn dé sức khỏe tâm thần vẫn còn phổ biến ở nhóm dân sé trẻ. Trong một báo cáo gần đây, sức khỏe tâm thần và béo phì được liệt vào danh sách những vấn đề pho biến nhất ở thanh niên. Ngoài ra, trầm cảm cũng là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tự sát, đó là vấn đề lo ngại trong dư luận về tâm lý của giới trẻ.
Ở Anh, vào năm 2004, tự tử hiện là nguyên nhân tử vong phô biến nhất ở nam thanh niên trong độ tuổi từ 25 đến 34. Các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy rằng mặc dù các yếu tố như học kém, nghèo đói và không có việc làm là quan trọng, nhưng các yếu tố nguy cơ tự tử mạnh nhất ở nhóm này là tiền sử rối loạn tâm thần và tiền sử gia đình mắc bệnh tâm thần và có hành vi tự tử (Agerbo và cộng sự, 2002). Trong một nghiên về những người trẻ tuổi (từ 15 đến 24 tuổi) tự tử thành công, Houston và cộng sự (2001) cho thấy 19 trong số 27 người (70%) mắc rối loạn tâm thần. Trong đó, tram cảm là chân đoán phổ biến nhất, ảnh hưởng đến 15 (56%) trong số những người được nghiên cứu; 8 người (30%) có vấn đề về rối loạn nhân cách và 9 người (33%) mac chứng rối loan tâm than khác kèm theo.
Dang chú ý là rat ít trong số những thanh niên này được chăm sóc tâm thần trước khi họ qua đời. Chiến lược Phòng chống Tự tử Quốc gia được công bố gần đây của Chính phủ (Bộ Y tế, 2002) thừa nhận tam quan trọng của việc nhận biết và điều trị cải thiện các rối loạn tâm trạng ở thanh niên, đặc biệt là trong nhóm nam giới trẻ tuổi. Mặc dù hầu hết các nghiên cứu dịch tễ học ước tính rằng khoảng 5% dân số trưởng thành bị trầm cảm, nhưng có tương đối ít nghiên cứu tập trung vào quan thể thanh thiếu niên và thanh niên. 10% - chỉ một tỷ lệ nhỏ trong nhóm này có khả năng đến các dịch vụ sức khỏe tâm thần (Aalto- Setala và cộng sự, 2001).
Điểm luận một số nghiên cứu về trị liệu tâm lý ở người tram cảm > Một số nghiên cứu trên thé giới Trầm cảm là một rối loạn thường thấy ở hầu hết các nước trên Thế Giới bao gồm ở cả phương Đông và phương Tây, nhất là ở các nước đã và đang phát triển. Chính vì thế nhiều nghiên cứu về phương pháp điều trị được tiến hành, trong đó các nghiên cứu về điều trị trầm cảm băng liệu pháp tâm lý được thực hiện: Trong nghiên cứu: “Kích hoạt hành vi có hiệu quả trong điều trị trầm cảm ở thanh niên không? Đánh giá có hệ thống và phân tích tổng hợp” của Tindall và cộng sự (2017), đã chỉ ra phương pháp tri liệu kích hoạt hành vi (BA) và hiệu quả của liệu pháp nên nhóm thanh niên mac tram cảm. Sau khi thực hiện nghiên cứu và sử dụng liệu pháp kích hoạt hành vi trên 170 thanh niên mắc trầm cảm, kết quả cho thấy so với nhóm đối chứng, nhóm sử dụng kích hoạt hành vi có tiến triển tốt và hiệu quả đáng kể. [4] Theo Dimidijian và cộng sự (2011) liệu pháp kích hoạt hành vi (BA) được định nghĩa dựa trên các nguyên tắc hành vi với trọng tâm cụ thê là thay đôi hành vi.
Một số thuật ngữ đã được sử dụng dé mô tả loại điều trị này. Trong nghiên cứu này, thuật ngữ “kích hoạt hành vi” được sử dụng dé bao gồm tat cả các liệu pháp dựa trên cách tiếp cận hành vi rộng rãi này dé điều trị tram cảm bat kế các thuật ngữ cụ thể được sử dụng để mô tả can thiệp. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của liệu pháp kích hoạt hành vi trực tiếp trong điều trị tram cảm ở người lớn. Ekers, Richards và Gilbody (2008) trong một phân tích tổng hợp từ 17 nghiên cứu đã phát hiện ra liệu pháp kích hoạt hành vi vượt trội hơn đáng ké so với các tình trạng kiểm soát, liệu pháp tâm lý ngắn và liệu pháp hỗ trợ và có thé so sánh với liệu pháp trị liệu nhân thức- hành vi (CBT) về hiệu quả cải thiện các triệu chứng trầm cảm.
Cuijpers, Van Straten và Wamerdam (2007) nhận thấy kích hoạt hành vi có hiệu quả như liệu pháp nhận thức và Mazzuchelli, Kane, và Rees (2009) nhận thay đây là liệu pháp có hiệu qua cao, có lợi cho hơn liệu pháp trị liệu được so sánh trong nghiên cứu. Một đánh giá có hệ thống (Chartier & Provencher, 2013) với 21 khách thé so sánh hiệu qua của liệu pháp kích hoạt hành vi trong điều trị trầm cảm với các can thiệp tâm lý và được lý khác cho thấy kích hoạt hành vi có hiệu quả như các liệu pháp tâm lý khác bao gồm cả liệu pháp nhận thức hành vi (CBT). Nghiên cứu “Liệu pháp âm nhạc cho trầm cảm” (Music therapy for depression) là một trong số những nghiên cứu được chú ý khi sử dụng những liệu pháp tâm lý, âm nhạc thay cho việc sử dụng hóa dược - thuốc trong trị liệu trầm cảm. chỉ ra rằng: A Maratos (2007) cho rằng “Trầm cảm là một rối loan tâm trạng rất phổ biến được đặc trưng bởi tâm trạng thấp kéo dai, giảm hứng thú và mat khoái cảm.
Liệu pháp âm nhạc có thể hữu ích trong việc điều chỉnh tâm trạng, cảm xúc. Một ban cập nhật tổng quan của Cochrane năm 2008 là quan trọng và cần thiết để cải thiện kiến thức về tác dụng của liệu pháp âm nhac trong tram cảm. Kết quả cho thấy trong số 421 người tham gia 411 số đó được đưa vào phân tích tổng hợp kiểm tra các tác dụng ngắn hạn của liệu pháp âm nhạc đối với trầm cảm. Liên quan đến kết quả chính, người ta thấy rằng đa số trị liệu âm nhạc tích cực hơn so với trị liệu thông thường khi bác sỹ lâm sàng đánh giá các triệu chứng.
Hiệu ứng âm nhạc cũng làm giảm mức độ lo lắng và cải thiện chức năng của những người bị trầm cảm. [6] Trong một nghiên cứu rối loạn tram cảm ở trẻ em và thanh thiếu niên, Joseph và cộng sự (2015) đã chỉ ra các phương pháp trong điều trị trầm cảm dùng cho những người hành nghề. Những người thực hiện nghiên cứu đã chỉ ra các tiêu chí để so sánh tỷ lệ mắc trầm cảm như giới tính và văn hóa, gánh nặng bệnh tật. Ngoài ra nghiên cứu này còn chỉ ra được biểu hiện của người trầm cảm khác nhau dựa trên độ tuổi mắc, mỗi lứa tuổi sẽ có những triệu chứng điển hình dé người thực hành có thé thay rõ khi chân đoán và điều trị.
Phần quan trọng nhất của nghiên cứu và hữu ích đối với những người thực hành đó là đưa ra được các kỹ thuật có thê sử dụng trong điều trị tâm lý cho trường hợp cầm cảm ở thanh thiếu nhiên trong đó có: liệu pháp nhận thức 10 hành vi (CBT), liệu pháp tâm lý liên cá nhân (IPT), liệu pháp tâm lý phân tâm, liệu pháp gia đình, trị liệu nhóm, tự giúp đỡ.và so sánh hiệu quả đạt được của các kỹ thuật này khi sử dụng cho thân chủ. Cuối nghiên cứu, nhóm tác giả đưa ra các trích dẫn, các loại thuốc sử dụng trong điều trị trầm cảm đối với từng giai đoạn, trong điều trị tái diễn và những yếu tổ quan trọng cần lưu ý khi điều trị trầm cảm. Nghiên cứu này thực sự hữu ích và có cái nhìn tổng quát cho người thực hành nghề có thé nhìn ra kế hoạch trị liệu cho thân chủ của mình. [5] > Mot số nghiên cứu tại Việt Nam Ở Việt Nam một số nghiên cứu về trầm cảm đã được tiến hành, tuy nhiên những nghiên cứu về phương pháp trị liệu tâm lý, trị liệu trường hợp cho người có rôi loạn còn rất ít, điểm luận một vài nghiên cứu dưới đây: Một nghiên cứu tại Việt Nam cũng đã áp dụng phương pháp nhận thức hành vi cho các bệnh nhân tram cảm.
Ngô Thị Minh Tâm (2013) với nghiên cứu “Bước đầu áp dụng biện pháp nhận thức hành vi cho bệnh nhân có rối loạn trầm cảm ở Bệnh viện Tâm thần Huế” nghiên cứu xây dựng mô hình trị liệu nhận thức hành vi, cấu trúc từng buổi trị liệu, quy trình chân đoán đánh giá; Phỏng van, tìm hiểu thông tin về bệnh nhân, những yếu tố ảnh hưởng đến tram cảm của bệnh nhân; Định hình từng trường hợp bệnh nhân. Mô tả quá trình sử dụng liệu pháp nhận thức hành vi tri liệu bệnh nhân tram cảm, từ đó đưa ra những đánh giá chung về kết quả đạt được.