MỞ ĐẦU LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong lịch sử phát triển kinh tế - xã hội, sự xuất hiện của tiền mặt đại diện cho một hình thức trao đổi giá trị quan trọng bởi các lợi ích mà phương thức thanh toán này mang lại. Tuy nhiên không phải lúc nào tiền mặt cũng là phương thức hiệu quả và đảm bảo nhất khi đề cập đến rủi ro về vận chuyển, bảo quản, sự tốn kém chi phí phát hành, sự an toàn khi sử dụng, các vấn đề về lạm phát,… Đứng trước những nhìn nhận về mặt bất lời của phương thức thanh toán tiền mặt, sự ra đời của của hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt là hết sức cần thiết. Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam, nằm trong khuôn khổ pháp lý, cơ chế và chính sách của Ngành Ngân hàng đặt trong bối cảnh kinh tế quốc gia hiện nay, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đang được rà soát, bổ sung và cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển TTKDTM đáp ứng yêu cầu về an ninh, an toàn và tiện lợi trong hoạt động thanh toán. Với xu hướng ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ số vào hoạt động phát triển của các Ngân hàng Thương Mại và các tổ chức trung gian thanh toán khác, NHNN đã khuyến khích các tổ chức tín dụng triển khai các đề án mở rộng hệ sinh thái cung ứng TTKDTM lấy khách hàng làm trung tâm, cung cấp trải nghiệm giao dịch liền mạch, cá nhân hóa.
Nhằm đáp ứng mục tiêu Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng và Chiến lược phát triển các hệ thống thanh toán Việt Nam đến năm 2030, các tổ chức tín dụng, tổ chức trung gian thanh toán nói chung và hệ thống Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam nói riêng đã ứng dụng các công nghệ tiên tiến để tối ưu hóa, đơn giản hóa quy trình nghiệp vụ trong hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời triển khai các chính sách mới đến các chi nhánh Ngân hàng trên cả nước đặc biệt là vùng kinh tế trọng điểm Thành phố Hồ Chí Minh. Là một trong các chi nhánh Cấp 1 trong chuỗi hệ thống VietinBank có quy mô lớn trên địa bàn Thành phố Thủ Đức, Hồ Chí Minh, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức luôn phấn đấu và nỗ lực không ngừng 2 để có thể bắt kịp sự chuyển đổi của toàn ngành Ngân hàng và sự kỳ vọng của cơ quan Ngân hàng Nhà Nước nói chung, cùng toàn thể Ban lãnh đạo Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam nói riêng trong công tác hoàn thiện phương thức thanh toán không dùng tiền mặt hiện đại, chất lượng, hiệu quả và an toàn hơn nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng khi đến với VietinBank. Đối với công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt, VietinBank – CN Thủ Đức cụ thể là bộ phận Kế toán đã và đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện quy trình hoạt động của bộ máy Kế toán. Bên cạnh những ưu điểm cần được đẩy mạnh, cũng không tránh khỏi những yếu điểm cần khắc phục trong công tác kế toán do sự thiếu hụt nhân sự, quy trình còn chưa tối ưu, hạn chế về máy móc,….
Để đảm bảo hoạt động TTKDTM tại chi nhánh diễn ra thuận lợi và hoàn thiện hơn cần có những giải pháp cụ thể giải quyết các vấn đề còn tồn đọng tại đơn vị. Chính vì thế, tác giả đã lựa chọn đề tài “Kế toán các khoản thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức” làm đề tài cho khóa luận tốt nghiệp này. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI Mục tiêu tổng quát Phân tích công tác kế toán hình thức thanh toán Séc và Ủy nhiệm chi tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm phát triển và hoàn thiện bộ máy kế toán cũng như quy trình nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại đơn vị. Mục tiêu cụ thể: Dựa vào mục tiêu tổng quát đã được nêu trên, khóa luận xác định mục tiêu cụ thể nghiên cứu như sau: - Phân tích công tác kế toán hình thức thanh toán Séc và Ủy nhiệm chi tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức giai đoạn 2020- 2023.
- Tìm ra ưu điểm và nhược điểm của quy trình kế toán hình thức thanh toán Séc và Ủy nhiệm chi tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức. 3 - Đề xuất, kiến nghị các biện pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán hình thức thanh toán Séc và Ủy nhiệm chi tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Để hoàn thành các mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra, tác giả đã đưa ra các câu hỏi nghiên cứu bao gồm: - Thực trạng kế toán hình thức thanh toán Séc và Ủy nhiệm chi tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức giai đoạn 2020-2023 đã diễn ra như thế nào? - Hoạt động kế toán hình thức thanh toán Séc và Ủy nhiệm chi tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức giai đoạn 2020-2023 còn tồn tại những hạn chế gì? Nguyên nhân xảy ra các hạn chế trên? - Những giải pháp nào cần được đưa ra để hoàn thiện công tác kế toán hình thức thanh toán Séc và Ủy nhiệm chi tại VietinBank – CN Thủ Đức trong giai đoạn hiện tại và tương lai ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: Khóa luận tập trung nghiên cứu về kế toán các khoản thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức. Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: Nghiên cứu về thực trạng kế toán hình thức thanh toán Séc và Ủy nhiệm chi tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức.
+ Về không gian nghiên cứu: Khóa luận nghiên cứu tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức. + Về thời gian: Khóa luận nghiên cứu thực trạng công tác kế toán các khoản thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng trong giai đoạn 3 năm từ 2020-2023. 4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Để làm rõ các vấn đề nghiên cứu và đạt được các mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra, tác giả đã áp dụng một hệ thống các phương pháp nghiên cứu cụ thể. Những phương pháp này đã được lựa chọn và triển khai dựa trên tính chất đặc thù của công tác kế toán tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức.
Các phương pháp nghiên cứu bao gồm: Phương pháp nghiên cứu tài liệu - Phương pháp này tập trung vào việc thu thập, phân tích và tổng hợp thông tin từ các nguồn tài liệu kế toán nội bộ của ngân hàng cũng như từ các tài liệu học thuật và tài liệu tham khảo bên ngoài. Các tài liệu được sử dụng bao gồm: - Tài liệu kế toán nội bộ của ngân hàng: Các báo cáo tài chính, quy trình kế toán, các biểu mẫu, báo cáo kết quả kinh doanh và các tài liệu liên quan khác từ Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức. Các tài liệu này giúp tác giả có cái nhìn chi tiết về hệ thống kế toán, quy trình xử lý nghiệp vụ và phương thức hạch toán được áp dụng tại chi nhánh. - Tài liệu học thuật: Để bổ sung kiến thức và cơ sở lý luận khoa học cho đề tài, tác giả đã tham khảo các tài liệu học thuật như sách chuyên ngành kế toán ngân hàng, các bài báo khoa học, luận văn, khóa luận tốt nghiệp của các sinh viên các khóa trước và các bài nghiên cứu có liên quan.
- Tài liệu pháp luật: Ngoài các tài liệu chuyên ngành, tác giả cũng tham khảo các văn bản pháp luật như Thông tư, Nghị định và các Quyết định của Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng có liên quan đến quy trình và quy định về kế toán trong ngân hàng. Điều này giúp tác giả hiểu rõ hơn về các quy định pháp lý trong việc thực hiện công tác kế toán ngân hàng và đảm bảo các hoạt động nghiên cứu của đề tài tuân thủ các quy định hiện hành. - Phương pháp nghiên cứu tài liệu là bước quan trọng trong việc thiết lập cơ sở lý thuyết và khung phân tích cho đề tài, giúp tác giả xây dựng một nền tảng vững chắc và khách quan cho các bước phân tích tiếp theo. Phương pháp quan sát và phỏng vấn trực tiếp 5 - Để nắm bắt thực tế về công tác kế toán tại chi nhánh, tác giả đã áp dụng phương pháp quan sát và phỏng vấn trực tiếp trong suốt thời gian thực tập.
Các hoạt động cụ thể bao gồm: - Quan sát: Tác giả quan sát trực tiếp các quy trình kế toán và các nghiệp vụ kế toán được thực hiện tại chi nhánh. Việc quan sát này giúp tác giả hiểu rõ về cách thức vận hành của bộ phận kế toán, từ khâu xử lý chứng từ đến các bước ghi chép sổ sách và báo cáo tài chính. Đặc biệt, tác giả có thể nắm bắt các thao tác nghiệp vụ của các giao dịch viên và các bên liên quan trong quá trình thực hiện các giao dịch thanh toán, hạch toán và xử lý nghiệp vụ kế toán. - Phỏng vấn: Để thu thập thông tin sâu hơn, tác giả đã thực hiện các buổi phỏng vấn với các giao dịch viên, kế toán viên và các nhân viên khác trong phòng kế toán của chi nhánh.
Nội dung phỏng vấn tập trung vào các khó khăn, thuận lợi trong công tác kế toán, các vấn đề thường gặp trong quá trình xử lý nghiệp vụ cũng như nhận thức của các nhân viên về các quy định và quy trình kế toán hiện hành. Qua các cuộc phỏng vấn này, tác giả đã thu thập được nhiều thông tin chi tiết và chính xác về quy trình kế toán cũng như các yếu tố tác động đến chất lượng và hiệu quả của công tác kế toán tại chi nhánh. - Phương pháp quan sát và phỏng vấn không chỉ giúp tác giả có cái nhìn thực tế mà còn hỗ trợ xác định rõ ràng hơn các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình thực hiện công tác kế toán, từ đó có căn cứ để đưa ra các đề xuất cải tiến. Phương pháp so sánh - Phương pháp so sánh được tác giả sử dụng nhằm phân tích sự thay đổi và biến động trong các hoạt động kế toán tại chi nhánh trong giai đoạn nghiên cứu.