Các yếu tố tác động đến số thu thuế của các nước thu nhập trung bình thấp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh các yếu tố tác động đến số thu thuế của các nước thu nhập trung bình thấp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Bùi Thị Tuyết
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quang Cường
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Số Thu Thuế Của Các Nước Thu Nhập Trung Bình Thấp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi thu thập dữ liệu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Mô hình và các nghiên cứu thực nghiệm trước đây
• 2.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến số thu thuế
• 2.2.1. Các yếu tố kinh tế
• 2.2.2. Các yếu tố về thể chế
• 2.2.3. Các yếu tố về nhân khẩu học và xã hội
• 2.2.4. Các yếu tố khác
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổng quan phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Trình tự tiến hành phương pháp định lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích bằng đồ thị
• 4.3. Phân tích ma trận hệ số tương quan
• 4.4. Hồi quy theo các phương pháp OLS, FE, RE
• 4.5. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.6. Kiểm tra hiện tượng tự tương quan
• 4.7. Kiểm tra hiện tượng phương sai thay đổi trong mô hình RE
• 4.8. Kết quả hồi quy bằng phương pháp DGMM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Một số giải pháp và kiến nghị
• 5.2. Những hạn chế và hướng phát triển của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến thu thuế

Thu thuế là một trong những nguồn thu chính của ngân sách nhà nước, đặc biệt ở các nước thu nhập trung bình thấp. Các yếu tố ảnh hưởng đến số thu thuế rất đa dạng, bao gồm các yếu tố kinh tế, thể chế, xã hội và môi trường chính trị. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố này để hiểu rõ hơn về cách thức mà chúng tác động đến thu thuế.

1.1. Các yếu tố kinh tế tác động đến thu thuế

Các yếu tố kinh tế như GDP bình quân đầu người, độ mở thương mại và đầu tư trực tiếp nước ngoài có ảnh hưởng lớn đến khả năng thu thuế. Nghiên cứu cho thấy rằng khi GDP tăng, số thu thuế cũng tăng theo, điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa phát triển kinh tế và thu thuế.

1.2. Các yếu tố thể chế và chính sách thuế

Chính sách thuế và thể chế quản lý thuế đóng vai trò quan trọng trong việc xác định số thu thuế. Các quốc gia có hệ thống quản lý thuế hiệu quả thường có tỷ lệ thu thuế cao hơn. Sự ổn định chính trị và quyền tự do dân sự cũng ảnh hưởng đến lòng tin của người dân vào chính phủ, từ đó tác động đến việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

II. Thách thức trong việc tăng thu thuế ở các nước thu nhập trung bình thấp

Mặc dù có nhiều yếu tố tích cực, các nước thu nhập trung bình thấp vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc tăng thu thuế. Những thách thức này bao gồm tình trạng tham nhũng, thiếu minh bạch trong quản lý tài chính công và sự không đồng đều trong phát triển kinh tế.

2.1. Tình trạng tham nhũng và quản lý tài chính công

Tham nhũng là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc tăng thu thuế. Khi người dân không tin tưởng vào chính phủ, họ có xu hướng trốn thuế hoặc không thực hiện nghĩa vụ thuế. Điều này dẫn đến việc giảm nguồn thu ngân sách và ảnh hưởng đến khả năng phát triển của quốc gia.

2.2. Thiếu minh bạch trong chính sách thuế

Thiếu minh bạch trong chính sách thuế có thể dẫn đến sự nghi ngờ và không tin tưởng từ phía người dân. Khi người dân không hiểu rõ về cách thức thu thuế và cách sử dụng nguồn thu, họ có thể không thực hiện nghĩa vụ thuế một cách đầy đủ.

III. Phương pháp cải cách thuế hiệu quả cho các nước thu nhập trung bình thấp

Để tăng thu thuế, các nước thu nhập trung bình thấp cần thực hiện các cải cách thuế hiệu quả. Những cải cách này có thể bao gồm việc cải thiện hệ thống quản lý thuế, tăng cường minh bạch và giảm thiểu tham nhũng.

3.1. Cải cách hệ thống quản lý thuế

Cải cách hệ thống quản lý thuế là cần thiết để nâng cao hiệu quả thu thuế. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế có thể giúp giảm thiểu sai sót và tăng cường khả năng giám sát.

3.2. Tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình

Tăng cường minh bạch trong chính sách thuế và trách nhiệm giải trình của chính phủ có thể tạo ra lòng tin từ phía người dân. Khi người dân thấy rằng nguồn thu thuế được sử dụng một cách hiệu quả, họ sẽ có xu hướng thực hiện nghĩa vụ thuế cao hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ các nghiên cứu về thu thuế

Nghiên cứu về thu thuế đã chỉ ra rằng các yếu tố như GDP bình quân đầu người, độ mở thương mại và đầu tư nước ngoài có tác động tích cực đến thu thuế. Các quốc gia có thể học hỏi từ những kinh nghiệm thành công của nhau để cải thiện hệ thống thu thuế.

4.1. Kinh nghiệm từ các quốc gia thành công

Nhiều quốc gia đã thành công trong việc tăng thu thuế thông qua cải cách chính sách thuế và quản lý tài chính công. Những kinh nghiệm này có thể được áp dụng cho các nước thu nhập trung bình thấp để cải thiện khả năng thu thuế.

4.2. Nghiên cứu trường hợp cụ thể

Một số nghiên cứu trường hợp cho thấy rằng việc áp dụng các chính sách thuế linh hoạt và phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của từng quốc gia có thể mang lại kết quả tích cực trong việc tăng thu thuế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về thu thuế

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc tăng thu thuế ở các nước thu nhập trung bình thấp là một nhiệm vụ khó khăn nhưng khả thi. Các yếu tố như cải cách chính sách thuế, tăng cường minh bạch và quản lý tài chính công sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được mục tiêu này.

5.1. Triển vọng tương lai của chính sách thuế

Triển vọng tương lai cho chính sách thuế ở các nước thu nhập trung bình thấp là tích cực nếu các cải cách được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Điều này sẽ giúp tăng cường nguồn thu ngân sách và phát triển kinh tế bền vững.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách

Các nhà hoạch định chính sách cần chú trọng đến việc cải cách hệ thống thuế, tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình để nâng cao hiệu quả thu thuế. Điều này không chỉ giúp tăng thu ngân sách mà còn tạo ra lòng tin từ phía người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh các quốc gia thu nhập trung bình thấp đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc tăng cường nguồn thu ngân sách, thuế đóng vai trò thiết yếu trong việc tài trợ cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Giai đoạn 2002-2014 chứng kiến sự biến động đáng kể về số thu thuế/GDP của các quốc gia này, với mức trung bình dao động từ 2.46% đến 25.1% tùy quốc gia. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố tác động đến tỷ lệ số thu thuế trên GDP của nhóm quốc gia thu nhập trung bình thấp, đồng thời làm rõ chiều hướng tác động của từng yếu tố. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 35 quốc gia thuộc nhóm thu nhập trung bình thấp theo phân loại của World Bank năm 2017, với dữ liệu thu thập từ các nguồn uy tín như World Bank, Asian Development Bank và Freedomhouse. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc nâng cao hiệu quả thu thuế, góp phần tăng cường nguồn lực tài chính nội địa, giảm phụ thuộc vào viện trợ và nợ công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình tổng quát xác định tỷ lệ số thu thuế trên GDP (T/Y) là hàm của các biến kinh tế, thể chế, xã hội và các yếu tố khác. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

• Lý thuyết phát triển kinh tế và thuế: GDP bình quân đầu người được xem là chỉ báo mức độ phát triển kinh tế, có tác động tích cực đến khả năng thu thuế do tăng khả năng chi trả và nhu cầu dịch vụ công. Độ mở thương mại và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cũng ảnh hưởng đến nguồn thu thuế thông qua cơ cấu kinh tế và tính chính thức của nền kinh tế.

• Lý thuyết thể chế và quản trị công: Các chỉ số về quyền tự do dân sự, quyền chính trị, chất lượng quản lý và tham nhũng ảnh hưởng đến sự tuân thủ và hiệu quả thu thuế. Môi trường thể chế tốt giúp tăng tính minh bạch, giảm trốn thuế và nâng cao nguồn thu.

Các khái niệm chính bao gồm: số thu thuế/GDP, GDP bình quân đầu người, độ mở thương mại, FDI, tỷ trọng giá trị gia tăng ngành nông nghiệp và công nghiệp, lạm phát, quyền tự do dân sự, quyền chính trị, tỷ lệ đi học, tuổi thọ trung bình, tỷ lệ tử vong trẻ em, viện trợ và nợ công.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu: Bộ dữ liệu bảng cân đối gồm 455 quan sát từ 35 quốc gia thu nhập trung bình thấp giai đoạn 2002-2014, lấy từ World Bank, Asian Development Bank và Freedomhouse.

Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp hồi quy đa biến với mô hình dữ liệu bảng động, áp dụng kỹ thuật Difference Generalized Method of Moments (DGMM) để xử lý các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu. Các bước tiến hành gồm:

• Thống kê mô tả và phân tích tương quan bằng đồ thị để khảo sát mối quan hệ sơ bộ giữa các biến.

• Hồi quy theo các phương pháp OLS, Fixed Effects (FE), Random Effects (RE) để so sánh.

• Kiểm định đa cộng tuyến, tự tương quan và phương sai thay đổi nhằm đánh giá tính phù hợp của mô hình.

• Áp dụng DGMM để ước lượng mô hình chính, kiểm định tính hợp lệ của biến công cụ qua các kiểm định Sargan, Hansen và Arellano-Bond.

Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu trong giai đoạn 2002-2014, phân tích và báo cáo kết quả năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của biến trễ số thu thuế/GDP: Biến trễ của số thu thuế/GDP có tác động đồng biến và có ý nghĩa thống kê, cho thấy mức thuế của năm trước ảnh hưởng tích cực đến năm hiện tại.

2. Yếu tố kinh tế:

   • GDP bình quân đầu người có tác động tích cực, với mức trung bình khoảng 1960 USD, cho thấy quốc gia có thu nhập cao hơn thường có tỷ lệ thu thuế/GDP cao hơn.
   • Độ mở thương mại trung bình 80% cũng đồng biến với số thu thuế, phản ánh vai trò của thương mại trong việc mở rộng cơ sở thuế.
   • Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có tác động tích cực, mặc dù giá trị trung bình chỉ khoảng 3% GDP, cho thấy FDI góp phần tăng tính chính thức và năng lực thu thuế.
   • Tỷ trọng giá trị gia tăng ngành công nghiệp trong GDP có tác động tích cực, trong khi tỷ trọng ngành nông nghiệp có tác động tiêu cực đến số thu thuế.

3. Yếu tố thể chế và xã hội:

   • Quyền tự do dân sự và tỷ lệ đi học có tác động tích cực đến số thu thuế, phản ánh vai trò của giáo dục và môi trường chính trị trong việc nâng cao ý thức tuân thủ thuế.
   • Lạm phát trung bình gần 8% có tác động tiêu cực, làm giảm hiệu quả thu thuế do ảnh hưởng đến nền kinh tế và tinh thần đóng góp của người dân.
   • Tuổi thọ trung bình và tỷ lệ tử vong trẻ em có tác động nghịch biến, cho thấy các yếu tố an sinh xã hội phức tạp ảnh hưởng đến nguồn thu thuế.
   • Viện trợ và nợ công có tác động đồng biến, tuy nhiên mức độ và chiều hướng có thể khác nhau tùy quốc gia.

4. Kiểm định mô hình: Các kiểm định Sargan, Hansen và Arellano-Bond cho thấy mô hình DGMM phù hợp, biến công cụ hợp lệ và không tồn tại tự tương quan bậc hai trong sai số.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây, khẳng định vai trò quan trọng của mức độ phát triển kinh tế, cấu trúc ngành công nghiệp và thể chế chính trị trong việc nâng cao số thu thuế/GDP. Mối quan hệ tích cực giữa GDP bình quân đầu người và thuế phản ánh khả năng chi trả và nhu cầu dịch vụ công tăng theo thu nhập. Độ mở thương mại và FDI thúc đẩy tính chính thức của nền kinh tế, từ đó tăng nguồn thu thuế. Ngược lại, tỷ trọng ngành nông nghiệp cao làm giảm số thu thuế do đặc thù khó thu thuế và miễn giảm chính sách.

Lạm phát cao làm giảm hiệu quả thu thuế, phù hợp với lý thuyết kinh tế vĩ mô về tác động tiêu cực của lạm phát lên cơ sở thuế và tinh thần đóng góp. Các chỉ số thể chế như quyền tự do dân sự và tỷ lệ đi học phản ánh sự gắn kết xã hội và ý thức tuân thủ thuế, góp phần nâng cao nguồn thu. Viện trợ và nợ công có tác động phức tạp, có thể vừa hỗ trợ vừa gây áp lực lên ngân sách quốc gia.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ tương quan giữa số thu thuế/GDP với các biến độc lập như GDP bình quân đầu người, độ mở thương mại, FDI, tỷ trọng ngành nông nghiệp và công nghiệp, lạm phát, quyền tự do dân sự, tỷ lệ đi học, viện trợ và nợ công để minh họa rõ ràng các mối quan hệ này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển kinh tế nội địa: Chính phủ các quốc gia thu nhập trung bình thấp cần tập trung nâng cao GDP bình quân đầu người thông qua chính sách phát triển công nghiệp và dịch vụ, nhằm mở rộng cơ sở thuế và tăng nguồn thu ngân sách trong vòng 5 năm tới.

2. Mở rộng và cải thiện môi trường thương mại, đầu tư: Khuyến khích tự do hóa thương mại và thu hút FDI có chọn lọc, đồng thời cải thiện thủ tục hải quan và quản lý thuế để tận dụng tối đa nguồn thu từ các hoạt động này, thực hiện trong 3-4 năm.

3. Cải thiện thể chế và nâng cao ý thức tuân thủ thuế: Tăng cường quyền tự do dân sự, minh bạch chính trị và giáo dục công dân về nghĩa vụ thuế, đồng thời chống tham nhũng hiệu quả để nâng cao sự tin tưởng và tuân thủ thuế, triển khai liên tục và đánh giá định kỳ.

4. Kiểm soát lạm phát và quản lý nợ công hiệu quả: Áp dụng chính sách tiền tệ và tài khóa thận trọng để duy trì lạm phát ở mức ổn định, đồng thời quản lý nợ công hợp lý nhằm tránh gánh nặng tài chính ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn thu thuế, ưu tiên trong 2-3 năm đầu.

5. Tối ưu hóa sử dụng viện trợ phát triển: Định hướng sử dụng viện trợ nhằm tăng cường năng lực thu thuế và phát triển cơ sở hạ tầng, tránh phụ thuộc vào viện trợ cho chi tiêu tiêu dùng, thực hiện theo kế hoạch trung hạn.

Các chủ thể thực hiện bao gồm cơ quan thuế, bộ tài chính, các cơ quan quản lý kinh tế, tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tài chính công: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách thuế phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của các quốc gia thu nhập trung bình thấp, giúp tối ưu hóa nguồn thu ngân sách.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế phát triển và tài chính công: Luận văn cung cấp dữ liệu thực nghiệm và mô hình phân tích hiện đại, hỗ trợ nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế, thể chế và thuế.

3. Cơ quan quản lý thuế và tài chính quốc gia: Tham khảo để cải tiến công tác quản lý thuế, nâng cao hiệu quả thu thuế, đặc biệt trong bối cảnh các quốc gia đang chuyển đổi cơ cấu kinh tế và phát triển thể chế.

4. Các tổ chức quốc tế và viện trợ phát triển: Hiểu rõ tác động của viện trợ và các yếu tố kinh tế - xã hội đến nguồn thu thuế, từ đó thiết kế các chương trình hỗ trợ phù hợp nhằm tăng cường năng lực tài chính nội địa cho các quốc gia thu nhập trung bình thấp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao GDP bình quân đầu người lại ảnh hưởng tích cực đến số thu thuế?
   GDP bình quân đầu người phản ánh mức độ phát triển kinh tế và khả năng chi trả của dân cư. Khi thu nhập tăng, nhu cầu dịch vụ công và khả năng đóng thuế cũng tăng, dẫn đến tỷ lệ thu thuế trên GDP cao hơn.

2. Độ mở thương mại có tác động như thế nào đến nguồn thu thuế?
   Độ mở thương mại giúp tăng tính chính thức của nền kinh tế và mở rộng cơ sở thuế thông qua thuế nhập khẩu, xuất khẩu và các hoạt động thương mại khác, từ đó tăng nguồn thu thuế.

3. Lạm phát ảnh hưởng tiêu cực đến thu thuế ra sao?
   Lạm phát cao làm giảm giá trị thực của nguồn thu thuế, gây khó khăn trong quản lý thuế và làm giảm tinh thần đóng góp của người dân, dẫn đến hiệu quả thu thuế giảm.

4. Vai trò của quyền tự do dân sự và quyền chính trị trong thu thuế là gì?
   Môi trường thể chế tốt với quyền tự do dân sự và chính trị cao giúp tăng sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và ý thức tuân thủ thuế của người dân, từ đó nâng cao nguồn thu thuế.

5. Tại sao tỷ trọng ngành nông nghiệp lại có tác động tiêu cực đến số thu thuế?
   Ngành nông nghiệp thường khó thu thuế do đặc thù tự cung tự cấp và miễn giảm thuế chính sách, đồng thời chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế làm giảm nhu cầu chi tiêu công và nguồn thu thuế.

Kết luận

• Luận văn xác định rõ các yếu tố kinh tế, thể chế, xã hội và các yếu tố khác tác động đến tỷ lệ số thu thuế trên GDP của các quốc gia thu nhập trung bình thấp trong giai đoạn 2002-2014.
• GDP bình quân đầu người, độ mở thương mại, FDI, tỷ trọng ngành công nghiệp, quyền tự do dân sự và tỷ lệ đi học có tác động tích cực đến số thu thuế.
• Ngược lại, tỷ trọng ngành nông nghiệp, lạm phát, tuổi thọ trung bình, tỷ lệ tử vong trẻ em và viện trợ có tác động tiêu cực hoặc phức tạp đến nguồn thu thuế.
• Phương pháp DGMM được áp dụng hiệu quả để xử lý các vấn đề nội sinh và tự tương quan trong dữ liệu bảng động.
• Các kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách thuế và quản lý tài chính công nhằm nâng cao năng lực thu thuế của các quốc gia thu nhập trung bình thấp trong thời gian tới.

Next steps: Triển khai các giải pháp chính sách dựa trên kết quả nghiên cứu, mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và mở rộng phạm vi quốc gia để tăng tính khái quát.

Call-to-action: Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện hiệu quả thu thuế, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH BÙI THỊ TUYẾT CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỐ THU THUẾ CỦA CÁC NƢỚC THU NHẬP TRUNG BÌNH THẤP LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH BÙI THỊ TUYẾT CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỐ THU THUẾ CỦA CÁC NƢỚC THU NHẬP TRUNG BÌNH THẤP Chuyên ngành: Tài Chính- Ngân Hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. LÊ QUANG CƢỜNG Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn: “Các yếu tố tác động đến số thu thuế của các nƣớc thu nhập trung bình thấp” là công trình nghiên cứu riêng cá nhân tôi. Các thông tin đƣợc sử dụng trong luận văn đƣợc trích dẫn rõ ràng, nội dung tài liệu trích dẫn đều đƣợc ghi nhận đầy đủ ở phần Tài liệu tham khảo. Số liệu sử dụng trong bài nghiên cứu đƣợc chính tác giả thu thập là hoàn toàn trung thực và kết quả của bài nghiên cứu chƣa từng đƣợc công bố ở bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.HCM, tháng 7 năm 2017 Học viên Bùi Thị Tuyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC HÌNH DANH MỤC CÁC BẢNG TÓM TẮT NGHIÊN CỨU MỤC LỤC . 4 CHƢƠNG 1: MỞ ĐẦU .1 Giới thiệu lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi thu thập dữ liệu .4 Phƣơng pháp nghiên cứu .5 Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu .6 Cấu trúc nghiên cứu .3 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM .1 Mô hình và các nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây .2 Một số yếu tố ảnh hƣởng đến số thu thuế .1 Các yếu tố kinh tế .2 Các yếu tố về thể chế .3 Các yếu tố về nhân khẩu học và xã hội .4 Các yếu tố khác .20 CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .2 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Tổng quan phƣơng pháp nghiên cứu .23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Mô hình nghiên cứu .3 Trình tự tiến hành phƣơng pháp định lƣợng .30 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả .2 Phân tích bằng đồ thị .3 Phân tích ma trận hệ số tƣơng quan .4 Hồi quy theo các phƣơng pháp OLS, FE, RE .5 Kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến .6 Kiểm tra hiện tƣợng tự tƣơng quan .7 Kiểm tra hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi trong mô hình RE .8 Kết quả hồi quy bằng phƣơng pháp DGMM .50 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN .2 Một số giải pháp và kiến nghị.3 Những hạn chế và hƣớng phát triển của đề tài .63 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 65 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4.1: Số thu thuế/GDP trung bình theo quốc gia giai đoạn 2002 - 2014 .2: Số thu thuế/GDP trung bình theo năm trong giai đoạn 2002 - 2014 .3: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và thu nhập bình quân đầu ngƣời .4: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và độ mở thƣơng mại .5: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài .6: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và nông nghiệp .7: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và công nghiệp .8: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và lạm phát .9: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và quyền tự do dân sự .10: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và quyền chính trị .11: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và tỷ lệ đi học .12: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và tuổi thọ .13: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và tỷ lệ tử vong ở trẻ em .14: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và giá trị trễ một kì của thuế .15: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và viện trợ .16: Đồ thị tƣơng quan giữa số thu thuế và nợ công . 43 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Danh sách các quốc gia đƣợc lấy dữ liệu phân theo vùng địa lý .3: Tóm tắt các giả thuyết nghiên cứu.1: Mô tả thống kê các biến .2: Ma trận hệ số tƣơng quan .3 Kết quả ƣớc lƣợng bằng phƣơng pháp OLS, FE, RE .4: Kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến .5: Kết quả hồi quy DGMM . 51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT NGHIÊN CỨU Nghiên cứu này đƣợc thực hiện để tìm hiểu về các yếu tố tác động đến phần trăm số thuế thu đƣợc trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của các quốc gia nhóm thu nhập trung bình thấp giai đoạn 2002-2014. Các yếu tố đƣợc tác giả đƣa vào mô hình để kiểm tra mối tƣơng quan với biến phụ thuộc bao gồm giá trị trễ của biến phụ thuộc, GDP bình quân đầu ngƣời, độ mở thƣơng mại, đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, tỷ trọng giá trị gia tăng ngành nông nghiệp trong GDP, tỷ trọng giá trị gia tăng ngành công nghiệp trong GDP, lạm phát, quyền chính trị, quyền tự do dân sự, tỷ lệ đi học, tuổi thọ trung bình, tỷ lệ tử vong ở trẻ em, viện trợ, nợ công. Bộ dữ liệu thỏa tất cả các kiểm định để áp dụng phƣơng pháp DGMM. Kết quả hồi quy cho thấy giá trị trễ của biến phụ thuộc, GDP bình quân đầu ngƣời, độ mở thƣơng mại, đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, tỷ trọng giá trị gia tăng ngành công nghiệp trong GDP, quyền tự do dân sự, tỷ lệ đi học, nợ công có tác động đồng biến với biến phụ thuộc. Ngƣợc lại, tỷ trọng giá trị gia tăng ngành nông nghiệp trong GDP, lạm phát, tuổi thọ trung bình, tỷ lệ tử vong ở trẻ em, viện trợ có tác động nghịch biến với biến phụ thuộc. Nghiên cứu không những khẳng định lại tác động của các biến truyền thống mà còn mở rộng mô hình của Castro và Camarillo (2014) bằng việc thêm vào các yếu tố lạm phát, viện trợ và nợ công. Các biến này đều có tác động có ý nghĩa thống kê đến biến phụ thuộc. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƢƠNG 1: MỞ ĐẦU 1.1 Giới thiệu lý do chọn đề tài Đối với các thể chế Nhà nƣớc, thuế luôn đóng vai trò là nguồn thu chính cho ngân sách các quốc gia để tài trợ cho hoạt động các cơ quan chính quyền, các chƣơng trình chi tiêu của đất nƣớc nhƣ quốc phòng, phúc lợi xã hội, đầu tƣ phát triển… Làm thế nào để tăng số thu thuế, phát triển dựa vào nguồn lực trong nƣớc nƣớc thay vì nguồn viện trợ và nợ nƣớc ngoài là một đề tài đã đƣợc các nhà kinh tế nghiên cứu từ lâu. Có nhiều nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây đã đƣợc tiến hành để xác định các yếu tố có tác động đến số thu thuế đối với các nƣớc đang phát triển, trong đó dữ liệu đƣợc chia thành các mẫu con gồm các nƣớc thu nhập thấp, thu nhập trung bình và thu nhập cao để xem xét. Trải qua vài thập kỷ, các nhà nghiên cứu đã tìm ra nhiều bằng chứng thực nghiệm cho thấy tác động của các yếu tố kinh tế, thể chế, xã hội và các yếu tố khác đến số thu thuế/GDP. Nhƣ vậy, đề tài xác định các yếu tố tác động tới nguồn thu từ thuế và tăng năng lực thuế của các quốc gia vẫn luôn dành đƣợc sự quan tâm của các nhà kinh tế, nhất là đối với các quốc gia đang phát triển. Hầu hết giai đoạn thu thập mẫu của các nghiên cứu này đều trƣớc năm 2007, từ đó đến nay đã có một số quốc gia bƣớc từ nhóm các nƣớc thu nhập thấp sang nhóm các nƣớc thu nhập trung bình nhƣ Bangladesh, Bhutan, Cambodia, Cameroon, Cote d’ivoire, Ghana, India, Kenya, Laos, Mongolia, Moldova, Myanmar, Nigeria, São Tomé and Príncipe, Tajikistan, Uzbekistan, Việt Nam… Vấn đề trên có thể tạo ra những thay đổi nhất định liên quan đến kết quả nghiên cứu. Xuất phát từ thực tiễn nói trên, tác giả thực hiện đề tài: “Các yếu tố tác động đến số thu thuế của các nƣớc thu nhập trung bình thấp” với kì vọng xác định đƣợc chiều hƣớng tác động của các yếu tố đƣợc xem xét đến phần trăm số thu thuế trong tổng sản phẩm nội địa của các quốc gia trong nhóm thu nhập trung bình thấp nói chung và Việt Nam nói riêng. Từ đó, tác giả cũng kì vọng tạo đƣợc nền tảng cho việc ra quyết định liên quan đến chính sách thuế của các cơ quan quản lý các quốc gia nhằm tăng thu ngân sách. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Mục tiêu nghiên cứu - Xác định các yếu tố tác động đến số thu thuế của các nƣớc trong nhóm thu nhập trung bình thấp giai đoạn 2002-2014. - Xác định chiều hƣớng tác động đến số thu thuế của các nƣớc trong nhóm thu nhập trung bình thấp giai đoạn 2002-2014. - Từ kết quả nghiên cứu, góp phần đƣa ra một số gợi ý và khuyến nghị nhằm cải thiện số thu thuế cho các quốc gia trong nhóm thu nhập trung bình thấp nói chung và Việt Nam nói riêng.3 Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi thu thập dữ liệu - Đối tƣợng nghiên cứu: Các quốc gia trong nhóm có thu nhập trung bình thấp theo phân loại của World Bank năm 2017. - Khung thời gian nghiên cứu: Xét trong giai đoạn 2002-2014. - Phạm vi thu thập dữ liệu: Các quốc gia thu nhập trung bình thấp có đầy đủ dữ liệu trên cơ sở dữ liệu của World Bank, Asian Development Bank, Freedomhouse trong giai đoạn 2002-2014.4 Phƣơng pháp nghiên cứu Tác giả sử dụng phƣơng pháp định lƣợng để làm sáng tỏ các vấn đề nghiên cứu. - Phƣơng pháp thống kê mô tả: so sánh kết hợp với các bảng biểu đồ thị để mô tả bộ dữ liệu nghiên cứu. - Phƣơng pháp hồi quy bội đƣợc sử dụng để xác định các yếu tố tác động đến số thu thuế/GDP. Các tham số của mô hình hồi quy đƣợc ƣớc lƣợng bằng phƣơng pháp DGMM (Difference Generalized Method of Moments) thực hiện trên phần mềm STATA 12. Các bƣớc tiến hành nhƣ sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.