Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học khối kinh tế ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích kinh doanh các nhân tố ảnh hưởng tới kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên các trường đại học, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực

• Tác giả: Trần Đại Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Thị Liễu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Tới Kết Quả Nghiên Cứu Khoa Học Của Giảng Viên Các Trường Đại Học Khối Kinh Tế Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Tổng quan nghiên cứu
• 1.3.1. Các lý thuyết nền tảng về các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động nghiên cứu khoa học và kết quả nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Tổng quan các nghiên cứu của nước ngoài về nghiên cứu khoa học trong trường đại học
• 1.3.3. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.3.4. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Khái quát về phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp mới của luận án
• 1.7. Kết cấu của luận án
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIẢNG VIÊN
• 2.1. Nghiên cứu khoa học và kết quả nghiên cứu khoa học
• 2.1.1. Khái niệm về nghiên cứu khoa học
• 2.1.2. Vai trò của nghiên cứu khoa học
• 2.1.3. Phân loại nghiên cứu khoa học
• 2.2. Kết quả nghiên cứu khoa học
• 2.2.1. Khái niệm kết quả nghiên cứu khoa học
• 2.2.2. Đo lường kết quả nghiên cứu khoa học
• 2.2.3. Các tiêu chí và chỉ tiêu đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên trong trường đại học
• 2.3.1. Các nhân tố bên ngoài
• 2.3.2. Các nhân tố bên trong
• 2.3.3. Các nhân tố rào cản
• 2.4. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu
• 3. THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.3. Lựa chọn các biến cho mô hình nghiên cứu
• 3.4. Phát triển và hiệu chỉnh thang đo
• 3.5. Chọn mẫu và phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.6. Phương pháp phân tích dữ liệu nghiên cứu
• 3.6.1. Phân tích dữ liệu định tính
• 3.6.2. Thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp
• 3.6.3. Phân tích dữ liệu sơ cấp
• 3.7. Đạo đức nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Khái quát hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường đại học khối kinh tế
• 4.1.1. Quy định về hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên
• 4.1.2. Kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học của các giảng viên trường đại học khối kinh tế
• 4.1.3. Thành công và hạn chế trong hoạt động khoa học và công nghệ của các trường khối kinh tế
• 4.2. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.3. Phân tích khám phá và đánh giá tính tin cậy của các nhân tố trong mô hình
• 4.3.1. Phân tích khám phá nhân tố với các biến quan sát thuộc nhân tố động lực bên ngoài
• 4.3.2. Phân tích khám phá các nhân tố động cơ bên trong
• 4.3.3. Phân tích khám phá các nhân tố rào cản ảnh hưởng tới kết quả nghiên cứu
• 4.3.4. Phân tích khẳng định nhân tố
• 4.3.5. Điều chỉnh mô hình nghiên cứu
• 4.3.6. Kết quả phân tích tương quan
• 4.3.7. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 5. THẢO LUẬN VÀ HÀM Ý NGHIÊN CỨU
• 5.1. Thảo luận về kết quả nghiên cứu
• 5.2. Đánh giá chung về đội ngũ giảng viên các trường đại học khối kinh tế
• 5.3. Kết quả phân tích định lượng
• 5.4. Giải pháp và kiến nghị đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên trong các trường đại học khối kinh tế
• 5.4.1. Giải pháp đối với đội ngũ giảng viên và các trường đại học
• 5.4.2. Giải pháp đối với các cơ quan quản lý nhà nước
• 5.4.2.1. Đối với Chính phủ
• 5.4.2.2. Đối với các bộ, ngành (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính và các tổ chức liên quan)
• 5.5. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu nghiên cứu

Luận án tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học thuộc khối kinh tế tại Việt Nam. Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu khoa học trong việc phát triển tri thức mới và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Luật Giáo dục 2019 và các văn bản pháp lý khác đã xác định rõ nhiệm vụ nghiên cứu khoa học của các cơ sở giáo dục đại học và giảng viên. Tuy nhiên, vẫn tồn tại khoảng trống trong việc hiểu rõ các yếu tố cụ thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học tại Việt Nam.

1.1 Lý do lựa chọn đề tài

Nghiên cứu khoa học là sứ mệnh trung tâm của các trường đại học, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Các trường đại học không chỉ đào tạo nguồn nhân lực mà còn phải thực hiện nghiên cứu khoa học để phát triển tri thức mới. Tại Việt Nam, mặc dù có nhiều chính sách khuyến khích, kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học vẫn còn hạn chế. Luận án này nhằm xác định và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học thuộc khối kinh tế tại Việt Nam.

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của luận án là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học thuộc khối kinh tế tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể bao gồm phân tích các yếu tố bên trong và bên ngoài, đánh giá tác động của các yếu tố này đến kết quả nghiên cứu khoa học, và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học.

II. Cơ sở lý luận

Luận án dựa trên các lý thuyết nền tảng về nghiên cứu khoa học và kết quả nghiên cứu khoa học. Nghiên cứu khoa học được định nghĩa là quá trình tìm kiếm, phát triển và ứng dụng tri thức mới. Kết quả nghiên cứu khoa học được đo lường thông qua các tiêu chí như số lượng công bố, chất lượng công bố, và tác động của nghiên cứu đến thực tiễn. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu khoa học bao gồm yếu tố bên trong (động lực cá nhân, kỹ năng nghiên cứu) và yếu tố bên ngoài (chính sách hỗ trợ, cơ sở vật chất).

2.1 Khái niệm nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu khoa học là quá trình hệ thống nhằm tạo ra tri thức mới thông qua việc thu thập, phân tích và diễn giải dữ liệu. Trong bối cảnh đại học, nghiên cứu khoa học không chỉ là nhiệm vụ mà còn là yếu tố quyết định vị thế của trường trong hệ thống giáo dục quốc tế.

2.2 Các yếu tố ảnh hưởng

Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu khoa học được chia thành hai nhóm chính: yếu tố bên trong (động lực cá nhân, kỹ năng nghiên cứu) và yếu tố bên ngoài (chính sách hỗ trợ, cơ sở vật chất, môi trường làm việc). Các yếu tố này tương tác với nhau và tác động trực tiếp đến hiệu quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học.

III. Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát và phỏng vấn sâu với giảng viên đại học thuộc khối kinh tế tại Việt Nam. Các biến nghiên cứu được xác định dựa trên cơ sở lý thuyết và thực tiễn. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm phân tích thống kê mô tả, phân tích nhân tố khám phá (EFA), và phân tích hồi quy đa biến.

3.1 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp hỗn hợp, kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng. Dữ liệu định tính được thu thập thông qua phỏng vấn sâu, trong khi dữ liệu định lượng được thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát.

3.2 Phân tích dữ liệu

Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích nhân tố khám phá (EFA), và phân tích hồi quy đa biến. Các kết quả phân tích giúp xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như động lực cá nhân, kỹ năng nghiên cứu, chính sách hỗ trợ, và cơ sở vật chất có ảnh hưởng đáng kể đến kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học. Các yếu tố bên trong như đam mê nghiên cứu và kỹ năng nghiên cứu đóng vai trò quan trọng, trong khi các yếu tố bên ngoài như chính sách hỗ trợ và cơ sở vật chất cũng có tác động lớn.

4.1 Yếu tố bên trong

Các yếu tố bên trong như đam mê nghiên cứu, kỹ năng nghiên cứu, và động lực cá nhân có ảnh hưởng tích cực đến kết quả nghiên cứu khoa học. Giảng viên có đam mê và kỹ năng nghiên cứu tốt thường đạt được kết quả nghiên cứu khoa học cao hơn.

4.2 Yếu tố bên ngoài

Các yếu tố bên ngoài như chính sách hỗ trợ, cơ sở vật chất, và môi trường làm việc cũng có tác động đáng kể. Chính sách hỗ trợ từ nhà trường và cơ sở vật chất hiện đại giúp giảng viên đại học thực hiện nghiên cứu khoa học hiệu quả hơn.

V. Thảo luận và hàm ý nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học thuộc khối kinh tế tại Việt Nam. Các giải pháp bao gồm cải thiện chính sách hỗ trợ, đầu tư cơ sở vật chất, và nâng cao kỹ năng nghiên cứu cho giảng viên đại học.

5.1 Giải pháp đối với giảng viên

Cần nâng cao kỹ năng nghiên cứu và động lực cá nhân của giảng viên đại học thông qua các khóa đào tạo và chương trình hỗ trợ nghiên cứu.

5.2 Giải pháp đối với nhà trường

Nhà trường cần cải thiện chính sách hỗ trợ và đầu tư cơ sở vật chất để tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên đại học thực hiện nghiên cứu khoa học.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và toàn cầu hóa giáo dục đại học, sứ mệnh của các cơ sở giáo dục đại học (GDĐH) không còn dừng lại ở chức năng truyền thụ kiến thức mà đã dịch chuyển mạnh mẽ sang kiến tạo tri thức mới và phục vụ cộng đồng (Brew & Lucas, 2009; Faust, 2013). Các bảng xếp hạng đại học uy tín toàn cầu như THE, QS, ARWU thường dành tỷ trọng từ 20% đến 60% tổng điểm cho năng suất và chất lượng nghiên cứu khoa học (NCKH). Tại Việt Nam, dù Nhà nước đã ban hành các cơ chế điều chỉnh như Luật Giáo dục đại học 2018 và Nghị định số 99/2014/NĐ-CP, hoạt động NCKH tại các trường khối kinh tế vẫn tồn tại khoảng cách lớn so với các trường khối kỹ thuật và công nghệ. Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy trong giai đoạn 2011–2015, tổng số công bố quốc tế cả nước đạt 10.034 bài, nhưng các trường kỹ thuật lớn đã chiếm trên 30% (1.733 bài), trong khi tỷ lệ đề tài/giảng viên ở các trường kinh tế hàng đầu còn rất khiêm tốn: Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) đạt 0,47; Trường Đại học Ngoại thương đạt 0,17; Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) đạt 0,25.

Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh của NCS Trần Đại Hải (Mã số: 9340101, Đại học Kinh tế Quốc dân, 2021) với đề tài "Các nhân tố ảnh hưởng tới kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên các trường đại học khối kinh tế ở Việt Nam" giải quyết khoảng trống nghiên cứu cốt lõi: thiếu vắng mô hình định lượng tích hợp đánh giá đa chiều ảnh hưởng của hệ thống động cơ (nội sinh và ngoại sinh), các rào cản thể chế - hành chính và đặc điểm cá nhân nhà khoa học tới từng cấu phần kết quả NCKH chuẩn hóa.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu được xác định:

• RQ1: Những nhân tố nào thuộc về động cơ bên trong, động cơ bên ngoài, rào cản tổ chức và đặc điểm cá nhân tác động đến hoạt động NCKH của giảng viên khối kinh tế?
• RQ2: Mức độ và chiều hướng tác động của từng nhân tố tới kết quả NCKH tổng hợp và các cấu phần đầu ra (điểm công bố quốc tế ISI/Scopus, điểm tạp chí trong nước, điểm đề tài, điểm viết sách) được lượng hóa như thế nào?
• RQ3: Những giải pháp và hàm ý quản trị nào giúp tháo gỡ rào cản, thúc đẩy động lực nội sinh nhằm nâng cao năng lực NCKH và công bố quốc tế của giảng viên khối kinh tế giai đoạn 2021–2025?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu bao gồm:

• H1: Động cơ bên trong (đam mê nghiên cứu, theo đuổi học thuật, tự chủ và đóng góp xã hội) có tác động thuận chiều (+) tới kết quả NCKH.
• H2: Động cơ bên ngoài (thu nhập tài chính, thăng tiến chức danh/học hàm, uy tín học thuật) có tác động thuận chiều (+) tới kết quả NCKH.
• H3: Các rào cản nghiên cứu (gánh nặng giảng dạy, thủ tục hành chính, cơ sở vật chất và văn hóa nghiên cứu yếu) có tác động ngược chiều (-) tới kết quả NCKH.
• H4: Đặc điểm cá nhân (học vị, chức danh, trình độ ngoại ngữ, kỹ năng định lượng) đóng vai trò tác động tích cực (+) tới xác suất công bố bài báo ISI/Scopus.

Phạm vi khảo sát được triển khai trên 5 trường đại học kinh tế trọng điểm đại diện các vùng miền: Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH), Đại học Thương mại (TMU), Đại học Tài chính - Kế toán (UFA), và Đại học Kinh tế - Luật (UEL - ĐHQG TP.HCM). Khung thời gian dữ liệu thứ cấp bao phủ giai đoạn 2011–2016 (cập nhật đến 2019) và dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2019, định hình các giải pháp chiến lược giai đoạn 2021–2025.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế ghi nhận ba dòng lý thuyết chủ đạo giải thích hành vi học thuật. Dòng thứ nhất dựa trên Lý thuyết Sự hài lòng trong công việc (Creswell, 1986; Judge et al., 2001; C. Abramo, 2014), khẳng định cảm xúc tích cực với môi trường làm việc thúc đẩy năng suất nghiên cứu. Dòng thứ hai xuất phát từ Lý thuyết Cam kết tổ chức (Meyer & Allen, 1991, 1997), phân định ba chiều kích: cam kết tình cảm (Affective commitment), cam kết tiếp tục (Continuance commitment), và cam kết chuẩn mực (Normative commitment). Dòng thứ ba là Lý thuyết Tự quyết định (Self-Determination Theory - SDT) của Ryan & Deci (2000) cùng mô hình ba phần thưởng học thuật của Stephan & Levin (1992) và Alice Lam (2011, 2014): "Ruy băng" (Ribbon - sự vinh danh), "Vàng" (Gold - tài chính), và "Giải đố" (Puzzle - đam mê giải quyết thách thức trí tuệ).

Y văn tồn tại các cuộc tranh luận gay gắt về tác động của các nhân tố cá nhân và ngoại cảnh:

• Tranh luận về độ tuổi và năng suất: Levin & Stephan (1991) lập luận năng suất NCKH tỷ lệ nghịch với độ tuổi, đạt đỉnh ở giai đoạn 40–49 tuổi (Fox, 1983; Kyvik & Teigen, 1996), trong khi các nghiên cứu khác cho thấy sự tích lũy vốn xã hội học thuật giúp học giả lớn tuổi duy trì vai trò chủ nhiệm đề tài lớn.
• Tranh luận về động lực tài chính: Alice Lam (2011) chỉ ra rằng động lực tài chính thuần túy ("Gold") có thể làm suy giảm động lực nội sinh ("Puzzle") đối với các nghiên cứu cơ bản đột phá, ngược lại C. Abramo (2014) tìm thấy tài trợ tài chính là điều kiện tiên quyết cho các nghiên cứu thực nghiệm.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế:

• Florence A. Hamrick (2012) tại Hoa Kỳ chỉ ra rằng sự cân bằng giữa giảng dạy, nghiên cứu và phục vụ phụ thuộc vào sứ mệnh cơ sở đào tạo, trong đó áp lực nghiên cứu lớn thường dẫn đến xung đột thời gian giảng dạy.
• Nghiên cứu của C. Abramo (2014) tại Ý phát hiện tương quan nghịch bất ngờ giữa mức độ hỗ trợ nghiên cứu và mức độ hài lòng khi quy mô nhóm nghiên cứu mở rộng, do sự phân tán quyền tự chủ.

Tại Việt Nam, các công trình của Vũ Cao Đàm (1999), Đào Ngọc Cảnh (2018), và Vũ Văn Tích (2016) chủ yếu tiếp cận theo lăng kính quản lý công và phân tích chính sách định tính. Luận án của NCS Trần Đại Hải định vị chính xác khoảng trống: chuyển từ đánh giá cảm tính sang xây dựng mô hình định lượng liên kết giữa hệ thống động cơ SDT, khung rào cản thể chế và kết quả đầu ra NCKH được lượng hóa bằng thang điểm chuẩn của Hội đồng Giáo sư Nhà nước trong bối cảnh các trường đại học kinh tế của một nền kinh tế chuyển đổi.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Tự quyết định (Self-Determination Theory - SDT) của Ryan & Deci (2000) và khung phân tích động lực học thuật của Alice Lam (2011) vào môi trường giáo dục đại học khối ngành khoa học xã hội tại một quốc gia đang phát triển:

• Chứng minh cơ chế chuyển hóa giữa động cơ bên ngoài và động cơ bên trong: phần thưởng tài chính ("Gold") và danh vị ("Ribbon") chỉ phát huy vai trò kích hoạt ngắn hạn cho các công bố nội địa và đề tài cơ sở; chất lượng nghiên cứu đỉnh cao (ISI/Scopus) hoàn toàn bị chi phối bởi động lực nội sinh ("Puzzle") và tính tự chủ học thuật.
• Bổ sung vào Lý thuyết Cam kết tổ chức (Meyer & Allen, 1997) luận điểm: cam kết chuẩn mực (nghĩa vụ NCKH định mức 1/3 thời gian theo Thông tư 20/2020/TT-BGDĐT) nếu không đi kèm môi trường tự do học thuật sẽ tạo ra hiệu ứng "đối phó học thuật", làm suy giảm chất lượng công bố.

Khung phân tích độc đáo

Mô hình nghiên cứu tích hợp đa chiều ba nhóm biến độc lập tác động lên biến phụ thuộc là Kết quả NCKH:

• Nhóm Động cơ bên trong: Đam mê nghiên cứu; Theo đuổi học thuật; Tự chủ và đóng góp xã hội.
• Nhóm Động cơ bên ngoài: Thu nhập và tài chính; Cơ hội thăng tiến; Uy tín học thuật.
• Nhóm Rào cản nghiên cứu: Rào cản cơ sở vật chất - tài chính; Thiếu kỹ năng và kinh nghiệm; Khối lượng giảng dạy và văn hóa nghiên cứu.
• Biến phụ thuộc đa chiều: Điểm NCKH tổng hợp, Điểm công bố ISI/Scopus, Điểm bài báo trong nước, Điểm đề tài, Điểm sách chuyên khảo/giáo trình, Điểm hướng dẫn sau đại học.
• Điều kiện biên: Phạm vi áp dụng cho giảng viên khối kinh tế, nơi sản phẩm nghiên cứu mang tính vô hình cao và quy chuẩn dữ liệu thực nghiệm phụ thuộc vào bối cảnh thể chế kinh tế chuyển đổi của Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu theo trường phái Thực chứng (Positivism) kết hợp Hiện thực có phê phán (Critical Realism), sử dụng thiết kế phương pháp hỗn hợp (Mixed-Methods Sequential Design):

• Giai đoạn 1 (Định tính khám phá): Phỏng vấn sâu 12 chuyên gia quản lý khoa học và giảng viên cao cấp; hiệu chỉnh hệ thống thang đo nháp (Bảng 3.3, 3.4, 3.5) cho phù hợp với đặc thù quản trị đại học Việt Nam.
• Giai đoạn 2 (Định lượng xác thực): Khảo sát diện rộng bằng bảng hỏi cấu trúc kết hợp thu thập dữ liệu thứ cấp từ phòng Quản lý Khoa học của 5 trường đại học kinh tế.
• Cỡ mẫu: Khảo sát ngẫu nhiên phân tầng 450 giảng viên, thu về 412 phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi 91.5%).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu trải qua 4 bước nghiêm ngặt:

1. Phát triển công cụ đo lường: Thang đo Likert 5 mức độ được chuẩn hóa từ y văn quốc tế (Lam, 2011; Abramo, 2014) và đối chiếu Quy định tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư.
2. Quy tắc quy đổi điểm NCKH chuẩn hóa (Bảng 4.19): Xây dựng thuật toán tính điểm tổng hợp: $$\text{Điểm NCKH} = \sum (\text{Điểm Đề tài}) + \sum (\text{Điểm Công bố Tạp chí}) + \sum (\text{Điểm Sách}) + \sum (\text{Điểm Hướng dẫn SĐH})$$ Trong đó, bài báo ISI/Scopus nhóm Q1/Q2 tính điểm trọng số cao nhất (tương đương 2.0 - 3.0 điểm/bài); bài báo tạp chí chuyên ngành trong nước thuộc danh mục HĐGSNN tính từ 0.5 - 1.0 điểm/bài.
3. Kiểm định độ tin cậy và giá trị: Kiểm tra độ tin cậy nhất quán nội tại bằng Cronbach's Alpha ($\alpha \ge 0.70$); Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với phép trích Principal Axis Factoring và phép quay Promax; Phân tích nhân tố khẳng định (CFA) nhằm thẩm định giá trị hội tụ (AVE > 0.50, CR > 0.70) và giá trị phân biệt.
4. Kiểm soát độ lệch phương sai chung (CMV): Sử dụng kỹ thuật Harman's single-factor test nhằm đảm bảo biến giải thích đầu tiên không chiếm trên 40% tổng phương sai trích.

Data và phân tích

Đặc điểm mẫu khảo sát ghi nhận:

• Giảng viên có trình độ Tiến sĩ chiếm 38.6%, Thạc sĩ chiếm 56.8%, chức danh PGS/GS chiếm 11.2%.
• Trình độ ngoại ngữ: 42.5% giảng viên tự đánh giá thông thạo tiếng Anh học thuật phục vụ viết bài báo quốc tế; 31.8% sử dụng thành thạo phần mềm xử lý định lượng (SPSS, Stata, AMOS).
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 24.0 và AMOS 24.0 để thực hiện phân tích thống kê mô tả, tương quan Pearson, Hồi quy tuyến tính bội OLS cho các biến điểm số, và Hồi quy Logistic nhị phân (Binary Logistic Regression) để ước lượng xác suất công bố bài báo ISI/Scopus ($Y=1$ nếu có công bố ISI/Scopus, $Y=0$ nếu không có).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

• Phát hiện 1: Động cơ nội sinh là xung lực quyết định chất lượng học thuật đỉnh cao. Kết quả hồi quy bội khẳng định nhân tố "Đam mê nghiên cứu" ($\beta = 0.342, p < 0.001$) và "Theo đuổi học thuật" ($\beta = 0.285, p < 0.001$) có hệ số tác động mạnh nhất đến điểm NCKH tổng hợp và đặc biệt là điểm công bố bài báo quốc tế danh mục ISI/Scopus.
• Phát hiện 2: Động cơ tài chính thuần túy có tác động phân hóa. Động cơ tài chính và thăng tiến chức danh tác động có ý nghĩa thống kê tới điểm đề tài cấp cơ sở và bài báo trong nước ($\beta = 0.215, p < 0.01$), nhưng không có ý nghĩa thống kê thúc đẩy công bố ISI/Scopus đỉnh cao nếu thiếu vắng năng lực chuyên môn và đam mê học thuật.
• Phát hiện 3: Tác động kìm hãm tiêu cực của gánh nặng giảng dạy và rào cản hành chính. Khối lượng giảng dạy vượt giờ ($\beta = -0.268, p < 0.001$) cùng với sự phức tạp của thủ tục tài chính - hành chính là "điểm nghẽn" triệt tiêu thời gian nghiên cứu.
• Phát hiện 4: Kỹ năng phương pháp và ngoại ngữ quyết định xác suất công bố quốc tế. Mô hình hồi quy Logistic chỉ ra rằng giảng viên có kỹ năng xử lý dữ liệu định lượng chuyên sâu có tỷ lệ chênh (Odds Ratio - OR) công bố ISI/Scopus cao gấp 3.45 lần ($p < 0.001$), và thành thạo ngoại ngữ chuyên ngành làm tăng xác suất công bố lên 4.12 lần ($p < 0.001$) so với nhóm không thành thạo.

Trích dẫn minh chứng từ dữ liệu khảo sát và văn bản thực tế trong luận án:

Dẫn chứng 1 (Báo cáo Bộ GD&ĐT, tr. 6): "Việc phân bổ kinh phí sự nghiệp khoa học và công nghệ chưa hợp lý, chủ yếu dựa vào số cấp ban đầu, không gắn với sản phẩm đầu ra và theo số lượng cán bộ nghiên cứu... Cách thức phân bổ kinh phí thể hiện tính bình quân chủ nghĩa, chưa thực sự tính đến các khía cạnh hiệu quả sử dụng kinh phí."

Dẫn chứng 2 (Trích phát biểu chuyên gia, tr. 8): "Kinh phí thực sự cho NCKH tại trường đại học rất hạn chế, đôi khi giáo viên chỉ coi NCKH là điều kiện bắt buộc phải hoàn thành... có tình trạng đối phó trong NCKH."

Dẫn chứng 3 (Thủ tục hành chính đề tài cấp Bộ, tr. 7): "Theo Thông tư số 11/2016/TT-BGDĐT... tính đến thời điểm họp nghiệm thu đề tài, chủ đề tài phải hoàn thành tổng cộng 29 mẫu biểu."

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Xác lập mô hình dung hợp giữa SDT và lý thuyết rào cản thể chế trong quản trị đại học tại thị trường mới nổi; phân tách ranh giới rõ rệt giữa cơ chế thúc đẩy năng suất nghiên cứu bề rộng (domestic outputs) và chất lượng nghiên cứu chiều sâu (international peer-reviewed outputs).
• Về phương pháp luận: Chuẩn hóa thành công bộ công cụ đo lường tích hợp điểm số NCKH dựa trên khung đánh giá của Hội đồng Giáo sư Nhà nước kết hợp chuẩn mực thư mục trắc lượng quốc tế (Bibliometrics).
• Về thực tiễn quản trị trường đại học:
  • Tái cấu trúc phân bổ thời gian làm việc: Thực thi nghiêm túc cơ chế giảm giờ dạy đối với các giảng viên chủ trì công bố quốc tế và đề tài cấp cao.
  • Xây dựng các Nhóm nghiên cứu mạnh (Research Groups) gắn với tự do học thuật và cơ chế thưởng theo sản phẩm đầu ra thay vì chia đều kinh phí ban đầu.
• Về chính sách quản lý nhà nước (Bộ GD&ĐT, Bộ KH&CN, Bộ Tài chính):
  • Cắt giảm thủ tục hành chính: Bãi bỏ quy trình rườm rà 29 biểu mẫu, chuyển sang cơ chế quản lý khoán chi tài chính đến sản phẩm cuối cùng tương tự Quỹ NAFOSTED.
  • Đẩy mạnh liên kết Đại học - Doanh nghiệp (U-I Linkages) theo Nghị định 99/2014/NĐ-CP nhằm đa dạng hóa nguồn tài trợ ngoài ngân sách nhà nước (hiện chỉ chiếm 1.7% NSNN).

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn ghi nhận 4 giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn không gian mẫu: Dữ liệu tập trung tại 5 trường đại học khối kinh tế trọng điểm; chưa khảo sát diện rộng các khoa kinh tế thuộc các trường đại học địa phương hoặc đại học đa ngành, dẫn đến tính đại diện bị hạn chế một phần.
2. Giới hạn thiết kế dữ liệu cắt ngang (Cross-sectional Data): Dữ liệu thu thập tại một thời điểm chưa phản ánh trọn vẹn sự biến thiên năng suất NCKH theo chu kỳ sự nghiệp (career lifecycle) dài hạn của giảng viên.
3. Giới hạn đo lường tác động nghiên cứu: Chưa tích hợp các chỉ số trắc lượng thế hệ mới (Altmetrics) như số lượt trích dẫn (citations), chỉ số H-index cá nhân, lượt tải, và chuyển giao chính sách thực tế.
4. Vấn đề nội sinh (Endogeneity): Mối quan hệ hai chiều giữa chức danh/học hàm và năng suất nghiên cứu chưa được kiểm soát triệt để bằng các biến công cụ (Instrumental Variables).

Chương trình nghiên cứu tương lai định hướng:

• Mở rộng mẫu nghiên cứu dạng chuỗi thời gian bảng (Panel Data) theo dõi hành vi NCKH trong giai đoạn 5–10 năm.
• Mở rộng sang các lĩnh vực khoa học xã hội khác (Luật học, Khoa học quản lý, Xã hội học) để kiểm định tính khái quát hóa của thang đo.
• Ứng dụng kỹ thuật phân tích cấu trúc tuyến tính SEM-PLS và phân tích cấu hình định tính so sánh (fsQCA) để khám phá các tổ hợp điều kiện tạo nên nhà nghiên cứu xuất sắc.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo nền tảng cho các nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý giáo dục và Quản lý khoa học công nghệ; tạo tiền đề xuất bản các công trình quốc tế về năng suất học thuật tại Đông Nam Á.
• Ảnh hưởng chính sách cấp Bộ: Cung cấp luận cứ thực nghiệm phục vụ việc sửa đổi Thông tư 20/2020/TT-BGDĐT và hoàn thiện cơ chế tự chủ đại học theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
• Lợi ích xã hội: Thúc đẩy môi trường học thuật trung thực, nâng cao chất lượng phản biện chính sách kinh tế vĩ mô của các trường đại học, đóng góp vào chiến lược phát triển kinh tế tri thức quốc gia.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tiếp cận phương pháp thiết kế nghiên cứu hỗn hợp chuẩn mực, bộ thang đo đã kiểm định độ tin cậy và cách tiếp cận trắc lượng khoa học.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Nhận thức rõ cấu trúc động lực cá nhân, định hướng tích lũy phương pháp định lượng và ngoại ngữ để vượt qua rào cản công bố quốc tế.
• Lãnh đạo và nhà quản lý cơ sở GDĐH: Ứng dụng bộ giải pháp tái cấu trúc định mức lao động, thiết kế chính sách đãi ngộ dựa trên thành quả (merit-based incentives) và kiến tạo văn hóa nghiên cứu.
• Các nhà hoạch định chính sách giáo dục: Có căn cứ xác thực để cải cách thủ tục tài chính, cơ chế đặt hàng nghiên cứu và phân bổ nguồn lực công hiệu quả.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Luận án mở rộng Lý thuyết Tự quyết định (Self-Determination Theory - SDT) của Ryan & Deci (2000) kết hợp mô hình phần thưởng học thuật của Alice Lam (2011) bằng cách chứng minh thực nghiệm rằng: trong bối cảnh các trường kinh tế tại Việt Nam, các động cơ bên ngoài ("Gold", "Ribbon") chỉ kích thích năng suất công bố bài báo nội địa và đề tài cấp thấp; chất lượng nghiên cứu đạt chuẩn ISI/Scopus hoàn toàn phụ thuộc vào mức độ nội tâm hóa của đam mê khoa học ("Puzzle") và tính tự chủ học thuật.

2. Điểm mới về phương pháp luận nghiên cứu so với các công trình trước đây tại Việt Nam?

Khác với các nghiên cứu định tính thuần túy trước đây (Vũ Cao Đàm, 1999; Đào Ngọc Cảnh, 2018), luận án tiên phong xây dựng thuật toán lượng hóa kết quả NCKH dựa trên chuẩn hóa khung điểm Hội đồng Giáo sư Nhà nước kết hợp phân tích đa biến: EFA, CFA kiểm định giá trị hội tụ/phân biệt, OLS hồi quy từng cấu phần điểm số và Binary Logistic Regression dự báo xác suất công bố ISI/Scopus.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?

Động cơ tài chính và thăng tiến chức vụ không có tương quan thuận chiều có ý nghĩa thống kê đối với số lượng bài báo ISI/Scopus đỉnh cao. Ngược lại, khối lượng giờ giảng dạy vượt mức và thủ tục thanh quyết toán hành chính rườm rà (29 biểu mẫu) đóng vai trò là "lực cản triệt tiêu" mạnh nhất đối với năng suất nghiên cứu của giảng viên.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) rõ ràng không?

Toàn bộ bảng hỏi khảo sát, ma trận thang đo, quy tắc tính điểm quy đổi NCKH (Bảng 4.19), hệ số Cronbach's Alpha và tiêu chuẩn chọn mẫu tại 5 trường đại học đều được trình bày minh bạch, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lập mô hình tại các khối trường đại học khác.

5. Lộ trình phát triển nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình như thế nào?

Xây dựng cơ sở dữ liệu bảng theo dõi sự nghiệp khoa học của giảng viên trong 10 năm; tích hợp các tiêu chí đánh giá phi truyền thống (Altmetrics, Patent, chuyển giao tư vấn chính sách) và mở rộng so sánh đa quốc gia trong khối ASEAN.

Kết luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về năng suất nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học thông qua lăng kính Lý thuyết Tự quyết định và Lý thuyết Cam kết tổ chức.
2. Xây dựng và kiểm định thành công mô hình nghiên cứu tích hợp đánh giá ảnh hưởng đồng thời của 3 nhóm nhân tố: Động cơ nội sinh, Động cơ ngoại sinh, và Rào cản thể chế - hành chính.
3. Lượng hóa cụ thể tác động của từng nhân tố: đam mê nghiên cứu ($\beta = 0.342$) là động lực lớn nhất; khối lượng giảng dạy ($\beta = -0.268$) là rào cản lớn nhất; ngoại ngữ và kỹ năng định lượng tăng xác suất công bố ISI/Scopus từ 3.45 đến 4.12 lần.
4. Minh chứng thực trạng "nghẽn mạch" hành chính thông qua bằng chứng 29 biểu mẫu đề tài cấp Bộ và tỷ lệ đầu tư ngân sách cho giáo dục đại học chỉ chiếm 1.7% NSNN.
5. Đề xuất hệ thống 7 nhóm giải pháp đồng bộ giai đoạn 2021–2025: thực thi tự do học thuật, khoán chi tài chính đến sản phẩm cuối cùng, xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh, và thúc đẩy văn hóa công bố quốc tế.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu liên ngành mới về quản trị nguồn nhân lực học thuật và chuyển đổi số trong giáo dục đại học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1. Lý do lựa chọn đề tài Trường đại học có vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển của xã hội hiện đại. Mặc dù các trường đại học có thể có những thông điệp về sứ mệnh cụ thể của mình khác nhau nhưng theo truyền thống, trường đại học luôn phải đảm bảo 3 sứ mệnh quan trọng là (1) chuyển giao tri thức; (2) kiến tạo hay phát triển tri thức khoa học mới và (3) phụng sự xã hội với vai trò như một trung tâm văn hóa, trung tâm học thuật thực hiện chức năng phản biện các chính sách xã hội, chính sách công của chính phủ.

Việc kiến tạo tri thức hay phát triển tri thức mới là nhiệm vụ trọng tâm của trường đại học, nó giúp phân biệt trường đại học và trường đào tạo nghề. Nếu trường đại học chỉ thực hiện chức năng là nơi chuyển giao, phân phối tri thức như các hoạt động giảng dạy đơn thuần thì không được xem là một đại học đúng nghĩa. Ở khía cạnh chuyển giao, phân phối tri thức, trường đại học là một trung tâm đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và phát triển của đất nước. Việc chuyển giao tri thức được thực hiện thông qua hoạt động giảng dạy của giảng viên, các kiến thức, kinh nghiệm được truyền thụ cho sinh viên và người học.

Ở khía cạnh kiến tạo tri thức mới, trường đại học phải là nơi tiên phong thực hiện các nghiên cứu khoa học (NCKH) nhằm phát triển tri thức mới đóng góp vào sự hiểu biết của con người về thế giới tự nhiên và xã hội. Việc phát triển tri thức mới không thể tách rời khỏi hoạt động NCKH. Ở vai trò phụng sự xã hội, trường đại học không đơn thuần chỉ là nơi truyền thụ kiến thức và NCKH, các trường đại học hiện đại còn là một trung tâm văn hóa, nơi bảo vệ tự do học thuật thực hiện chức năng phản biện xã hội, phản biện chính sách một cách độc lập để thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Trong thời gian gần đây, các trường đại học Việt Nam cũng chịu sự ảnh hưởng của hệ thống giáo dục đại học của các nước tiên tiến thông qua quá trình toàn cầu hoá (Nguyen, 2015).

Đặc biệt, các trường đại học Việt Nam trong nhiều lĩnh vực cũng chịu ảnh hưởng bởi các mô hình đại học nghiên cứu từ các nước phát triển như các mô hình đại học ở Mỹ hay Úc. Theo đó, các trường đại học phải là nơi tạo ra và phổ biến tri thức thông qua các kết quả nghiên cứu (Brew & Lucas, 2009; Faust, 2013). Trường đại học không chỉ cung cấp nguồn lực lao động có trình độ cao cho xã hội, đáp ứng yêu cầu cao của quá trình thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước mà còn phục vụ nhiều vai trò xã hội. Các trường đại học gắn kết chặt chẽ với cộng đồng, với các cơ sở giáo dục đại học trong nước và quốc tế.

Vì vậy, các trường đại học đóng vai trò Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh 2 quan trọng trong việc giải quyết những vấn đề cấp bách của quốc gia hay các vấn đề toàn cầu thông qua các hoạt động nghiên cứu và chuyển giao tri thức của mình (Nguyen, 2015). Sự tồn tại của các trường đại học với chất lượng nghiên cứu cao thường được xem là một chỉ số cho thấy quốc gia đó có chất lượng giáo dục cao và thường có vị trí cao trong các đánh giá hệ thống thống giáo dục nói chung và hệ thống giáo dục đại học nói riêng. Nghiên cứu khoa học là sứ mệnh trung tâm của bất kỳ trường đại học nào. Hoạt động NCKH là một trong những yếu tố để phân biệt một đại học đúng nghĩa hay một trường đào tạo nghề.

Trường đại học không chỉ đào tạo ra những con người biết làm việc (con người công cụ) mà còn là nơi đào tạo những cá nhân tinh hoa (elite). Do hoạt động NCKH là trọng tâm của tất cả các trường đại học nên trong phần lớn các bảng xếp hạng đại học trên thế giới (THE, QS, Giao thông Thượng Hải…) đều cho điểm trọng số NCKH rất cao trong các chỉ tiêu xếp hạng đại học. Thông thường, trọng số cho nghiên cứu (số lượng và phẩm chất) đóng góp từ 20 đến 60% điểm đánh giá xếp hạng tùy vào từng bảng xếp hạng. Do đó, muốn quá trình quốc tế hóa diễn ra thành công, các trường đại học vươn ra thế giới để tham gia vào hệ thống xếp hạng đại học quốc tế thì các trường đại học bắt buộc phải đầu tư cho hoạt động NCKH.

Ở góc độ cá nhân, với tư cách là thành viên của tổ chức nơi mình làm việc hoặc cộng tác, các giảng viên đại học ngoài việc giảng dạy đương nhiên có trách nhiệm tham gia NCKH. Ngoài ra, cùng với sự hình thành và phát triển của xã hội tri thức, các giảng viên không chỉ bó hẹp hoạt động của mình trong khuôn khổ của trường đại học mà còn phải vươn xa hơn thông qua hoạt động phục vụ xã hội (social service) – một khái niệm được đề cập nhiều trong thời gian gần đây dưới tên gọi có tính tu từ là “sứ mạng thứ ba” (third mission). Trong bài viết của mình đóng góp cho cuốn chuyên khảo “Sự phù hợp của công việc hàn lâm nhìn từ góc độ so sánh” (William K. Cummings và Ulrich Teichler, 2015), giáo sư Soo Jeung Lee từ Đại học quốc gia Xơ- un đã viết: “Chức năng của trường đại học đã thay đổi trong xã hội tri thức hiện nay và đã mở rộng ra ngoài mục tiêu giáo dục ban đầu của nó, các trường đại học ngày nay tập trung nhiều vào hoạt động nghiên cứu và được trông chờ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và xã hội.

Vai trò của đội ngũ giảng viên cũng trở nên phức hợp hơn do sứ mạng thứ ba của các trường đại học về đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội được nhấn mạnh hơn bao giờ hết…”. Ở Việt Nam, hệ thống văn bản pháp luật đã nêu rõ nhiệm vụ NCKH của cơ sở giáo dục và giảng viên. Luật giáo dục 2019, Điều 19 nêu rõ: “Hoạt động khoa học và công nghệ là một nhiệm vụ của cơ sở giáo dục”, và “Cơ sở giáo dục tự triển khai hoặc phối hợp với tổ chức khoa học và công nghệ, cơ sở Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh 3 sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong việc đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”. Điều 55, Luật Giáo dục đại học 2012 (sửa đổi năm 2018) có nêu một trong những nhiệm vụ và quyền của giảng viên là “Nghiên cứu, phát triển ứng dụng khoa học và chuyển giao công nghệ, bảo đảm chất lượng đào tạo”.

Các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Giáo dục đại học (các nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ, thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo) về quy định chế độ làm việc đối với giảng viên, giảng viên đã ấn định cụ thể số giờ giảng dạy, giờ NCKH của giảng viên theo các mức độ khác nhau tùy theo ngạch bậc và học hàm, học vị. Chẳng hạn, theo Thông tư số 47/2014/TT-BGDĐT ngày 31/12/2014 và mới đây là Thông tư số 20/2020/TT-BGDĐT ngày 27/7/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chế độ làm việc của giảng viên thì giảng viên phải dành ít nhất 1/3 tổng quỹ thời gian làm việc trong năm học để làm nhiệm vụ NCKH. Nhận thức rõ vai trò quan trọng của khoa học và công nghệ trong phát triển kinh tế - xã hội, ngay từ đầu những năm 1980, Đảng và Nhà nước đã xác định phát triển khoa học và công nghệ là quyết sách hàng đầu, khoa học và công nghệ là động lực của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát triển bền vững đất nước, trong đó các cơ sở giáo dục đại học (cơ sở GDĐH) đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra nguồn tri thức mới cho sự phát triển của xã hội, cũng là nơi tập trung nguồn nhân lực trình độ cao, cung cấp lượng lớn cán bộ nghiên cứu, cán bộ kỹ thuật cho xã hội; từ đó đã có nhiều chính sách nhằm thúc đẩy, khuyến khích phát triển hoạt động khoa học và công nghệ trong cơ sở GDĐH. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII khẳng định, Việt Nam cần “phát huy và tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ quốc gia, tập trung đầu tư phát triển một số viện khoa học công nghệ, các trường đại học cấp quốc gia”.

Quyết định số 418/QĐ-TTg ngày 11/4/2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ giai đoạn 2011-2020 cũng khẳng định, cần “nâng cao năng lực của các trường đại học về nghiên cứu cơ bản”. Đề án Tái cơ cấu ngành khoa học công nghệ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 (ban hành theo Quyết định số 2245/QĐ-TTg ngày 11/12/2015 của Thủ tướng Chính phủ) nêu rõ sự cần thiết “Phát triển và phát huy đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong cơ sở GDĐH, xây dựng các nhóm nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ mạnh phục vụ giải quyết các vấn đề thực tiễn của nền kinh tế”; “Khuyến khích doanh nghiệp thành lập các phòng thí nghiệm, kết nối với hệ thống phòng thí nghiệm thuộc các viện nghiên cứu, trường đại học”. Nghị định số 99/2014/NĐ-CP ngày 25/10/2014 của Chính phủ đã quy định chi tiết việc đầu tư phát triển tiềm lực và khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ trong cơ sở GDĐH. Bên cạnh các văn bản pháp lý đã nêu Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh 4 trên, Thủ tướng Chính phủ còn ban hành nhiều văn bản khác liên quan đến phát triển khoa học và công nghệ 1.

Là văn bản trực tiếp điều chỉnh hoạt động của các cơ sở GDĐH, Luật Giáo dục đại học năm 2018 nêu rõ trách nhiệm của nhà nước về phát triển khoa học và công nghệ, với chủ trương: (i) Nhà nước tập trung đầu tư phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ, tạo cơ chế, chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trong cơ sở GDĐH phục vụ phát triển đất nước; ưu tiên phát triển một số ngành, lĩnh vực đạt trình độ nghiên cứu ngang tầm khu vực và quốc tế; và (ii) Chính phủ quy định về hoạt động khoa học và công nghệ trong cơ sở GDĐH.