Luận văn thạc sĩ về các yếu tố tác động đến mức độ đô la hóa tài chính ở các nước ASEAN 6

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh các yếu tố tác động đến mức độ đô la hóa tài chính bằng chứng thực nghiệm ở các nước thuộc khu, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Trọng An
• Người hướng dẫn: Gs. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng
• Đề tài: Các yếu tố tác động đến mức độ đô la hoá tài chính- Bằng chứng thực nghiệm ở các nước thuộc khu vực ASEAN + 6
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4. CẤU TRÚC BÀI NGHIÊN CỨU
• 5. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 5.1. Đô la hóa tài chính
• 5.2. Tác động của đô la hoá tài chính đến một quốc gia
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về đô la hóa tài chính ở ASEAN 6

Đô la hóa tài chính là một hiện tượng ngày càng phổ biến trong các nền kinh tế ASEAN 6. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính mà còn tác động đến chính sách tiền tệ của các quốc gia trong khu vực. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố tác động đến mức độ đô la hóa tài chính, từ đó đưa ra những gợi ý chính sách phù hợp.

1.1. Định nghĩa và khái niệm đô la hóa tài chính

Đô la hóa tài chính được định nghĩa là việc sử dụng đồng ngoại tệ, đặc biệt là đồng USD, trong các giao dịch tài chính. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), khi tỷ lệ tiền gửi bằng ngoại tệ trên tổng cung tiền M2 vượt quá 30%, nền kinh tế được coi là có mức độ đô la hóa cao.

1.2. Tình hình đô la hóa tài chính ở ASEAN 6

Các quốc gia trong ASEAN 6 như Việt Nam, Thái Lan, và Malaysia đang đối mặt với tình trạng đô la hóa tài chính. Sự gia tăng sử dụng đồng USD trong giao dịch hàng hóa và dịch vụ đã tạo ra những thách thức cho chính sách tiền tệ và ổn định tài chính.

II. Các yếu tố tác động đến đô la hóa tài chính ở ASEAN 6

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến mức độ đô la hóa tài chính ở các quốc gia ASEAN 6. Các yếu tố này bao gồm lạm phát, nợ công, và chất lượng thể chế. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các biện pháp hiệu quả để kiểm soát tình trạng đô la hóa.

2.1. Tác động của lạm phát đến đô la hóa

Lạm phát cao thường dẫn đến việc người dân tìm kiếm sự ổn định tài chính bằng cách chuyển sang sử dụng đồng ngoại tệ. Nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đô la hóa ở các quốc gia ASEAN 6.

2.2. Tác động của nợ công đến đô la hóa

Nợ công cao có thể làm giảm niềm tin của người dân vào đồng nội tệ, dẫn đến việc gia tăng sử dụng đồng ngoại tệ. Các quốc gia có tỷ lệ nợ công cao thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát tình trạng đô la hóa.

2.3. Chất lượng thể chế và đô la hóa

Chất lượng thể chế, bao gồm sự minh bạch và trách nhiệm của chính phủ, có tác động lớn đến mức độ đô la hóa. Các quốc gia có thể chế yếu kém thường gặp khó khăn trong việc duy trì niềm tin của công chúng vào đồng nội tệ.

III. Phương pháp nghiên cứu đô la hóa tài chính ở ASEAN 6

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy GMM để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố tác động và mức độ đô la hóa tài chính. Mô hình này cho phép kiểm tra các biến động theo thời gian và xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến đô la hóa.

3.1. Mô hình hồi quy GMM trong nghiên cứu

Mô hình hồi quy GMM được sử dụng để phân tích dữ liệu bảng động, cho phép kiểm tra mối quan hệ giữa các biến trong thời gian dài. Phương pháp này giúp xác định các yếu tố tác động đến đô la hóa một cách chính xác.

3.2. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức và nghiên cứu trước đây, bao gồm các chỉ số kinh tế vĩ mô và thông tin về nợ công, lạm phát, và chất lượng thể chế của các quốc gia ASEAN 6.

IV. Kết quả nghiên cứu về đô la hóa tài chính ở ASEAN 6

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát và nợ công có tác động mạnh mẽ đến mức độ đô la hóa tài chính ở các quốc gia ASEAN 6. Ngoài ra, chất lượng thể chế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tình trạng đô la hóa.

4.1. Kết quả hồi quy GMM cho ASEAN 6

Kết quả hồi quy cho thấy rằng lạm phát có mối quan hệ tích cực với mức độ đô la hóa. Tỷ lệ nợ công cao cũng được xác định là yếu tố chính dẫn đến tình trạng đô la hóa kéo dài.

4.2. So sánh giữa các quốc gia trong ASEAN 6

Các quốc gia trong ASEAN 6 có mức độ đô la hóa khác nhau. Việt Nam và Thái Lan cho thấy sự tương đồng trong tác động của lạm phát và nợ công đến đô la hóa, trong khi Malaysia có mức độ đô la hóa thấp hơn.

V. Kết luận và gợi ý chính sách cho đô la hóa tài chính ở ASEAN 6

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc kiểm soát lạm phát và nợ công là rất quan trọng để hạn chế tình trạng đô la hóa tài chính. Các nhà hoạch định chính sách cần chú trọng đến việc cải thiện chất lượng thể chế để tăng cường niềm tin của công chúng vào đồng nội tệ.

5.1. Gợi ý chính sách để hạn chế đô la hóa

Các chính sách cần tập trung vào việc kiểm soát lạm phát và nợ công, đồng thời cải thiện chất lượng thể chế để tăng cường niềm tin của người dân vào đồng nội tệ.

5.2. Tương lai của đô la hóa tài chính ở ASEAN 6

Tương lai của đô la hóa tài chính ở ASEAN 6 phụ thuộc vào khả năng kiểm soát lạm phát và nợ công, cũng như sự cải thiện chất lượng thể chế. Các quốc gia cần có những biện pháp đồng bộ để đối phó với tình trạng này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đô la hóa tài chính là một hiện tượng kinh tế vĩ mô phổ biến tại các nền kinh tế đang phát triển trong quá trình hội nhập quốc tế. Tại khu vực ASEAN + 6 giai đoạn 2000–2013, tỷ lệ đô la hóa tài chính trung bình duy trì ở mức xấp xỉ 20%, trong đó ghi nhận sự phân hóa sâu sắc khi Campuchia đạt đỉnh trên 98% vào năm 2007, trong khi Malaysia duy trì mức rất thấp dưới 1%. Mặc dù việc sử dụng ngoại tệ giúp giảm thiểu chi phí giao dịch quốc tế và mở rộng khả năng tiếp cận vốn, hiện tượng này tiềm ẩn nhiều tổn thất nghiêm trọng đối với nền kinh tế nội địa, bao gồm sự xói mòn quyền tự chủ chính sách tiền tệ, suy giảm nguồn thu từ thuế đúc tiền (seigniorage) và vô hiệu hóa vai trò người cho vay cuối cùng của ngân hàng trung ương.

Vấn đề cốt lõi mà luận văn giải quyết là xác định các nhân tố thúc đẩy và duy trì tính dai dẳng của hiện tượng đô la hóa tài chính ngay cả khi các biến số vĩ mô như lạm phát đã được kiểm soát. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: lượng hóa mức độ đô la hóa tài chính tại 15 quốc gia ASEAN + 6; kiểm định tác động của các nhóm biến lạm phát, nợ công, thể chế quốc gia và các biến kiểm soát vĩ mô; so sánh mức độ tác động giữa khối ASEAN, Việt Nam so với toàn khu vực; và đề xuất lộ trình giải pháp chính sách cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở định lượng giúp các cơ quan quản lý đánh giá tính hiệu quả của đề án chống đô la hóa, giảm thiểu rủi ro tỷ giá và tái thiết lập vị thế vững chắc cho đồng nội tệ trong hệ thống tài chính quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận hiện tượng đô la hóa tài chính dựa trên bốn nền tảng lý thuyết kinh tế hiện đại:

• Quan điểm thay thế tiền tệ (Currency Substitution): Khởi xướng bởi Calvo và Rodriguez (1977), lý thuyết này lập luận rằng lạm phát cao và sự mất giá liên tục của đồng nội tệ thúc đẩy cư dân chuyển đổi phương tiện thanh toán và đơn vị tính toán sang ngoại tệ mạnh như đồng USD nhằm bảo toàn giá trị tài sản.
• Quan điểm thể chế (Institutional View): Phát triển từ nghiên cứu của Savastano (1992) và Honig (2009), quan điểm này chỉ ra rằng chất lượng thể chế yếu kém làm suy giảm mức độ tín nhiệm của công chúng vào các cam kết kinh tế dài hạn của chính phủ. Khi người dân lo sợ chính sách tài khóa thiếu minh bạch hoặc rủi ro tịch biên tài sản, họ sẽ tìm đến các tài sản định danh bằng ngoại tệ như một kênh trú ẩn an toàn. Luận văn sử dụng 6 chỉ số quản trị toàn cầu (Worldwide Governance Indicators - WGI) của Ngân hàng Thế giới để đo lường khía cạnh này.
• Quan điểm thất bại thị trường (Market Failure View): Dựa trên mô hình của Broda và Levy-Yeyati (2006), cách tiếp cận này lý giải mối tương quan dương giữa rủi ro vỡ nợ quốc gia, tỷ lệ nợ công trên GDP và mức độ đô la hóa. Sự bất cân xứng thông tin và bảo lãnh ngầm của chính phủ tạo ra động cơ vay mượn bằng ngoại tệ, làm gia tăng rủi ro hệ thống tài chính.
• Quan điểm danh mục đầu tư (Portfolio View - MVP): Phát triển bởi Ize và Levy-Yeyati (2003) dựa trên mô hình CAPM, lý thuyết này xác định tỷ trọng tối ưu của tiền gửi ngoại tệ thông qua Danh mục phương sai tối thiểu (Minimum Variance Portfolio - MVP). Tỷ lệ đô la hóa cân bằng phụ thuộc trực tiếp vào phương sai của lạm phát, phương sai của tỷ giá hối đoái thực và hiệp phương sai giữa hai biến số này.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu bảng động gồm 15 quốc gia thuộc khu vực ASEAN + 6 (bao gồm 10 quốc gia ASEAN cùng với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc và New Zealand) trong giai đoạn 14 năm từ năm 2000 đến năm 2013, tạo ra tổng cộng 210 quan sát. Dữ liệu được trích xuất từ các nguồn chính thống: Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) và Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (WEO) của IMF, cơ sở dữ liệu WGI của Ngân hàng Thế giới, chỉ số độ mở vốn Chinn-Ito (KAOPEN) và bảng xếp hạng tín nhiệm quốc gia từ Moody’s.

Về phương pháp phân tích, luận văn lựa chọn mô hình hồi quy GMM sai phân một bước (Difference GMM - DGMM) do Arellano và Bond (1991) phát triển. Lý do lựa chọn DGMM là vì mô hình nghiên cứu có sự xuất hiện của biến trễ bậc một của đô la hóa tài chính đóng vai trò biến giải thích, gây ra hiện tượng tự tương quan và nội sinh nghiêm trọng nếu sử dụng phương pháp OLS cổ điển hay mô hình tác động cố định (Fixed Effects). Phương pháp DGMM sử dụng sai phân bậc nhất để loại trừ triệt để các tác động cố định đơn lẻ bất biến theo thời gian của từng quốc gia, đồng thời sử dụng các biến trễ từ 1 đến 2 kỳ của các biến nội sinh làm biến công cụ. Độ tin cậy của mô hình được kiểm chứng nghiêm ngặt qua kiểm định Sargan về tính hợp lệ của biến công cụ ngoại sinh và kiểm định Arellano-Bond AR(2) nhằm đảm bảo không có hiện tượng tự tương quan bậc hai trong chuỗi phần dư sai phân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình thực nghiệm mang lại nhiều kết quả định lượng nổi bật:

• Tính dai dẳng của đô la hóa tài chính: Biến trễ một kỳ của mức độ đô la hóa tài chính có ý nghĩa thống kê ở mức 1% với hệ số dương lớn. Điều này khẳng định hiện tượng trễ tâm lý và thói quen tích trữ ngoại tệ của thị trường: mức độ đô la hóa của năm trước có sức ảnh hưởng chi phối trực tiếp đến mức độ đô la hóa của năm tiếp theo.
• Tác động dẫn truyền của lạm phát và danh mục MVP: Tỷ lệ lạm phát hàng năm (trung bình 4,94% toàn vùng) và tỷ trọng đô la trong danh mục MVP có tương quan dương có ý nghĩa thống kê với mức độ đô la hóa. Khi phương sai lạm phát tăng nhanh hơn biến động tỷ giá thực, người gửi tiền lập tức tái cấu trúc danh mục sang USD để phòng ngừa rủi ro.
• Vai trò then chốt của nợ công đối với sự dai dẳng đô la hóa: Tỷ lệ nợ công trên GDP (bình quân toàn khu vực đạt 59,63%) tác động thuận chiều đến đô la hóa tài chính. Trong giai đoạn 2008–2010, tại 10 trên 15 quốc gia nghiên cứu, mặc dù tỷ lệ lạm phát giảm mạnh đến 15%, mức độ đô la hóa vẫn tăng trên 5% hoặc đi ngang do nợ công tăng vọt gần 10%. Điều này chứng minh nợ công quá khứ là nhân tố chủ chốt duy trì đô la hóa khi rủi ro lạm phát ngắn hạn đã lắng xuống.
• Tác động của thể chế và độ mở tài chính: Các biến thể chế WGI (bao gồm Quy định pháp luật, Kiểm soát tham nhũng, Chất lượng điều hành và Ổn định chính trị) đều mang hệ số âm có ý nghĩa thống kê. Sự cải thiện các chỉ số này củng cố niềm tin của cư dân vào các định chế công và đồng nội tệ. Ngược lại, mức độ mở cửa tài chính trung bình 18% làm gia tăng mức độ tiếp cận dòng vốn ngoại tệ, gián tiếp gia tăng áp lực đô la hóa.

Thảo luận kết quả

Diễn biến thực nghiệm cho thấy sự khác biệt rõ nét giữa các nhóm nền kinh tế. Dữ liệu khi được trực quan hóa qua biểu đồ xu hướng đường và ma trận tương quan chỉ ra rằng đường đi của tỷ lệ lạm phát và đô la hóa tại các nước phát triển như Nhật Bản, Úc có độ đồng pha cao và biên độ thấp (mức đô la hóa dưới 3%). Trong khi đó, tại các quốc gia ASEAN đang phát triển và đặc biệt là Việt Nam, đường biểu diễn có sự dao động mạnh mẽ.

Đối với trường hợp Việt Nam, tỷ lệ nợ công/GDP đã tăng liên tục từ mức dưới 10% năm 2000 lên vượt ngưỡng 50% vào năm 2013, trong khi mức độ đô la hóa tiền gửi giảm từ trên 30% giai đoạn 2000–2001 xuống khoảng 20% giai đoạn 2011–2013. Kết quả hồi quy với biến giả cho thấy các cú sốc vĩ mô tại Việt Nam tác động đến tâm lý găm giữ ngoại tệ mạnh hơn đáng kể so với mặt bằng chung của khu vực ASEAN + 6. Đáng chú ý, yếu tố kiểm soát tham nhũng và ổn định chính trị tại Việt Nam có tác động mang tính quyết định đến việc giải tỏa tâm lý phòng thủ của người dân đối với đồng nội tệ so với tác động của các cải cách pháp lý đơn thuần.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm thu được từ mô hình GMM, luận văn đưa ra bốn nhóm khuyến nghị chính sách chiến lược:

• Kiểm soát lạm phát và neo giữ kỳ vọng lạm phát dài hạn: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần kiên định mục tiêu duy trì tỷ lệ lạm phát mục tiêu dưới mức 4% hàng năm trong giai đoạn 2016–2020. Việc kiểm soát phương sai lạm phát giúp hạ thấp tỷ trọng USD trong mô hình danh mục MVP, từ đó triệt tiêu động cơ thay thế tài sản của các tổ chức và hộ gia đình.
• Tái cơ cấu và kiểm soát an toàn nợ công: Bộ Tài chính cần thiết lập trần an toàn nợ công trong giới hạn 60–65% GDP, kéo dài kỳ hạn vay nợ bình quân lên trên 5 năm và đa dạng hóa nguồn tài trợ trong nước thay vì phát hành nợ vay ngoại tệ quá mức. Việc minh bạch hóa nghĩa vụ trả nợ sẽ loại trừ kỳ vọng tiêu cực của thị trường về nguy cơ tiền tệ hóa nợ công gây lạm phát tương lai.
• Nâng cao chất lượng thể chế và năng lực quản trị quốc gia: Chính phủ cần đẩy mạnh cải cách hành chính công, tăng cường tính minh bạch và đẩy mạnh chỉ số kiểm soát tham nhũng nhằm nâng điểm WGI của Việt Nam thêm 15–20% trong khung thời gian 5 năm. Cải thiện môi trường pháp lý và bảo vệ quyền sở hữu tài sản là nền tảng cốt lõi để củng cố niềm tin của công chúng vào đồng Việt Nam.
• Thực thi chính sách lãi suất và điều hành tỷ giá linh hoạt: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách trần lãi suất tiền gửi USD ở mức 0%/năm đối với cả cá nhân và tổ chức, đồng thời áp dụng cơ chế tỷ giá trung tâm có quản lý biến động linh hoạt theo ngày. Biện pháp này làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ ngoại tệ và khuyến khích chuyển dịch toàn bộ tiền gửi ngoại tệ sang VND.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ và tài khóa: Cán bộ nghiên cứu tại Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Ban Kinh tế Trung ương có thể sử dụng các hệ số hồi quy GMM làm căn cứ định lượng để lượng hóa rủi ro nợ công và hoàn thiện các cơ chế chống đô la hóa tài chính.
• Khối quản trị rủi ro tại các tổ chức tín dụng: Giám đốc khối nguồn vốn (Treasury) và quản trị rủi ro bảng cân đối (ALM) tại các ngân hàng thương mại có thể áp dụng mô hình MVP để tối ưu hóa cơ cấu tiền gửi - cho vay ngoại tệ, hạn chế tổn thất tỷ giá khi thị trường biến động.
• Nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế quốc tế có thể tham khảo quy trình xử lý dữ liệu bảng động, kỹ thuật ước lượng Difference GMM và cách thức tích hợp các chỉ số thể chế WGI vào mô hình kinh tế lượng.
• Bộ phận tài chính doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Giám đốc tài chính (CFO) của các tập đoàn đa quốc gia có thể dự báo xu hướng điều hành tỷ giá và chính sách quản lý ngoại hối, từ đó xây dựng kế hoạch phòng ngừa rủi ro (hedging) bằng công cụ phái sinh hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Đô la hóa tài chính là gì và mức độ nguy hại lớn nhất của nó đối với nền kinh tế là gì?
Đô la hóa tài chính là hiện tượng cư dân nắm giữ tỷ trọng lớn tài sản và nghĩa vụ nợ định danh bằng ngoại tệ (đặc biệt là tiền gửi USD trên M2 vượt 15-30%). Nguy hại lớn nhất là làm vô hiệu hóa công cụ chính sách tiền tệ quốc gia, mất nguồn thu thuế đúc tiền và tước đi vai trò người cho vay cuối cùng của ngân hàng trung ương khi xảy ra khủng hoảng thanh khoản hệ thống.

Tại sao lạm phát đã được kiểm soát ở mức thấp nhưng hiện tượng đô la hóa vẫn duy trì dai dẳng?
Sự dai dẳng bắt nguồn từ tính trễ tâm lý thị trường và áp lực nợ công quá khứ. Ngay cả khi lạm phát hiện tại giảm mạnh (như mức giảm 15% giai đoạn 2008-2010), nếu tỷ lệ nợ công trên GDP vẫn neo ở mức cao (tăng gần 10%), công chúng vẫn duy trì kỳ vọng chính phủ có thể tái phát hành tiền tài trợ nợ trong tương lai, khiến họ tiếp tục găm giữ USD.

Mô hình danh mục phương sai tối thiểu (MVP) giải thích quyết định nắm giữ USD như thế nào?
Theo mô hình MVP, người gửi tiền lựa chọn tỷ lệ ngoại tệ nhằm tối thiểu hóa rủi ro của danh mục tài sản. Khi tỷ lệ giữa biến động lạm phát cao hơn biến động của tỷ giá hối đoái thực, tỷ trọng USD tối ưu trong danh mục sẽ tự động tăng lên, thúc đẩy người dân chuyển đổi tài sản nội tệ sang ngoại tệ để bảo vệ sức mua.

Tại sao luận văn lại sử dụng phương pháp hồi quy GMM sai phân (DGMM) một bước thay vì OLS thông thường?
Mô hình nghiên cứu chứa biến trễ bậc một của biến phụ thuộc đô la hóa, tạo ra hiện tượng tự tương quan và nội sinh. OLS hay Fixed Effects sẽ cho ước lượng bị chệch nghiêm trọng. Phương pháp DGMM giải quyết triệt để vấn đề này bằng cách lấy sai phân bậc nhất loại trừ tác động cố định riêng lẻ và dùng độ trễ của các biến nội sinh làm biến công cụ.

Các giải pháp phi đô la hóa nào của Việt Nam đã phát huy hiệu quả rõ rệt nhất trong thực tế?
Biện pháp áp dụng trần lãi suất tiền gửi USD 0%/năm kết hợp cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm linh hoạt hàng ngày đã triệt tiêu lợi tức nắm giữ ngoại tệ của dân cư. Đồng thời, sự dồi dào nguồn cung ngoại tệ từ kiều hối và dòng vốn FDI đã đưa tỷ lệ đô la hóa tiền gửi giảm từ trên 30% năm 2000 xuống mức ổn định quanh 20% vào năm 2013.

Kết luận

• Luận văn đã định lượng thành công mức độ đô la hóa tài chính tại 15 quốc gia ASEAN + 6 giai đoạn 2000–2013 với mức trung bình xấp xỉ 20%.
• Kiểm định DGMM xác nhận độ trễ bậc một của đô la hóa có ý nghĩa thống kê cao, phản ánh quán tính tâm lý găm giữ ngoại tệ sâu sắc của thị trường.
• Lạm phát là ngòi nổ khởi phát đô la hóa, nhưng tỷ lệ nợ công trên GDP cao trong quá khứ mới là tác nhân quyết định sự kéo dài dai dẳng của hiện tượng này.
• Cải thiện các chỉ số quản trị thể chế WGI (luật pháp, chống tham nhũng, ổn định chính trị) đóng vai trò nền tảng giúp phục hồi niềm tin vào đồng nội tệ.
• Tại Việt Nam, các phản ứng vĩ mô diễn ra mạnh mẽ hơn, đòi hỏi lộ trình điều hành lãi suất USD 0% kết hợp kỷ luật ngân sách chặt chẽ để hướng tới mục tiêu phi đô la hóa toàn diện trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ TRỌNG AN CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN MỨC ĐỘ ĐÔ LA HOÁ TÀI CHÍNH- BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM Ở CÁC NƯỚC THUỘC KHU VỰC ASEAN + 6 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ TRỌNG AN CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN MỨC ĐỘ ĐÔ LA HOÁ TÀI CHÍNH- BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM Ở CÁC NƯỚC THUỘC KHU VỰC ASEAN + 6 Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. TRẦN NGỌC THƠ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Lê Trọng An LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC Tóm tắt.

Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Cấu trúc bài nghiên cứu. Tổng quan các nghiên cứu trước đây.

Đô la hóa tài chính. Các quan điểm tiếp cận Đô la hóa tài chính. Quan điểm thay thế tiền tệ. Quan điểm thể chế.

Quan điểm thất bại thị trường. Quan điểm danh mục đầu tư. Các nghiên cứu về Đô la hóa tài chính. Phương pháp nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu. Mẫu, dữ liệu và kỳ vọng dấu. Mẫu nghiên cứu. Dữ liệu, mô tả biến và kỳ vọng dấu.

Giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu. 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thống kê mô tả. Kết quả hồi quy cho các nước ASEAN + 6. Kết quả hồi quy cho các nước ASEAN và Việt Nam. Kết luận nghiên cứu.

Một số kiến nghị và gợi ý chính sách. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo. 63 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ADB Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á The Association of Southeast ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Asian Nations Generalized Method of GMM Phương pháp mô men tổng quát Moments International Financial IFS Thống kê tài chính quốc tế Statistics IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế MVP Minimum Variance Porfolio Danh mục phương sai nhỏ nhất NHNN Ngân hàng nhà nước TCTD Tổ chức tín dụng USD Đô la Mỹ VND Việt Nam đồng WEO World Economic Outlook Tổng quan kinh tế thế giới Worldwide Governance WGI Chỉ số chính phủ toàn cầu Indicators LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1. Kết quả thống kê mô tả.

Hệ số tương quan giữa các nhóm biến lạm phát và nợ công và đô la hóa .Hệ số tương quan giữa các biến thể chế. Kết quả hồi quy GMM sai phân một bước cho ASEAN + 6. Kết quả hồi quy GMM giữa đô la hóa với các biến thể chế ỏ khu vực ASEAN + 6. Kết quả hồi quy GMM cho trường hợp ASEAN.

Kết quả hồi quy GMM cho Việt Nam. 57 DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ Hình 1. Đô la hóa, lạm phát và nợ công ở khu vực ASEAN + 6. Đô la hóa, lạm phát và nợ công ở ASEAN.

Đô la hóa, lạm phát và nợ công ở Việt Nam. 42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Tóm tắt Bài nghiên cứu này tìm hiểu mối quan hệ giữa nhóm biến lạm phát, nhóm biến liên quan đến nợ công, nhóm biến thể chế và các biến vĩ mô khác với mức độ đô la hóa tài chính ở 15 nước khu vực ASEAN + 6 trong giai đoạn 2000-2013. Kết quả hồi quy GMM sai phân một bước cho thấy độ trễ của đô la hóa tài chính có khả năng giải thích sự dai dẳng của chính nó. Mặt khác bài nghiên cứu còn chỉ ra nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đô la hóa ở các quốc gia này là lạm phát, trong khi đó tỷ lệ nợ công cao trong quá khứ chính là tác nhân chủ chốt dẫn đến sự kéo dài dai dẳng của đô la hóa ngay cả khi lạm phát giảm xuống.

Bên cạnh đó, việc cải thiện thể chế bao gồm nâng cao các quy định pháp luật, tiếng nói và trách nhiệm, chất lượng điều hành và kiểm soát tham nhũng cũng góp phần hạn chế tình trạng đô la hóa vì những điều này củng cố niềm tin của công chúng đối với các chính sách của chỉnh phủ. Ngoài ra, các yếu tố vĩ mô khác như: mức độ mở cửa tài chính, chế độ tỷ giá và thu nhập bình quân đầu người cũng cho thấy sự tác động của chúng đến mức độ đô la hóa của quốc gia. Bài nghiên cứu còn sử dụng các biến giả khu vực và biến giả quốc gia để tiến hành kiểm tra các mối quan hệ này cho trường hợp ASEAN và Việt Nam. Kết quả cho thấy rằng các biến kinh tế ở ASEAN và Việt Nam có tác động đến đô la hóa mạnh hơn so với toàn khu vực, trong khi việc cải thiện thể chế và chất lượng chính phủ ở các nước này lại không giúp hạn chế mức độ đô la hóa tốt như các nước phát triển trong khu vực vì sự thiếu hụt niềm tin nơi công chúng đối với thể chế và các chính sách của các nước ASEAN và Việt Nam.

Đối với trường hợp Việt Nam, bài nghiên cứu chỉ ra việc kiểm soát tham nhũng và ổn định chính trị có tác động rất lớn đến tâm lý người dân, do đó ảnh hưởng mạnh hơn đến mức độ đô la hóa so với các nước khác. Cuối cùng, bài nghiên cứu đưa ra một số gợi ý chính sách nhằm góp phần hạn chế được mức độ đô la hóa trong thời gian tới ở Việt Nam theo đúng mục tiêu của đề án chống đô la hóa của Ngân hàng Nhà nước. Từ khóa: Đô la hóa tài chính; Rủi ro lạm phát; Nợ công; Thể chế quốc gia LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý do chọn đề tài Đô la hóa là một hiện tượng ngày càng phổ biến ở các nền kinh tế khi mà các quốc gia tăng cường sự hội nhập và mở cửa tài chính với thế giới.

Ngày càng có nhiều quốc gia chấp nhận sử dụng hoàn toàn hoặc một phần các đồng tiền mạnh như đồng USD hay đồng Euro làm đồng tiền giao dịch chính thức của mình hoặc nắm giữ một tỷ lệ lớn tiền gửi ngân hàng định danh bằng các ngoại tệ mạnh này trong các ngân hàng thương mại. Đô la hoá xuất hiện từ rất sớm và len lỏi vào các nền kinh tế theo nhiều cách thức khác nhau và biểu hiện ra dưới hai hình thức là đô la hoá hoàn toàn (đô la hoá chính thức) và đô la hoá một phần (đô la hoá không chính thức). Đối với một nền kinh tế, đô la hoá mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng kèm theo nhiều chi phí và rủi ro tiềm ẩn. Không những thế, trên thực tế đô la hoá còn kéo dài dai dẳng theo thời gian mặc dù nền kinh tế đã đi vào ổn định, lại càng khiến cho những tác động của đô la hoá trở nên khó kiểm soát hơn.

Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách rất quan tâm đến việc đo lường mức độ đô la hoá của quốc gia cũng như mức độ tác động của đô la hoá đối với nền kinh tế, từ đó đưa ra những chính sách khuyến khích và hạn chế tình trạng đô la hoá hiệu quả. Để đáp ứng yêu cầu trên, nhiều nghiên cứu thực nghiệm đã được tiến hành từ rất sớm nhằm làm sáng tỏ các vấn đề liên quan đến đô la hoá tài chính. Các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào việc đưa ra các phương pháp ước tính đô la hoá và tìm ra các yếu tố tác động đến mức độ đô la hoá cho các nước ở khu vực Nam Mỹ- khu vực có mức độ đô la hoá cao nhất thế giới hoặc đánh giá các tác động này trên một mẫu lớn bao gồm các nước phát triển và nước đang phát triển trên khắp thế giới. Hiện nay, chưa có một nghiên cứu thực nghiệm chuyên biệt, cụ thể nào cho một khu vực kinh tế ở châu Á như ASEAN + 6 hay ASEAN và đặc biệt là cho Việt Nam.

Mặc dù các khu vực/quốc gia này có quy mô tương đối nhỏ so với các khu vực kinh tế khác trên thế giới nhưng các quốc gia ở khu vực này có mức độ phát triển kinh tế-chính trị-xã hội rất khác nhau cũng như diễn biến đô la hoá trên thực tế diễn ra rất phức tạp. Vì vậy, việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến mức độ đô la hoá ở ASEAN + 6, ASEAN hay Việt Nam đều sẽ cho những kết quả nghiên cứu thú vị và có ý nghĩa trong việc hoạch định chính sách của chính phủ các nước để đối phó với những tác động của đô la hoá đến các nền kinh tế trong tương lai. Do đó, bài nghiên cứu chọn đề tài: “Các yếu tố tác động đến mức độ Đô la hoá tài LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 chính- Bằng chứng thực nghiệm ở các nước thuộc khu vực ASEAN + 6” làm đề tài nghiên cứu nhằm trả lời các vấn đề liên quan đến tình trạng đô la hoá ở khu vực ASEAN +6. Mục tiêu nghiên cứu Bài nghiên cứu xem xét mối quan hệ giữa các nhân tố liên quan đến lạm phát, nợ công, thể chế và các nhân tố vĩ mô khác đến mức độ đô la hoá ở 15 nước thuộc khu vực ASEAN + 6 trong giai đoạn 2000-2013 với các mục tiêu nghiên cứu như sau: Thứ nhất, đo lường được mức độ đô la hoá tài chính của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu.

Thứ hai, kiểm định được mức độ tác động của lạm phát, nợ công, thể chế quốc gia và một số nhân tố vĩ mô khác đến mức độ đô la hoá tài chính ở các nước trong mẫu nghiên cứu. Đồng thời xác định được các nhân tố dẫn đến tình trạng đô la hoá kéo dài dai dẳng ở các nước này. Thứ ba, so sánh được mức độ tác động của lạm phát, nợ công, thể chế quốc gia và một số nhân tố vĩ mô khác đối với mức độ đô la hoá tài chính giữa ASEAN/Việt Nam so với toàn khu vực ASEAN + 6 và giữa Việt Nam và ASEAN.