Các Nhân Tố Tác Động Tới Rủi Ro Thanh Khoản Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Thanh khoản đóng vai trò then chốt trong sự ổn định của hệ thống tài chính. 75 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh · 2023.

• Tác giả: Trần Ngọc Minh Dương
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Công Hưởng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Tới Rủi Ro Thanh Khoản Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Đặt vấn đề và tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.7. Bố cục của khoá luận
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Tổng quan về RRTK tại các NHTM Việt Nam
• 2.2. Khái niệm về rủi ro thanh khoản
• 2.3. Phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản
• 2.3.1. Phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản bằng khe hở tài trợ
• 2.3.2. Phương pháp đo lường RRTK bằng các hệ số thanh khoản
• 2.4. Cơ sở lý thuyết các nhân tố tác động tới rủi ro thanh khoản tại các NHTM
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu có trước
• 2.5.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.5.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.6. Thảo luận về các nghiên cứu trước và khoảng trống của đề tài
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.2.1. Quy mô ngân hàng (SIZE)
• 3.2.2.2. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP)
• 3.2.2.3. Tỷ lệ nợ xấu (NPL)
• 3.2.2.4. Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 3.2.2.5. Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP)
• 3.2.2.6. Tỷ lệ lạm phát (INF)
• 3.2.2.7. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOWN)
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Ma trận tương quan
• 4.3. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.4. Kiểm định lựa chọn mô hình
• 4.5. Kiểm định các khuyết tật
• 4.6. Khắc phục mô hình hồi quy tác động cố định (FEM) bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi (FGLS)
• 4.7. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.8. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận của đề tài
• 5.2. Một số khuyến nghị
• 5.3. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.4. Kết luận chương 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC KẾT QUẢ HỒI QUY
• PHỤ LỤC DỮ LIỆU

Tóm tắt

I. Rủi Ro Thanh Khoản NHTM Việt Nam Tổng Quan Quan Trọng 55 ký tự

Thanh khoản đóng vai trò then chốt trong sự ổn định của hệ thống tài chính. Rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng thương mại không thể đáp ứng nghĩa vụ thanh toán. Điều này ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động của NHTM Việt Nam. Quản lý thanh khoản hiệu quả là yếu tố sống còn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế biến động. Rủi ro thanh khoản có thể dẫn đến khủng hoảng, như cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2008, khi nhiều tổ chức tài chính toàn cầu gặp khó khăn do thiếu thanh khoản. Nghiên cứu này tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản tại NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2012-2022, từ đó đưa ra các khuyến nghị phù hợp.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng Thương Mại

Rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không thể đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng hoặc thực hiện các nghĩa vụ tài chính. Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng định nghĩa rủi ro thanh khoản là khả năng ngân hàng không thể đáp ứng việc giảm nợ hoặc tài trợ vốn cho việc tăng tài sản. Theo Đặng Văn Dân (2015), rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không thể đáp ứng kịp thời các nghĩa vụ tài chính hoặc cần huy động vốn bổ sung với chi phí cao. Vấn đề này thường phát sinh trong ngắn hạn khi NHTM không đảm bảo thanh khoản để đáp ứng nghĩa vụ tài chính.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Rủi Ro Thanh Khoản Ở Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, NHTM Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm cả rủi ro thanh khoản. Việc quản trị tốt rủi ro thanh khoản giúp ngân hàng duy trì hoạt động ổn định, bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền và góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính. Các sự kiện gần đây như trường hợp của Silicon Valley Bank hay Ngân hàng SCB cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý thanh khoản hiệu quả để tránh khủng hoảng niềm tin và khủng hoảng tài chính.

II. Đo Lường Rủi Ro Thanh Khoản Phương Pháp Hiệu Quả 57 ký tự

Việc đo lường rủi ro thanh khoản là bước quan trọng để quản lý hiệu quả. Có nhiều phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản, bao gồm sử dụng các hệ số thanh khoản và phân tích khe hở tài trợ. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với từng mục tiêu và điều kiện cụ thể của ngân hàng. Nghiên cứu này xem xét các phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản phổ biến và đánh giá tính ứng dụng của chúng trong bối cảnh NHTM Việt Nam.

2.1. Sử Dụng Khe Hở Tài Trợ Để Đo Lường Rủi Ro Thanh Khoản

Khe hở tài trợ là một chỉ số đo lường rủi ro thanh khoản bằng cách so sánh giữa tổng dư nợ tín dụng và tổng nguồn vốn huy động của ngân hàng. Theo Saunders và cộng sự (2006), khe hở tài trợ có thể được sử dụng để đo lường rủi ro thanh khoản. Shen và cộng sự (2009) chỉ ra rằng khe hở tài trợ có ưu điểm là tính đến sự chênh lệch giữa tài sản và nguồn vốn ở cả thời điểm hiện tại và tương lai. Khe hở tài trợ lớn cảnh báo về rủi ro thanh khoản, thể hiện việc ngân hàng cho vay nhiều hơn số vốn huy động được.

2.2. Hệ Số Thanh Khoản Công Cụ Phân Tích Thanh Khoản Ngân Hàng

Các hệ số thanh khoản như L1, L2, L3, L4 được sử dụng để đánh giá khả năng đáp ứng các nghĩa vụ ngắn hạn của ngân hàng. Voldová (2011) giới thiệu khe hở tài trợ và hệ số thanh khoản để đánh giá rủi ro thanh khoản. Các hệ số này cho biết tỷ lệ tài sản thanh khoản so với tổng tài sản, tiền gửi và vốn huy động ngắn hạn, và tổng cho vay. Việc phân tích các hệ số này giúp ngân hàng đánh giá mức độ rủi ro thanh khoản và điều chỉnh chính sách quản lý tài sản.

2.3. So Sánh Ưu Nhược Điểm Các Phương Pháp Đo Lường

Khe hở tài trợ và các hệ số thanh khoản là hai phương pháp chính để đo lường rủi ro thanh khoản. Hệ số thanh khoản dễ tính toán và theo dõi, nhưng có thể không phản ánh đầy đủ tình hình thanh khoản thực tế của ngân hàng. Khe hở tài trợ mang tính dự báo hơn, nhưng đòi hỏi thông tin chi tiết và chính xác về dòng tiền. Việc kết hợp cả hai phương pháp giúp ngân hàng có cái nhìn toàn diện hơn về rủi ro thanh khoản.

III. Yếu Tố Ảnh Hưởng Rủi Ro Thanh Khoản Nghiên Cứu Tại Việt Nam 58 ký tự

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản tại NHTM Việt Nam là cần thiết để đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Các nhân tố tác động có thể bao gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, chất lượng tín dụng, và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Việc xác định các yếu tố ảnh hưởng quan trọng nhất giúp ngân hàng tập trung nguồn lực vào việc quản lý và kiểm soát rủi ro thanh khoản.

3.1. Quy Mô Ngân Hàng SIZE Và Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Thanh Khoản

Quy mô ngân hàng (SIZE) có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn vốn và khả năng quản lý rủi ro thanh khoản. Các ngân hàng lớn thường có khả năng huy động vốn dễ dàng hơn, nhưng cũng có thể đối mặt với các vấn đề phức tạp hơn trong quản lý thanh khoản do quy mô hoạt động lớn. Nghiên cứu xem xét tác động của quy mô ngân hàng đến rủi ro thanh khoản trong bối cảnh NHTM Việt Nam.

3.2. Tỷ Lệ Vốn Chủ Sở Hữu CAP Tác Động Rủi Ro Thanh Khoản

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP) là một chỉ số quan trọng về sức mạnh tài chính của ngân hàng. Tỷ lệ CAP cao cho thấy ngân hàng có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc và khủng hoảng tài chính. Vốn chủ sở hữu cao cũng giúp ngân hàng dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn vay hơn. Nghiên cứu đánh giá tác động của tỷ lệ CAP đến rủi ro thanh khoản.

3.3. Tỷ Lệ Nợ Xấu NPL Và Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng

Tỷ lệ nợ xấu (NPL) phản ánh chất lượng tín dụng của ngân hàng. Nợ xấu cao làm giảm khả năng thu hồi vốn và có thể gây áp lực lên thanh khoản. NHTM có tỷ lệ NPL cao thường gặp khó khăn trong việc đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán. Mối quan hệ giữa NPL và rủi ro thanh khoản là một trong những trọng tâm của nghiên cứu.

IV. Mô Hình Nghiên Cứu Định Lượng Rủi Ro Thanh Khoản 56 ký tự

Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2012-2022. Các phương pháp ước lượng như Pooled OLS, FEM, REM và FGLS được sử dụng để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả. Mô hình này giúp xác định mức độ tác động của từng nhân tố tác động đến rủi ro thanh khoản.

4.1. Phương Pháp Hồi Quy Dữ Liệu Bảng Với Mô Hình FEM REM

Phương pháp hồi quy dữ liệu bảng được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các biến độc lập (quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, tỷ lệ nợ xấu, v.v.) và biến phụ thuộc (chỉ số rủi ro thanh khoản). Mô hình FEM (Fixed Effects Model) và REM (Random Effects Model) được sử dụng để kiểm soát các hiệu ứng cố định và ngẫu nhiên của các ngân hàng. Kết quả được kiểm tra bằng kiểm định Hausman để lựa chọn mô hình phù hợp.

4.2. Khắc Phục Khuyết Tật Mô Hình Bằng FGLS Trong Nghiên Cứu

Để khắc phục các khuyết tật của mô hình như phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, phương pháp FGLS (Feasible Generalized Least Squares) được áp dụng. FGLS giúp ước lượng các hệ số hồi quy một cách hiệu quả hơn và đảm bảo tính tin cậy của kết quả. Việc sử dụng FGLS là một điểm mạnh của nghiên cứu, giúp đưa ra các kết luận chính xác hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Thực Tế Ở Việt Nam 59 ký tự

Kết quả nghiên cứu cho thấy quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, tỷ lệ dư nợ cho vay và tỷ lệ lạm phát có tác động đáng kể đến rủi ro thanh khoản tại NHTM Việt Nam. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu và tốc độ tăng trưởng kinh tế không có tác động đáng kể. Các kết quả này cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà quản lý ngân hàng và các nhà hoạch định chính sách.

5.1. Phân Tích Chi Tiết Kết Quả Mô Hình FGLS Trong Nghiên Cứu

Kết quả mô hình FGLS cho thấy quy mô ngân hàng (SIZE) và tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP) có tác động ngược chiều đến rủi ro thanh khoản. Điều này có nghĩa là ngân hàng lớn hơn và có tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao hơn thường ít gặp rủi ro thanh khoản hơn. Tỷ lệ dư nợ cho vay (TLA) và tỷ lệ lạm phát (INF) có tác động cùng chiều đến rủi ro thanh khoản, cho thấy việc tăng cho vay và lạm phát có thể làm tăng rủi ro thanh khoản.

5.2. Giải Thích Vì Sao Một Số Yếu Tố Không Có Ý Nghĩa Thống Kê

Việc tỷ lệ nợ xấu (NPL), lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) không có ý nghĩa thống kê có thể do nhiều nguyên nhân. Có thể do mối quan hệ giữa các biến này và rủi ro thanh khoản là phi tuyến tính hoặc bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác không được đưa vào mô hình. Ngoài ra, dữ liệu sử dụng có thể không đủ để phát hiện ra mối quan hệ này.

VI. Quản Trị Rủi Ro Thanh Khoản Khuyến Nghị Cho NHTM 52 ký tự

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các NHTM Việt Nam cần tăng cường quản lý vốn, kiểm soát chất lượng tín dụng, và theo dõi sát sao các biến động kinh tế vĩ mô. Việc xây dựng các kịch bản stress test và áp dụng các tiêu chuẩn Basel III cũng là cần thiết để nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc thanh khoản. Các khuyến nghị này giúp ngân hàng chủ động hơn trong việc quản lý rủi ro thanh khoản.

6.1. Tăng Cường Quản Lý Vốn Và Chất Lượng Tín Dụng Ngân Hàng

Các NHTM nên duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu ở mức an toàn và kiểm soát chặt chẽ chất lượng tín dụng. Việc tăng cường quản lý vốn giúp ngân hàng có đủ nguồn lực để đối phó với các tình huống khẩn cấp. Việc kiểm soát chất lượng tín dụng giúp giảm thiểu nợ xấu và giảm áp lực lên thanh khoản. Các biện pháp này là cơ bản để quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả.

6.2. Ứng Dụng Basel III Và Stress Test Trong Quản Trị Rủi Ro

Các NHTM nên áp dụng các tiêu chuẩn Basel III về quản lý thanh khoản và thực hiện các kịch bản stress test để đánh giá khả năng chống chịu trước các cú sốc. Basel III cung cấp các quy định chặt chẽ về tỷ lệ thanh khoản và yêu cầu dự trữ bắt buộc. Stress test giúp ngân hàng xác định các điểm yếu trong hệ thống và đưa ra các biện pháp phòng ngừa.

6.3. Theo Dõi Biến Động Kinh Tế Vĩ Mô Để Ứng Phó Rủi Ro Thanh Khoản

Các NHTM cần theo dõi sát sao các biến động kinh tế vĩ mô như lạm phát, tỷ giá hối đoái và tăng trưởng kinh tế. Các biến động này có thể ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Việc dự báo và ứng phó kịp thời với các biến động kinh tế vĩ mô giúp ngân hàng giảm thiểu tác động tiêu cực lên thanh khoản.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thanh khoản đóng vai trò quyết định đối với sự an toàn và ổn định của từng tổ chức tín dụng cũng như toàn bộ hệ thống tài chính. Rủi ro thanh khoản nảy sinh khi ngân hàng thương mại không thể đáp ứng nghĩa vụ thanh toán hoặc không thể chuyển đổi tài sản thành tiền mặt kịp thời với chi phí hợp lý. Thực tiễn lịch sử và hiện đại đã ghi nhận nhiều biến cố thanh khoản nghiêm trọng: từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2007–2008 đến các sự việc rút tiền hàng loạt tại Việt Nam như Ngân hàng Thương mại Cổ phần (TMCP) Á Châu năm 2003, Ngân hàng TMCP Nông thôn Ninh Bình và Ngân hàng TMCP Phương Nam năm 2005. Gần đây, vào tháng 10 năm 2022, Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) chịu áp lực rút tiền trước các tin đồn thất thiệt; trong nửa đầu năm 2023, hệ thống ngân hàng quốc tế chứng kiến sự sụp đổ hoặc can thiệp khẩn cấp tại Silicon Valley Bank, Signature Bank, First Republic Bank (Mỹ) và Credit Suisse (Thụy Sĩ). Bối cảnh này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nhận diện và đo lường các nhân tố tác động tới rủi ro thanh khoản trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Mục tiêu tổng quát của khóa luận là xác định các nhân tố tác động tới rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó đề xuất các khuyến nghị kiểm soát rủi ro thanh khoản.

Mục tiêu cụ thể gồm:

1. Tập trung phân tích, làm rõ tác động từ các nhân tố đến rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại ở nước ta hiện nay.
2. Nghiên cứu, làm rõ các nhân tố tác động tới rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay.
3. Đề xuất những khuyến nghị có hiệu quả nhằm làm hạn chế rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại hiện nay.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa qua 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Có những nhân tố nào tác động tới rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay?
2. Các nhân tố có mức độ tác động như thế nào đến rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam?
3. Dựa vào kết quả nghiên cứu, những khuyến nghị cần thiết nào có thể giúp giảm thiểu rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại ở nước ta?

Đối tượng nghiên cứu là các nhân tố tác động tới rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi không gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên đã kiểm toán của 14 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, kết hợp các chỉ số vĩ mô từ Tổng cục Thống kê Việt Nam và Ngân hàng Thế giới (World Bank).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 11 năm từ năm 2012 đến năm 2022, bao gồm hai giai đoạn kinh tế trọng điểm: giai đoạn 2012–2018 (hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu) và giai đoạn 2018–2022 (giai đoạn chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, xung đột Nga – Ukraine và biến động lạm phát).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận rủi ro thanh khoản dựa trên định nghĩa của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng và Đặng Văn Dân (2015), xác định rủi ro thanh khoản là trạng thái phát sinh khi ngân hàng không đáp ứng kịp thời các nghĩa vụ tài chính hoặc không chuyển đổi được tài sản ra tiền mặt mà không phải chịu chi phí vốn bổ sung quá cao.

Về mặt lý thuyết nền tảng, nghiên cứu tổng hợp các khung lý thuyết kinh tế tài chính:

• Lý thuyết tín hiệu (Spence, 1973): Quy mô ngân hàng lớn tạo tín hiệu tích cực giúp mở rộng nguồn huy động vốn, gia tăng năng lực thanh khoản (Akhtar và cộng sự, 2011), song cũng có thể dẫn đến hành vi đầu tư vào tài sản rủi ro cao hơn làm mở rộng khe hở tài trợ (Iannotta và cộng sự, 2007; quan điểm "quá lớn để thất bại").
• Lý thuyết ưa thích thanh khoản (Keynes): Phân tích sự đánh đổi giữa việc nắm giữ tài sản có tính thanh khoản cao (sinh lời thấp) và đầu tư tài sản kém thanh khoản (sinh lời cao) (Berger, 1995; Desquilbet & Bunda, 2008).
• Lý thuyết hiệu ứng kép và cấu trúc vốn rủi ro (Berger & Bouwman, 2009): Tác động khác biệt giữa ngân hàng quy mô lớn và ngân hàng nhỏ trong mối quan hệ giữa vốn và khả năng tạo thanh khoản.
• Lý thuyết đại diện (Jensen & Meckling, 1976; Franks, Mayer & Renneboog, 2001): Giải thích ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu, tính bất cân xứng thông tin và tỷ lệ sở hữu nước ngoài đến năng lực giám sát và mức độ rủi ro thanh khoản.
• Lý thuyết xuất khẩu tư bản của Lênin và lý thuyết lợi nhuận cận biên: Phân tích động cơ dòng vốn đầu tư nước ngoài vào hệ thống tài chính ngân hàng tại các thị trường mới nổi.
• Lý thuyết kỳ vọng lạm phát (Perry, 1992): Tác động của lạm phát đến chính sách điều chỉnh lãi suất, hoạt động cho vay và huy động vốn.

Phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản: Khóa luận sử dụng chỉ số Khe hở tài trợ (FGAP) theo nghiên cứu của Saunders và cộng sự (2006) và Shen và cộng sự (2009).

$$\text{FGAP}{i,t} = \frac{\text{Tổng dư nợ tín dụng}{i,t} - \text{Tổng nguồn vốn huy động}{i,t}}{\text{Tổng tài sản}{i,t}}$$

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm:

• Phương pháp định lượng trên dữ liệu bảng cân bằng với 154 quan sát (14 ngân hàng trong 11 năm).
• Quy trình kinh tế lượng thực hiện qua phần mềm Stata 17: Phân tích thống kê mô tả, ma trận tương quan Pearson, kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF) nhằm kiểm tra đa cộng tuyến.
• Ước lượng mô hình hồi quy dữ liệu bảng qua ba phương pháp: Mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
• Sử dụng kiểm định F để lựa chọn giữa Pooled OLS và FEM; kiểm định Hausman để lựa chọn giữa FEM và REM.
• Thực hiện các kiểm định chẩn đoán khuyết tật mô hình: kiểm định phương sai sai số thay đổi và kiểm định hiện tượng tự tương quan.
• Áp dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi (Feasible Generalized Least Squares - FGLS) để khắc phục triệt để các khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan trong mô hình.

Mô hình hồi quy tổng quát được thiết lập:

$$\text{FGAP}{i,t} = \beta_0 + \beta_1 \text{SIZE}{i,t} + \beta_2 \text{CAP}{i,t} + \beta_3 \text{NPL}{i,t} + \beta_4 \text{ROE}{i,t} + \beta_5 \text{FOWN}{i,t} + \beta_6 \text{GDP}_t + \beta_7 \text{INF}t + \varepsilon{i,t}$$

Ký hiệu biến	Tên biến	Phương pháp đo lường	Dấu kỳ vọng
FGAP	Khe hở tài trợ	(Tổng dư nợ tín dụng − Tổng nguồn vốn huy động) / Tổng tài sản	Biến phụ thuộc
SIZE	Quy mô ngân hàng	$\log(\text{Tổng tài sản})$	âm (−)
CAP	Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản	Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản	dương (+)
NPL	Tỷ lệ nợ xấu	Tổng nợ xấu / Tổng dư nợ cho vay	dương (+)
ROE	Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu	Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu bình quân	dương (+)
FOWN	Tỷ lệ sở hữu nước ngoài	Cổ phần cổ đông nước ngoài / Số cổ phiếu phát hành	âm (−)
GDP	Tốc độ tăng trưởng kinh tế	$(GDP_t - GDP_{t-1}) / GDP_{t-1}$	dương (+)
INF	Tỷ lệ lạm phát	$(CPI_t - CPI_{t-1}) / CPI_{t-1}$	dương (+)

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu về đề tài

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của việc kiểm soát thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, phân tích bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu và nội địa từ sau khủng hoảng tài chính năm 2008 đến biến cố năm 2022–2023. Tác giả xác định mục tiêu nghiên cứu tổng quát và mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu cùng phạm vi dữ liệu (14 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2012–2022). Chương này cũng khái quát phương pháp luận, ý nghĩa thực tiễn và bố cục cấu trúc gồm 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và lược khảo các nghiên cứu liên quan

Chương 2 hệ thống hóa cơ sở lý luận về thanh khoản và rủi ro thanh khoản, trình bày chi tiết hai nhóm phương pháp đo lường: phương pháp khe hở tài trợ (FGAP) và nhóm hệ số thanh khoản tài chính ($L_1, L_2, L_3, L_4$). Chương này tổng thuật 13 công trình nghiên cứu tiêu biểu trong và ngoài nước (Shen và cs, 2009; Bonfim & Kim, 2011; Vodová, 2013; Trương Quang Thông, 2013; Đặng Văn Dân, 2015; Võ Xuân Vinh, 2017; Nguyễn Hoàng Chung và cs, 2022...). Qua đó, tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu về việc đánh giá tác động đồng thời của các biến nội tại ngân hàng và biến vĩ mô trong bối cảnh cập nhật đến năm 2022 sau đại dịch Covid-19 và biến động lạm phát.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 xây dựng quy trình nghiên cứu thực nghiệm gồm 6 bước chuẩn hóa từ khâu xử lý dữ liệu thô, thống kê mô tả, chạy hồi quy Pooled OLS, FEM, REM, thực hiện kiểm định F và Hausman, kiểm tra khuyết tật mô hình (đa cộng tuyến, phương sai thay đổi, tự tương quan) và xử lý bằng FGLS. Tác giả chi tiết hóa cách thức thu thập dữ liệu của 14 ngân hàng thương mại cổ phần (BID, CTG, EIB, HDB, LPB, SGB, SHB, STB, TCB, TPB, VAB, VCB, VIB, VPB) cùng chỉ số kinh tế vĩ mô, đồng thời thiết lập 7 giả thuyết nghiên cứu ($H_1$ đến $H_7$) tương ứng với các biến độc lập.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 công bố toàn bộ kết quả phân tích thống kê và ước lượng thực nghiệm trên phần mềm Stata 17:

Biến	Số quan sát	Giá trị trung bình	Giá trị nhỏ nhất	Giá trị lớn nhất	Ghi chú cực trị
FGAP	154	-0,1415	-0,9395	0,8874	Max: STB (2022); Min: TPB (2015)
SIZE	154	8,3823	7,1250	9,3264	Max: BID (2022); Min: SGB (2013)
CAP	154	0,0906	0,0420	0,2383	Max: SGB (2013); Min: BID (2017)
NPL	154	0,0265	0,0040	1,0175	Max: VIB (2022); Min: TCB (2020)
ROE	154	0,1347	0,0020	0,3033	Max: VIB (2021); Min: EIB (2015)
GDP	154	0,0581	0,0258	0,0802	Max: Năm 2022
INF	154	0,0378	0,0063	0,0921	Max: Năm 2012
FOWN	154	0,1383	0,0000	0,9395	Max: SHB (2022); Min: HDB, LPB, SGB, TCB

Phân tích ma trận tương quan cho thấy tất cả các hệ số tương quan cặp giữa các biến độc lập đều có giá trị tuyệt đối nhỏ hơn 0,8, loại trừ nguy cơ đa cộng tuyến nghiêm trọng. Hệ số tương quan giữa biến phụ thuộc FGAP với các biến độc lập ghi nhận: SIZE (0,3367), CAP (0,0544), NPL (0,0478), ROE (0,1519), GDP (0,1160), FOWN (0,2248) mang giá trị dương; riêng INF (-0,1031) mang giá trị âm.

Kiểm định lựa chọn mô hình và kiểm định khuyết tật chỉ ra mô hình FEM xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan phần dư. Mô hình hồi quy FGLS được áp dụng để khắc phục hoàn toàn các sai tật này, mang lại các ước lượng vững và hiệu quả.

Chương 5: Kết luận và khuyến nghị

Chương 5 đúc kết các phát hiện thực nghiệm chính, đối chiếu với các giả thuyết ban đầu và đề xuất các nhóm giải pháp chính sách nhằm giúp ban điều hành các ngân hàng thương mại Việt Nam kiểm soát an toàn thanh khoản, đồng thời nêu rõ các giới hạn còn tồn tại của đề tài.

Kết quả và đóng góp

Kết quả ước lượng mô hình FGLS cung cấp các bằng chứng thực nghiệm về tác động của các nhân tố đến rủi ro thanh khoản (đo bằng khe hở tài trợ FGAP) tại 14 NHTM Việt Nam giai đoạn 2012–2022:

• Quy mô ngân hàng (SIZE): Có tác động tích cực (cùng chiều) đến khe hở tài trợ và có ý nghĩa thống kê. Khi quy mô tổng tài sản mở rộng, các ngân hàng có xu hướng gia tăng các khoản tín dụng rủi ro cao hơn và mở rộng khe hở tài trợ, làm tăng rủi ro thanh khoản (phù hợp với lý thuyết "quá lớn để thất bại").
• Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP): Có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đối với rủi ro thanh khoản.
• Tỷ lệ dư nợ cho vay / tỷ lệ sở hữu: Tác động tích cực cùng chiều tới rủi ro thanh khoản.
• Tỷ lệ lạm phát (INF): Có tác động tích cực (cùng chiều) và có ý nghĩa thống kê tới rủi ro thanh khoản theo mô hình FGLS.
• Các biến không có ý nghĩa thống kê: Tỷ lệ nợ xấu (NPL), Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) không thể hiện mối quan hệ có ý nghĩa thống kê với rủi ro thanh khoản trong mô hình hồi quy FGLS của mẫu nghiên cứu.

Các giải pháp và khuyến nghị do tác giả đề xuất:

• Tăng cường kiểm soát quy mô tài sản gắn liền với năng lực quản trị rủi ro thanh khoản, không mở rộng tín dụng quá mức dựa vào lợi thế quy mô lớn.
• Xây dựng cấu trúc vốn an toàn, điều hòa tỷ lệ vốn chủ sở hữu tương ứng với quy mô tài sản sinh lời để tránh làm tăng áp lực lên khe hở tài trợ.
• Theo dõi sát diễn biến lạm phát vĩ mô nhằm chủ động điều chỉnh lãi suất huy động và kỳ hạn danh mục cho vay, hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn vốn ngắn hạn.

Đóng góp của đề tài: Khóa luận cập nhật chuỗi dữ liệu thực nghiệm kéo dài 11 năm (2012–2022), bao quát cả giai đoạn chịu tác động của đại dịch Covid-19 và biến động kinh tế vĩ mô gần nhất. Nghiên cứu thực hiện đầy đủ quy trình kiểm định kinh tế lượng, phát hiện các khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan của dữ liệu bảng và ứng dụng mô hình FGLS để đưa ra kết quả ước lượng chuẩn xác cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Mẫu dữ liệu thu thập gồm 14 ngân hàng thương mại cổ phần do yêu cầu về tính liên tục và đầy đủ của báo cáo tài chính kiểm toán trong giai đoạn 2012–2022, chưa bao phủ toàn bộ các ngân hàng thương mại đang hoạt động tại Việt Nam.
• Mô hình nghiên cứu tập trung vào 7 biến giải thích chính; một số biến số vĩ mô như GDP hay biến nội tại như NPL, ROE chưa thể hiện ý nghĩa thống kê trong mô hình FGLS tại giai đoạn quan sát.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi mẫu quan sát đến toàn bộ các ngân hàng thương mại (bao gồm cả các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và các tổ chức tín dụng khác).
• Bổ sung thêm các biến số đo lường rủi ro thanh khoản thay thế (như các hệ số thanh khoản $L_1, L_2, L_3, L_4$, tỷ lệ LDR, hoặc tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn).
• Đưa thêm các biến độc lập bổ sung như lãi suất liên ngân hàng, dự phòng rủi ro tín dụng và độ trễ chính sách tiền tệ để tăng cường mức độ giải thích của mô hình.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên môn hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học, Quản trị rủi ro tài chính khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc đề tài nghiên cứu liên quan đến thanh khoản ngân hàng.
• Giảng viên và người nghiên cứu cần tham khảo quy trình thực nghiệm kinh tế lượng chuẩn trên Stata: từ kiểm định Pooled OLS, FEM, REM, kiểm định Hausman đến kỹ thuật khắc phục khuyết tật bằng FGLS.
• Các nhà quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại trong việc tham khảo bằng chứng thực nghiệm về mối liên hệ giữa quy mô tài sản, vốn chủ sở hữu, lạm phát và khe hở tài trợ tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng chỉ tiêu nào để đo lường rủi ro thanh khoản và công thức cụ thể ra sao?
Nghiên cứu sử dụng chỉ số Khe hở tài trợ (FGAP) theo mô hình của Saunders và cộng sự (2006) và Shen và cộng sự (2009). Công thức tính: FGAP = (Tổng dư nợ tín dụng − Tổng nguồn vốn huy động) / Tổng tài sản. Khe hở tài trợ dương càng lớn phản ánh mức độ phụ thuộc vào nguồn tài trợ bên ngoài và rủi ro thanh khoản càng cao.

2. Mẫu dữ liệu thực nghiệm bao gồm những ngân hàng nào và trong khung thời gian nào?
Mẫu nghiên cứu gồm 14 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam: BIDV (BID), VietinBank (CTG), Eximbank (EIB), HDBank (HDB), LPBank (LPB), Saigonbank (SGB), SHB (SHB), Sacombank (STB), Techcombank (TCB), TPBank (TPB), VietABank (VAB), Vietcombank (VCB), VIB (VIB) và VPBank (VPB). Dữ liệu được thu thập liên tục trong 11 năm từ năm 2012 đến năm 2022 (tổng cộng 154 quan sát).

3. Tại sao nghiên cứu phải áp dụng mô hình hồi quy FGLS thay vì sử dụng kết quả từ Pooled OLS, FEM hay REM?
Sau khi kiểm định F-test và Hausman test chọn mô hình FEM, các kiểm định chẩn đoán khuyết tật phần dư phát hiện mô hình FEM xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan. Do đó, phương pháp Bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi (FGLS) được áp dụng nhằm khắc phục hoàn toàn hai khuyết tật trên để đảm bảo tính hiệu quả và không chệch của các hệ số hồi quy.

4. Kết quả ước lượng mô hình FGLS cho thấy những nhân tố nào có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê tới rủi ro thanh khoản?
Theo kết quả hồi quy mô hình FGLS, các biến Quy mô ngân hàng (SIZE), Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP), Tỷ lệ dư nợ cho vay (TLA) và Tỷ lệ lạm phát (INF) đều có tác động tích cực (cùng chiều) và có ý nghĩa thống kê tới rủi ro thanh khoản (FGAP) của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

5. Những biến số nào không đạt ý nghĩa thống kê đối với rủi ro thanh khoản trong mô hình hồi quy của nghiên cứu?
Trong mô hình hồi quy FGLS thực nghiệm của đề tài, ba biến gồm: Tỷ lệ nợ xấu (NPL), Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) không có mối liên hệ mang ý nghĩa thống kê đối với biến khe hở tài trợ (FGAP).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Ngọc Minh Dương đã hoàn thành việc nhận diện và đo lường các nhân tố tác động đến rủi ro thanh khoản tại 14 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2012–2022 thông qua phương pháp hồi quy dữ liệu bảng FGLS. Kết quả nghiên cứu khẳng định quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu và lạm phát có tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê đến khe hở tài trợ, trong khi nợ xấu, khả năng sinh lời và tăng trưởng kinh tế chưa thể hiện ý nghĩa thống kê rõ nét. Toàn bộ phát hiện thực nghiệm cung cấp cơ sở định lượng quan trọng cho công tác quản trị rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại cũng như định hướng nghiên cứu tài chính ngân hàng trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu về đề tài Tác giả sẽ giới thiệu về vấn đề nghiên cứu trong chương này, cùng với tính cấp thiết của nó, mục tiêu nghiên cứu, các câu hỏi để đáp ứng các mục tiêu đó, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, giá trị của nghiên cứu, và cấu trúc của luận án. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và lược khảo các nghiên cứu liên quan Tác giả lược khảo một số công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế và đưa ra một bản tóm tắt về lý thuyết về RRTK trong các ngân hàng. Lược khảo nghiên cứu này nhằm mục đích xác định các biến tác động tới RRTK trong các ngân hàng (LRB), đây sẽ là nền tảng cho mô hình nghiên cứu được đề xuất. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Tác giả thảo luận về phương pháp nghiên cứu.

Tác giả đề xuất một mô hình, nêu rõ các giả thuyết, và trình bày các kết quả nghiên cứu, tất cả đều dựa trên cơ sở lý thuyết được giới thiệu trong Chương 2. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận 5 Chương này trình bày kết quả về các nhân tố tác động tới RRTK trong các ngân hàng thương mại. Ở đây, tác giả thực hiện các kiểm định và phân tích sự tương quan giữa các nhân tố và RRTK, cũng như thống kê mô tả về các biến. Sau đó, cuộc thảo luận về kết quả nghiên cứu dựa trên các giả thuyết đưa ra được tiến hành.

Mô hình được xem xét kỹ lưỡng để tìm ra các sai sót trước khi đưa ra kết luận. Chương 5: Kết luận và khuyến nghị Tác giả đánh giá các kết quả của nghiên cứu, xác định các hạn chế và giới hạn của nó, và đề xuất các hướng phát triển trong tương lai. Trên cơ sở này, các đề xuất thực tế được đưa ra để hỗ trợ các ngân hàng thương mại trong nước tại Việt Nam giảm thiểu tác động bất lợi lên RRTK trong các ngân hàng (LRB). 6 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 Tác giả trình bày một cách có hệ thống theo trình tự logic: đưa ra tính cấp thiết (lý do lựa chọn đề tài), luận giải làm rõ vị trí, vai trò quan trọng của vấn đề nghiên cứu; trình bài mục tiêu mà hướng đến nghiên cứu của đề tài; chỉ rõ đối tượng và phạm vi nghiên cứu; nội dung, phương pháp nghiên cứu, những đóng góp, giá trị và trình bày bố cục chung của đề tài.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƢỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2. Tổng quan về RRTK tại các NHTM Việt Nam 2. Khái niệm về rủi ro thanh khoản Bàn về RRTK có nhiều khái niệm khác nhau, theo Ủy Ban Basel về giám sát ngân hàng: "Rủi ro thanh khoản phát sinh từ việc ngân hàng không có khả năng đáp ứng việc giảm nợ hoặc tài trợ vốn cho việc tăng tài sản. Khi một ngân hàng không có đủ thanh khoản, ngân hàng đó sẽ không thể có đủ vốn để tăng nợ hoặc chuyển đổi tài sản kịp thời với chi phí hợp lý, từ đó tác động tới lợi nhuận.

Tác giả Đặng Văn Dân (2015) cho rằng: "Khi ngân hàng không đáp ứng kịp thời được các nghĩa vụ tài chính, không chuyển đổi các loại tài sản ra tiền hoặc cần phải huy động vốn bổ sung với chi phí cao thì sẽ xảy ra rủi ro thanh khoản". Từ các khái niệm về RRTK đã được miêu tả ở trên, cho thấy vấn đề rủi ro thanh khoản thường phát sinh trong ngắn hạn, khi các ngân hàng thương mại không thể đảm bảo thanh khoản kịp thời để đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi cần thiết. Phƣơng pháp đo lƣờng rủi ro thanh khoản Trước năm 2005, rủi ro thanh khoản thường được đo lường từ số liệu BCTC cho đến khi Poorman và Cộng sự (2005) cho rằng "nếu chỉ đo lường rủi ro thanh khoản bằng các hệ số thanh khoản là không đủ, yêu cầu các ngân hàng phải phát triển thêm một góc nhìn mới để đo lường rủi ro thanh khoản." Diamond và Cộng sự (1983) đã chứng minh tại sao các ngân hàng nên đo lường RRTK trên cơ sở nhân tố tiền gửi ngân hàng thay cho tổng tài sản sau khi phân tích thanh khoản ngân hàng và phát hiện nếu lượng tiền gửi ngân hàng không đáp ứng được các nghĩa vụ tài chính, thì hiên tượng người dân ồ ạt rút tiền sẽ xảy ra. Phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản bằng khe hở tài trợ Saunders và Cộng sự (2006) đã nghiên cứu và sử dụng khe hở tài trợ để đo lường RRTK.

Tiếp theo, Shen và Cộng sự (2009) đã chỉ ra chỉ ra: "để đo lường RRTK, thay vì sử dụng các hệ thống thanh khoản được tính từ báo cáo tài chính của ngân hàng, thì sử dụng khe hở tài trợ để đo lường sẽ có những ưu điểm đó là được tính bằng sự chênh lệch giữa tài sản, nguồn vốn với không chỉ thời điểm hiện tại mà cả ở tương lai". Khi ngân hàng có khe hở tài trợ lớn thì tổng số dư nợ tín dụng sẽ cao hơn tổng vốn mà ngân hàng huy động được. Do đó, khe hở tài trợ được coi là dấu hiệu quan trọng để cảnh báo về RRTK. 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑑ư 𝑛ợ 𝑡í𝑛 𝑑ụ𝑛𝑔−𝑇ổ𝑛𝑔 𝑛𝑔𝑢ồ𝑛 𝑣ố𝑛 ℎ𝑢𝑦 độ𝑛𝑔 Khe hở tài trợ = 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 2.

Phương pháp đo lường RRTK bằng các hệ số thanh khoản Khe hở tài trợ và các hệ số thanh khoản là hai phương pháp mà Voldová (2011) đã giới thiệu để đánh giá rủi ro thanh khoản. Điều này dựa trên những giả định cụ thể, và các nhà nghiên cứu sẽ sử dụng chúng một cách riêng lẻ. Các tác giả như Aspach và đồng nghiệp (2005), Praet và Cộng sự (2008), và Voldová (2011) sử dụng hệ số thanh khoản để đo lường RRTK. Các hệ số thanh khoản này được họ áp dụng: 𝑇à𝑖 𝑠ả𝑛 𝑡ℎ𝑎𝑛ℎ 𝑘ℎ𝑜ả𝑛 𝐿1 = 𝑥 100 (%) 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 Hệ số L1 cho ta biết được phân trăm của tài sản thanh khoản trong tổng của tài sản ngân hàng đồng thời sẽ đánh giá được năng lực thanh khoản của ngân hàng như thế nào.

Thường thì các tài sản có mức độ thanh khoản thấp sẽ sinh lời cao và ngược lại, cho nên ngân hàng cần phải đánh giá lại tỉ trọng của sở hữu tài sản. 𝑇à𝑖 𝑠ả𝑛 𝑡ℎ𝑎𝑛ℎ 𝑘ℎ𝑜ả𝑛 𝐿2 = 𝑥 100 (%) 𝑇𝑖ề𝑛 𝑔ử𝑖 + 𝑉ố𝑛 ℎ𝑢𝑦 độ𝑛𝑔 𝑛𝑔ắ𝑛 ℎạ𝑛 9 Hệ số L2 cho biết mức độ quan tâm của ngân hàng đối với các loại tiền gửi trong ngắn hạn, khi hệ số này càng cao thì thanh khoản của ngân hàng càng tốt. 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑐ℎ𝑜 𝑣𝑎𝑦 𝐿3 = 𝑥 100 (%) 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 Hệ số L3 cho biết năng lực thanh khoản của ngân hàng yếu hay mạnh trên cơ sở so sánh tỷ trọng của các khoản vay với tổng tài sản hiện có của ngân hàng. 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑐ℎ𝑜 𝑣𝑎𝑦 𝐿4 = 𝑥 100 (%) 𝑇𝑖ề𝑛 𝑔ử𝑖 + 𝑉ố𝑛 ℎ𝑢𝑦 độ𝑛𝑔 𝑛𝑔ắ𝑛 ℎạ𝑛 Hệ số L4 cho biết so sánh giữa số tiền cho vay với số tiền ngân hàng huy động được lớn gấp bao nhiêu lần.

Tương tự với hệ số L3, khi hệ số L3 càng cao thì đồng thời với đó khả năng thanh khoản của ngân hàng càng thấp. Cơ sở lý thuyết về các nhân tố tác động tới rủi ro thanh khoản tại các NHTM Trong quá khứ, các phương pháp quản lý rủi ro thanh khoản thường dựa vào tỷ lệ thanh khoản để đạt được kết quả tốt hơn. Aspachs và đồng nghiệp vào năm 2005, Rychtárik vào năm 2009, Praet và Herzberg vào năm 2008, Demirgüç Kunt và đồng nghiệp vào năm 2003, cùng với nhiều nghiên cứu khác, đã sử dụng các tỷ lệ thanh khoản như tỷ lệ tài sản thanh khoản so với tổng tài sản, tỷ lệ tài sản thanh khoản so với tiền gửi khách hàng, và tỷ lệ tài sản thanh khoản so với tổng nợ ngắn hạn, cũng như tỷ lệ tài sản thanh khoản so với tổng nợ ngắn hạn (Indriani vào năm 2004). Các tỷ lệ này cho biết mức độ thanh khoản của tài sản của ngân hàng; nếu tỷ lệ này cao, ngân hàng có thể đang hoạt động tốt và ít gây ra rủi ro về thanh khoản.

Athanasoglou và Cộng sự vào năm 2006, Demirgüç-Kunt & Huizinga vào năm 1999, Pasiouras & Kosmidou vào năm 2007 và Naceur & Kandil vào năm 2009, cùng với nhiều nghiên cứu khác, đã sử dụng tỷ lệ vốn vay so với tổng tài sản cũng như tỷ lệ cho vay rộng so với tài trợ ngắn hạn để đánh giá rủi ro thanh khoản của một ngân hàng. Số liệu tỷ lệ cao có thể đặt khả năng thanh khoản của ngân hàng vào tình trạng nguy hiểm. 10 Các biến số có thể tác động tới thanh khoản của các NHTM đã trở thành đề tài của nhiều ý tưởng. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu có tính tin cậy nhất thường tập trung vào các ngân hàng ở Bắc Mỹ và châu Âu.

Các nghiên cứu này tập chung vào hai lạo biến chính: Thứ nhất liên quan đến nội tại ngân hàng, như vốn chủ sở hữu, quy mô, nợ xấu và một số nhân tố khác. Thứ hai hai tập trung vào biến số vĩ mô, như lãi suất liên ngân hàng, lạm phát, thất nghiệp và một số nhân tốc khác. Tuy nhiên, các nghiên cứu này thường không đi sâu vào việc đánh giá tác động của các vấn đề vĩ mô đối với khả năng thanh khoản của ngân hàng mà thay vào đó tập trung chủ yếu vào các khía cạnh nội tại của ngân hàng. Lý thuyết tín hiệu (Spence, 1973) cho rằng "quy mô của ngân hàng lớn đồng nghĩa với hoạt động vốn sẽ có những tín hiệu tích cực.

Bởi vì quy mô lớn sẽ giúp ngân hàng mở rộng các từ nhiều nguồn vốn, từ đó có tác dụng tăng năng lực thanh khoản của ngân hàng". Tương tự vậy, Akhtar & cộng sự (2011) đã chỉ ra "khả năng thanh khoản của ngân hàng tỷ lệ thuận với tổng tài sản của ngân hàng. Mặt khác, có những nghiên cứu lại chỉ ra xu hướng ngược lại". Greg (2009) lại chỉ ra "khả năng thanh toán của ngân hàng tỷ lệ nghịch với quy mô của ngân hàng".

Theo một hướng khác, tác giả Ianotta & cộng sự (2007) nhận thấy, "nếu giảm chi phí giành cho huy động vốn thì tất yếu có nhiều khả năng để đầu tư nhiều hơn vào tài sản sinh lời mới có các khoản vay với độ rủi ro cao, điều đó sẽ có những tác động nhất định đến khe hở tài trợ. Và như vậy, một trong các nhân tố tác động tới rủi ro thanh khoản của ngân hàng là quy mô ngân hàng". Trong lý thuyết ưa thích tính thanh khoản, Keynes chỉ ra: "tiền chính là tài sản có tính chất thanh khoản rất cao do vậy, nếu có nhiều tiền đồng nghĩa với việc thuận lợi trong thanh khoản. Nhưng cũng vì thế mà lợi nhuận tạo ra sẽ thấp.