BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM Ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 LA KHÁNH LINH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM Ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 Họ tên sinh viên: LA KHÁNH LINH Mã số sinh viên: 050607190225 Lớp sinh hoạt: HQ7-GE06 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.
NGUYỄN MINH NHẬT TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 i TÓM TẮT Nghiên cứu đƣợc thực hiện nhằm phân tích các nhân tố nội tại và các nhân tố vĩ mô của RRTK ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến các NHTM ở VN. Với dữ liệu bảng gồm 300 mẫu quan sát từ các NHTM VN giai đoạn 2012 – 2021, tác giả tiến hành hồi quy để đo lƣờng tác động của các biến độc lập lên biến phụ thuộc khe hở tài trợ (đại diện cho RRTK của các NHTM). Các mô hình hồi quy Pooled OLS, FEM, REM đƣợc thực hiện để nghiên cứu, đồng thời tác giả sử dụng phƣơng pháp GMM để khắc phục khuyết tật của mô hình lựa chọn.
Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự ảnh hƣởng của cả hai yếu tố bên trong lẫn bên ngoài ngân hàng lên RRTK. Các nhân tố nội tại nhƣ tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP) và quy mô ngân hàng (SIZE) có tác động ngƣợc chiều tới RRTK. Các yếu tố nội tại khác nhƣ sự phụ thuộc các nguồn tài trợ bên ngoài (EFD), tỷ lệ cho vay trên huy động ngắn hạn (LDR) và tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu có tác động cùng chiều tới RRTK. Bên cạnh đó, RRTK cũng có mối tƣơng quan dƣơng với các yếu tố vĩ mô nhƣ tốc độ tăng trƣởng kinh tế (GDP) và tỷ lệ lạm phát (INF).
Dựa trên cơ sở kết quả thu đƣợc, tác giả đề xuất một số khuyến nghị nhằm hạn chế RRTK, giúp các NHTM có cái nhìn tổng quan và lựa chọn giải pháp phù hợp với đặc điểm riêng của từng ngân hàng. Từ khóa: thanh khoản, rủi ro thanh khoản, khe hở tài trợ, nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản, Ngân hàng Thương mại, Việt Nam, GMM. ii ABSTRACT The study was conducted to analyze how the internal factors and external factors of liquidity risk affect commercial banks in Vietnam. With panel data of 300 observed samples from Vietnamese commercial banks in the period 2012 - 2021, the author conducts multivariable linear regression to quantify the impact of independent variables on the dependent variable (financing gap).
Regression models Pooled OLS, FEM, REM were performed for research, and the author used GMM method to overcome the defects of the selected model. The research results show that there is an influence of both internal and external factors on liquidity risk. Internal factors such as equity to total assets (CAP) and bank size (SIZE) have a negative impact on liquidity risk. Other internal factors such as external funding dependence (EFD), short term loan-to-deposit ratio (LDR) and return on equity ratio (ROE) have a positive impact on liquidity risk.
Besides, liquidity risk is also positively correlated with macro factors such as economic growth rate (GDP) and inflation rate (INF). Based on the obtained results, the author proposes a number of recommendations to limit liquidity risk, helping commercial banks have an overview and choose solutions suitable to the specific characteristics of each bank. Keywords: liquidity, liquidity risk, financing gap, determinants of liquidity risk, commercial banks, Vietnam, GMM. iii LỜI CAM ĐOAN Tôi tên La Khánh Linh, tôi xin cam đoan rằng đề tài “Các nhân tố ảnh hƣởng đến rủi ro thanh khoản tại các Ngân hàng Thƣơng mại Việt Nam” đƣợc thực hiện bởi cá nhân tôi dƣới sự hƣớng dẫn của TS.
Nguyễn Minh Nhật. Khóa luận này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023 Tác giả La Khánh Linh iv LỜI CẢM ƠN Sau một khoảng thời gian thực hiện và hoàn thành khóa luận với đề tài “Các nhân tố ảnh hƣởng đến rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam”, tôi xin gửi lời cảm ơn đến thầy cô trƣờng Đại học Ngân hàng TP. HCM đã truyền dạy những kiến thức, kinh nghiệm và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn giảng viên hƣớng dẫn, TS. Nguyễn Minh Nhật đã tận tình hƣớng dẫn, chỉ bảo và giúp tôi hoàn thành khóa luận này một cách tốt nhất. Bên cạnh đó, tôi muốn gửi lời cảm ơn đến gia đình và bạn bè đã luôn bên cạnh chia sẻ, động viên và hỗ trợ trong khoảng thời gian vừa qua. Tuy đã cố gắng hết sức, khóa luận này có thể không tránh khỏi những sai sót do kinh nghiệm thực tiễn, kiến thức và khuôn khổ thời gian.
Kính mong nhận đƣợc những nhận xét và góp ý của thầy cô để khóa luận này có thể hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023 Tác giả La Khánh Linh v MỤC LỤC TÓM TẮT. ii LỜI CAM ĐOAN.
iii LỜI CẢM ƠN .iv MỤC LỤC .v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH.ix CHƢƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.
Dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa nghiên cứu. Kết cấu của Khóa luận .4 TÓM TẮT CHƢƠNG 1.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THANH KHOẢN VÀ RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Khái niệm thanh khoản. Khái niệm rủi ro thanh khoản.
Nguyên nhân dẫn đến rủi ro thanh khoản. Phƣơng pháp đo lƣờng rủi ro thanh khoản. Các hệ số thanh khoản. Khe hở tài trợ.
Các nhân tố tác động đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Các nhân tố bên trong ngân hàng. Các nhân tố bên ngoài ngân hàng. CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM.
Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài. Các nghiên cứu ở Việt Nam .17 TÓM TẮT CHƢƠNG 2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.
Mô hình nghiên cứu đề xuất. Giả thuyết nghiên cứu. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu nghiên cứu.
Quy trình nghiên cứu. Thống kê mô tả. Kiểm định sự tƣơng quan giữa các biến. Phân tích các mô hình hồi quy để lựa chọn mô hình phù hợp.
Kiểm định và khắc phục các khuyết tật của mô hình đƣợc lựa chọn .39 TÓM TẮT CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. THỐNG KÊ MÔ TẢ VÀ XEM XÉT SỰ TƢƠNG QUAN, ĐA CỘNG TUYẾN TRONG MẪU NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả.
Kiểm định sự tƣơng quan giữa các biến độc lập trong mô hình. KẾT QUẢ MÔ HÌNH HỒI QUY NGHIÊN CỨU. Kết quả mô hình hồi quy. Kiểm định lựa chọn mô hình phù hợp.
Kiểm định các khuyết tật của mô hình lựa chọn. Khắc phục các khuyết tật của mô hình lựa chọn. Khắc phục các khuyết tật của mô hình bằng phƣơng pháp FGLS. Khắc phục các khuyết tật của mô hình bằng phƣơng pháp GMM.
THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .53 TÓM TẮT CHƢƠNG 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. KẾT LUẬN KẾT QUẢ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. KHUYẾN NGHỊ NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM.
Đối với Ngân hàng Thƣơng mại Việt Nam. Khuyến nghị đối với tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản của ngân hàng. Khuyến nghị đối với sự phụ thuộc các nguồn tài trợ bên ngoài. Khuyến nghị đối với tỷ lệ cho vay trên huy động ngắn hạn.
Khuyến nghị đối với tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu. Khuyến nghị đối với quy mô ngân hàng. Đối với Ngân hàng Nhà nƣớc. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.
Hạn chế của đề tài. Hƣớng nghiên cứu tiếp theo .64 TÓM TẮT CHƢƠNG 5 .65 TÀI LIỆU THAM KHẢO .72 viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nguyên nghĩa CAP Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản EFD Sự phụ thuộc nguồn tài trợ bên ngoài FEM Fixed Effects Model – Mô hình tác động cố định FGAP Khe hở tài trợ Feasible Generalised Least Squared – Phƣơng pháp bình FGLS phƣơng nhỏ nhất tổng quát khả thi GDP Tăng trƣởng kinh tế Generalized Method of Moments – Phƣơng pháp tổng quát GMM của các khoảnh khắc INF Tỷ lệ lạm phát LDR Tỷ lệ cho vay trên tổng vốn huy động NHTM Ngân hàng thƣơng mại NHTMCP Ngân hàng thƣơng mại cổ phần OLS Ordinary Least Square – Bình phƣơng nhỏ nhất REM Random Effects Model – Mô hình tác động ngẫu nhiên ROE Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu RRTK Rủi ro thanh khoản SIZE Quy mô ngân hàng VIF Variance Inflation Factor – Đa cộng tuyến VN Việt Nam ix DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH Danh mục bảng Bảng 2. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây. Tổng hợp các biến, cách tính và dấu tác động kỳ vọng đến rủi ro thanh khoản.
Thống kê mô tả các biến trong mô hình. Ma trận tƣơng quan giữa các biến độc lập trong mô hình. Kết quả kiểm tra đa cộng tuyến trong mô hình. Tổng hợp kết quả hồi quy Pool OLS, FEM và REM.
Kết quả kiểm định F-test của mô hình. Kết quả kiểm định Hausman của mô hình. Kết quả kiểm định phƣơng sai của sai số thay đổi của mô hình. Kết quả kiểm định tự tƣơng quan của mô hình.
Kết quả hồi quy FGLS của mô hình. Kết quả hồi quy GMM của mô hình. So sánh kết quả nghiên cứu với giả thuyết .53 Danh mục hình ảnh Hình 3. Các bƣớc trong quy trình nghiên cứu mô hình.
GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Đối với các nƣớc đang phát triển nhƣ VN, hệ thống NHTM đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế nói riêng và trong mọi lĩnh vực nói chung.