Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của các ngân hàng thương mại việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Phạm Thị Kim Thoa
• Người hướng dẫn: TS. Trần Phương Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Xác định vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ THANH KHOẢN VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Giới thiệu về thanh khoản và các trạng thái thanh khoản của ngân hàng
• 2.1.1. Thanh khoản ngân hàng
• 2.1.2. Các trạng thái thanh khoản của ngân hàng
• 2.1.3. Đo lường khả năng thanh khoản của ngân hàng
• 2.1.3.1. Phương pháp khe hở tài trợ
• 2.1.3.2. Phương pháp tiếp cận cấu trúc vốn
• 2.1.3.3. Phương pháp chỉ số thanh khoản
• 2.2. Các nghiên cứu trước đây về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của ngân hàng thương mại
• 2.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.2.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của các ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Các nhân tố nội tại của ngân hàng ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản
• 2.3.2. Các nhân tố vĩ mô ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản
• 2.3.3. Xác định khe hở nghiên cứu
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Tổng quan về tình hình hoạt động các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.2. Tổng quan về thực trạng khả năng thanh khoản các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.3. Ảnh hưởng các nhân tố đến khả năng thanh khoản của Ngân hàng thương mại Việt Nam từ năm 2006-2016
• 3.3.1. Khả năng thanh khoản và tăng trưởng GDP
• 3.3.2. Khả năng thanh khoản và lạm phát
• 3.3.3. Khả năng thanh khoản và tổng tài sản bình quân
• 3.3.4. Khả năng thanh khoản và tỷ lệ vốn chủ sở hữu
• 3.3.5. Khả năng thanh khoản và khả năng sinh lời
• 3.3.6. Khả năng thanh khoản và tỷ lệ thu nhập lãi cận biên
• 3.3.7. Khả năng thanh khoản và tỷ lệ Chi phí hoạt động/Tổng tài sản
• 3.3.8. Khả năng thanh khoản và tỷ lệ nợ xấu
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP, DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4.3. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 4.4. Thống kê mô tả và dữ liệu nghiên cứu
• 4.5. Phân tích tương quan
• 4.6. Kiểm định các giả thuyết của mô hình hồi quy
• 4.7. Kiểm định việc lựa chọn mô hình
• 4.8. Kết quả nghiên cứu
• 4.9. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của đề tài
• 5.1.1. Đối với ngân hàng thương mại
• 5.1.2. Đối với ngân hàng Nhà nước
• 5.2. Những hạn chế của nghiên cứu
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài
• 5.4. Kết luận chương 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Thanh Khoản Ngân Hàng Định Nghĩa

Khả năng thanh khoản của ngân hàng là một yếu tố then chốt, quyết định sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống tài chính. Nó không chỉ đơn thuần là việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính ngắn hạn, mà còn là thước đo về khả năng quản lý rủi ro và duy trì niềm tin của khách hàng. Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), khả năng thanh khoản được định nghĩa là khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn mà không phải chịu bất kỳ tổn thất đáng kể nào. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có đủ nguồn lực để trang trải các khoản nợ, đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng và thực hiện các giao dịch kinh doanh một cách suôn sẻ. Thiếu hụt thanh khoản có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm việc phải bán tháo tài sản với giá thấp, mất khả năng chi trả và thậm chí là phá sản. Vì vậy, việc quản lý khả năng thanh khoản hiệu quả là một ưu tiên hàng đầu đối với mọi ngân hàng.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Thanh Khoản Trong Hoạt Động Ngân Hàng

Thanh khoản đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động hàng ngày của ngân hàng. Nó cho phép ngân hàng thực hiện các giao dịch, đáp ứng nhu cầu của khách hàng và duy trì uy tín trên thị trường. Khi ngân hàng có đủ thanh khoản, nó có thể dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn cần thiết để trang trải các khoản nợ và thực hiện các hoạt động kinh doanh. Điều này giúp ngân hàng hoạt động một cách hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Ngược lại, thiếu hụt thanh khoản có thể dẫn đến việc ngân hàng phải bán tháo tài sản với giá thấp hoặc phải vay với lãi suất cao, ảnh hưởng đến lợi nhuận và uy tín của ngân hàng.

1.2. Các Trạng Thái Thanh Khoản Của Ngân Hàng

Ngân hàng có thể trải qua các trạng thái thanh khoản khác nhau, từ dư thừa đến thiếu hụt. Trạng thái dư thừa thanh khoản xảy ra khi ngân hàng có quá nhiều tài sản thanh khoản so với nhu cầu, điều này có thể dẫn đến việc lãng phí nguồn lực và giảm lợi nhuận. Trạng thái thiếu hụt thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không có đủ tài sản thanh khoản để đáp ứng các nghĩa vụ tài chính, điều này có thể dẫn đến việc phải vay với lãi suất cao hoặc bán tháo tài sản với giá thấp. Việc duy trì trạng thái thanh khoản cân bằng là rất quan trọng để đảm bảo hoạt động ổn định và hiệu quả của ngân hàng. Các nhà quản lý cần phải theo dõi sát sao tình hình thanh khoản và đưa ra các biện pháp điều chỉnh kịp thời để tránh các rủi ro có thể xảy ra.

II. Đo Lường Khả Năng Thanh Khoản Ngân Hàng 3 Phương Pháp Phổ Biến

Việc đo lường khả năng thanh khoản là một bước quan trọng trong việc quản lý rủi ro và đảm bảo hoạt động ổn định của ngân hàng. Có nhiều phương pháp khác nhau để đánh giá khả năng thanh khoản, mỗi phương pháp có những ưu điểm và hạn chế riêng. Ba phương pháp phổ biến nhất bao gồm phương pháp khe hở tài trợ, phương pháp tiếp cận cấu trúc vốn và phương pháp chỉ số thanh khoản. Phương pháp khe hở tài trợ tập trung vào việc so sánh giữa tài sản và nợ phải trả có kỳ hạn khác nhau để xác định mức độ thiếu hụt hoặc dư thừa thanh khoản. Phương pháp tiếp cận cấu trúc vốn tập trung vào việc đánh giá khả năng huy động vốn của ngân hàng trong trường hợp khẩn cấp. Phương pháp chỉ số thanh khoản sử dụng các chỉ số tài chính để đánh giá khả năng thanh khoản của ngân hàng, chẳng hạn như tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản.

2.1. Phương Pháp Khe Hở Tài Trợ Ưu Điểm Hạn Chế

Phương pháp khe hở tài trợ tập trung vào việc so sánh giữa tài sản và nợ phải trả có kỳ hạn khác nhau. Khe hở tài trợ dương xảy ra khi tài sản có kỳ hạn ngắn hơn nợ phải trả, điều này cho thấy ngân hàng có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính ngắn hạn. Khe hở tài trợ âm xảy ra khi nợ phải trả có kỳ hạn ngắn hơn tài sản, điều này cho thấy ngân hàng có thể có dư thừa thanh khoản. Ưu điểm của phương pháp này là đơn giản và dễ thực hiện. Tuy nhiên, hạn chế của nó là không tính đến các yếu tố khác ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản, chẳng hạn như khả năng huy động vốn và chất lượng tài sản.

2.2. Phương Pháp Tiếp Cận Cấu Trúc Vốn Đánh Giá Khả Năng Huy Động Vốn

Phương pháp tiếp cận cấu trúc vốn tập trung vào việc đánh giá khả năng huy động vốn của ngân hàng trong trường hợp khẩn cấp. Ngân hàng có cấu trúc vốn vững mạnh và đa dạng sẽ có khả năng huy động vốn tốt hơn trong trường hợp gặp khó khăn về thanh khoản. Các yếu tố cần xem xét bao gồm tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, khả năng phát hành trái phiếu và cổ phiếu, và khả năng tiếp cận các nguồn vốn từ thị trường liên ngân hàng. Ưu điểm của phương pháp này là đánh giá được khả năng ứng phó của ngân hàng trong trường hợp khẩn cấp. Tuy nhiên, hạn chế của nó là khó định lượng và phụ thuộc nhiều vào điều kiện thị trường.

2.3. Phương Pháp Chỉ Số Thanh Khoản Phân Tích Tỷ Lệ Tài Chính Quan Trọng

Phương pháp chỉ số thanh khoản sử dụng các chỉ số tài chính để đánh giá khả năng thanh khoản của ngân hàng. Các chỉ số phổ biến bao gồm tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi, và tỷ lệ dự trữ thanh khoản. Tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản cho biết mức độ sẵn sàng của ngân hàng để đáp ứng các nghĩa vụ tài chính ngắn hạn. Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi cho biết mức độ phụ thuộc của ngân hàng vào nguồn vốn huy động từ tiền gửi. Tỷ lệ dự trữ thanh khoản cho biết khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng các nhu cầu rút tiền đột ngột. Ưu điểm của phương pháp này là dễ dàng so sánh giữa các ngân hàng khác nhau. Tuy nhiên, hạn chế của nó là không phản ánh được đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản.

III. Các Nhân Tố Nội Tại Ảnh Hưởng Khả Năng Thanh Khoản Ngân Hàng

Các nhân tố nội tại, hay còn gọi là các yếu tố vi mô, đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định khả năng thanh khoản của một ngân hàng. Những yếu tố này liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý và điều hành của ngân hàng. Một số nhân tố nội tại quan trọng bao gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, khả năng sinh lời, chất lượng tài sản và hiệu quả hoạt động. Ngân hàng có quy mô lớn thường có khả năng tiếp cận các nguồn vốn đa dạng hơn và có thể dễ dàng đáp ứng các nhu cầu thanh khoản. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao cho thấy ngân hàng có khả năng chịu đựng rủi ro tốt hơn và có thể dễ dàng huy động vốn trong trường hợp khẩn cấp. Khả năng sinh lời tốt cho phép ngân hàng tích lũy vốn và tăng cường khả năng thanh khoản. Chất lượng tài sản cao giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng và duy trì giá trị tài sản. Hiệu quả hoạt động cao giúp ngân hàng giảm chi phí và tăng lợi nhuận.

3.1. Quy Mô Ngân Hàng Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Tiếp Cận Vốn

Quy mô của ngân hàng có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiếp cận vốn. Ngân hàng lớn thường có uy tín cao hơn và dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn từ thị trường liên ngân hàng, thị trường vốn và các tổ chức tài chính quốc tế. Họ cũng có khả năng phát hành trái phiếu và cổ phiếu để huy động vốn. Ngược lại, ngân hàng nhỏ thường gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận các nguồn vốn này và phải phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn huy động từ tiền gửi. Do đó, quy mô ngân hàng là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi đánh giá khả năng thanh khoản.

3.2. Tỷ Lệ Vốn Chủ Sở Hữu Thể Hiện Khả Năng Chịu Đựng Rủi Ro

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản là một chỉ số quan trọng để đánh giá khả năng chịu đựng rủi ro của ngân hàng. Ngân hàng có tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao thường có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc kinh tế và tài chính. Họ cũng có thể dễ dàng huy động vốn trong trường hợp khẩn cấp, vì các nhà đầu tư sẽ tin tưởng hơn vào khả năng trả nợ của ngân hàng. Do đó, tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao là một yếu tố quan trọng để đảm bảo khả năng thanh khoản ổn định.

3.3. Chất Lượng Tài Sản Giảm Thiểu Rủi Ro Tín Dụng Tăng Thanh Khoản

Chất lượng tài sản là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của ngân hàng. Tài sản có chất lượng cao, ít rủi ro tín dụng sẽ giúp ngân hàng duy trì giá trị tài sản và dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt khi cần thiết. Ngược lại, tài sản có chất lượng thấp, rủi ro tín dụng cao có thể dẫn đến việc ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro, làm giảm lợi nhuận và ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản. Do đó, việc quản lý chất lượng tài sản là một ưu tiên hàng đầu đối với mọi ngân hàng.

IV. Yếu Tố Vĩ Mô Tác Động Tới Khả Năng Thanh Khoản Ngân Hàng

Bên cạnh các yếu tố nội tại, các yếu tố vĩ mô cũng có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thanh khoản của ngân hàng. Các yếu tố vĩ mô bao gồm tăng trưởng kinh tế, lạm phát, lãi suất, tỷ giá hối đoái và các chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ thường tạo ra nhu cầu tín dụng cao, điều này có thể làm tăng áp lực lên khả năng thanh khoản của ngân hàng. Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị của tiền tệ và ảnh hưởng đến khả năng tiết kiệm của người dân. Lãi suất cao có thể làm giảm nhu cầu vay vốn và ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng. Tỷ giá hối đoái biến động có thể tạo ra rủi ro về tỷ giá và ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của ngân hàng. Các chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có thể ảnh hưởng đến lãi suất, tỷ giá hối đoái và khả năng thanh khoản của ngân hàng.

4.1. Tăng Trưởng Kinh Tế Tác Động Đến Nhu Cầu Tín Dụng Thanh Khoản

Khi nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ, nhu cầu tín dụng thường tăng cao, do các doanh nghiệp cần vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh và người dân cần vốn để tiêu dùng. Điều này có thể tạo ra áp lực lên khả năng thanh khoản của ngân hàng, vì ngân hàng phải cung cấp đủ vốn cho các nhu cầu tín dụng. Nếu ngân hàng không quản lý tốt thanh khoản, nó có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng các nhu cầu tín dụng và có thể phải vay với lãi suất cao hoặc bán tháo tài sản với giá thấp.

4.2. Lạm Phát Ảnh Hưởng Đến Giá Trị Tiền Tệ Khả Năng Tiết Kiệm

Lạm phát có thể làm giảm giá trị của tiền tệ và ảnh hưởng đến khả năng tiết kiệm của người dân. Khi lạm phát tăng cao, người dân có xu hướng tiêu dùng nhiều hơn và tiết kiệm ít hơn, điều này có thể làm giảm nguồn vốn huy động từ tiền gửi của ngân hàng. Ngoài ra, lạm phát cũng có thể làm tăng chi phí hoạt động của ngân hàng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng thanh khoản.

4.3. Chính Sách Tiền Tệ Điều Chỉnh Lãi Suất Tỷ Giá Thanh Khoản

Các chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thanh khoản của ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng các công cụ như lãi suất, tỷ giá hối đoái và dự trữ bắt buộc để điều chỉnh thanh khoản trên thị trường. Ví dụ, khi Ngân hàng Nhà nước tăng lãi suất, điều này có thể làm giảm nhu cầu vay vốn và làm giảm áp lực lên khả năng thanh khoản của ngân hàng. Ngược lại, khi Ngân hàng Nhà nước giảm lãi suất, điều này có thể làm tăng nhu cầu vay vốn và làm tăng áp lực lên khả năng thanh khoản của ngân hàng.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn Các Nhân Tố Khả Năng Thanh Khoản NHTM

Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của các ngân hàng thương mại (NHTM). Các nghiên cứu này thường sử dụng các mô hình hồi quy để phân tích tác động của các yếu tố nội tại và vĩ mô đến khả năng thanh khoản. Kết quả của các nghiên cứu này thường khác nhau tùy thuộc vào quốc gia, giai đoạn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Tuy nhiên, một số nhân tố thường được xác định là có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thanh khoản bao gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, chất lượng tài sản, tăng trưởng kinh tế và lạm phát.

5.1. Tổng Quan Các Nghiên Cứu Nước Ngoài Về Thanh Khoản Ngân Hàng

Các nghiên cứu nước ngoài về khả năng thanh khoản ngân hàng đã chỉ ra nhiều yếu tố quan trọng. Ví dụ, một nghiên cứu của Vodová (2013) tại Hungary cho thấy rằng quy mô ngân hàng và chất lượng tài sản có ảnh hưởng tích cực đến khả năng thanh khoản. Một nghiên cứu khác của Choon và cộng sự (2013) tại Malaysia cho thấy rằng tăng trưởng kinh tế và lạm phát có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thanh khoản của các NHTM. Các nghiên cứu này cung cấp những bằng chứng quan trọng về các yếu tố quyết định khả năng thanh khoản.

5.2. Phân Tích Các Nghiên Cứu Tại Việt Nam Về Các Yếu Tố Ảnh Hưởng

Các nghiên cứu tại Việt Nam về khả năng thanh khoản ngân hàng còn hạn chế hơn so với các nghiên cứu nước ngoài. Tuy nhiên, một số nghiên cứu đã được thực hiện để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của các NHTM Việt Nam. Các nghiên cứu này thường tập trung vào các yếu tố như quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, chất lượng tài sản và tăng trưởng tín dụng. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về các yếu tố quyết định khả năng thanh khoản của các NHTM Việt Nam và để đưa ra các khuyến nghị chính sách phù hợp.

VI. Quản Trị Khả Năng Thanh Khoản Hiệu Quả Cho NHTM Việt Nam

Quản trị khả năng thanh khoản hiệu quả là một yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của các NHTM Việt Nam. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải có các chính sách và quy trình quản lý thanh khoản chặt chẽ, bao gồm việc theo dõi sát sao tình hình thanh khoản, xây dựng các kịch bản ứng phó với các tình huống khẩn cấp và đầu tư vào các công cụ quản lý rủi ro hiện đại. Ngoài ra, các cơ quan quản lý nhà nước cũng cần phải có các chính sách và quy định phù hợp để hỗ trợ các NHTM trong việc quản lý khả năng thanh khoản.

6.1. Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Thanh Khoản Cho Ngân Hàng

Có nhiều giải pháp để nâng cao khả năng thanh khoản cho ngân hàng. Một trong những giải pháp quan trọng nhất là tăng cường quản lý chất lượng tài sản. Ngân hàng cần phải đảm bảo rằng các tài sản của mình có chất lượng cao và dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt khi cần thiết. Ngoài ra, ngân hàng cũng cần phải đa dạng hóa nguồn vốn huy động và giảm sự phụ thuộc vào một vài nguồn vốn nhất định. Cuối cùng, ngân hàng cần phải đầu tư vào các công cụ quản lý rủi ro hiện đại để theo dõi và kiểm soát tình hình thanh khoản.

6.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Nhà Nước Trong Quản Lý Thanh Khoản

Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý khả năng thanh khoản của hệ thống ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng các công cụ như lãi suất, tỷ giá hối đoái và dự trữ bắt buộc để điều chỉnh thanh khoản trên thị trường. Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước cũng có thể cung cấp các khoản vay khẩn cấp cho các ngân hàng gặp khó khăn về thanh khoản. Cuối cùng, Ngân hàng Nhà nước cần phải giám sát chặt chẽ hoạt động của các ngân hàng để đảm bảo rằng họ tuân thủ các quy định về quản lý thanh khoản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khả năng thanh khoản của các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam là một vấn đề trọng yếu trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ và hội nhập sâu rộng từ năm 2006 đến 2016. Theo Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tổng tài sản của hệ thống các tổ chức tín dụng năm 2015 đạt khoảng 7.317 nghìn tỷ đồng, trong đó 20 ngân hàng thương mại nghiên cứu chiếm tới 60,97% tổng tài sản toàn ngành. Giai đoạn này chứng kiến nhiều biến động kinh tế, bao gồm khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008 và các chính sách tiền tệ thắt chặt, nới lỏng liên tục của NHNN. Khả năng thanh khoản được đo lường chủ yếu qua tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản, phản ánh năng lực đáp ứng các nghĩa vụ tài chính kịp thời của ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố vi mô và vĩ mô ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2006-2016, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị thanh khoản. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 20 ngân hàng thương mại trong nước, bao gồm cả ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần, không xét ngân hàng liên doanh và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan hoạch định chính sách trong việc kiểm soát rủi ro thanh khoản, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về thanh khoản ngân hàng và các mô hình đo lường khả năng thanh khoản phổ biến. Thanh khoản được định nghĩa là khả năng của ngân hàng để có được nguồn tiền cần thiết nhằm đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn mà không chịu tổn thất đáng kể. Ba phương pháp đo lường chính được áp dụng gồm: phương pháp khe hở tài trợ, phương pháp tiếp cận cấu trúc vốn và phương pháp chỉ số thanh khoản. Trong đó, phương pháp chỉ số thanh khoản theo Rose (2004) được sử dụng phổ biến, đo lường qua tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản (L1), tài sản thanh khoản bao gồm tiền mặt, tiền gửi tại NHNN và các chứng khoán chính phủ có tính thanh khoản cao.

Nghiên cứu tập trung vào hai nhóm nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản: nhân tố nội tại ngân hàng và nhân tố vĩ mô kinh tế. Nhóm nhân tố nội tại gồm quy mô ngân hàng (tổng tài sản), tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA), tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM), chi phí hoạt động trên tổng tài sản, tỷ lệ an toàn vốn, tỷ lệ nợ xấu và thị phần ngân hàng. Nhóm nhân tố vĩ mô bao gồm tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp và biến giả khủng hoảng tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng thu thập từ 20 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2006-2016. Cỡ mẫu gồm 20 ngân hàng với dữ liệu hàng năm, tổng cộng khoảng 220 quan sát. Phương pháp chọn mẫu là chọn các ngân hàng đại diện cho cả ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần, có quy mô tài sản lớn và dữ liệu đầy đủ.

Phân tích dữ liệu sử dụng các mô hình hồi quy đa biến: Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM) và Feasible Generalized Least Squares (FGLS) nhằm khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan. Phần mềm STATA được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu. Các kiểm định về đa cộng tuyến, tự tương quan và phương sai thay đổi được thực hiện để đảm bảo tính chính xác của mô hình. Timeline nghiên cứu kéo dài 11 năm, phản ánh các biến động kinh tế và chính sách tiền tệ quan trọng ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của quy mô ngân hàng: Quy mô ngân hàng (đo bằng logarit tổng tài sản) có mối quan hệ âm với khả năng thanh khoản. Cụ thể, các ngân hàng có quy mô lớn hơn có xu hướng giữ tỷ lệ tài sản thanh khoản thấp hơn, do tận dụng lợi thế quy mô để đầu tư vào tài sản sinh lời cao hơn nhưng kém thanh khoản. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu của Bunda và Desquilbet (2008) và Moussa (2015).

2. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu/Tổng tài sản: Tỷ lệ này có ảnh hưởng tích cực đến khả năng thanh khoản. Khi tỷ lệ vốn chủ sở hữu tăng 1%, tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản cũng tăng tương ứng, cho thấy vốn chủ sở hữu mạnh giúp ngân hàng duy trì bộ đệm thanh khoản tốt hơn.

3. Khả năng sinh lợi (ROA và ROE): ROA có mối quan hệ dương và có ý nghĩa thống kê với khả năng thanh khoản, trong khi ROE cũng thể hiện xu hướng tương tự nhưng mức độ ảnh hưởng thấp hơn. Điều này cho thấy ngân hàng có hiệu quả sử dụng tài sản cao thường duy trì mức thanh khoản tốt hơn.

4. Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM): NIM có mối quan hệ âm với khả năng thanh khoản, phản ánh việc ngân hàng tập trung vào hoạt động cho vay và tối ưu chi phí vốn có thể làm giảm tỷ trọng tài sản thanh khoản.

5. Chi phí hoạt động/Tổng tài sản: Tỷ lệ này có ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng thanh khoản, cho thấy ngân hàng kiểm soát chi phí hoạt động hiệu quả sẽ nâng cao khả năng duy trì thanh khoản.

6. Tỷ lệ nợ xấu: Tỷ lệ nợ xấu có mối quan hệ âm với khả năng thanh khoản, khi nợ xấu tăng sẽ làm giảm khả năng thanh khoản do ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền và uy tín ngân hàng.

7. Nhân tố vĩ mô: Tăng trưởng GDP có mối quan hệ dương với khả năng thanh khoản, trong khi tỷ lệ lạm phát và tỷ lệ thất nghiệp có ảnh hưởng không đồng nhất, thể hiện sự phức tạp của các yếu tố kinh tế vĩ mô lên thanh khoản ngân hàng. Biến giả khủng hoảng tài chính có tác động tiêu cực rõ rệt đến khả năng thanh khoản.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố nội tại ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì khả năng thanh khoản, đặc biệt là tỷ lệ vốn chủ sở hữu và hiệu quả sinh lợi. Mối quan hệ âm giữa quy mô ngân hàng và khả năng thanh khoản phản ánh xu hướng các ngân hàng lớn có thể chấp nhận rủi ro thanh khoản cao hơn để tối đa hóa lợi nhuận, phù hợp với lý thuyết "quá lớn để sụp đổ". Tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng tiêu cực làm giảm khả năng thanh khoản do làm tăng rủi ro tín dụng và giảm dòng tiền.

Về nhân tố vĩ mô, tăng trưởng GDP thúc đẩy nhu cầu tín dụng và khả năng thanh khoản, trong khi lạm phát và thất nghiệp có tác động phức tạp, cần nghiên cứu sâu hơn. Biến giả khủng hoảng tài chính làm giảm khả năng thanh khoản, phản ánh sự nhạy cảm của ngân hàng với các cú sốc kinh tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản qua các năm, bảng hồi quy đa biến với các hệ số và mức ý nghĩa thống kê, giúp minh họa rõ ràng các mối quan hệ nhân quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vốn chủ sở hữu: Các ngân hàng cần nâng cao tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản nhằm tạo bộ đệm tài chính vững chắc, nâng cao khả năng hấp thụ rủi ro thanh khoản. Mục tiêu đạt tỷ lệ vốn chủ sở hữu tối thiểu 10% trong vòng 3 năm tới, do ban lãnh đạo ngân hàng và cơ quan quản lý thực hiện.

2. Kiểm soát chi phí hoạt động: Tăng cường quản lý chi phí hoạt động để giảm tỷ lệ chi phí trên tổng tài sản, từ đó cải thiện khả năng thanh khoản. Các ngân hàng nên áp dụng công nghệ và tối ưu hóa quy trình trong 2 năm tới nhằm giảm chi phí không cần thiết.

3. Quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả: Giảm tỷ lệ nợ xấu thông qua nâng cao chất lượng tín dụng và xử lý nợ xấu triệt để, giúp cải thiện dòng tiền và uy tín ngân hàng. Cơ quan quản lý và ngân hàng cần phối hợp thực hiện các biện pháp xử lý nợ xấu trong vòng 5 năm.

4. Đa dạng hóa nguồn vốn và tài sản thanh khoản: Ngân hàng cần duy trì tỷ lệ tài sản thanh khoản hợp lý, đồng thời đa dạng hóa nguồn vốn huy động để giảm phụ thuộc vào thị trường liên ngân hàng, nâng cao khả năng ứng phó với biến động thị trường. Kế hoạch thực hiện trong 3 năm, do bộ phận quản lý rủi ro và tài chính ngân hàng đảm nhiệm.

5. Theo dõi và ứng phó với biến động kinh tế vĩ mô: Cơ quan quản lý cần xây dựng các kịch bản ứng phó với các biến động kinh tế như lạm phát, tăng trưởng GDP và khủng hoảng tài chính để hỗ trợ ngân hàng duy trì thanh khoản ổn định. Chính sách này nên được cập nhật hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý ngân hàng: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro thanh khoản hiệu quả, nâng cao năng lực tài chính và ổn định hoạt động ngân hàng.

2. Cơ quan hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chính sách tiền tệ, quy định an toàn vốn và thanh khoản phù hợp, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính - ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quan trọng về lý thuyết và thực tiễn quản trị thanh khoản ngân hàng tại Việt Nam, hỗ trợ nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng và mô hình phân tích.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia phân tích tài chính: Giúp đánh giá sức khỏe tài chính và rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và tư vấn chính xác hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Khả năng thanh khoản ngân hàng được đo lường như thế nào?
   Khả năng thanh khoản thường được đo bằng tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản, trong đó tài sản thanh khoản bao gồm tiền mặt, tiền gửi tại NHNN và các chứng khoán chính phủ có tính thanh khoản cao. Ví dụ, tỷ lệ này càng cao thì khả năng thanh khoản càng tốt.

2. Những nhân tố nội tại nào ảnh hưởng mạnh nhất đến khả năng thanh khoản?
   Các nhân tố như tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA), và tỷ lệ nợ xấu có ảnh hưởng đáng kể. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao giúp ngân hàng có bộ đệm tài chính vững chắc, trong khi nợ xấu cao làm giảm khả năng thanh khoản.

3. Tại sao quy mô ngân hàng lại có mối quan hệ âm với khả năng thanh khoản?
   Ngân hàng lớn thường đầu tư vào các tài sản sinh lời cao nhưng kém thanh khoản hơn, đồng thời có thể dựa vào sự hỗ trợ của ngân hàng trung ương khi cần, nên tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản thấp hơn.

4. Ảnh hưởng của biến động kinh tế vĩ mô đến khả năng thanh khoản như thế nào?
   Tăng trưởng GDP thường làm tăng khả năng thanh khoản do nhu cầu tín dụng tăng, trong khi lạm phát và khủng hoảng tài chính có thể làm giảm khả năng thanh khoản do tăng rủi ro và chi phí huy động vốn.

5. Ngân hàng nên làm gì để cải thiện khả năng thanh khoản trong bối cảnh biến động kinh tế?
   Ngân hàng cần tăng vốn chủ sở hữu, kiểm soát chi phí hoạt động, xử lý nợ xấu hiệu quả, đa dạng hóa nguồn vốn và tài sản thanh khoản, đồng thời theo dõi sát sao các biến động kinh tế để điều chỉnh chiến lược kịp thời.

Kết luận

• Khả năng thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam chịu ảnh hưởng bởi cả các nhân tố nội tại như quy mô, vốn chủ sở hữu, hiệu quả sinh lợi, nợ xấu và các nhân tố vĩ mô như tăng trưởng GDP, lạm phát, khủng hoảng tài chính.
• Quy mô ngân hàng có mối quan hệ âm với khả năng thanh khoản, trong khi tỷ lệ vốn chủ sở hữu và ROA có ảnh hưởng tích cực.
• Tỷ lệ nợ xấu và chi phí hoạt động cao làm giảm khả năng thanh khoản, đòi hỏi ngân hàng phải kiểm soát chặt chẽ.
• Biến động kinh tế vĩ mô và khủng hoảng tài chính có tác động phức tạp, cần có chính sách ứng phó linh hoạt.
• Các giải pháp nâng cao khả năng thanh khoản bao gồm tăng vốn chủ sở hữu, kiểm soát chi phí, xử lý nợ xấu, đa dạng hóa nguồn vốn và theo dõi biến động kinh tế.

Next steps: Các ngân hàng và cơ quan quản lý cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 3-5 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về các nhân tố ảnh hưởng và mô hình quản trị thanh khoản phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Các nhà quản lý ngân hàng và chính sách tài chính nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị thanh khoản, góp phần đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Trong chương này, tác giả trình bày những nội dung cốt lõi của đề tài cần nghiên cứu: Mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa khoa học của đề tài. 6 Chương 2: Tổng quan lý thuyết về thanh khoản và các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của các ngân hàng thương mại. Trong chương này tác giả trình bày lý thuyết có liên quan về thanh khoản ngân hàng và những kết quả nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về ảnh hưởng của các nhân tố nội tại của ngân hàng và các nhân tố vĩ mô đến khả năng thanh khoản của các NHTM.

Chương 3: Thực trạng khả năng thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Trong chương này, tác giả trình bày tổng quan về tình hình hoạt động của các NHTM Việt Nam từ khoảng thời gian 2006 đến năm 2016. Từ đó, tác giả trình bày thực trạng về khả năng thanh khoản của các NHTM Việt Nam. Bên cạnh đó tác giả cũng phân tích tác động của các nhân tố như tăng trưởng GDP, lạm phát, tổng tài sản bình quân, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, tỷ suất sinh lợi trên tài sản ROA, tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu ROE, tỷ lệ thu nhập lãi cận biên, tỷ lệ Chi phí hoạt động/Tổng tài sản, tỷ lệ nợ xấu đến khả năng thanh khoản của các NHTM Việt Nam.

Chương 4: Phương pháp, dữ liệu và kết quả nghiên cứu: Trong chương này, tác giả phân tích mối quan hệ và đưa ra kết quả hồi quy về ảnh hưởng của các nhân tố vi mô ngân hàng và nhân tố vĩ mô tác động đến khả năng thanh khoản các NHTM Việt Nam bằng việc sử dụng mô hình hồi quy dạng tĩnh là Pooled OLS, Fixed effect, Random Effect và FGLS nhằm khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan (nếu có) của mô hình OLS. Chương 5: Kết luận và khuyến nghị. Trong chương này, tác giả đưa ra những kết luận về mô hình nghiên cứu được sử dụng trong Chương 4. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra những giải pháp nhằm tăng giúp khả năng thanh khoản trong hoạt động của các NHTM Việt Nam.

Bên cạnh đó, tác giả đưa ra những hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo nhằm hoàn thiện hơn về vấn đề phân tích ảnh hưởng của nhân tố đến khả năng thanh khoản của các NHTM Việt Nam. 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ THANH KHOẢN VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Chương 2 trình bày giới thiệu chung về thanh khoản, phương pháp đo lường và các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của ngân hàng thương mại. Kế đến, chương này tổng hợp các bài nghiên cứu trên thế giới cùng nghiên cứu về các vấn đề có liên quan đến khả năng thanh khoản. Trên cơ sở các khái niệm và lý thuyết có liên quan, chương 2 đề xuất đưa ra các biến để đưa vào mô hình nghiên cứu thực nghiệm trong chương 4.1 Giới thiệu về thanh khoản và các trạng thái thanh khoản của ngân hàng 2.1 Thanh khoản ngân hàng Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (2008), thanh khoản được định nghĩa là khả năng của ngân hàng để có được nguồn tiền cần thiết để đáp ứng các nghĩa vụ khi đến hạn mà không phải chịu bất kỳ tổn thất đáng kể.

Thực tế đồng ý rằng tất cả các doanh nghiệp bao gồm các ngân hàng đều phải đối mặt với rủi ro thanh khoản. Rủi ro thanh khoản các ngân hàng là điều hiển nhiên từ các hoạt động của ngân hàng cung cấp thời gian đáo hạn không phù hợp từ các khoản tiền gửi và cho vay (tiền gửi ngắn hạn cho vay dài hạn). Kết quả là, các ngân hàng về cơ bản cần phải giữ không chỉ một nguồn vốn tối ưu mà còn duy trì mức thanh khoản cho hiệu quả và hoạt động. Theo Trương Quang Thông (2012), theo nghĩa hẹp, thanh khoản là khả năng biến đổi một tài sản nào đó ra tiền mặt một cách nhanh chóng, với một chi phí thấp nhất có thể.

Một cách đầy đủ hơn, dựa vào cả hai tiếp cận từ tài sản và nguồn vốn, thanh khoản là khả năng tiếp cận các tài sản và nguồn vốn với một chi phí hợp lý để phục vụ các nhu cầu khác nhau của ngân hàng. Một tài sản có tính thanh khoản cao khi chi phí chuyển đổi thành tiền thấp và thời gian chuyển đổi thành tiền nhanh, trong khi đó, nguồn vốn có tính thanh khoản cao khi chi phí huy động thấp và thời gian huy động nhanh.2 Các trạng thái thanh khoản của ngân hàng 8 Trạng thái thanh khoản ròng của ngân hàng trong một thời kỳ nhất định, với các chi tiết về nguồn và sử dụng nguồn thanh khoản có thể được các nhà quản trị thiết lập để phục vụ nhu cầu quản trị thanh khoản. Nguồn và sử dụng thanh khoản, hay nói cách khác, cung và cầu thanh khoản bao gồm: - Cung thanh khoản: là nguồn cung cấp thanh khoản cho ngân hàng, bao gồm các khoản vốn làm tăng khả năng chi trả của ngân hàng; - Cầu thanh khoản: là các khoản vốn làm giảm ngân quỹ của ngân hàng, là các nhu cầu vốn cho các hoạt động khác nhau của ngân hàng.1: Tóm tắt những nghiệp vụ tiêu biểu cấu thành cung và cầu thanh khoản: Nguồn cung cấp thanh khoản Nguồn cầu thanh khoản - Tiền gửi của khách hàng - Khách hàng rút tiền từ tài khoản - Doanh thu từ việc bán các dịch vụ phi - Yêu cầu vay vốn từ những khách tiền gửi hàng chất lượng tín dụng cao - Thanh toán nợ của khách hàng - Thanh toán các khoản vay phi tiền - Bán tài sản gửi - Vay từ thị trường tiền tệ - Chi phí bằng tiền và thuế xuất hiện trong quá trình sản xuất và cung cấp dịch vụ - Thanh toán cổ tức bằng tiền Nguồn: Rose (2004) Trạng thái thanh khoản ròng: Những nguồn cung và cầu thanh khoản đa dạng ở trên là yếu tố quyết định trạng thái thanh khoản của ngân hàng. Trong bất kỳ một giai đoạn nào, thông qua bảng thiết lập cung cầu thanh khoản, chúng ta có thể tính ra trạng thái thanh khoản ròng của ngân hàng: Trạng thái thanh khoản ròng = Cung thanh khoản – Cầu thanh khoản Như vậy có thể xảy ra 3 trường hợp sau đây: 9  Trạng thái thanh khoản cân bằng: NLP = 0.

Điều này khó có thể xảy ra trong thực tế.  Thặng dư thanh khoản, khi NLP > 0  Thiếu hụt thanh khoản, khi NLP < 0 Thặng dư hay thiếu hụt thanh khoản đều diễn tả tình trạng mất cân bằng của ngân hàng. Trường hợp thặng dư thanh khoản thường xảy ra khi nền kinh tế hoạt động kém hiệu quả, thiếu những cơ hội đầu tư và kinh doanh. Thặng dư thanh khoản cũng xảy ra khi ngân hàng thiếu những phương pháp và khả năng tiếp cận thị trường, khách hàng, Các nguyên nhân khác gây ra thặng dư còn có: ngân hàng không khai thác những tài sản có khả năng sinh lời, hoặc nguồn vốn tăng trưởng quá nhanh so với quy mô hoạt động và khả năng quản lý.

Các giải pháp để giải tỏa tình trạng thặng dư thanh khoản bao gồm: mua các chứng khoán (chính phủ) làm dự trữ thứ cấp, cho vay trên thị trường liên ngân hàng…. Thiếu hụt thanh khoản là một trong những dấu hiệu đầu tiên cho thấy ngân hàng đang ở trong tình trạng khó khăn tài chính nghiêm trọng. Hậu quả tiếp theo có thể khiến ngân hàng mất dần các khoản tiền gửi cũ vì áp lực rút tiền ngày càng gia tăng, không thể thu hút thêm các khoản tiền gửi mới do sự dè dặt của công chúng đối với ngân hàng, một số ngân hàng thì ở trong tình thế cho vay hỗ trợ một cách miễn cưỡng vì phải huy động vốn với lãi suất cao hơn lãi suất cho vay, càng làm suy giảm hơn nữa lợi nhuận ngân hàng. Ngân hàng không có đủ vốn để hoạt động, phải sử dụng các biện pháp bù đắp bao gồm: bán dự trữ thứ cấp, vay qua đêm trên thị trường liên ngân hàng, vay tái chiết khấu từ ngân hàng trung ương,….

Theo Aspachs và cộng sự (2005), có ba cơ chế mà các ngân hàng có thể sử dụng để chống lại cuộc khủng hoảng thanh khoản: (i) Các ngân hàng có bộ đệm của tài sản lưu động ở phía bên tài sản của bảng cân đối. Một bộ đệm đủ lớn của các tài sản như tiền mặt, tiền gửi ngân hàng trung ương và các ngân hàng khác, chứng khoán nợ do chính phủ và chứng khoán tương tự làm giảm xác suất khi nhu cầu thanh khoản đe dọa sự tồn tại của các ngân hàng.(ii) chiến lược thứ hai được kết nối với nguồn vốn của bảng cân đối. Các ngân hàng có thể dựa vào thị trường liên ngân 10 hàng, nơi họ vay từ các ngân hàng khác trong trường hợp có nhu cầu thanh khoản. Tuy nhiên, chiến lược này có liên kết chặt chẽ với rủi ro thanh khoản của thị trường.

(iii) Các chiến lược cuối cùng cũng liên quan đến nguồn vốn của bảng cân đối. Các ngân hàng trung ương thường đóng vai trò như một người cho vay cuối cùng để cung cấp hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp cho các ngân hàng thiếu thanh khoản và cung cấp thanh khoản trong trường hợp thiếu hụt thanh khoản trên toàn hệ thống.3 Đo lường khả năng thanh khoản của ngân hàng 2.1 Phương pháp khe hở tài trợ Khe hở tài trợ là chênh lệnh giữa số dư bình quân của các khoản cho vay và số dư bình quân vốn huy động. Phương pháp này với hai thực tế đơn giản là: Khả năng thanh khoản của ngân hàng tăng khi tiền gửi tăng và cho vay giảm. Khả năng thanh khoản giảm khi tiền gửi giảm và cho vay tăng.

Ngân hàng ước lượng nhu cầu thanh khoản của các tháng, quý trong năm. Khi nguồn tạo ra thanh khoản và nhu cầu sử dụng thanh khoản không cân bằng với nhau, ngân hàng sẽ đối mặt với khe hở tài trợ. Khe hở tài trợ = Tổng dư nợ tín dụng trung bình - Tổng nguồn vốn huy động trung bình Nếu khe hở tài trợ là dương thì ngân hàng buộc phải bù đắp bằng các khoản tiền mặt và các tài sản có tính thanh khoản hoặc vay nợ trên thị trường tiền tệ.2 Phương pháp tiếp cận cấu trúc vốn Với phương pháp này, ngân hàng tiến hành theo 2 bước. Đầu tiên, chia các khoản tiền gửi và các nguồn khác thành các loại trên cơ sở ước lượng xác suất (khả năng) rút tiền của khách hàng.