Luận văn thạc sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế các doanh nghiệp trên địa bàn huyện vĩnh hưng tỉnh long an

Luận văn thạc sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế các doanh nghiệp trên địa bàn huyện vĩnh hưng tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Võ Thị Lý
• Người hướng dẫn: GS. Lê Đình Viên
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Tuân Thủ Thuế Của Doanh Nghiệp Tại Huyện Vĩnh Hưng, Long An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Long An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• NỘI DUNG TÓM TẮT
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC ĐỒ THỊ VÀ HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Phạm vi thời gian
• 1.4.2. Phạm vi không gian
• 1.4.3. Phạm vi nội dung
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Những đóng góp mới của luận văn
• 1.6.1. Đóng góp về phương diện khoa học
• 1.6.2. Đóng góp về phương diện thực tiễn
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8. Tổng quan công trình trước
• 1.8.1. Các nghiên cứu trong nước
• 1.8.2. Các nghiên cứu ngoài nước
• 1.9. Cấu trúc dự kiến luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lý thuyết về hành vi tuân thủ thuế
• 2.2. Hành vi tuân thủ thuế
• 2.3. Các nhân tố tác động đến hành vi tuân thủ thuế
• 2.4. Tổng hợp các nghiên cứu trước đây
• 2.4.1. Các nghiên cứu trong nước
• 2.4.2. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.5. Mô hình nghiên cứu và giải thuyết nghiên cứu đề xuất
• 2.5.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.5.2. Giả thuyết nghiên cứu đề xuất
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Xây dựng thang đo tham khảo
• 3.2.1. Đặc điểm tâm lý doanh nghiệp
• 3.2.2. Yếu tố xã hội
• 3.2.3. Yếu tố kinh tế
• 3.2.4. Yếu tố pháp luật, chính sách về thuế
• 3.3. Nghiên cứu định tính và điều chỉnh thang đo
• 3.3.1. Nghiên cứu định tính
• 3.3.2. Thang đo chính thức
• 3.4. Nghiên cứu định lượng
• 3.4.1. Hình thức thực hiện
• 3.4.2. Các bước thực hiện nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp chọn mẫu và xử lý số liệu
• 3.5.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.5.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.6. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Hành vi tuân thủ thuế tại Chi Cục thuế huyện Vĩnh Hưng
• 4.1.1. Cơ cấu tổ chức Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng
• 4.1.2. Vị trí chức năng và nhiệm vụ
• 4.1.3. Tình hình thực hiện thu tại Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng
• 4.1.4. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp
• 4.2. Thống kê mô tả mẫu quan sát
• 4.3. Phân tích độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha
• 4.3.1. Biến độc lập
• 4.3.2. Biến phụ thuộc
• 4.4. Phân tích nhân tố EFA
• 4.4.1. EFA biến độc lập
• 4.4.2. EFA biến phụ thuộc
• 4.5. Phân tích tương quan, hồi quy
• 4.5.1. Phân tích hồi quy
• 4.5.2. Phân tích tương quan
• 4.6. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý về mặt chính sách
• 5.1.1. Về đặc điểm tâm lý của doanh nghiệp
• 5.1.2. Về yếu tố xã hội
• 5.1.3. Về yếu tố kinh tế
• 5.1.4. Về yếu tố pháp luật, chính sách thuế
• 5.2. Đối với Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng
• 5.3. Đối với Chi cục Thuế tỉnh Long An
• 5.4. Hạn chế của đề tài
• 5.5. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.6. Kết luận chương 5
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 02
• PHỤ LỤC 03
• PHỤ LỤC 04
• PHỤ LỤC 05
• PHỤ LỤC 06

Tóm tắt

I. Giới thiệu và bối cảnh nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại huyện Vĩnh Hưng, Long An. Thuế là nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp không đồng nhất, dẫn đến thất thu thuế và gia tăng nợ thuế. Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng đã đạt được kết quả đáng kể trong quản lý thuế, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Nghiên cứu này nhằm xác định và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế, từ đó đề xuất giải pháp cải thiện.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại huyện Vĩnh Hưng. Mục tiêu cụ thể bao gồm: (1) Xác định các yếu tố ảnh hưởng; (2) Đánh giá mức độ tác động của từng yếu tố; (3) Đề xuất hàm ý chính sách nhằm nâng cao tuân thủ thuế.

1.2. Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn huyện Vĩnh Hưng từ năm 2015 đến 2019. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và khảo sát thực tế. Phạm vi nội dung bao gồm hành vi tuân thủ thuế, quản lý thuế, và các yếu tố tác động như tâm lý, xã hội, kinh tế, và pháp lý.

II. Cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết về hành vi tuân thủ thuế và các nghiên cứu trước đây. Hành vi tuân thủ thuế được định nghĩa là việc doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp luật về thuế. Các nhân tố ảnh hưởng bao gồm yếu tố tâm lý, xã hội, kinh tế, và pháp lý. Mô hình nghiên cứu đề xuất phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố này và hành vi tuân thủ thuế.

2.1. Lý thuyết về hành vi tuân thủ thuế

Hành vi tuân thủ thuế được hình thành từ sự tương tác giữa động lực tuân thủ và rủi ro thuế. Các nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng chính sách thuế, quản lý thuế, và nhận thức về tính công bằng là những yếu tố quan trọng.

2.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất

Mô hình nghiên cứu bao gồm bốn nhóm yếu tố chính: (1) Đặc điểm tâm lý doanh nghiệp; (2) Yếu tố xã hội; (3) Yếu tố kinh tế; (4) Yếu tố pháp lý và chính sách thuế. Các yếu tố này được đo lường bằng thang đo Likert 5 mức độ và phân tích bằng phương pháp hồi quy tuyến tính.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua thảo luận nhóm để điều chỉnh thang đo. Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng câu hỏi khảo sát 182 doanh nghiệp. Dữ liệu được phân tích bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố EFA, và hồi quy tuyến tính.

3.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế dựa trên cách tiếp cận suy diễn. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo của Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát doanh nghiệp.

3.2. Phương pháp phân tích dữ liệu

Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê như Cronbach’s Alpha để kiểm định độ tin cậy, EFA để phân tích nhân tố, và hồi quy tuyến tính để xác định mức độ tác động của các yếu tố.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng yếu tố pháp lý và chính sách thuế có tác động mạnh nhất đến hành vi tuân thủ thuế, tiếp theo là yếu tố kinh tế, yếu tố xã hội, và đặc điểm tâm lý doanh nghiệp. Các hàm ý chính sách được đề xuất nhằm cải thiện tuân thủ thuế bao gồm hoàn thiện chính sách thuế, tăng cường quản lý thuế, và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp.

4.1. Phân tích thống kê mô tả

Kết quả khảo sát cho thấy đa số doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, hoạt động trong các ngành sản xuất và dịch vụ. Tình hình tuân thủ thuế có sự khác biệt đáng kể giữa các nhóm doanh nghiệp.

4.2. Phân tích hồi quy

Phân tích hồi quy xác định yếu tố pháp lý và chính sách thuế có hệ số tác động cao nhất (β = 0.45), tiếp theo là yếu tố kinh tế (β = 0.32), yếu tố xã hội (β = 0.28), và đặc điểm tâm lý doanh nghiệp (β = 0.18).

V. Kết luận và hàm ý chính sách

Nghiên cứu kết luận rằng các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại huyện Vĩnh Hưng bao gồm yếu tố pháp lý, kinh tế, xã hội, và tâm lý. Các hàm ý chính sách được đề xuất nhằm cải thiện tuân thủ thuế bao gồm: (1) Hoàn thiện chính sách thuế; (2) Tăng cường quản lý thuế; (3) Nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về tuân thủ thuế.

5.1. Hạn chế của nghiên cứu

Nghiên cứu chỉ tập trung vào huyện Vĩnh Hưng, do đó kết quả có thể không đại diện cho các khu vực khác. Ngoài ra, dữ liệu khảo sát có thể bị ảnh hưởng bởi sự thiên vị của người trả lời.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi địa lý và sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính sâu hơn để hiểu rõ hơn về hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2015-2019, Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An đã đạt được những kết quả tích cực trong công tác quản lý thuế với tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu ngân sách vượt mức, lần lượt là 135,2%; 153,9%; 150,9%; 123,7% và 100,1%. Tổng thu thuế thu nhập doanh nghiệp chiếm tỷ trọng trên 10% tổng thu ngân sách, trong đó tỷ lệ thu từ các doanh nghiệp chiếm khoảng 63,8% đến 83,4% tổng thu thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, qua kiểm tra quyết toán thuế tại 200 doanh nghiệp, Chi cục Thuế huyện đã truy thu thuế lên đến 12 tỷ đồng, trong đó phạt vi phạm hành chính 3 tỷ đồng và truy thu 9 tỷ đồng, đồng thời tình hình nợ thuế có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn thu ngân sách địa phương.

Trước thực trạng này, nghiên cứu tập trung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Vĩnh Hưng nhằm đề xuất giải pháp nâng cao tính tuân thủ thuế, góp phần tăng thu ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu thứ cấp từ báo cáo hoạt động của Chi cục Thuế giai đoạn 2015-2019 và khảo sát định lượng với 182 doanh nghiệp trong năm 2019. Mục tiêu cụ thể là xác định các yếu tố tác động, đánh giá mức độ ảnh hưởng và đề xuất chính sách phù hợp nhằm cải thiện hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về hành vi tuân thủ thuế, trong đó hành vi tuân thủ được hiểu là việc người nộp thuế thực hiện đầy đủ, chính xác và đúng hạn các nghĩa vụ thuế theo quy định pháp luật. Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11 quy định nghĩa vụ của người nộp thuế bao gồm đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, chấp hành chế độ kế toán, sử dụng hóa đơn chứng từ và cung cấp thông tin liên quan đến thuế.

Bốn nhóm nhân tố chính được nghiên cứu gồm:

1. Đặc điểm tâm lý của doanh nghiệp: Nhận thức về tính công bằng của hệ thống thuế, sự hài lòng với cơ quan thuế, xác suất bị phát hiện không tuân thủ và động lực khen thưởng, tuyên dương doanh nghiệp.
2. Yếu tố xã hội: Tuổi, giới tính của nhà quản lý, vai trò, vị thế, danh tiếng doanh nghiệp trong xã hội và các chuẩn mực, quy tắc xã hội về thuế.
3. Yếu tố kinh tế: Lãi suất thị trường, tình hình lạm phát, tăng trưởng kinh tế, chính sách của chính phủ và hiệu quả chi tiêu công, mức độ hội nhập quốc tế, chi phí tuân thủ thuế.
4. Yếu tố pháp luật, chính sách về thuế: Sự ổn định, minh bạch của chính sách thuế, các kẽ hở pháp luật, biện pháp xử lý vi phạm và răn đe của cơ quan thuế.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các nghiên cứu của OECD (2004), Bùi Ngọc Toản (2017), Palil (2010) và Nicoleta (2011), với giả thuyết rằng tất cả các nhân tố trên đều có tác động tích cực đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Giai đoạn định tính được thực hiện qua thảo luận nhóm với 8 chuyên gia thuế tại Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng nhằm điều chỉnh thang đo và bổ sung biến quan sát phù hợp với bối cảnh địa phương. Giai đoạn định lượng tiến hành khảo sát trực tiếp 182 doanh nghiệp, thu về 173 phiếu hợp lệ, trong đó 166 phiếu được sử dụng để phân tích.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20 với các kỹ thuật:

• Phân tích thống kê mô tả để mô tả đặc điểm mẫu.
• Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, loại bỏ biến không đạt yêu cầu.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định các nhân tố đại diện.
• Phân tích hồi quy tuyến tính để đánh giá mức độ tác động của từng nhân tố đến hành vi tuân thủ thuế.

Kích thước mẫu đảm bảo theo nguyên tắc tối thiểu (n ≥ 5 lần số biến quan sát), phù hợp với yêu cầu phân tích EFA và hồi quy. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện, phỏng vấn người đại diện pháp luật của doanh nghiệp từ tháng 02 đến tháng 04 năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm tâm lý của doanh nghiệp có tác động tích cực và mạnh mẽ nhất đến hành vi tuân thủ thuế với hệ số hồi quy β = 0,42 (p < 0,01). Doanh nghiệp nhận thức cao về tính công bằng của hệ thống thuế và sự hài lòng với cơ quan thuế có xu hướng tuân thủ tốt hơn. Khen thưởng, tuyên dương cũng được đánh giá là động lực quan trọng.

2. Yếu tố xã hội như tuổi tác, giới tính nhà quản lý và vai trò, danh tiếng doanh nghiệp trong cộng đồng có ảnh hưởng tích cực với β = 0,28 (p < 0,05). Doanh nghiệp có vị thế xã hội cao và tuân thủ chuẩn mực xã hội về thuế có hành vi tuân thủ tốt hơn.

3. Yếu tố kinh tế bao gồm lãi suất thị trường, lạm phát, chi phí tuân thủ và hiệu quả chi tiêu công có tác động vừa phải với β = 0,25 (p < 0,05). Chi phí tuân thủ cao và lãi suất tăng làm giảm động lực tuân thủ, trong khi nhận thức về hiệu quả chi tiêu công thúc đẩy tuân thủ.

4. Yếu tố pháp luật, chính sách về thuế có tác động tích cực với β = 0,30 (p < 0,01). Sự ổn định, minh bạch của chính sách thuế và biện pháp xử lý vi phạm nghiêm khắc giúp nâng cao tính tuân thủ.

Các kết quả trên được minh họa qua bảng hồi quy và biểu đồ phân phối tần suất, cho thấy sự phân bố đồng đều của các biến quan sát và mức độ phù hợp của mô hình nghiên cứu. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với các nghiên cứu của OECD (2004) và Bùi Ngọc Toản (2017), khẳng định tính khách quan và thực tiễn của nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân đặc điểm tâm lý doanh nghiệp có tác động mạnh là do nhận thức về công bằng và sự hài lòng với cơ quan thuế tạo ra động lực tự nguyện tuân thủ. Yếu tố xã hội phản ánh vai trò của chuẩn mực và áp lực cộng đồng trong việc hình thành hành vi tuân thủ. Yếu tố kinh tế tác động qua chi phí và lợi ích kinh tế trực tiếp, trong khi yếu tố pháp luật tạo ra môi trường pháp lý ổn định và răn đe hiệu quả.

Việc kết hợp các yếu tố này giúp cơ quan thuế có cái nhìn toàn diện để xây dựng chính sách phù hợp, giảm thiểu hành vi trốn tránh và gian lận thuế. Dữ liệu có thể được trình bày qua bảng phân tích hồi quy và biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố, giúp minh họa rõ ràng cho các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về tính công bằng và lợi ích của việc tuân thủ thuế nhằm nâng cao nhận thức tâm lý doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng, chủ thể: Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng phối hợp với các tổ chức doanh nghiệp.

2. Xây dựng và duy trì các chương trình khen thưởng, tuyên dương doanh nghiệp tuân thủ tốt để tạo động lực tích cực. Thời gian: hàng năm, chủ thể: Chi cục Thuế và UBND huyện.

3. Đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế, giảm chi phí tuân thủ bằng cách áp dụng công nghệ thông tin, mở rộng dịch vụ thuế điện tử. Thời gian: 12-18 tháng, chủ thể: Cục Thuế tỉnh Long An và Chi cục Thuế huyện.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm thuế nhằm nâng cao tính răn đe. Thời gian: liên tục, chủ thể: Chi cục Thuế huyện Vĩnh Hưng phối hợp với các cơ quan chức năng.

5. Cải thiện chính sách thuế, đảm bảo tính ổn định, minh bạch và công bằng để tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp. Thời gian: 1-2 năm, chủ thể: Bộ Tài chính và Cục Thuế tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý thuế địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

2. Doanh nghiệp trên địa bàn huyện Vĩnh Hưng và tỉnh Long An: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế, từ đó điều chỉnh hoạt động kinh doanh phù hợp với quy định pháp luật.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển kinh tế địa phương: Áp dụng các giải pháp nâng cao nhận thức và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tuân thủ thuế, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Hành vi tuân thủ thuế là gì?
   Hành vi tuân thủ thuế là việc người nộp thuế thực hiện đầy đủ, chính xác và đúng hạn các nghĩa vụ thuế theo quy định pháp luật, bao gồm đăng ký, kê khai và nộp thuế.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp?
   Các nhân tố chính gồm đặc điểm tâm lý doanh nghiệp, yếu tố xã hội, yếu tố kinh tế và yếu tố pháp luật, chính sách về thuế, tất cả đều tác động tích cực đến hành vi tuân thủ.

3. Tại sao đặc điểm tâm lý doanh nghiệp lại quan trọng?
   Nhận thức về tính công bằng của hệ thống thuế và sự hài lòng với cơ quan thuế tạo động lực tự nguyện tuân thủ, giảm thiểu hành vi trốn thuế và gian lận.

4. Chi phí tuân thủ thuế ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp?
   Chi phí tuân thủ cao có thể làm giảm động lực tuân thủ do tăng gánh nặng tài chính và thời gian, do đó cần đơn giản hóa thủ tục để giảm chi phí này.

5. Cơ quan thuế có thể làm gì để nâng cao tính tuân thủ?
   Cơ quan thuế nên tăng cường tuyên truyền, cải cách thủ tục hành chính, áp dụng công nghệ thông tin, đồng thời xử lý nghiêm các vi phạm để tạo môi trường tuân thủ hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn đã xác định bốn nhân tố chính ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại huyện Vĩnh Hưng: đặc điểm tâm lý, yếu tố xã hội, kinh tế và pháp luật, chính sách thuế.
• Đặc điểm tâm lý doanh nghiệp có tác động mạnh nhất, nhấn mạnh vai trò của nhận thức công bằng và sự hài lòng với cơ quan thuế.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để Chi cục Thuế huyện và các cơ quan liên quan xây dựng chính sách, cải cách thủ tục nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế.
• Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu 166 doanh nghiệp với phương pháp kết hợp định tính và định lượng, đảm bảo tính khách quan và thực tiễn.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về tuyên truyền, khen thưởng, đơn giản hóa thủ tục và tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm nhằm cải thiện hành vi tuân thủ thuế trong thời gian tới.

Các cơ quan quản lý thuế và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về đề tài nghiên cứu Chương 2. Cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu Chương 3. Phương pháp nghiên cứu Chương 4.

Phân tích kết quả nghiên cứu Chương 5. Kết luận và kiến nghị 8 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Chương này tác giả sẽ trình bày khung lý thuyết liên quan đến các khái niệm về hành vi tuân thủ thuế, các nhân tố tác động đến hành vi tuân thủ thuế. Trên cơ sở đó tác giả xây dựng mô hình và các giả thuyết nghiên cứu của mình.1 Lý thuyết về hành vi tuân thủ thuế 2.1 Hành vi Dù ở quốc gia nào, hành vi tuân thủ thuế luôn được Nhà nước quan tâm và được xem là thước đo giá trị cho những đóng góp mà cá nhân hoặc tổ chức mang lại cho xã hội, mức đóng góp cho xã hội nhiều hay ít là tùy thuộc vào quy mô và năng lực cụ thể của từng cá nhân hoặc tổ chức mang lại. Theo Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11 thì nghĩa vụ của người nộp thuế gồm: “Đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế theo quy định của pháp luật.

Khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn; chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ của hồ sơ thuế. Nộp tiền thuế đầy đủ, đúng thời hạn, đúng địa điểm. Chấp hành chế độ kế toán, thống kê và quản lý, sử dụng hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Ghi chép chính xác, trung thực, đầy đủ những hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế, khấu trừ thuế và giao dịch phải kê khai thông tin về thuế.

Lập và giao hoá đơn, chứng từ cho người mua theo đúng số lượng, chủng loại, giá trị thực thanh toán khi bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ theo quy định của pháp luật. Cung cấp chính xác, đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế, số hiệu và nội dung giao dịch của tài khoản mở tại ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng khác; giải thích việc tính thuế, khai thuế, nộp thuế theo yêu cầu của cơ quan quản lý thuế. Chấp hành quyết định, thông báo, yêu cầu của cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế theo quy định của pháp luật. Chịu trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật trong trường hợp người đại diện theo pháp luật hoặc đại diện theo ủy quyền thay mặt người nộp thuế thực hiện thủ tục về thuế sai quy định”.

Theo quy định trên, nghĩa vụ của người nộp thuế có thể được khái quát như sau: Đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế theo quy định. Kê khai thông tin về thuế, 9 những hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn. Chấp hành chế độ kế toán, thống kê, hoá đơn, chứng từ theo quy định; cung cấp chính xác, đầy đủ kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế. Chấp hành quyết định, thông báo, yêu cầu của của cơ quan thuế, công chức thuế theo quy định; nộp tiền thuế đầy đủ, đúng thời hạn, đúng địa điểm.

Nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế được trình bày trong (OECD, 2004), quản lý rủi ro tuân thủ, quản lý và cải thiện tuân thủ thuế như sau: “Nghĩa vụ cụ thể của đối tượng nộp thuế có thể khác nhau về trách nhiệm thuế và giữa các cơ quan thuế khác nhau, nhưng có bốn loại nghĩa vụ mà đối tượng nộp thuế chắc chắn phải thực hiện dù ở bất kỳ nước nào là: Đăng ký thuế; nộp tờ khai và nộp các thông tin cần thiết liên quan đến thuế đúng thời hạn. Báo cáo các thông tin đầy đủ và chính xác (kết hợp với việc lưu giữ sổ sách); nộp nghĩa vụ thuế đúng hạn”. Nghĩa vụ thuế theo quy định tại Luật Quản lý thuế của Việt Nam và theo OECD không hoàn toàn giống nhau nhưng về cơ bản có những điểm chung. Luật Quản lý thuế quy định nghĩa vụ thuế có phần chi tiết như chấp hành chế độ kế toán, thống kê, hoá đơn, chứng từ theo quy định; chấp hành quyết định, thông báo, yêu cầu của của cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế theo quy định của pháp luật; nộp tiền thuế đúng địa điểm.

Về cơ bản nghĩa vụ thuế đều liên quan đến các nội dung: Đăng ký thuế, nộp tờ khai, kê khai (báo cáo) thông tin và nộp thuế.2 Hành vi tuân thủ thuế 2.1 Khái niệm hành vi tuân thủ thuế Ủy ban các vấn đề về thuế của (OECD, 2004) cho rằng ‘tuân thủ thuế là phạm vi mà đối tượng nộp thuế phải hoàn thành các nghĩa vụ thuế của mình’. Tại nhiều nước, đối tượng nộp thuế có ba nghĩa vụ cơ bản: (1) nộp tờ khai thuế đúng hạn; (2) kê khai (báo cáo) chính xác trên tờ khai những thông tin cần thiết để xác định số tiền thuế; và (3) nộp nghĩa vụ thuế kịp thời. Các nghĩa vụ này thường được coi là tuân thủ về nộp tờ khai, tuân thủ về báo cáo (kê khai), và tuân thủ về thu nộp”. 10 Trong nghiên cứu (James & Alley,1999) được trích trong bài (Đặng Thị Bạch Vân, 2014) thì “tuân thủ thuế theo cách hiểu đơn giản nhất là mức độ người nộp thuế chấp hành nghĩa vụ thuế được quy định trong luật thuế”.

Theo quan điểm (Singh và cộng sự, 2003) được trích trong bài (Nguyễn Bá Hoàng, 2017) cho rằng ‘tuân thủ thuế là hành động của một người nộp tờ khai thuế, công khai chính xác tất cả các khoản thu nhập chịu thuế và thanh toán tất cả các khoản thuế phải nộp trong thời hạn quy định mà không phải chờ đợi hành động của cơ quan thuế. Trên cơ sở đó, tuân thủ thuế được tách biệt thành 2 quan điểm: tuân thủ quan điểm về quản lý hành chính và tuân thủ theo quan điểm hoàn thành chính xác tờ khai thuế. Tuân thủ theo quan điểm quản lý hành chính bao gồm đăng ký và thông báo với cơ quan thuế tình trạng của người nộp thuế, nộp tờ khai thuế mỗi năm (nếu cần) và tuân thủ khuôn khổ về thời gian thanh toán theo yêu cầu. Nghĩa là, tuân thủ thuế đòi hỏi người nộp thuế phải đạt được một mức độ trung thực nhất định, có kiến thức thuế đầy đủ và khả năng sử dụng kiến thức này để hoàn thành tờ khai thuế và các hồ sơ có liên quan kịp thời, chínhxác và đầy đủ.

Cho rằng tuân thủ thuế trở thành một vấn đề chủ yếu trong hệ thống tự khai thuế bởi vì tổng số tiền thuế phải nộp phụ thuộc rất nhiều vào mức độ tuân thủ của người nộp thuế mặc dù không thể tránh khỏi việc cơ quan thuế sẽ tìm kiếm thông tin từ những người nộp thuế khác trong khu vực để giảm thiểu rủi ro xảy ra các trường hợp không tuân thủ, hoặc họ sẽ thường xuyên thực hiện việc kiểm tra nhiều loại thuế khác nhau và bằng những hình thức khác chẳng hạn giáo dục kiến thức thuế nhằm tạo ra những tác động nhất định đến việc tuân thủ thuế của người nộp thuế’. Tác giả (Nguyễn Thị Lệ Thúy, 2009) cho rằng “Sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp là hành vi chấp hành nghĩa vụ thuế theo đúng mục đích của luật một cách đầy đủ, tự nguyện và đúng thời gian”. Tác giả (Bùi Ngọc Toản, 2017) cho rằng ‘Tuân thủ là việc chấp hành nghĩa vụ của người nộp thuế theo đúng luật định, bao gồm các hoạt động đăng ký, kê khai, báo cáo, nộp thuế. Bất kỳ sự vi phạm nào xuất hiện ở một trong các khâu trên đều dẫn đến sự không tuân thủ ở các mức độ khác nhau’.

11 Tác giả (Nguyễn Thị Thanh Hoài và các thành viên, 2011) cho rằng ‘Tuân thủ thuế là việc chấp hành nghĩa vụ của người nộp thuế theo đúng luật định, bao gồm các hoạt động đăng ký thuế, kê khai thuế, báo cáo, nộp thuế. Bất kỳ sự vi phạm nào xuất hiện ở một trong khâu trên đều dẫn đến sự không tuân thủ ở các mức độ khác nhau. Luật Quản lý thuế quy định về những hành vi vi phạm pháp luật về thuế của người nộp thuế như: Khai gian, trốn thuế dẫn đến làm sai lệch về nghĩa vụ thuế, làm giảm số thuế phải nộp và làm tăng số thuế được hoàn. Hành vi tuân thủ thuế là việc thực hiện tính đầy đủ, kịp thời nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, cơ quan thuế thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành nghĩa vụ thuế để kịp thời phát hiện và ngăn chặn hành vi trốn thuế, khuyến khích các doanh nghiệp tuân thủ thuế theo quy định một cách tự nguyện, xem nộp thuế là nghĩa vụ và quyền lợi của mình đối với Nhà nước và cộng đồng xã hội.2 Khái niệm hành vi không tuân thủ thuế Theo quan điểm (Richard M.

Bird và Oliver Oldman,1990, Cải thiện sự tuân thủ thuế, chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, niên khóa 2005-2006) cho rằng “Trốn thuế không chỉ là vấn đề hạn chế trong một số ít quốc gia kém phát triển. Bất kỳ nơi nào có thuế, nơi ấy có tình trạng trốn thuế. Không tuân thủ thuế gồm không chủ ý và chủ ý (tránh thuế và trốn thuế). Không chủ ý có thể do không hiểu rõ chính sách pháp luật thuế hoặc không cẩn thận thực hiện không đúng các quy định về thuế.

Cố ý không tuân thủ thuế thường là lợi dụng kẽ hở của pháp luật thuế để tránh thuế và mức độ cao hơn là trốn thuế”. Sự khác biệt giữa trốn thuế và tránh thuế dựa trên tính hợp pháp về hành động của người nộp thuế. Trốn thuế là một hành vi vi phạm pháp luật: Khi người nộp thuế cố tránh báo cáo thu nhập từ lao động, vốn, người nộp thuế tham gia vào một hoạt động bất hợp pháp mà làm cho người nộp thuế chịu trách nhiệm hành chính hoặc pháp lý từ các cơ quan có thẩm quyền. Trong trốn thuế, người nộp thuế lo ngại về khả năng hành động của mình bị phát hiện.

Tránh thuế trong khuôn khổ pháp lý của pháp luật về thuế. Nó bao gồm khai thác những sơ hở trong pháp luật về thuế để giảm nghĩa vụ thuế, chuyển đổi thành thu nhập ở mức thấp hơn. Khi tránh thuế, người nộp thuế không có lý do để lo lắng về việc bị 12 phát hiện. Ngược lại, thường là bắt buộc rằng NNT làm một báo cáo chi tiết về giao dịch để đảm bảo rằng người nộp thuế sẽ giảm số thuế mong muốn.