Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI 1.Khái quát thực hiện pháp luật về bình đẳng giới 1.Khái niệm pháp luật về bình đẳng giới và thực hiện pháp luật về bình đẳng giới 1.Pháp luật về bình đẳng giới Giới tính là một quá trình kết hợp và pha trộn những đặc điểm di truyền học của sinh vật thường dẫn đến kết quả là sự chuyên môn hóa thành giống đực và giống cái5. Sự tách biệt giới tính là một tất yếu của tự nhiên và xảy ra một cách khách quan trong tự nhiên và việc điều chỉnh về sự phát triển đó là trách nhiệm và định hướng của xã hội. Trên phương diện pháp lý, theo quy định của pháp luật tại Khoản 5 Điều 1 Luật Bình đẳng giới 2006 định nghĩa “giới chỉ đặc điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong tất cả các mối quan hệ xã hội” và “giới tính chỉ đặc tính sinh học của nam và nữ”. Đặc tính sinh học nó mang tính khách quan của tự nhiên.
Mỗi một cá nhân sinh ra đã được xác định giới tính để thiết lập các quan hệ. Đồng thời vấn đề xác định giới tính sẽ gắn bó với cá nhân từ khi sinh ra đến khi chết để xác định thực hiện nhiều quan hệ, vấn đề về quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm liên quan. Vấn đề bình đẳng giới là vấn đề được Đảng và Nhà nước quan tâm và dần dần được điều chỉnh một cách rõ ràng, cụ thể thông qua các văn bản có giá trị pháp lý của Nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện bằng quyền lực nhà nước và các biện pháp cưỡng chế của nhà nước. Từ thời xa xưa, người dân có những quan niệm khác nhau về nam và nữ, họ có những phân biệt giữa quyền lợi giữa nam và nữ, tư tưởng “trọng nam khinh nữ” xuất hiện và có những ảnh hưởng rất lớn trong lịch sử cho đến 5 Wikipedia, Khái niệm giới tính https://vi.org/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_t%C3%ADnh 10 Luan van thời điểm hiện nay.
Quy định về bình đẳng giới được quy định nhằm tạo môi trường bình đẳng cho cả nam và nữ trong việc thực hiện các nhiệm vụ, quền và nghĩa vụ của mình. Theo đó, pháp luật quy định “bình đẳng giới là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thị hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó” 6. Như vậy, pháp luật đã có quy định về việc bình đẳng giữa nam và nữ, đặt vị trí của hai đối tượng ngang nhau tạp điều kiện cho việc phát triển hiệu quả về năng lực và tố chất của mỗi cá nhân không phân biệt nam hay nữ. Nếu việc bình đẳng giới được thực hiện hiệu quả thì có rất nhiều thuận lợi trong việc phát triển chế độ chính sách và quy định của pháp luật liên quan về giới được thực hiện hiệu quả, nắm rõ về quyền và nghĩa vụ của các bên tạo điều kiện thực hiện đầy đủ quyền công dân cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của các đối tượng yếu thế trong xã hội.
Pháp luật về bình đẳng giới là tổng thể các quy tắc xử sự chung, quy định điều chỉnh quan hệ xã hội phát sinh trong việc điều chỉnh giới tính, mang tính bắt buộc và cưỡng chế thi hành. Hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ xã hội liên quan đến bình đẳng giới đã được quan tâm từ rất sớm, cho đến nay, pháp luật về bình đẳng giới có vai trò rất quan trọng trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội có liên quan nhằm tạo điều kiện cho việc thực hiện hiệu quả công tác bình đẳng về quyền và nghĩa vụ của công dân.Thực hiện pháp luật về bình đẳng giới Thực hiện pháp luật về bình đẳng giới cũng có nghĩa là thực hiện những quy định của pháp luật trao nghĩa vụ bắt buộc thực hiện một cách tích cực bằng việc các chủ thể tuân thủ các quy định của pháp luật về bình đẳng giới một cách tích cực và hiệu quả. Thực hiện pháp luật về bình đẳn giới được 6 Khoản 3 Điều 5 Luật Bình đẳng giới số 73/2006/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2006 11 Luan van thể hiện qua việc tuân thủ pháp luật về bình đẳng giới, thi hành pháp luật về bình đẳng giới, áp dụng pháp luật về bình đẳng giới. Pháp luật về bình đẳng giới ra đời là cơ sở cho việc hình thành nên những cơ sở pháp lý mà các bên phải tuân theo và thực hiện hiệu quả.
Nhà nước đảm bảo thực hiện pháp luật bằng các biện pháp cưỡng chế thi hành một cách hiệu quả. Thực hiện pháp luật về bình đẳng giới hiện nay được Nhà nước ta rất quan tâm. Việc quy định của pháp luật về bình đẳng giới muốn hiệu quả phải có những chiến lược cụ thể nhằm phát huy vai trò của pháp luật trong việc điều chỉnh quan hệ xã hội. Thực hiện pháp luật về bình đẳng giới được hiểu là quá trình hoạt động có mục đính mà các chủ thể pháp luật bằng hành vi của mình thực hiện các quy định pháp luật về bình đẳng giới trong thực tế đời sống.
Thực hiện pháp luật được thể hiện bằng các hình thức bao gồm: tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật và áp dụng pháp luật.Như vậy, thực hiện pháp luật về bình đẳng giới hiệu quả sẽ tạo điều kiện cho việc phân biệt giới tính hiện nay được hạn chế, tạo môi trường thông thoáng cho hoạt động bình đẳng giới được hiệu quả trong xã hội. Việc thực hiện pháp luật về bình đẳng giới của một số địa phương có những nét đặc thù riêng bởi mỗi địa phương có những đặc điểm khác nhau về vị trí địa lý điều kiện kinh tế xã hội khác nhau tạo điều kiện cho việc ảnh hưởng, phát triển hiệu quả hệ thống pháp luật về bình đẳng giới. Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Nhà nước không chỉ không ngừng xây dựng, hoàn thiện pháp luật mà còn có trách nhiệm tổ chức thực hiện pháp luật, kịp thời phát hiện, đấu tranh phòng ngừa và xử lý các hành vi vi phạm để pháp luật được thực thi nghiêm chỉnh, thống nhất. Các quy phạm pháp luật muốn đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả điều chỉnh thì phải gắn với các quan hệ xã hội, với chủ thể, được thực hiện qua hoạt động có mục đích của chủ thể.
Hơn nữa, đó còn là một yếu tố, giai đoạn không thể 12 Luan van thiếu của cơ chế điều chỉnh pháp luật. Sau khi được ban hành, để phát huy vai trò, pháp luật phải được các chủ thể tiếp nhận, tôn trọng và tự giác thực hiện. Vì thế, thực hiện pháp luật là quá trình các chủ thể khi gặp phải tình huống, sự kiện mà quy phạm pháp luật đã dự liệu, từ nhận thức, chuyển hóa sáng tạo chúng vào tình huống cụ thể đó bằng hành vi thực tế, hợp pháp của mình. Ngoài ra, thực hiện pháp luật còn là nghĩa vụ của tất cả cơ quan, tổ chức, cá nhân và được tiến hành bằng nhiều hình thức với quy trình khác nhau.
Thực hiện pháp luật về bình đẳng giới bao gồm nhiều biện pháp tác động trong một quá trình nên có tính liên tục, thường xuyên. Việc thực hiện pháp luật về bình đẳng giới được xem là bộ phận quan trọng trong tổng thể các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới trên các lĩnh vực gắn với bảo đảm công bằng xã hội, hướng đến phát triển bền vững. Thực hiện pháp luật về bình đẳng giới giúp chủ thể (nam - nữ) này tiếp cận pháp luật, nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò của họ trong xã hội; thúc đẩy tiến trình bình đẳng giới sớm đạt mục tiêu mong đợi. Do thuộc tính điều chỉnh và bắt buộc chung của pháp luật, nên thực hiện pháp luật về bình đẳng giới đối với nước ta là nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân, trong đó trước hết và chủ yếu thuộc về Nhà nước mà đại diện là cơ quan, đội ngũ cán bộ, công chức - người làm công tác tham mưu, hoạch định chính sách cán bộ nữ.
Các chủ thể này phải là tấm gương sáng trong tuân thủ, chấp hành và áp dụng pháp luật một cách đúng đắn, sáng tạo. Nhà nước có trách nhiệm thiết lập các thể chế, thiết chế hỗ trợ nam giới và phụ nữ thực hiện pháp luật; giúp họ tiếp cận pháp luật, sử dụng các thiết chế hỗ trợ trong thực hiện các chính sách bình đẳng giới. Như vậy, có thể hiểu thực hiện pháp luật về bình đẳng giới là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật bình đẳng giới đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật. Hay nói cách khác, thực hiện pháp luật về bình đẳng giới là hạt 13 Luan van động thực tiễn của các cơ quan, tổ chức, cá nhân được tiến hành theo những hình thức pháp lý nhất định, có mói liên hệ và quy định lẫn nhau trong một cơ chế phù hợp với điều kiện của từng giai đoạn lịch sử , nhằm hiện thực hóa các yêu cầu, nội dung của quy phạm pháp luật về bình đẳng giới, bảo đảm cho bình đẳng giới được thiết lập và duy trì trong đời sống xã hội và gia đình.
Thực hiện pháp luật về bình đẳng giới cũng có nghĩa là thực hiện những quy định của pháp luật trao nghĩa vụ bắt buộc thực hiện một cách tích cực bằng việc các chủ thể tuân thủ các quy định của pháp luật về bình đẳng giới một cách tích cực và hiệu quả. Nhà nước thông qua các cơ quan có thẩm quyền quản lý về lĩnh vực bình đẳng giới để điều chỉnh các quan hệ liên quan đến bình đẳng giới, căn cứ vào các quy định của pháp luật làm phát sinh, thay đổi, đình chỉ hay chấm dứt quan hệ pháp luật liên quan đến bình đẳng giới.Đặc điểm thực hiện pháp luật về bình đẳng giới Pháp luật về bình đẳng giới thể hiện qua những vấn đề mang tính đặc thù của việc thực hiện pháp luật bình đẳng giới. Thực hiện pháp luật bình đẳng giới mang tính liên kết với các nội dung khác nhau trong hệ thống pháp luật Việt Nam và thể hiện ở việc bình đẳng giới được thực hiện đồng bộ, phát triển cùng các chính sách khác của Nhà nước. Pháp luật về bình đẳng giới thể hiện cụ thể ở những đặc điểm gồm: Thứ nhất, thực hiện pháp luật bình đẳng giới là thực hiện quyền con ngưởi.