Khóa Luận Tốt Nghiệp: Biện Pháp Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Á Châu ACB

Khóa luận phân tích biện pháp quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu ACB, cung cấp giải pháp hiệu quả cho ngân hàng.

• Tác giả: Huỳnh Thanh Nguyên
• Người hướng dẫn: TS. Trần Phương Thảo
• Trường học: Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Một số biện pháp quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: LỜI MỞ ĐẦU
• 1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. KẾT CẤU CỦA KHÓA LUẬN
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG VÀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG
• 2.1. TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1.1. Tín dụng
• 2.1.2. Bản chất của tín dụng
• 2.1.3. Phân loại tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU (ACB)
• 3.1. Giới thiệu ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 3.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 3.1.2. Cơ cấu tổ chức quản lý
• 3.1.3. Sơ lược về tình hình hoạt động của ngân hàng thời gian vừa qua
• 3.2. Tình hình rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 3.2.1. Đôi nét về hoạt động tín dụng tại ACB
• 3.2.2. Tình hình rủi ro tín dụng tại ACB
• 3.2.3. Tình hình quản lý rủi ro tín dụng tại ACB
• 3.2.3.1. Xây dựng quy trình cấp tín dụng hiệu quả
• 3.2.3.2. Chấm điểm tín dụng nội bộ
• 3.2.3.3. Bảo đảm tín dụng
• 3.2.3.4. Trích lập dự phòng
• 3.2.3.5. Xác định tổng mức tối đa rủi ro tín dụng
• 3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng
• 3.3.1. Yếu tố vĩ mô
• 3.3.2. Các quy định, chính sách tín dụng của ngân hàng
• 3.3.3. Tổ chức quản lý rủi ro tín dụng
• 3.3.4. Sở hữu chéo trong hoạt động
• 3.3.5. Đánh giá chung về thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại ACB
• 3.4. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.5. Giải pháp giảm thiểu rủi ro tín dụng
• 3.5.1. Nâng cao chất lượng công tác phân tích - thẩm định và xét duyệt vay
• 3.5.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.5.3. Tuân thủ các quy định về bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng thương mại
• 3.6. Giải pháp nâng cao hoạt động quản lý rủi ro tín dụng
• 3.6.1. Sử dụng các công cụ bảo hiểm và bảo đảm tiền vay
• 3.6.2. Giám sát và kiểm tra trước và sau giải ngân
• 3.6.3. Hoàn thiện hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Biện pháp quản lý rủi ro tín dụng

Biện pháp quản lý rủi ro tín dụng là yếu tố then chốt trong hoạt động của Ngân hàng Á Châu ACB. Tài liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng hệ thống quản lý hiệu quả để giảm thiểu rủi ro tín dụng. Các biện pháp bao gồm việc áp dụng các chiến lược quản lý rủi ro hiện đại, tuân thủ các quy định pháp lý, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả không chỉ giúp ngân hàng tránh được các khoản nợ xấu mà còn tối đa hóa lợi nhuận.

1.1. Chiến lược quản lý rủi ro

Chiến lược quản lý rủi ro tại ACB tập trung vào việc xây dựng quy trình cấp tín dụng chặt chẽ. Ngân hàng áp dụng các phương pháp như phân tích rủi ro tín dụng, chấm điểm tín dụng nội bộ, và trích lập dự phòng. Các biện pháp này giúp ngân hàng đánh giá chính xác mức độ rủi ro và đưa ra quyết định tín dụng phù hợp. Việc tuân thủ các chính sách tín dụng cũng là yếu tố quan trọng trong chiến lược này.

1.2. Phân tích rủi ro tín dụng

Phân tích rủi ro tín dụng là bước không thể thiếu trong quy trình quản lý rủi ro. ACB sử dụng các công cụ phân tích để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, hệ số rủi ro tín dụng, và tỷ lệ trích lập dự phòng được sử dụng để đo lường mức độ rủi ro. Việc phân tích kỹ lưỡng giúp ngân hàng giảm thiểu các khoản nợ khó đòi và duy trì chất lượng tín dụng.

II. Rủi ro tín dụng trong ngân hàng

Rủi ro tín dụng trong ngân hàng là vấn đề nghiêm trọng mà ACB phải đối mặt. Tài liệu chỉ ra rằng, từ năm 2011, tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng tăng đáng kể, từ 0.9% lên 2.5% vào năm 2012. Nguyên nhân chính là do môi trường kinh tế bất ổn và sự suy giảm chất lượng tài sản. Quản lý rủi ro tài chính và đánh giá rủi ro tín dụng là các biện pháp quan trọng để ngân hàng đối phó với tình trạng này.

2.1. Tình hình nợ xấu

Tình hình nợ xấu tại ACB phản ánh sự suy giảm chất lượng tín dụng. Theo báo cáo, tỷ lệ nợ xấu tăng từ 0.3% năm 2010 lên 2.5% năm 2012. Nguyên nhân chính là do tăng trưởng tín dụng thấp và môi trường kinh doanh khó khăn. Giải pháp tín dụng như tăng cường giám sát và kiểm tra trước và sau giải ngân được đề xuất để cải thiện tình hình.

2.2. Đánh giá rủi ro tín dụng

Đánh giá rủi ro tín dụng là quy trình quan trọng để xác định mức độ rủi ro của các khoản vay. ACB sử dụng các chỉ tiêu như tỷ lệ cho vay trên vốn huy động và hệ số đảm bảo an toàn vốn để đánh giá. Việc đánh giá chính xác giúp ngân hàng đưa ra các quyết định tín dụng phù hợp và giảm thiểu rủi ro.

III. Giải pháp nâng cao quản lý rủi ro tín dụng

Giải pháp nâng cao quản lý rủi ro tín dụng là trọng tâm của tài liệu. ACB đã đề xuất các biện pháp như nâng cao chất lượng công tác phân tích và thẩm định, tuân thủ các quy định về bảo đảm an toàn, và hoàn thiện hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ. Các giải pháp này nhằm mục đích tăng cường hiệu quả quản lý rủi ro trong ngân hàng và giảm thiểu các khoản nợ xấu.

3.1. Nâng cao chất lượng phân tích

Nâng cao chất lượng công tác phân tích và thẩm định là giải pháp quan trọng. ACB tập trung vào việc đào tạo nguồn nhân lực và áp dụng các công cụ phân tích hiện đại. Việc này giúp ngân hàng đánh giá chính xác hơn về khả năng trả nợ của khách hàng và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

3.2. Hoàn thiện hệ thống chấm điểm

Hoàn thiện hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ là một trong những giải pháp tín dụng hiệu quả. ACB đã áp dụng các mô hình xếp hạng tín dụng để đánh giá mức độ rủi ro của các khoản vay. Việc này giúp ngân hàng đưa ra các quyết định tín dụng chính xác và giảm thiểu rủi ro.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang trong quá trình hồi phục chậm chạp sau cuộc đại khủng hoảng tài chính năm 2008. Tại Việt Nam, nền kinh tế vừa chịu tác động từ sự bất ổn toàn cầu, vừa phải đối mặt với các khó khăn nội tại tích tụ qua nhiều năm. Nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và kiềm chế lạm phát, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 03/01/2012, đề ra định hướng tái cơ cấu toàn diện nền kinh tế, trọng tâm là tái cơ cấu hệ thống tài chính - ngân hàng, đầu tư công và doanh nghiệp nhà nước. Trong hoạt động ngân hàng thương mại, tín dụng là nghiệp vụ kinh doanh cốt lõi mang lại thu nhập chủ yếu từ chênh lệch lãi suất huy động và cho vay, nhưng đồng thời cũng là hoạt động tiềm ẩn rủi ro cao nhất, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi với hệ thống thông tin chưa thật sự minh bạch.

Theo khảo sát ngành ngân hàng Việt Nam năm 2013 của KPMG, tỷ lệ nợ xấu công bố toàn hệ thống có xu hướng tăng từ năm 2009 và đạt mức 4,67% vào tháng 3/2013; trong khi đó hãng xếp hạng tín nhiệm Moody's ước tính nợ xấu thực tế có thể lên đến 15% tổng tài sản. Đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB), mặc dù duy trì tôn chỉ thận trọng và từng được các tổ chức quốc tế bình chọn là "Ngân hàng tốt nhất Việt Nam" giai đoạn 2009–2012, chất lượng tín dụng của đơn vị đã bắt đầu suy giảm từ năm 2011. Tỷ lệ nợ xấu của ACB tăng từ 0,3% (năm 2010) lên 0,9% (năm 2011) và đạt 2,5% vào năm 2012. Đặc biệt, ngày 28/09/2012, hãng Moody's đã hạ Xếp hạng Sức mạnh Tài chính Ngân hàng (BFSR) của ACB từ "E+" xuống "E" do tăng trưởng tín dụng thấp, chất lượng tài sản giảm sút và những biến cố liên quan đến nhân sự quản trị cấp cao trong tháng 8/2012. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phân tích thực trạng và tìm kiếm các biện pháp quản trị rủi ro hữu hiệu.

Tác giả xác định mục tiêu chung là nghiên cứu hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại ACB, phân tích các nhân tố tác động và đề xuất giải pháp kiểm soát rủi ro. Mục tiêu cụ thể gồm 3 nội dung:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng, các chỉ tiêu đo lường chất lượng tín dụng và phương pháp quản lý rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích thực trạng hoạt động tín dụng, rủi ro tín dụng và các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng đang áp dụng tại ACB giai đoạn 2010–2012; chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng và đánh giá kết quả đạt được cũng như hạn chế còn tồn tại.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại ACB trong thời gian tiếp theo.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là tình hình tín dụng và thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu. Về phạm vi nghiên cứu, đề tài giới hạn ở rủi ro phát sinh từ nghiệp vụ cho vay khách hàng (không nghiên cứu các nghiệp vụ cấp tín dụng khác như cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng); không gian nghiên cứu tại hệ thống ACB (kết hợp dữ liệu thực tế tại Phòng giao dịch Trần Khắc Chân); thời gian thu thập dữ liệu thứ cấp từ năm 2010 đến năm 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 và giáo trình chuyên ngành của các tác giả Nguyễn Minh Kiều (2009), Nguyễn Văn Tiến (2010). Tín dụng ngân hàng được hiểu là mối quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân hàng sang khách hàng trong một thời hạn nhất định với một khoản chi phí nhất định, bản chất thể hiện qua 3 giai đoạn: cho vay, sử dụng vốn và hoàn trả (trong đó hoàn trả là đặc trưng cơ bản nhất). Tín dụng được phân loại theo thời hạn (ngắn hạn dưới 12 tháng, trung hạn từ 1 đến 5 năm, dài hạn trên 5 năm); theo mục đích (sản xuất lưu thông hàng hóa, tiêu dùng); theo mức độ tín nhiệm (có bảo đảm, không bảo đảm); và theo phương thức cấp tín dụng (cho vay, chiết khấu thương phiếu, bảo lãnh, cho thuê tài chính).

Về rủi ro tín dụng, đề tài áp dụng khung phân loại của Nguyễn Đình Thiện (2010), chia rủi ro thành hai nhóm chính:

• Rủi ro giao dịch: Phát sinh từ các hạn chế trong quá trình giao dịch, thẩm định và xét duyệt, gồm rủi ro lựa chọn (đánh giá phương án vay vốn), rủi ro nghiệp vụ (quản lý khoản vay và xếp hạng rủi ro) và rủi ro bảo đảm (tiêu chuẩn hợp đồng, tài sản thế chấp).
• Rủi ro danh mục: Phát sinh từ hạn chế trong quản lý danh mục cho vay, gồm rủi ro nội tại (đặc thù ngành, lĩnh vực kinh tế của khách hàng) và rủi ro tập trung (tập trung tín dụng quá mức vào một số khách hàng, một ngành nghề hoặc một khu vực địa lý).

Hệ thống chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng được tác giả tổng hợp gồm: Tỷ lệ nợ quá hạn (quy định NHNN < 5%); Tỷ lệ nợ xấu (quy định NHNN < 3%); Hệ số rủi ro tín dụng (Tổng dư nợ / Tổng tài sản Có); Tỷ lệ cho vay trên vốn huy động (LTD, tối đa 80% đối với ngân hàng thương mại theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN); Hệ số an toàn vốn (CAR, tối thiểu 9% theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN); và Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng. Các biện pháp quản lý rủi ro trong lý thuyết gồm: xây dựng chính sách tín dụng, phân tích - thẩm định tín dụng, xếp hạng và chấm điểm tín dụng nội bộ, bảo đảm tín dụng (thế chấp, cầm cố), bảo hiểm tín dụng và trích lập quỹ dự phòng rủi ro tín dụng theo quy định của NHNN (Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN và Thông tư 02/2013/TT-NHNN).

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm:

• Phương pháp thống kê mô tả: Thu thập số liệu tài chính từ báo cáo thường niên hợp nhất của ACB từ năm 2010 đến 2012 về tổng tài sản, vốn huy động, dư nợ cho vay, lợi nhuận, phân loại nợ và trích lập dự phòng.
• Phương pháp so sánh: So sánh tương đối và tuyệt đối qua các năm để phân tích biến động, tìm nguyên nhân tăng giảm của các chỉ số tài chính.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Đánh giá mối quan hệ giữa các chỉ tiêu rủi ro với môi trường vĩ mô và sự kiện nội bộ.
• Phương pháp phỏng vấn, trao đổi: Trao đổi nghiệp vụ trực tiếp với cán bộ tín dụng (nhân viên tư vấn tài chính cá nhân - PFC) tại Phòng giao dịch Trần Khắc Chân.

Dữ liệu thứ cấp được kế thừa từ các công trình đã công bố: Báo cáo thường niên ACB (2009–2012); Khảo sát ngành ngân hàng Việt Nam 2013 của KPMG; Báo cáo Tổng quan kinh tế Việt Nam 2012 của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (ĐHKT - ĐHQGHN); cùng các nghiên cứu về mô hình quản lý rủi ro và xếp hạng tín dụng của Nguyễn Đình Thiện (2010 tại VIB), Trần Thị Kỳ (2008), Nguyễn Hồng Châu (2008 tại Agribank).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lời mở đầu

Chương 1 trình bày tổng quan bối cảnh nghiên cứu về khủng hoảng tài chính thế giới và chủ trương tái cơ cấu hệ thống tài chính - ngân hàng của Chính phủ Việt Nam theo Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2012. Tác giả phân tích lý do lựa chọn ACB làm đối tượng nghiên cứu xuất phát từ thực trạng nợ xấu gia tăng sau năm 2011 và việc Moody's hạ xếp hạng tín nhiệm ngân hàng. Từ đó, chương này thiết lập mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phạm vi phân tích số liệu giai đoạn 2010–2012 giới hạn trong nghiệp vụ cho vay, cùng quy trình 4 bước nghiên cứu (giới thiệu hoạt động, phân tích hiệu quả, tìm hiểu công tác quản lý rủi ro và đề xuất giải pháp).

Chương 2: Tổng quan về tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng

Chương 2 hệ thống hóa lý thuyết về nghiệp vụ tín dụng ngân hàng, các giai đoạn vận động của vốn vay và tiêu chí phân loại tín dụng theo kỳ hạn, mục đích, mức độ tín nhiệm. Tác giả trình bày bản chất rủi ro tín dụng, phân định rủi ro giao dịch (lựa chọn, nghiệp vụ, đảm bảo) và rủi ro danh mục (nội tại, tập trung). Đồng thời, chương này chuẩn hóa 6 chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng thực nghiệm (tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, hệ số rủi ro tín dụng, tỷ lệ cho vay trên huy động, hệ số CAR, tỷ lệ trích lập dự phòng) và các công cụ quản lý rủi ro truyền thống. Tác giả cũng tổng thuật các nghiên cứu trước đây của KPMG, nhóm nghiên cứu ĐHQGHN, Nguyễn Đình Thiện, Trần Thị Kỳ và Nguyễn Hồng Châu, làm cơ sở lý luận đối chiếu cho nghiên cứu thực nghiệm tại ACB.

Chương 3: Thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB)

Chương 3 tập trung phân tích số liệu tài chính và thực trạng nghiệp vụ tại ACB giai đoạn 2010–2012. Vốn điều lệ ngân hàng đạt 9.377 tỷ đồng vào năm 2012 (đứng thứ 8 trong khối NHTMCP), mạng lưới gồm 345 chi nhánh/phòng giao dịch trên toàn quốc, vận hành hệ thống ngân hàng lõi TCBS (The Complete Banking Solution).

Tình hình kinh doanh và các chỉ tiêu an toàn hoạt động của ACB biến động mạnh trong giai đoạn nghiên cứu:

Chỉ tiêu tài chính (Đơn vị: Tỷ đồng)	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012	So sánh 2011/2010 (%)	So sánh 2012/2011 (%)
Tổng tài sản	205.719	281.635	176.916	+37,00%	-37,26%
Huy động vốn	137.937	185.637	140.700	+34,58%	-24,21%
Dư nợ cho vay khách hàng	87.614	102.809	102.800	+17,91%	-0,01%
Lợi nhuận trước thuế	3.160	4.203	1.043	+32,99%	-75,19%
Tỷ suất sinh lời trên VCSH (ROE)	28,90%	36,00%	8,00%	-	-
Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA)	1,70%	1,70%	0,50%	-	-

Năm 2012, tổng tài sản của ACB sụt giảm 104.719 tỷ đồng (-37,26%) và huy động vốn giảm 24,21% do hai nguyên nhân chính: chủ trương đóng trạng thái huy động và cho vay vàng theo quy định của NHNN (vốn vàng chiếm tới 1/3 nguồn huy động trước đó) và hiện tượng khách hàng rút tiền sau sự cố lãnh đạo cấp cao bị bắt giữ vào tháng 8/2012.

Về cơ cấu tín dụng:

• Theo ngành nghề: Cho vay dịch vụ cá nhân và cộng đồng tăng mạnh lên chiếm 42,5% tổng dư nợ năm 2012 (tăng 23,71% so với 2011); cho vay thương mại giảm xuống còn 32,29% (-9,66%); ngành sản xuất và gia công chế biến chiếm 12,91% (-12,63%).
• Theo kỳ hạn: Cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng ưu thế và tăng dần từ 50,33% (năm 2010) lên 54,34% (năm 2012); cho vay trung và dài hạn giảm tương ứng.
• Theo nhóm nợ (theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN): Nợ nhóm 1 duy trì trên 90% tổng dư nợ. Tuy nhiên, năm 2012 ghi nhận nợ nhóm 2 tăng đột biến gấp 17 lần so với năm 2011 (đạt 5,27% tổng dư nợ), bắt nguồn từ các khoản vay của Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines) và số dư nợ 3.468 triệu đồng liên quan đến nhóm 6 công ty của ông Nguyễn Đức Kiên đang bị cơ quan chức năng điều tra.

Chất lượng tín dụng và công tác kiểm soát rủi ro được thể hiện qua các chỉ số:

Chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012
Tỷ lệ nợ xấu / Dư nợ cho vay	0,34%	0,89%	2,50%
Tỷ lệ nợ quá hạn / Dư nợ cho vay	0,99%	1,33%	8,03%
Dư nợ / Tổng tài sản Có (Hệ số RRTD)	42,51%	36,58%	58,31%
Cho vay / Vốn huy động (LTD)	63,24%	55,38%	73,06%
Hệ số an toàn vốn (CAR)	10,60%	9,25%	13,52%
Chi phí trích lập dự phòng (Tỷ đồng)	205	271	518
Tỷ lệ trích lập dự phòng / Dư nợ	0,24%	0,26%	0,50%

Về biện pháp quản lý rủi ro tín dụng thực tế tại ACB:

• Quy trình cấp tín dụng: Phân cấp thẩm định theo quy mô khoản vay. Khoản vay dưới 500 triệu đồng do nhân viên tư vấn tài chính cá nhân (PFC) thẩm định và lập tờ trình; khoản vay từ 500 triệu đồng trở lên do nhân viên phân tích tín dụng (C/A) đảm nhiệm. Cán bộ tín dụng tra cứu thông tin khách hàng trên hệ thống Trung tâm thông tin tín dụng (CIC) và theo dõi lịch trả nợ sau giải ngân qua phần mềm lõi TCBS hoặc bảng kê nợ đến hạn trước 5 ngày.
• Mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ: Đánh giá khách hàng theo thang 10 bậc rủi ro dựa trên dữ liệu tài chính, lịch sử giao dịch và dòng tiền:

Mức xếp hạng	Diễn giải ý nghĩa xếp hạng tín dụng nội bộ ACB
AAA	Khả năng hoàn trả khoản vay của khách hàng là đặc biệt tốt.
AA	Khả năng hoàn trả khoản vay của khách hàng là rất tốt.
A	Chịu tác động bởi yếu tố bên ngoài nhưng khả năng trả nợ vẫn tốt.
BBB	Khả năng trả nợ đầy đủ, nhưng điều kiện kinh tế bất lợi có thể làm suy giảm.
BB	Đối mặt rủi ro tiềm ẩn, kinh tế bất lợi có thể làm giảm khả năng trả nợ.
B	Hiện thời có khả năng trả nợ, nhưng biến động xấu có thể ảnh hưởng thiện chí trả nợ.
CCC	Khả năng trả nợ đang suy giảm; có khả năng không trả được một phần vốn, lãi.
CC	Khả năng trả nợ suy giảm nhiều; có rủi ro mất một phần vốn và lãi vay.
C	Đã làm thủ tục phá sản hoặc tương đương nhưng việc trả nợ vẫn duy trì; có nguy cơ mất vốn gốc.
D	Khách hàng đã thực sự mất khả năng trả nợ, tổn thất đã phát sinh.

• Bảo đảm tín dụng: Bất động sản chiếm tỷ trọng chi phối trong tổng giá trị tài sản thế chấp (năm 2010: 67,61%; năm 2011: 69,94%; năm 2012: 72,24%), tiếp theo là cổ phiếu, giấy tờ có giá và hàng hóa. Tỷ lệ chiết khấu tài sản tuân thủ Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN.
• Trích lập dự phòng: Thực hiện trích lập dự phòng cụ thể và dự phòng chung tối thiểu 0,75% tổng dư nợ. Do nợ xấu và nợ nhóm 2 tăng, chi phí dự phòng năm 2012 tăng 91,14% lên 518 tỷ đồng, trực tiếp làm bào mòn lợi nhuận trước thuế của ngân hàng.

Đánh giá chung: ACB duy trì được tỷ lệ CAR an toàn (13,52%) và kiểm soát nợ xấu ở mức 2,5% (thấp hơn trần 3% của NHNN và mức bình quân toàn ngành là 4,93%–8%). Tuy nhiên, các hạn chế lớn gồm: nợ quá hạn tăng vọt lên 8,03%; nợ xấu tăng nhanh tại các khoản vay của doanh nghiệp thủy hải sản (Công ty Thủy sản Bình An), đóng tàu (Vinashin); danh mục tài sản bảo đảm phụ thuộc quá lớn vào bất động sản (>72%) trong thời kỳ thị trường đóng băng; và rủi ro từ sở hữu chéo, cho vay nội bộ liên quan đến cổ đông sáng lập.

Chương 4: Một số giải pháp quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu

Dựa trên các tồn tại đã chỉ ra, tác giả đề xuất hai nhóm giải pháp:

• Nhóm giải pháp giảm thiểu rủi ro tín dụng: (1) Nâng cao chất lượng công tác phân tích, thẩm định và xét duyệt cho vay, chuẩn hóa quy trình định giá bất động sản độc lập của đội ngũ PFC và C/A nhằm tránh ước tính quá lạc quan; (2) Đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và tính công tâm của cán bộ tín dụng; (3) Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về giới hạn cấp tín dụng và tỷ lệ bảo đảm an toàn theo Luật Các TCTD năm 2010.
• Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý rủi ro: (1) Đa dạng hóa công cụ bảo đảm và mở rộng áp dụng bảo hiểm tín dụng cho khách hàng cá nhân; (2) Tăng cường giám sát trước và sau giải ngân qua cảnh báo hệ thống TCBS, theo dõi dòng tiền sản xuất kinh doanh thực tế thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp; (3) Hoàn thiện mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ 10 bậc, cập nhật liên tục thông tin từ CIC để sớm phát hiện các khoản nợ có vấn đề.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả thực nghiệm, khóa luận đã cung cấp bức tranh chi tiết về chất lượng tín dụng của ACB trong giai đoạn biến động 2010–2012:

• Xác định hệ số an toàn vốn (CAR) của ACB luôn được duy trì vượt ngưỡng luật định 9%, từ 10,60% (2010) giảm xuống 9,25% (2011) và phục hồi mạnh lên 13,52% (2012) khi tài sản có rủi ro giảm 27,98%.
• Phân tích sự phân hóa nợ vay: Tỷ lệ nợ xấu tăng từ 0,34% (2010) lên 0,89% (2011) và 2,50% (2012). Tỷ lệ nợ quá hạn tăng vọt từ 0,99% (2010) lên 8,03% (2012), chủ yếu do nợ nhóm 2 tăng đột biến (chiếm 5,27% tổng dư nợ) gắn với các khoản vay của Vinalines và 3.468 triệu đồng dư nợ của nhóm sáu công ty liên quan đến ông Nguyễn Đức Kiên.
• Chỉ ra cơ cấu tài sản thế chấp tiềm ẩn rủi ro thanh khoản cao khi bất động sản chiếm tới 72,24% tổng tài sản bảo đảm trong bối cảnh thị trường bất động sản đóng băng.
• Lợi nhuận trước thuế năm 2012 sụt giảm 75,19% (xuống 1.043 tỷ đồng) do chi phí trích lập dự phòng tăng 91,14% (lên 518 tỷ đồng) và việc ngừng cấp tín dụng/huy động vàng theo yêu cầu của NHNN.

Về đóng góp học thuật và thực tiễn, tác giả tự nêu:

• Khóa luận đã hệ thống hóa các chỉ tiêu và công cụ quản trị rủi ro tín dụng áp dụng trực tiếp vào trường hợp điển hình của một ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn tại Việt Nam.
• Khác với các công trình nghiên cứu thuần túy lý thuyết trước đó, đề tài đã đối chiếu quy trình nghiệp vụ thực tế (phân định trách nhiệm thẩm định theo hạn mức 500 triệu đồng giữa PFC và C/A, vận hành hệ thống phần mềm TCBS, tra cứu CIC, thang xếp hạng 10 bậc từ AAA đến D) với dữ liệu tài chính cụ thể, làm rõ tác động tiêu cực của sở hữu chéo và biến cố quản trị đến rủi ro tín dụng ngân hàng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu do tác giả xác định:

• Dữ liệu nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn 2010–2012, chưa phản ánh được kết quả xử lý nợ xấu và việc tái cơ cấu danh mục tín dụng của ACB trong các năm sau đó theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN.
• Phạm vi nghiên cứu mới chỉ tập trung vào nghiệp vụ cho vay, chưa mở rộng sang các hình thức cấp tín dụng khác như bảo lãnh ngân hàng, chiết khấu giấy tờ có giá, bao thanh toán và cho thuê tài chính.
• Nguồn số liệu định tính về quy trình thẩm định chủ yếu phản ánh thực tế tại một đơn vị cơ sở (Phòng giao dịch Trần Khắc Chân), chưa khảo sát trên diện rộng toàn bộ các chi nhánh trong hệ thống ACB.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ văn bản bao gồm:

• Mở rộng đánh giá rủi ro tín dụng đối với toàn bộ các cam kết ngoại bảng và sản phẩm phái sinh tín dụng.
• Đánh giá tác động dài hạn của việc áp dụng lộ trình Basel II và Thông tư 02/2013/TT-NHNN đến chính sách trích lập dự phòng và phân loại nợ định tính tại ACB.
• Nghiên cứu sâu hơn các giải pháp hạn chế rủi ro tập trung và kiểm soát sở hữu chéo trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp nguồn tài liệu thực tế về phương pháp phân tích báo cáo tài chính ngân hàng, kỹ thuật tính toán các chỉ số an toàn vốn (CAR), hệ số rủi ro tín dụng, tỷ lệ cho vay trên vốn huy động (LTD) và quy trình phân loại nợ 5 nhóm theo chuẩn mực của Ngân hàng Nhà nước.
• Người làm đề tài nghiên cứu về quản trị rủi ro ngân hàng: Cung cấp khung phân tích rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục, đặc biệt là tình huống nghiên cứu điển hình về ngân hàng đối mặt với khủng hoảng thanh khoản và rủi ro rút tiền hàng loạt (bank run).
• Cán bộ nghiệp vụ tín dụng và thẩm định: Tham khảo được các tiêu chí phân định trách nhiệm thẩm định hồ sơ vay (ngưỡng 500 triệu đồng giữa PFC và C/A), quy trình định giá tài sản thế chấp bất động sản, thang chấm điểm xếp hạng nội bộ 10 bậc (AAA đến D) và cơ chế kiểm soát khoản vay qua phần mềm ngân hàng lõi TCBS kết hợp dữ liệu CIC.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao Moody's hạ xếp hạng sức mạnh tài chính (BFSR) của ACB từ mức "E+" xuống "E" vào ngày 28/09/2012? Theo văn bản, Moody's hạ xếp hạng tín nhiệm của ACB dựa trên các tiêu chí: tốc độ tăng trưởng tín dụng của ngân hàng ở mức thấp, chất lượng tài sản sụt giảm (nợ xấu tăng từ 0,89% lên 2,5%), niềm tin thị trường bị ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường kinh doanh và các hình phạt áp dụng đối với lãnh đạo hoặc cổ đông của ngân hàng sau sự cố tháng 8/2012.

2. Quy trình cấp tín dụng tại ACB phân định thẩm quyền thẩm định hồ sơ giữa PFC và C/A như thế nào? ACB quy định việc tiếp nhận và thẩm định hồ sơ theo hạn mức số tiền vay:

• Đối với hồ sơ vay vốn có giá trị dưới 500 triệu đồng: Nhân viên tư vấn tài chính cá nhân (PFC) trực tiếp thẩm định khách hàng và lập tờ trình tín dụng.
• Đối với hồ sơ vay vốn có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên: Nhân viên phân tích tín dụng (C/A) chịu trách nhiệm thẩm định thực tế khách hàng và lập tờ trình xét duyệt vay vốn.

3. Yếu tố nào dẫn đến sự gia tăng đột biến của nợ nhóm 2 và tỷ lệ nợ quá hạn tại ACB trong năm 2012? Tỷ lệ nợ quá hạn tăng vọt từ 1,33% lên 8,03% và nợ nhóm 2 tăng gấp 17 lần trong năm 2012 chủ yếu do hai khoản nợ lớn: khoản cho vay đối với Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines) và khoản cấp tín dụng trị giá 3.468 triệu đồng cho nhóm 6 công ty mà ông Nguyễn Đức Kiên là Chủ tịch hoặc thành viên Hội đồng Quản trị bị cơ quan chức năng điều tra. Ngoài ra, nợ xấu gia tăng còn do các khoản vay của doanh nghiệp thủy hải sản chịu ảnh hưởng suy thoái kinh tế thế giới (điển hình như Công ty Thủy sản Bình An).

4. ACB sử dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ gồm những thang bậc nào để quản lý rủi ro khách hàng? Hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ của ACB phân loại mức độ rủi ro của khách hàng thành 10 cấp bậc dựa trên tình hình tài chính, lịch sử giao dịch và dòng tiền phương án kinh doanh: AAA (đặc biệt tốt), AA (rất tốt), A (tốt nhưng có thể chịu tác động bên ngoài), BBB (hoàn toàn có khả năng trả nợ), BB (đối mặt rủi ro tiềm ẩn), B (khả năng trả nợ có thể bị ảnh hưởng), CCC (bị suy giảm khả năng trả nợ), CC (suy giảm nhiều khả năng trả nợ), C (đang làm thủ tục phá sản nhưng còn duy trì trả nợ), và D (đã mất khả năng trả nợ, tổn thất thực sự đã xảy ra).

5. Vì sao lợi nhuận trước thuế năm 2012 của ACB giảm hơn 75% so với năm 2011? Lợi nhuận trước thuế năm 2012 giảm hơn 3.000 tỷ đồng (-75,19%) do tổng hợp các nguyên nhân: (1) Chi phí trích lập dự phòng rủi ro tăng 91,14% (lên 518 tỷ đồng) khi nợ nhóm 2 và nợ xấu gia tăng; (2) ACB phải thực hiện tất toán và đóng trạng thái huy động/cho vay vàng theo quy định của NHNN, vốn chiếm 1/3 nguồn huy động; (3) Doanh nghiệp vay vốn gặp khó khăn do suy thoái kinh tế làm giảm nguồn thu lãi; và (4) Chi phí hoạt động tăng cao nhằm ứng phó và khắc phục sự cố rút tiền hàng loạt trong tháng 8/2012.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Huỳnh Thanh Nguyên đã phản ánh chân thực và toàn diện bức tranh quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu trong giai đoạn đầy biến động 2010–2012. Thông qua hệ thống số liệu tài chính cụ thể, công trình đã làm sáng tỏ mối quan hệ giữa chất lượng tín dụng, chi phí trích lập dự phòng và sức chịu đựng an toàn vốn của ngân hàng thương mại trước các cú sốc vĩ mô và sự cố quản trị nội bộ. Các giải pháp do tác giả đề xuất tập trung vào khâu phân tích thẩm định của nhân viên PFC, C/A, kiểm soát danh mục tài sản bảo đảm và hoàn thiện mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho công tác quản trị rủi ro ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, điều 4, Luật các tổ chức tín dụng năm 2010, “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác”. Theo tác giả Nguyễn Minh Kiều trong giáo trình Nghiệp vụ Ngân hàng thương mại (NXB Lao động Xã hội, 2009, tr177),“Tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân hàng cho khách hàng trong một thời gian nhất định với một chi phí nhất định”. Vậy, tín dụng có thể hiểu một cách đơn giản là quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó một bên chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc tài sản cho bên kia bằng nhiều hình thức như: cho vay, bán chịu hàng hóa, chiết khấu, bảo lãnh,…được sử dụng trong một thời gian nhất định và theo một số điều kiện nhất định nào đó đã thỏa thuận.  Bản chất của tín dụng Tín dụng là quan hệ kinh tế giữa người đi vay và người cho vay, nhờ quan hệ này mà vốn tín dụng (tiền và hiện vật) được vận động từ chủ thể này sang chủ thể khác để sử dụng cho các nhu cầu khác nhau trong nền kinh tế-xã hội.

Bản chất của tín dụng chính là sự vận động của giá trị vốn tín dụng, lần lượt trải qua 3 giai đoạn:  Giai đoạn cho vay: người cho vay chuyển giao quyền sự dụng giá trị vốn tín dụng cho người vay trong một thời gian nhất định. 5  Giai đoạn sử dụng vốn vay: người vay toàn quyền sử dụng giá trị vốn tín dụng vào những mục đích đã được dự kiến trước.  Giai đoạn hoàn trả: sau thời gian sử dụng giá trị vốn tín dụng, người vay phải hoàn trà lại cho người cho vay đầy đủ giá trị ban đầu và một phần phụ thêm (lãi). Như vậy, có thể khẳng định rằng, nét đặc trưng của sự vận động trong quan hệ tín dụng là hoàn trả.

 Phân loại tín dụng Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các NHTM hiện nay luôn nghiên cứu và đưa ra các hình thức tín dụng khác nhau, để đáp ứng một cách tốt nhất nhu cầu vốn cho quá trình sản xuất và tái sản xuất, từ đó đa dạng hóa các danh mục đầu tư, mở rộng tín dụng, thu hút khách hàng, tăng lợi nhuận và phân tán rủi ro. Phân loại tín dụng là việc sắp xếp các khoản vay theo từng nhóm dựa trên những tiêu chí nhất định. Phân loại tín dụng một cách khoa học là tiền đề để thíêt lập các quy trình cho vay thích hợp và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng. Tín dụng có thể chia ra thành nhiều loại khác nhau tùy theo những tiêu chí phân loại sau: mục đích của tín dụng, thời hạn tín dụng, mức độ tín nhiệm của khách hàng, phương thức cho vay và phương thức hoàn trả nợ vay (Nguyễn Minh Kiều, 2009).

Ngoài ra các tiêu chí trên, còn có thể phân loại tín dụng dựa vào hình thái giá trị của tín dụng và xuất xứ tín dụng (Nguyễn Văn Tiến, 2010). Trong một số trường hợp đơn giản hóa, tín dụng được phân loại dựa theo 3 tiêu chí: thời gian sử dụng vốn vay, tính chất đảm bảo của khoản vay và mục đích sử dụng vốn vay (ĐHKTQD, 2013). Theo những nguồn tham khảo trên, có thể phân loại tín dụng theo các nhóm sau: Căn cứ vào thời hạn cho vay  Tín dụng ngắn hạn: là loại tín dụng có thời hạn không quá 12 tháng. Tín dụng ngắn hạn đựơc sử dụng chủ yếu để bổ sung vốn lưu động và các nhu cầu thiếu hụt vốn tạm thời.

 Tín dụng trung hạn: là loại tín dụng có thời hạn từ trên 1 năm đến 5 năm. Khỏan tín dụng trung hạn thường được sử dụng để đáp ứng nhu cầu vốn thực hiện các dự án cải tạo tài sản cố định, cải tiến kỹ thuật, mở rộng sản xuất…nói chung là đầu tư theo chiều sâu.  Tín dụng dài hạn: là loại tín dụng có thời hạn trên 5 năm. Khoản tín dụng dài hạn thường được sử dụg để đầu tư xây dựng các công trình mới.

6 Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay  Tín dụng cho sản xuất, lưu thông hàng hóa: là loại tín dụng được cung cấp cho các nhà sản xuất và kinh doanh hàng hóa nhằm đáp ứng nhu cầu về vốn trong quá trình sản xuất kinh doanh để dự trữ nguyên vật liệu, chi phí sản xuất hoặc đáp ứng nhu cầu thiếu vốn trong quan hệ giữa các chủ thể kinh tế.  Tín dụng tiêu dùng: là loại tín dụng được sử dụng để đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ đời sống và thường được thu hồi dần từ nguồn thu nhập của cá nhân vay vốn. Căn cứ vào mức độ tín nhiệm đối với khách hàng  Tín dụng có đảm bảo: là loại tín dụng mà theo đó nghĩa vụ trả nợ của chủ thể vay vốn được đảm bảo bằng tài sản của chủ thể vay vốn, tài sản hình thành từ vốn vay hoặc bảo đảm bằng uy tín và năng lực tài chính của bên thứ ba.  Tín dụng không đảm bảo: là loại tín dụng mà theo đó ngân hàng chủ động lựa chọn khách hàng để cho vay trên cơ sở khách hàng có tín nhiệm với ngân hàng, có năng lực tài chính và có phương án, dự án khả thi có khả năng hoàn trả nợ vay.

Căn cứ theo phương thức cấp tín dụng  Cho vay: là việc ngân hàng đưa tiền cho khách hàng với cam kết khách hàng phải hòan trả cả gốc và lãi trong khỏan thời gian đã xác định. Cho vay gồm các hình thức chủ yếu như: thấu chi, cho vay trực tiếp (từng lần, theo hạn mức tín dụng) và cho vay gián tiếp.  Chiết khấu thương phiếu: là việc ngân hàng sẽ đứng ra trả tiền trước cho khách hàng. Số tiền ngân hàng ứng trước phụ thuộc vào giá trịnh chứng từ, lãi suất chiết khấu, thời hạn chiết khấu và lệ phí chiết khấu.

Thực chất ngân hàng đã bỏ tiền ra mua thương phiếu theo một giá mà bao giờ nó cũng nhỏ hơn giá trị của thương phiếu (cho vay gián tiếp).  Bảo lãnh (tái bảo lãnh): là cam kết của ngân hàng dưới hình thức như bảo lãnh về việc thực hiện các nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng của ngân hàng khi khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết.  Cho thuê tài chính: là việc ngân hàng bỏ tiền mua sắm tài sản cho khách hàng thuê. Sau một thời gian nhất định, khách hàng phải trả cả gốc lẫn lãi cho ngân hàng.

Tài sản cho thuê thường là tài sản cố định, vì vậy cho thuê tài chính được xếp vào tín dụng trung và dài hạn.2 Rủi ro tín dụng Rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng là những biến cố không mong đợi, dẫn đến tổn thất về tài sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc 7 phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành một nghiệp vụ tài chính nhất định. Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh do khách nợ không còn khả năng chi trả. Trong hoạt động ngân hàng, rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng vay nợ có thể mất khả năng trả nợ một khoản vay nào đó. Lưu ý rằng, trong hoạt động tín dụng, khi ngân hàng thực hiện nghiệp vụ cấp tín dụng thì đó mới chỉ là một giao dịch chưa hoàn thành.

Giao dịch tín dụng chỉ được xem là hoàn thành khi ngân hàng thu hồi được khỏan tín dụng gồm cả gốc và lãi. Tùy theo mục đích, yêu cầu nghiên cứu mà RRTD có thể được phân loại theo các tiêu chí sau:  Căn cứ vào tính khách quan, chủ quan của nguyên nhân gây ra rủi ro thì RRTD đựơc phân thành rủi ro khách quan và rủi ro chủ quan. Rủi ro khách quan: là rủi ro do các nguyên nhân khách quan như thiên tai, địch họa, người vay chết, mất tích và các biến động ngoài dự kiến khách làm thất thoát vốn vay trong khi người vay đã thực hiện nghiêm túc các chế độ, chính sách. Rủi ro chủ quan: do các nguyên nhân chủ quan của người vay và người cho vay vì vô tình hay cố ý làm thất thoát vốn vay hay vì những lý do chủ quan khác.

 Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro thì RRTD được phân thành các loại sau: Hình 2.1: Phân loại rủi ro tín dụng của ngân hàng Rủi ro tín dụng Rủi ro giao dịch Rủi ro danh mục Rủi ro lựa chọn Rủi ro đảm bảo Rủi ro nội tại Rủi ro tập trung Rủi ro nghiệp vụ 8 (Nguồn: Nguyễn Đình Thiện, 2010) Rủi ro giao dịch: là một hình thức của RRTD mà nguyên nhân phát sinh do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro đảm bảo và rủi ro nghiệp vụ:  Rủi ro lựa chọn: là rủi ro có liên quan đến đánh giá và phân tích tín dụng khi ngân hàng lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay.  Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề.  Rủi ro đảm bảo: phát sinh từ các tiêu chuẩn bảo đảm như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, hình thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo.

Rủi ro danh mục: nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, được phân chia thành rủi ro nội tại và rủi ro tập trung.  Rủi ro nội tại xuất phát từ các yếu tố, đặc điểm riêng bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay.  Rủi ro tập trung là trường hợp ngân hàng tập trung cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều khách hàng hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế hoặc cùng một vùng địa lý nhất định,… Ngoài ra, còn có nhiều hình thức phân loại khác nhau như phân loại căn cứ theo cơ cấu các loại hình rủi ro, theo nguồn gốc hình thành, đối tượng sử dụng vốn vay,… 2.