Biện Pháp Đưa Vào Cơ Sở Giáo Dục Bắt Buộc Qua Thực Tiễn Áp Dụng Tại Tòa Án Nhân Dân

Tài liệu nghiên cứu Biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc qua thực tiễn áp dụng tại tòa án nhân dân, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về giáo dục.

• Tác giả: Nguyễn Minh Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Cửu Việt
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Biện Pháp Đưa Vào Cơ Sở Giáo Dục Bắt Buộc Qua Thực Tiễn Áp Dụng Tại Tòa Án Nhân Dân
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA BIỆN PHÁP ĐƯA VÀO CƠ SỞ GIÁO DỤC BẮT BUỘC
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, mục đích và vai trò của biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.1.1. Khái niệm biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.1.2. Đặc điểm của biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.1.2.1. Là biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt
• 1.1.2.2. Là biện pháp mang tính giáo dục
• 1.1.2.3. Là biện pháp mang tính nhân văn
• 1.1.3. Mục đích của biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.1.3.1. Góp phần giáo dục, phục hồi nhân cách
• 1.1.3.2. Góp phần hướng nghiệp cho người vi phạm pháp luật
• 1.1.3.3. Góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật
• 1.1.4. Vai trò của biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.1.4.1. Góp phần ngăn ngừa vi phạm pháp luật, giữ vững và ổn định trật tự an toàn xã hội
• 1.1.4.2. Góp phần nâng cao nhận thức, ý thức tôn trọng, chấp hành pháp luật của người vi phạm pháp luật
• 1.2. Quá trình phát triển của các quy định pháp luật về biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.2.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1975
• 1.2.2. Giai đoạn từ năm 1975 đến nay
• 1.3. Quy định pháp luật hiện hành về biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.3.1. Nguyên tắc áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.3.2. Thời hiệu áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.3.3. Đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.3.4. Thẩm quyền áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.3.5. Thủ tục đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.3.5.1. Lập hồ sơ đề nghị
• 1.3.5.2. Thông báo về việc lập hồ sơ đề nghị và chuyển hồ sơ đề nghị Tòa án nhân dân cấp huyện xem xét, giải quyết
• 1.3.6. Thủ tục xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
• 1.4. Kinh nghiệm một số nước
• 1.4.1. Các nước tư bản chủ nghĩa hoặc chịu ảnh hưởng của pháp luật tư bản chủ nghĩa
• 1.4.2. Các nước xã hội chủ nghĩa hoặc chịu ảnh hưởng bởi pháp luật xã hội chủ nghĩa
• 1.5. Kết luận Chương I
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG BIỆN PHÁP ĐƯA VÀO CƠ SỞ GIÁO DỤC BẮT BUỘC TẠI TOÀ ÁN NHÂN DÂN: NHỮNG VƯỚNG MẮC VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
• 2.1. Thực trạng thực hiện quy định pháp luật về thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc tại Toà án nhân dân: Những vướng mắc và giải pháp hoàn thiện
• 2.2. Thực trạng thực hiện quy định pháp luật về đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc tại Toà án nhân dân: Những vướng mắc và giải pháp hoàn thiện
• 2.3. Thực trạng thực hiện quy định pháp luật về thẩm quyền áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc tại Toà án nhân dân: Những vướng mắc và giải pháp hoàn thiện
• 2.4. Thực trạng thực hiện quy định pháp luật về thủ tục áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc tại Tòa án nhân dân: Những vướng mắc và những giải pháp hoàn thiện
• 2.5. Những giải pháp chung
• 2.6. Kết luận Chương 2
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Biện Pháp Đưa Vào Cơ Sở Giáo Dục Bắt Buộc

Biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc (ĐVCSGDBB) là một biện pháp xử lý hành chính đặc biệt tại Việt Nam. Nó áp dụng cho những cá nhân vi phạm pháp luật nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Biện pháp này nhằm mục đích giáo dục, giúp người vi phạm sửa chữa sai lầm và tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp này cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật để đảm bảo quyền con người và tránh lạm dụng. Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC), Tòa án nhân dân (TAND) là cơ quan có thẩm quyền xem xét và quyết định áp dụng biện pháp ĐVCSGDBB. Điều này nhằm tăng cường tính dân chủ, khách quan và minh bạch trong quá trình áp dụng. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng biện pháp này tại TAND vẫn còn nhiều vướng mắc và bất cập cần được giải quyết.

1.1. Khái niệm biện pháp tư pháp giáo dục bắt buộc

Theo Điều 93 Luật XLVPHC, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc là biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp luật quy định tại Điều 94 của Luật này để lao động, học văn hóa, học nghề, sinh hoạt dưới sự quản lý của cơ sở giáo dục bắt buộc. Điểm mới của Luật XLVPHC so với Pháp lệnh XLVPHC năm 1995 về tên gọi của biện pháp “đưa vào cơ sở giáo dục” có bổ sung thêm chữ “bắt buộc” thành biện pháp “ đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc ”. Bổ sung này nhằm khẳng định tính cưỡng chế nhà nước đối với người vi phạm pháp luật khi bị áp dụng biện pháp này.

1.2. Bản chất pháp lý của biện pháp tư pháp giáo dục

Về bản chất, các biện pháp xử lý hành chính là những biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt, có đặc điểm chung là hạn chế một số quyền tự do, ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của công dân, do vậy các biện pháp này đã không được Hội đồng Nhà nước quy định trong Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm 1989, thay vào đó ban hành pháp lệnh riêng. Biện pháp ĐVCSGDBB về thực chất là tước hoặc hạn chế quyền tự do cá nhân trong một thời gian đáng kể, nhưng lại được pháp luật hành chính quy định, được áp dụng theo thủ tục nữa hành chính – nữa tư pháp (lập hồ sơ đề nghị là thủ tục hành chính, quyết định là thủ tục tư pháp).

II. Vướng Mắc Thực Tiễn Áp Dụng Tại Tòa Án Nhân Dân

Việc áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc tại TAND đối mặt với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự thiếu rõ ràng trong các tiêu chí xác định thời hạn áp dụng, dẫn đến sự tùy tiện và thiếu công bằng. Bên cạnh đó, việc xác định đối tượng áp dụng cũng gặp khó khăn do sự trùng lặp với các đối tượng phạm tội hình sự. Trách nhiệm chứng minh của TAND cũng là một vấn đề nan giải, đặc biệt khi thiếu các quy định cụ thể về thu thập và đánh giá chứng cứ. Những vướng mắc này ảnh hưởng đến hiệu quả của biện pháp và có thể xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những bất cập này.

2.1. Khó khăn trong xác định thời hạn áp dụng

Không có tiêu chí định lượng thời hạn áp dụng biện pháp ĐVCSGDBB. Điều này dẫn đến sự thiếu thống nhất trong việc áp dụng và có thể gây ra sự bất công đối với người bị áp dụng biện pháp. Cần có những hướng dẫn cụ thể hơn về các yếu tố cần xem xét khi xác định thời hạn áp dụng, như mức độ vi phạm, nhân thân người vi phạm, và khả năng tái hòa nhập cộng đồng.

2.2. Trùng lặp đối tượng áp dụng với tội phạm hình sự

Đối tượng bị áp dụng biện pháp ĐVCSGDBB có sự trùng lắp với người phạm tội. Điều này gây khó khăn trong việc phân biệt giữa xử lý hành chính và xử lý hình sự. Cần có những tiêu chí rõ ràng hơn để phân biệt giữa hai loại đối tượng này, đảm bảo rằng chỉ những người vi phạm hành chính ở mức độ nhất định mới bị áp dụng biện pháp ĐVCSGDBB.

2.3. Trách nhiệm chứng minh của Tòa án

Trách nhiệm chứng minh của TAND khi xem xét, quyết định áp dụng biện pháp ĐVCSGDBB cũng gặp khó khăn xuất phát từ quy định của pháp luật. Việc thu thập và đánh giá chứng cứ trong các vụ việc này thường gặp nhiều trở ngại do thiếu các quy định cụ thể và sự phối hợp không hiệu quả giữa các cơ quan chức năng.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Trình Đưa Vào Cơ Sở Giáo Dục

Để nâng cao hiệu quả và đảm bảo tính công bằng của biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan, đặc biệt là các quy định về tiêu chí xác định thời hạn áp dụng, đối tượng áp dụng, và quy trình thu thập chứng cứ. Bên cạnh đó, cần tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ TAND và các cơ quan liên quan, đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng để áp dụng pháp luật một cách chính xác và hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân về biện pháp này.

3.1. Sửa đổi bổ sung luật xử lý vi phạm hành chính

Cần sửa đổi, bổ sung Luật XLVPHC để làm rõ các tiêu chí xác định thời hạn áp dụng biện pháp ĐVCSGDBB, phân biệt rõ đối tượng áp dụng với tội phạm hình sự, và quy định cụ thể về quy trình thu thập và đánh giá chứng cứ. Điều này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và công bằng trong quá trình áp dụng biện pháp.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ Tòa án Nhân Dân

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ TAND và các cơ quan liên quan về các quy định của pháp luật về biện pháp ĐVCSGDBB, kỹ năng thu thập và đánh giá chứng cứ, và các vấn đề liên quan đến quyền con người. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực và trách nhiệm của cán bộ trong việc áp dụng pháp luật.

3.3. Tăng cường tuyên truyền phổ biến pháp luật

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về biện pháp ĐVCSGDBB cho người dân, đặc biệt là những đối tượng có nguy cơ vi phạm pháp luật. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức của người dân về pháp luật và giảm thiểu các hành vi vi phạm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Biện Pháp Tư Pháp Giáo Dục

Việc áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc trên thực tế cho thấy những kết quả nhất định trong việc giáo dục và giúp đỡ người vi phạm tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, hiệu quả của biện pháp này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như chất lượng giáo dục tại các cơ sở giáo dục bắt buộc, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, và sự hỗ trợ của gia đình và cộng đồng. Cần có những đánh giá khách quan và toàn diện về hiệu quả của biện pháp này để có những điều chỉnh phù hợp.

4.1. Đánh giá hiệu quả giáo dục tại cơ sở

Cần đánh giá chất lượng giáo dục tại các cơ sở giáo dục bắt buộc, bao gồm chương trình giáo dục, đội ngũ giáo viên, và cơ sở vật chất. Điều này sẽ giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu của hệ thống giáo dục tại các cơ sở này và có những cải thiện phù hợp.

4.2. Phối hợp giữa các cơ quan chức năng

Cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, như TAND, cơ quan công an, cơ quan quản lý cơ sở giáo dục bắt buộc, và chính quyền địa phương, trong việc áp dụng và thực hiện biện pháp ĐVCSGDBB. Điều này sẽ giúp đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả của biện pháp.

4.3. Hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng

Cần tăng cường sự hỗ trợ của gia đình và cộng đồng đối với người đã chấp hành xong biện pháp ĐVCSGDBB, giúp họ tái hòa nhập cộng đồng và tránh tái phạm. Điều này có thể bao gồm hỗ trợ về việc làm, nhà ở, và tư vấn tâm lý.

V. Giám Sát Thực Hiện Biện Pháp Tư Pháp Giáo Dục

Giám sát việc thực hiện biện pháp tư pháp giáo dục là vô cùng quan trọng để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của biện pháp. Việc giám sát cần được thực hiện bởi các cơ quan có thẩm quyền, cũng như sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội. Qua đó, kịp thời phát hiện và xử lý các sai phạm, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người bị áp dụng biện pháp.

5.1. Cơ chế giám sát của cơ quan nhà nước

Cần xây dựng cơ chế giám sát hiệu quả của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện biện pháp ĐVCSGDBB, bao gồm giám sát việc tuân thủ pháp luật, giám sát việc thực hiện chương trình giáo dục, và giám sát việc bảo đảm quyền của người bị áp dụng biện pháp.

5.2. Vai trò giám sát của cộng đồng và xã hội

Cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội vào việc giám sát việc thực hiện biện pháp ĐVCSGDBB. Điều này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan chức năng.

5.3. Xử lý vi phạm trong quá trình thực hiện

Cần có các quy định cụ thể về xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện biện pháp ĐVCSGDBB, bao gồm các hành vi vi phạm của cán bộ, giáo viên, và người bị áp dụng biện pháp. Điều này sẽ giúp đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

VI. Tương Lai Biện Pháp Đưa Vào Cơ Sở Giáo Dục Bắt Buộc

Biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế về quyền con người. Trong tương lai, cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các cơ sở giáo dục bắt buộc, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, và đảm bảo sự hỗ trợ toàn diện cho người đã chấp hành xong biện pháp để họ có thể tái hòa nhập cộng đồng một cách thành công. Đồng thời, cần nghiên cứu và áp dụng các biện pháp thay thế biện pháp ĐVCSGDBB để giảm thiểu việc hạn chế quyền tự do của công dân.

6.1. Nghiên cứu biện pháp thay thế

Cần nghiên cứu và áp dụng các biện pháp thay thế biện pháp ĐVCSGDBB, như giáo dục tại cộng đồng, lao động công ích, hoặc các biện pháp tư vấn tâm lý. Điều này sẽ giúp giảm thiểu việc hạn chế quyền tự do của công dân và tăng cường tính nhân văn của hệ thống pháp luật.

6.2. Nâng cao chất lượng giáo dục

Cần tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục tại các cơ sở giáo dục bắt buộc, bao gồm chương trình giáo dục, đội ngũ giáo viên, và cơ sở vật chất. Điều này sẽ giúp người bị áp dụng biện pháp có được những kiến thức và kỹ năng cần thiết để tái hòa nhập cộng đồng.

6.3. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp

Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp, đặc biệt là trong việc trao đổi kinh nghiệm về các biện pháp xử lý vi phạm hành chính và bảo đảm quyền con người. Điều này sẽ giúp Việt Nam học hỏi những kinh nghiệm tốt của các nước khác và hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc là chế định cưỡng chế hành chính đặc biệt, có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do thân thể của công dân với thời hạn áp dụng kéo dài từ 06 tháng đến 24 tháng. Việc Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13 đã tạo ra bước chuyển mang tính lịch sử khi chính thức chuyển giao thẩm quyền xem xét, quyết định áp dụng biện pháp này từ cơ quan hành chính sang Tòa án nhân dân kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2014. Sự thay đổi căn bản này nhằm thể chế hóa quan điểm cải cách tư pháp của Đảng theo Nghị quyết số 49/TW và cụ thể hóa các quyền cơ bản của con người theo Hiến pháp năm 2013.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật tại hệ thống Tòa án nhân dân và xác định các rào cản pháp lý trong giai đoạn đầu thực thi quy định mới. Phạm vi khảo sát thực tiễn tập trung vào 05 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, An Giang và Cần Thơ trong giai đoạn từ năm 2012 đến tháng 4 năm 2015. Chỉ tính riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tòa án nhân dân đã thụ lý 2.139 vụ việc và giải quyết 2.031 vụ việc xử lý hành chính. Công trình đóng vai trò là nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên đánh giá toàn diện mô hình xét xử nửa hành chính nửa tư pháp tại Việt Nam, cung cấp luận cứ khoa học để chuẩn hóa 100% quy trình áp dụng biện pháp cưỡng chế tại Tòa án cấp huyện, loại bỏ tính tùy tiện và nâng cao chỉ số bảo vệ quyền công dân trong thực tiễn tư pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết trụ cột: Lý thuyết cưỡng chế hành chính đặc biệt và Lý thuyết bảo vệ quyền con người trong tố tụng tư pháp. Biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc về bản chất là một biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt nhưng có mức độ hạn chế quyền công dân cao hơn chế tài phạt giam tối thiểu của luật hình sự là 03 tháng. Cơ chế vận hành này đòi hỏi phải có sự kiểm soát tư pháp chặt chẽ để ngăn chặn sự lạm quyền từ phía các cơ quan hành pháp.

Khung phân tích của luận văn tập trung vào 04 khái niệm pháp lý cốt lõi:

• Khái niệm biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc theo Điều 93 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
• Khái niệm đối tượng vi phạm trật tự an toàn xã hội từ 02 lần trở lên trong thời hạn 06 tháng theo Điều 94 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
• Khái niệm thủ tục nửa hành chính nửa tư pháp, trong đó khâu lập hồ sơ thuộc cơ quan hành chính còn khâu phán quyết thuộc thẩm quyền độc lập của Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp huyện.
• Khái niệm thời hiệu áp dụng 01 năm quy định tại điểm c khoản 2 Điều 6 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012.

Nghiên cứu đối chiếu quy định tại Nghị định số 81/2013/NĐ-CP và Nghị định số 02/2014/NĐ-CP để làm rõ tính nhân văn trong chính sách miễn trừ đối với người không có năng lực hành vi, phụ nữ có thai, người đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi, nữ trên 55 tuổi và nam trên 60 tuổi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập từ 2.145 hồ sơ thụ lý tại ngành Tòa án nhân dân 05 tỉnh, thành phố và số liệu tổng kết 10 năm giai đoạn 2002-2012 của Cơ sở giáo dục Thanh Hà thuộc Bộ Công an. Phương pháp chọn mẫu điển hình kết hợp với phân tích án lệ thực tế được áp dụng để trích xuất dữ liệu từ 05 quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính cụ thể tại tỉnh Bình Dương, Đồng Nai và An Giang trong năm 2014 và 2015.

Hệ thống phương pháp phân tích bao gồm:

• Phương pháp phân tích quy phạm và tổng hợp logic để đánh giá tính thống nhất giữa Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi năm 2009 và Bộ luật Dân sự năm 2005.
• Phương pháp thống kê mô tả để lượng hóa biến động của 5.761 vụ án trộm cắp tài sản và gây rối trật tự công cộng được Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xét xử từ năm 2012 đến năm 2014.
• Phương pháp so sánh luật học đối chiếu hệ thống tư pháp của các quốc gia theo trường phái luật xã hội chủ nghĩa như Nga, Trung Quốc và trường phái tư bản chủ nghĩa như Pháp, Mỹ, Úc.

Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm phát hiện chính xác các lỗ hổng định lượng trong văn bản luật, giải thích nguyên nhân dẫn đến tình trạng áp dụng pháp luật không đồng nhất giữa các Tòa án cấp huyện và đưa ra giải pháp khắc phục có tính khả thi cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tiễn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc tại Tòa án nhân dân từ ngày 01 tháng 01 năm 2014 đến tháng 4 năm 2015 đã chỉ ra 04 vấn đề bất cập nghiêm trọng:

Thứ nhất, khung thời hạn áp dụng từ 06 tháng đến 24 tháng quá rộng nhưng luật thực định hoàn toàn thiếu vắng các tiêu chí định lượng cụ thể. Khảo sát thực tế cho thấy sự tùy tiện lớn trong phán quyết của các Thẩm phán:

• Quyết định số 01/2014/QĐ-TA ngày 11 tháng 7 năm 2014 của Tòa án nhân dân huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương áp dụng mức 18 tháng cho đối tượng có 4 tiền án.
• Quyết định số 03/2014/QĐ-TA ngày 19 tháng 8 năm 2014 của Tòa án nhân dân huyện Phú Giáo áp dụng mức tối thiểu 06 tháng cho đối tượng đã bị xử phạt hành chính 3 lần.
• Quyết định số 01/2014/QĐ-TA ngày 11 tháng 7 năm 2014 của Tòa án nhân dân huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai quyết định mức 12 tháng khi có 1 tình tiết tăng nặng và 1 tình tiết giảm nhẹ.
• Quyết định số 01/QĐ-TA ngày 02 tháng 02 năm 2015 của Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai áp dụng mức tối đa 24 tháng đối với trường hợp không hề có tiền án, tiền sự hay tình tiết tăng nặng nào.

Thứ hai, tồn tại sự trùng lắp ranh giới pháp lý giữa hành vi vi phạm hành chính quy định tại Điều 94 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 với các tội danh xâm phạm sở hữu và trật tự công cộng trong Bộ luật Hình sự năm 1999. Khái niệm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự bị thả nổi, thiếu tiêu chí định lượng về giá trị tài sản chiếm đoạt dưới 2.000.000 đồng hoặc tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, dẫn đến nguy cơ bỏ lọt tội phạm hoặc hình sự hóa vi phạm hành chính.

Thứ ba, số lượng hồ sơ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc do Tòa án thụ lý chiếm tỷ lệ quá thấp so với thực tế vi phạm pháp luật. Trong giai đoạn 2014 đến đầu năm 2015, Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai chỉ thụ lý 03 vụ, tỉnh Bình Dương thụ lý 02 vụ và tỉnh An Giang thụ lý 01 vụ.

Thứ tư, thiếu văn bản hướng dẫn thống nhất về tiêu chí xác định người không có nơi cư trú ổn định giữa quy định của Luật Cư trú năm 2006 sửa đổi năm 2013 và Điều 52 Bộ luật Dân sự năm 2005, gây bế tắc trong khâu lập hồ sơ của cơ quan Công an.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ sự chậm trễ trong việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Dữ liệu thực tế cho thấy sự chênh lệch rõ rệt khi so sánh số lượng vụ án hình sự và số hồ sơ xử lý hành chính. Biểu đồ diễn biến tội phạm tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy số vụ án trộm cắp tài sản cấp quận, huyện được xét xử tăng liên tục từ 1.527 vụ năm 2012 lên 1.641 vụ năm 2013 và đạt 1.716 vụ năm 2014, tương ứng mức tăng 12,38%. Trái lại, số vụ việc áp dụng biện pháp giáo dục bắt buộc tại các tỉnh lân cận chỉ dao động từ 1 đến 3 vụ mỗi năm.

Bảng so sánh mức áp dụng thời hạn tại các Tòa án cấp huyện phản ánh thực trạng cùng một hành vi vi phạm nhưng thời gian cách ly xã hội có thể chênh lệch từ 6 tháng đến 24 tháng tùy thuộc vào đánh giá chủ quan của từng Thẩm phán. Kết quả nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc hoàn thiện nguyên tắc tranh tụng và nghĩa vụ chứng minh vi phạm của Thẩm phán tại phiên họp. Điều này đảm bảo mục tiêu giáo dục phục hồi nhân cách và đào tạo nghề theo quy định tại Điều 33 Nghị định số 02/2014/NĐ-CP, đồng thời bảo vệ quyền con người theo Điều 20 và Điều 31 Hiến pháp năm 2013.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn xét xử, luận văn đưa ra 04 nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật với lộ trình và chủ thể thực hiện cụ thể:

Thứ nhất, chuẩn hóa công thức định lượng thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành Nghị quyết hướng dẫn quy tắc xác định thời hạn:

• Lấy mức trung bình cộng của khung thời hạn là 15 tháng làm mốc xuất phát điểm cho người vi phạm không có tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ.
• Mỗi tình tiết tăng nặng quy định tại Điều 10 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 được tính tăng thêm 03 tháng.
• Mỗi tình tiết giảm nhẹ quy định tại Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 được tính giảm trừ 03 tháng.
• Áp dụng nguyên tắc triệt tiêu một tình tiết tăng nặng đối với một tình tiết giảm nhẹ nhưng đảm bảo mức phán quyết cuối cùng không thấp hơn 06 tháng và không vượt quá 24 tháng. Mục tiêu là đạt 100% tính thống nhất trong phán quyết tư pháp toàn quốc trong giai đoạn 2016-2017.

Thứ hai, sửa đổi Điều 94 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 theo hướng loại trừ rõ ràng với cấu thành tội phạm hình sự. Quốc hội cần bổ sung quy định cụ thể về ngưỡng định lượng thiệt hại tài sản dưới 2.000.000 đồng, tỷ lệ thương tật dưới 11% không gây cố tật nhẹ và tiêu chí hậu quả chưa nghiêm trọng trong giai đoạn sửa đổi luật 2016-2018.

Thứ ba, ban hành Thông tư liên tịch giữa Bộ Công an, Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao giải thích cụ thể tiêu chí người không có nơi cư trú ổn định. Cần xác lập định nghĩa rõ ràng: người không có nơi cư trú ổn định là cá nhân không đăng ký thường trú hoặc tạm trú và không sinh sống liên tục từ 06 tháng trở lên tại một địa chỉ xác định. Thời hạn hoàn thành mục tiêu này trong quý 4 năm 2016.

Thứ tư, nâng cao năng lực chuyên môn cho 100% đội ngũ Thẩm phán và Thư ký Tòa án cấp huyện. Học viện Tòa án cần tổ chức các khóa bồi dưỡng định kỳ 02 lần mỗi năm từ năm 2016 về kỹ năng điều hành phiên họp xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính, bảo đảm nguyên tắc Thẩm phán độc lập và chỉ tuân theo pháp luật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 04 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thẩm phán và Thư ký Tòa án nhân dân cấp huyện: Cung cấp phương pháp luận khoa học và công thức định lượng thời hạn 15 tháng để áp dụng thống nhất trong quá trình giải quyết các vụ việc theo Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13, tránh sai sót trong phán quyết.

Cán bộ điều tra Công an và công chức Tư pháp cấp xã, huyện: Nắm vững quy trình lập hồ sơ đề nghị theo Điều 101 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, chuẩn hóa các tài liệu trích lục tiền án tiền sự và bảo đảm thời hạn 05 ngày cho đối tượng đọc, sao chụp hồ sơ.

Luật sư và Trợ giúp viên pháp lý: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu để xây dựng luận cứ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ, thực hiện quyền tranh luận và đề nghị thay đổi Thẩm phán tại phiên họp theo quy định của pháp luật.

Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Luật Hành chính - Hiến pháp: Khai thác hệ thống dữ liệu thực chứng và khung lý thuyết về cưỡng chế hành chính đặc biệt phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phát triển các đề tài liên quan đến cải cách tư pháp.

Câu hỏi thường gặp

Biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc có thời hạn áp dụng là bao lâu? Căn cứ khoản 2 Điều 93 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, thời hạn áp dụng biện pháp này là từ 06 tháng đến 24 tháng. Thời hạn cụ thể do một Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp huyện quyết định dựa trên tính chất vi phạm, nhân thân và các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ của đối tượng.

Thẩm quyền quyết định đưa người vi phạm vào cơ sở giáo dục bắt buộc thuộc về cơ quan nào? Theo quy định tại Điều 105 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13, thẩm quyền xem xét và ra quyết định áp dụng biện pháp này hoàn toàn thuộc về Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cơ quan lập hồ sơ đề nghị đặt trụ sở chính, thay vì thuộc Ủy ban nhân dân như trước đây.

Những đối tượng nào không bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc? Theo Điều 94 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, các trường hợp được miễn trừ bao gồm người không có năng lực trách nhiệm hành chính, phụ nữ mang thai có chứng nhận y tế, người nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi, nữ trên 55 tuổi, nam trên 60 tuổi và người chưa đủ 18 tuổi.

Tại sao cần áp dụng công thức định lượng mốc 15 tháng khi Tòa án ra phán quyết? Việc lấy mốc 15 tháng làm chuẩn giúp khắc phục khoảng trống pháp lý khi luật không có khung định lượng chi tiết. Công thức cộng trừ 03 tháng cho mỗi tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ tạo ra sự công bằng, ngăn chặn tình trạng cùng một mức độ vi phạm nhưng bị xử lý chênh lệch từ 6 tháng đến 24 tháng.

Người bị đề nghị áp dụng biện pháp có những quyền gì tại phiên họp Tòa án? Theo Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13, người bị đề nghị có quyền đọc hồ sơ trong 05 ngày, tự mình hoặc nhờ luật sư tranh luận, cung cấp chứng cứ chứng minh không vi phạm, yêu cầu thay đổi Thẩm phán nếu có dấu hiệu không khách quan và thực hiện quyền khiếu nại quyết định trong thời hạn quy định.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết toàn diện các yêu cầu lý luận và thực tiễn về cơ chế áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc tại Tòa án nhân dân. Những đóng góp chủ yếu của công trình được tổng hợp qua các điểm then chốt sau:

• Xác lập cơ sở khoa học khẳng định biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc là chế định cưỡng chế hành chính đặc biệt cần được kiểm soát nghiêm ngặt bằng trình tự tố tụng tư pháp.
• Đánh giá toàn diện bức tranh thực tiễn qua 2.145 hồ sơ thụ lý tại 05 tỉnh, thành phố trọng điểm, chỉ rõ nguyên nhân số lượng áp dụng còn rất thấp so với diễn biến vi phạm trật tự an toàn xã hội.
• Phát hiện 04 nút thắt lớn trong hệ thống pháp luật thực định gồm sự tùy tiện trong định lượng thời hạn 06-24 tháng, trùng lặp ranh giới tội phạm hình sự, rào cản khái niệm nơi cư trú ổn định và sự thiếu hụt hướng dẫn tư pháp.
• Xây dựng mô hình công thức định lượng thời hạn chuẩn 15 tháng cùng nguyên tắc cộng trừ 03 tháng theo từng tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ nhằm bảo đảm tính nhất quán trong xét xử.
• Đề xuất lộ trình hoàn thiện thể chế đồng bộ từ việc sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, ban hành Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đến đào tạo kỹ năng cho đội ngũ Thẩm phán giai đoạn 2016-2020.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người và giữ vững trật tự kỷ cương xã hội, các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan quản lý hành chính cần nhanh chóng thể chế hóa các kiến nghị của luận văn vào thực tiễn xét xử. Các nhà nghiên cứu và cán bộ thực tiễn hãy cùng thảo luận, chia sẻ và áp dụng những giải pháp này để hoàn thiện nền tư pháp hành chính Việt Nam ngày càng văn minh, dân chủ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA BIỆN PHÁP ĐƯA VÀO CƠ SỞ GIÁO DỤC BẮT BUỘC 1. Khái niệm, đặc điểm, mục đích và vai trò của biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc 1. Khái niệm biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc Biện pháp ĐVCSGDBB là một trong các biện pháp xử lý hành chính khác có nguồn gốc từ Nghị quyết số 49 ban hành ngày 20 tháng 6 năm 1961 của Ủy ban thường vụ Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quy định hai biện pháp cưỡng chế hành chính: tập trung giáo dục cải tạo và quản chế 1 nhằm tập trung cải tạo những phần tử có hành động nguy hại cho xã hội, được giáo dục nhiều lần nhưng không hối cải, Chủ tịch tỉnh ra quyết định và Bộ trưởng Bộ công an duyệt với thời hạn 3 năm không cần qua xét xử của cơ quan tư pháp (tức Tòa án). “Biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục” sau này được quy định trong Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính (Pháp Lệnh XLVPHC) năm 1995, Pháp lệnh XLVPHC năm 2002 (được sửa đổi bổ sung năm 2007, 2008), gồm năm biện pháp: giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục, đưa vào cơ sở chữa bệnh; quản chế hành chính và gọi chung là “biện pháp xử lý hành chính khác”.

Lần sửa đổi năm 2007 đã bỏ biện pháp quản chế hành chính vì đối tượng không còn nhiều theo thống kê, từ năm 1997 đến năm 2006, chỉ còn khoảng 200 người 2. Theo Luật XLVPHC, trong tên gọi “biện pháp xử lý hành chính khác” đã bỏ chữ “khác”, thành “biện pháp xử lý hành chính” và “biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục” được bổ sung thêm hai chữ “bắt buộc”, thành “biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc”. Ba biện pháp xử lý hành chính còn lại theo Luật XLVPHC là biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng; biện pháp 1 Nguyễn Cửu Việt (2008), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Hà Nội, tr.

2 Nguyễn Đăng Dung, Hoàng Ngọc Giao (2011), “Đánh giá thực trạng pháp luật xử lý vi phạm hành chính”, tài liệu Hội thảo Hoàn thiện Pháp luật xử lý vi phạm hành chính tại Việt Nam, Viện nghiên cứu chính sách, Pháp luật và phát triển tổ chức tháng 10 năm 2011 tại Thành phố Hồ Chí Minh, tr. 5 đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Sở dĩ các nhà làm luật gọi đây là “biện pháp xử lý hành chính” bởi vì dựa trên tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội thì những cá nhân vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và “họ không phải là tội phạm”3. Về bản chất, các biện pháp xử lý hành chính là những biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt, có đặc điểm chung là hạn chế một số quyền tự do, ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của công dân, do vậy các biện pháp này đã không được Hội đồng Nhà nước quy định trong Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm 1989, thay vào đó ban hành pháp lệnh riêng, tuy sau đó Hội đồng Nhà nước đã giao cho Bộ Nội vụ (tức Bộ Công an ngày nay) soạn thảo Nghị định riêng mang tên “ Các biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt ” và trên thực tế đã soạn thảo nhưng không được ban hành vì lý do “nhạy cảm” 4.

Vậy biện pháp ĐVCSGDBB là gì và mang bản chất pháp lý như thế nào. Theo Từ điển Từ và Ngữ Việt Nam , “cơ sở” là cái nền tảng để dựa vào đó hay từ đó mà phát triển; “giáo dục” là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức, những tri thức cần thiết về tự nhiên và xã hội, cũng như những kĩ năng, kĩ xảo cần thiết trong đời sống 5. Như vậy, “cơ sở giáo dục” là nơi mà ở đó hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức, những tri thức về tự nhiên và xã hội, cũng những kĩ năng, kĩ xảo cần thiết trong đời sống. Trong Từ điển này cũng định nghĩa từ “xử lý” có nghĩa là xem xét giải quyết một vụ phạm lỗi.

Xử lý hành chính có thể được hiểu là một trong việc giải quyết lỗi thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan nhà hành chính nhà nước với mệnh lệnh hành chính đơn phương và một bên phải phục tùng. Như vậy, biện pháp “xử lý hành chính” “đưa vào cơ sở giáo dục” là một hình thức cưỡng chế hành chính đặc biệt. 3 Khoản 3 Điều 2 Luật XLVPHC. 4 Nguyễn Cửu Việt (2011), “Vài ý kiến về vấn đề hoàn thiện pháp luật về vi phạm hành chính”, tài liệu Hội thảo Hoàn thiện pháp luật xử lý vi phạm hành chính tại Việt Nam, Viện nghiên cứu chính sách, Pháp luật và phát triển tổ chức tháng 10 năm 2011 tại Thành phố Hồ Chí Minh, tr.

5 Tự điển Từ và ngữ Việt Nam (2002), Nguyễn Lân, Nxb,Thành phố Hồ Chí Minh,tr. 6 Điều 93 Luật XLVPHC quy định: Đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc là biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp luật quy định tại Điều 94 của Luật này để lao động, học văn hóa, học nghề, sinh hoạt dưới sự quản lý của cơ sở giáo dục bắt buộc. Điểm mới của Luật XLVPHC so với Pháp lệnh XLVPHC năm 1995 về tên gọi của biện pháp “đưa vào cơ sở giáo dục” có bổ sung thêm chữ “bắt buộc” thành biện pháp “ đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc ”. Bổ sung này nhằm khẳng định tính cưỡng chế nhà nước đối với người vi phạm pháp luật khi bị áp dụng biện pháp này; mặt khác, đổi mới trong nội dung của các quy định về biện pháp “đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc” trong Luật XLVPHC là tăng cường sự đảm bảo và tôn trọng quyền con người bằng quy định quyền của người bị đề nghị áp dụng biện pháp ĐVCSGDBB được tranh tụng trước Tòa án, trách nhiệm chứng minh vi phạm pháp luật thuộc về TAND, tăng cường tính công khai, minh bạch và bảo đảm dân chủ trong trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp ĐVCSGDBB.

Đổi mới đó phù hợp với tinh thần của Hiến pháp 2013 về đảm bảo quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Tuy nhiên, theo tác giả, bản chất của quy định về biện pháp ĐVCSGDBB, theo Luật XLVPHC, cũng không có thay đổi cơ bản so với các pháp lệnh XLVPHC trước đó. Bởi lẽ, việc áp dụng biện pháp này với thời hạn từ 06 tháng đến 24 tháng, là đã hạn chế, cách ly người vi phạm khỏi cộng đồng xã hội, giới hạn quyền tự do về thân thể của con người, quyền công dân, thậm chí còn cao hơn thời hạn thấp nhất của phạt giam hình sự (03 tháng) 6. Như vậy, quy định về biện pháp ĐVCSGDBB theo Luật XLVPHC, theo tác giả, chưa thật sự đảm bảo và tôn trọng quyền con người đúng theo tinh thần của Hiến pháp 2013: mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, không ai bị bắt trừ trường hợp phạm tội quả tang và không ai bị coi là có tội khi chưa có bản án kết tội của Tòa án (các Điều 16, 20, 31 của Hiến pháp 2013).

Mặt 6 Nguyễn Cửu Việt (2013), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb, Chính trị Quốc gia - Hà Nội, tr. 7 khác, nếu nói rằng biện pháp ĐVCSGDBB đối với người vi phạm pháp luật “để lao động, học văn hóa, học nghề ”, thì cũng giống như người phạm tội, khi bị xử phạt tù, họ vẫn được cho lao động, học văn hóa, học nghề trong thời gian chấp hành hình phạt tù. Biện pháp ĐVCSGDBB về thực chất là tước hoặc hạn chế quyền tự do cá nhân trong một thời gian đáng kể, nhưng lại được pháp luật hành chính quy định, được áp dụng theo thủ tục nữa hành chính – nữa tư pháp (lập hồ sơ đề nghị là thủ tục hành chính, quyết định là thủ tục tư pháp) 7. Đặc điểm của biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc Theo tính chất nội dung được áp dụng, có thể thấy biện pháp ĐVCSGDBB có các đặc điểm sau đây: 1.

Là biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt Để thực hiện chức năng quản lý, Nhà nước sử dụng nhiều biện pháp như giáo dục, thuyết phục, cưỡng chế… trong đó biện pháp giáo dục, thuyết phục được sử dụng thường xuyên, bởi tính mềm dẻo của nó sẽ hạn chế tạo ra những xung đột không cần thiết trong mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân, nhưng trong trường hợp cần thiết, biện pháp cưỡng chế cũng được sử dụng vì cưỡng chế vốn là thuộc tính của quyền lực nhà nước. Cưỡng chế hành chính là tổng hợp các biện pháp do pháp luật hành chính quy định, được áp dụng để tác động một cách trực tiếp hoặc gián tiếp lên tâm lý, tư tưởng và hành vi của cá nhân hoặc tổ chức, buộc các chủ thể đó phải thực hiện các nghĩa vụ pháp lý nhằm mục đích phòng ngừa, ngăn chặn hoặc xử lý những hành vi trái pháp luật, bảo đảm trật tự và kỷ luật trong quản lý nhà nước 8. Tùy mục đích áp dụng, các biện pháp cưỡng chế hành chính theo pháp luật nước ta bao gồm các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn, trách nhiệm hành chính và xử lý hành chính, trong đó biện pháp ĐVCSGDBB xếp vào loại nhóm biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với cá nhân xâm phạm tài sản 7 Nguyễn Cửu Việt (2013), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb, Chính trị Quốc gia - Hà Nội, tr. 8 Nguyễn Cửu Việt (2008), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb, Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.

8 của tổ chức trong nước hoặc nước ngoài, vi phạm trật tự an toàn xã hội 02 lần trở lên trong 06 tháng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc chưa bị áp dụng biện pháp này nhưng không có nơi cư trú ổn định (khoản 1 Điều 94 Luật XLVPHC). Về bản chất đây là biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt, thể hiện qua một số đặc điểm sau: - Là biện pháp cưỡng chế hành chính, vì nó mang tính cưỡng chế, được pháp luật hành chính quy định.