Thực hiện chính sách bảo tồn phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc ba na huyện vĩnh thạnh tỉnh bình định

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Ba Na tại huyện Vĩnh Thạnh, Bình Định là một nhiệm vụ quan trọng trong… 83 trang · Trường Đại Học Quy Nhơn · 2024.

• Tác giả: Đinh Thị H Liễu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tuấn Anh
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Chính Trị Học
• Đề tài: Thực Hiện Chính Sách Bảo Tồn, Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống Của Dân Tộc Ba Na Tại Huyện Vĩnh Thạnh, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Đề Án Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề án
• 1.7. Kết cấu của đề án
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Khái niệm dân tộc
• 2.1.2. Khái niệm văn hóa
• 2.1.3. Khái niệm giá trị văn hóa truyền thống
• 3. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC BA NA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Ba na ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 3.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 3.1.2. Các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Ba na ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 3.2. Thực trạng thực hiện chính sách bảo tồn phát huy, giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Ba na ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 3.2.1. Lập kế hoạch
• 3.2.2. Tổ chức thực hiện
• 3.2.3. Giám sát, phản hồi, điều chỉnh
• 3.2.4. Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm
• 3.2.5. Đánh giá chung về thực trạng thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Ba na ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 3.2.6. Kết quả đạt được
• 3.2.7. Hạn chế, nguyên nhân
• 4. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC BA NA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 4.1. Những định hướng nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Ba na ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Ba na ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 4.2.1. Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức của các cấp chính quyền trong việc thực hiện tốt chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của người Ba na ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 4.2.2. Nhóm giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Ba na gắn với phát triển du lịch
• 4.2.3. Nhóm giải pháp tăng cường hiệu quả thực hiện chính sách bảo tồn giá trị văn hóa của dân tộc Ba na thông qua hoạt động lưu trữ, nghiên cứu, giáo dục và đào tạo
• 4.2.4. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Ba na
• 4.2.5. Nhóm giải pháp hoàn thiện thể chế chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Ba na
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Dân Tộc Ba Na

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Ba Na tại huyện Vĩnh Thạnh, Bình Định là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hội nhập hiện nay. Văn hóa Ba Na không chỉ là di sản quý giá mà còn là bản sắc riêng biệt của cộng đồng. Việc bảo tồn văn hóa truyền thống giúp duy trì những giá trị cốt lõi, đồng thời phát huy tiềm năng du lịch văn hóa, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Khái Niệm Bảo Tồn Văn Hóa Dân Tộc

Bảo tồn văn hóa dân tộc là việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, phong tục tập quán của cộng đồng. Điều này không chỉ giúp bảo vệ bản sắc văn hóa mà còn tạo ra sự kết nối giữa các thế hệ.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Văn Hóa Ba Na

Văn hóa Ba Na mang trong mình những giá trị lịch sử, nghệ thuật và tín ngưỡng đặc sắc. Việc phát huy văn hóa này không chỉ giúp cộng đồng tự hào về bản sắc dân tộc mà còn thu hút sự quan tâm của du khách.

II. Thách Thức Trong Bảo Tồn và Phát Huy Văn Hóa Dân Tộc Ba Na

Trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Ba Na, nhiều thách thức đã xuất hiện. Sự giao thoa văn hóa và áp lực từ sự phát triển kinh tế đã khiến nhiều giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một. Đặc biệt, giới trẻ ngày nay có xu hướng xa rời các phong tục tập quán của tổ tiên.

2.1. Sự Mai Một Của Các Giá Trị Văn Hóa

Nhiều phong tục tập quán của dân tộc Ba Na đang dần bị lãng quên do sự thay đổi trong lối sống và thói quen của người dân. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và hành động kịp thời từ các cấp chính quyền và cộng đồng.

2.2. Áp Lực Từ Văn Hóa Ngoại Lai

Sự du nhập của văn hóa ngoại lai, đặc biệt là từ các phương tiện truyền thông hiện đại, đã tạo ra áp lực lớn đối với văn hóa truyền thống. Việc giữ gìn bản sắc văn hóa trong bối cảnh này là một thách thức không nhỏ.

III. Phương Pháp Bảo Tồn và Phát Huy Văn Hóa Dân Tộc Ba Na

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Ba Na, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc gìn giữ mà còn phải phát huy các giá trị văn hóa trong đời sống hàng ngày.

3.1. Tổ Chức Các Hoạt Động Văn Hóa

Tổ chức các lễ hội truyền thống, chương trình văn nghệ quần chúng là một trong những cách hiệu quả để bảo tồn văn hóa. Những hoạt động này giúp cộng đồng gắn kết và tạo cơ hội cho thế hệ trẻ tìm hiểu về văn hóa của tổ tiên.

3.2. Giáo Dục và Đào Tạo Về Văn Hóa

Giáo dục về văn hóa Ba Na trong trường học và cộng đồng là rất cần thiết. Việc này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn khơi dậy lòng tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Bảo Tồn Văn Hóa Dân Tộc Ba Na

Việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Ba Na không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của toàn xã hội. Các mô hình bảo tồn văn hóa thành công cần được nhân rộng và áp dụng rộng rãi.

4.1. Mô Hình Du Lịch Văn Hóa

Phát triển du lịch văn hóa gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa Ba Na là một hướng đi hiệu quả. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa.

4.2. Hợp Tác Giữa Các Tổ Chức

Sự hợp tác giữa các tổ chức, cơ quan nhà nước và cộng đồng là rất quan trọng trong việc bảo tồn văn hóa. Các chương trình hợp tác có thể tạo ra nguồn lực và sự hỗ trợ cần thiết cho các hoạt động bảo tồn.

V. Kết Luận Về Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Dân Tộc Ba Na

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Ba Na là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Việc này không chỉ giúp gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện Vĩnh Thạnh, Bình Định.

5.1. Tương Lai Của Văn Hóa Ba Na

Tương lai của văn hóa Ba Na phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả cộng đồng trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa. Sự quan tâm từ các cấp chính quyền và tổ chức xã hội là rất cần thiết.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho việc bảo tồn văn hóa dân tộc Ba Na, từ việc cấp kinh phí cho các hoạt động văn hóa đến việc tạo điều kiện cho các nghệ nhân truyền thống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của 54 dân tộc anh em là một trong những trụ cột chiến lược trong chính sách văn hóa của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Tại huyện miền núi Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định, nơi có 21 thành phần dân tộc cùng sinh sống, đồng bào các dân tộc thiểu số chiếm 32,5% dân số toàn huyện. Trong đó, cộng đồng người Ba Na là dân tộc thiểu số đông nhất, chiếm khoảng 30,5% dân số địa phương với kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vô cùng đặc sắc như cồng chiêng, hát Hơ mon, dệt thổ cẩm và hệ thống nghi lễ nông nghiệp cổ truyền.

Tuy nhiên, trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, các giá trị văn hóa truyền thống của người Ba Na đang đứng trước nguy cơ mai một và biến dạng rõ rệt. Kiến trúc nhà sàn truyền thống dần bị thay thế bởi nhà trệt, số lượng người am hiểu các nhạc cụ cổ truyền như Pơ Lơng Khơng hay đàn T'rưng suy giảm, và một bộ phận giới trẻ có xu hướng xa rời cội nguồn văn hóa bản địa.

Trước thực trạng cấp bách đó, đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học (mã số: 8310201) tập trung nghiên cứu toàn diện việc thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Ba Na tại địa bàn huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định trong giai đoạn 2019 - 2023. Luận văn hướng tới việc đánh giá toàn diện chu trình chính sách từ khâu lập kế hoạch, tổ chức triển khai, kiểm tra giám sát đến sơ kết rút kinh nghiệm. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc đánh giá kết quả quản lý 34 bộ cồng chiêng, hỗ trợ 31 làng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và định hình các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị công trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế bền vững giai đoạn 2024 - 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chu trình chính sách công kết hợp với lý thuyết quản lý di sản văn hóa dân tộc thiểu số. Mô hình chu trình chính sách được vận dụng xuyên suốt gồm bốn giai đoạn cốt lõi: xây dựng kế hoạch, tổ chức thực thi, kiểm tra giám sát và đánh giá tổng kết. Khung phân tích này giúp nhận diện rõ vai trò của các chủ thể quản lý nhà nước như Phòng Văn hóa và Thông tin, Ban Dân tộc huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã cũng như mức độ tham gia của cộng đồng thụ hưởng chính sách.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong công trình bao gồm:

• Dân tộc và bản sắc văn hóa tộc người: Khẳng định tính tự giác tộc người, tiếng nói và các giá trị tinh thần mang tính cố kết cộng đồng.
• Giá trị văn hóa truyền thống: Những biểu tượng, chuẩn mực đạo đức, tri thức bản địa và tác phẩm nghệ thuật được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
• Bảo tồn và phát huy: Mối quan hệ biện chứng giữa việc giữ gìn nguyên vẹn giá trị gốc của di sản và việc đưa di sản vào đời sống đương đại để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
• Cơ sở pháp lý thực thi: Hệ thống hóa theo Luật Di sản văn hóa, Nghị định số 05/2011/NĐ-CP về công tác dân tộc, Quyết định số 1270/QĐ-TTg và Quyết định số 1719/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận liên ngành giữa Chính trị học, Xã hội học và Văn hóa học, khai thác nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2019 - 2023:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Phân tích hơn 30 văn bản quy phạm pháp luật, nghị quyết của Huyện ủy, báo cáo kinh tế - xã hội hàng năm của Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Thạnh và số liệu ngân sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp, cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích, tiến hành phỏng vấn sâu 15 cá nhân tiêu biểu bao gồm các nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân (như Nghệ nhân Nhân dân Đinh Chương, nhà nghiên cứu văn hóa Yang Danh), già làng, cán bộ chuyên trách văn hóa cấp xã và đại diện thanh niên dân tộc Ba Na tại làng K8, xã Vĩnh Sơn. Đồng thời, nghiên cứu thực hiện khảo sát thực địa tại 59 thôn, làng thuộc 9 xã và thị trấn trên toàn địa bàn huyện.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp giữa phân tích tài liệu hành chính và phỏng vấn sâu định tính giúp tiếp cận trực diện những rào cản từ cơ chế vận hành nội bộ của cơ quan quản lý, đồng thời phản ánh chân thực tâm tư, nguyện vọng của chủ thể văn hóa bản địa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác thể chế hóa và lập kế hoạch thực hiện chính sách được triển khai bài bản thông qua việc cụ thể hóa Quyết định số 1719/QĐ-TTg và các nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy Bình Định. Địa phương đã xây dựng danh mục phân bổ vốn cho các dự án thành phần, nổi bật là việc hỗ trợ trực tiếp cho 178 hộ dân với tổng nguồn vốn tín dụng chính sách đạt 8.580 triệu đồng theo Nghị định số 28/2022/NĐ-CP, đạt 100% kế hoạch đề ra.

Thứ hai, kết quả bảo tồn văn hóa vật thể và phi vật thể ghi nhận nhiều dấu ấn rõ nét. Huyện đã thực hiện bàn giao 34 bộ cồng chiêng cho 31 làng đồng bào dân tộc thiểu số và 3 trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú; thành lập 11 câu lạc bộ cồng chiêng cơ sở; tổ chức phục dựng thành công các nghi lễ cổ truyền như Lễ cúng nhà Rông mới, Lễ mừng lúa mới (xa móc), Lễ hội đâm trâu. Trong lĩnh vực văn học dân gian, địa phương đã sưu tầm và xuất bản 02 tập sách tư liệu quý gồm Trường ca Ba na và Sử thi Ba na.

Thứ ba, tiến độ giải ngân ngân sách giữa các tiểu dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia có sự chênh lệch rất lớn. Dự án 6 (Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch) được giao 4.408,68 triệu đồng và đã giải ngân 3.111,849 triệu đồng, đạt tỷ lệ 70,5%. Tiểu dự án 2 thuộc Dự án 9 (Giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống) giải ngân 400 triệu đồng trên tổng số 443 triệu đồng, đạt 90,3%. Hoạt động trợ giúp pháp lý thuộc Dự án 10 giải ngân đạt 99,9% (149,993 triệu đồng). Ngược lại, Dự án 7 (Chăm sóc sức khỏe nhân dân, nâng cao thể trạng) chỉ giải ngân đạt 17,6% (59,725 triệu đồng) và Dự án 10 về kiểm tra, giám sát chỉ đạt 30,2% (32,667 triệu đồng).

Thứ tư, tồn tại khoảng cách văn hóa rõ rệt giữa các địa bàn. Việc bảo lưu bản sắc truyền thống tại các xã vùng cao như Vĩnh Sơn, Vĩnh Kim đạt kết quả tốt hơn so với các xã vùng thung lũng, nơi tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng khiến nguy cơ phai nhạt ngôn ngữ và trang phục truyền thống trong thanh thiếu niên gia tăng.

Thảo luận kết quả

Để làm rõ bức tranh tổng thể, dữ liệu nghiên cứu có thể được mô hình hóa qua một biểu đồ cột so sánh tỷ lệ giải ngân giữa các dự án thành phần thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2023, kết hợp bảng thống kê phân bố 34 bộ cồng chiêng và 11 câu lạc bộ dân gian tại 9 đơn vị hành chính cấp xã.

Nguyên nhân của những bất cập nêu trên xuất phát từ sự phối hợp liên ngành đôi lúc còn mang tính hình thức, năng lực chuyên môn của một bộ phận công chức cấp xã về nghiệp vụ văn hóa còn hạn chế, và công tác tuyên truyền chưa thực sự đổi mới phương thức để tiếp cận giới trẻ. Khi so sánh với các công trình nghiên cứu về vùng Tây Nguyên của các tác giả đi trước, nghiên cứu khẳng định rằng nếu không gắn việc bảo tồn văn hóa với các mô hình kinh tế du lịch sinh thái cộng đồng (như Đề án du lịch Làng K3 xã Vĩnh Sơn hay khu du lịch Suối Tà Má - Hà Ri xã Vĩnh Hiệp), di sản sẽ chỉ tồn tại dưới dạng trưng bày tĩnh mà thiếu đi sức sống tự thân trong lòng cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện việc thực thi chính sách bảo tồn văn hóa Ba Na đến năm 2030:

• Tăng cường nhận thức và trách nhiệm công vụ: Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Thạnh cần tổ chức 100% các lớp tập huấn chuyên sâu về quản lý văn hóa dân tộc thiểu số và dạy tiếng Ba Na cho cán bộ, công chức cơ sở trong giai đoạn 2024 - 2026, đưa tiêu chí bảo tồn văn hóa vào chỉ tiêu đánh giá thi đua công tác hàng năm.
• Phát triển mô hình bảo tồn di sản gắn với du lịch sinh thái cộng đồng: Phòng Văn hóa và Thông tin phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các xã Vĩnh Sơn, Vĩnh Hiệp hoàn thiện hạ tầng du lịch tại Làng K3 và Suối Tà Má; đặt mục tiêu thu hút tăng trưởng lượng khách du lịch trải nghiệm văn hóa Ba Na từ 15% đến 20% mỗi năm trong giai đoạn 2025 - 2028.
• Đẩy mạnh số hóa di sản và giáo dục học đường: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp Trung tâm Văn hóa - Thông tin - Thể thao số hóa 100% các làn điệu dân ca, trường ca, điệu múa xoan; đưa chương trình nghệ thuật cồng chiêng và dệt thổ cẩm vào giảng dạy chính khóa ngoại khóa với thời lượng 2 tiết/tuần tại 100% các trường phổ thông dân tộc nội trú và bán trú.
• Hoàn thiện chính sách an sinh và tôn vinh nghệ nhân: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định cần ban hành nghị quyết đặc thù về chế độ phụ cấp sinh hoạt hàng tháng cho 100% Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân và người có uy tín tham gia truyền dạy văn hóa phi vật thể tại cộng đồng từ năm 2025.
• Nâng cao hiệu quả phối hợp và giám sát ngân sách: Ban Dân tộc và Phòng Tài chính huyện thiết lập quy trình kiểm tra định kỳ 6 tháng/lần đối với việc giải ngân vốn Chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm tỷ lệ giải ngân các Dự án 6, 7, 8, 10 đạt trên 95% kế hoạch hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý nhà nước và công chức phụ trách công tác văn hóa - dân tộc: Cung cấp nguồn tư liệu thực chứng, quy trình tổ chức thực thi và các chỉ số đánh giá phục vụ xây dựng kế hoạch quản lý nhà nước tại các huyện miền núi.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Chính trị học, Văn hóa học, Xã hội học: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc đề án thạc sĩ chính trị học, cung cấp khung lý thuyết chu trình chính sách ứng dụng vào lĩnh vực văn hóa tộc người.
• Các nhà nghiên cứu dân tộc học và nhân học văn hóa: Cung cấp hệ thống tư liệu điền dã chi tiết về hiện trạng sinh hoạt lễ hội, phong tục cưới xin, tang ma, kiến trúc nhà ở và nghệ thuật cồng chiêng của người Ba Na Kriêm tại Bình Định.
• Các nhà đầu tư và tổ chức phát triển du lịch cộng đồng: Nắm bắt bức tranh toàn cảnh về tiềm năng tài nguyên văn hóa bản địa để thiết kế các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm bền vững gắn liền với lợi ích của cư dân địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc bảo tồn văn hóa dân tộc Ba Na tại huyện Vĩnh Thạnh lại mang tính cấp bách? Bởi vì quá trình đô thị hóa và giao lưu văn hóa đang làm suy giảm nhanh chóng các giá trị truyền thống. Số người biết chơi nhạc cụ cổ truyền ít dần, kiến trúc nhà sàn mai một và giới trẻ ít sử dụng tiếng mẹ đẻ, đòi hỏi phải có chính sách can thiệp kịp thời từ nhà nước.

Đề án đã chỉ ra kết quả nổi bật nào trong việc triển khai chính sách cồng chiêng? Chính quyền huyện đã cấp phát và bàn giao 34 bộ cồng chiêng cho 31 làng đồng bào dân tộc thiểu số cùng 3 trường phổ thông dân tộc nội trú, đồng thời thành lập 11 câu lạc bộ cồng chiêng nhằm duy trì không gian diễn xướng dân gian thường xuyên.

Tỷ lệ giải ngân nguồn vốn Dự án 6 Chương trình mục tiêu quốc gia đạt mức nào? Tính đến kỳ báo cáo năm 2023, nội dung giao lưu văn hóa nghệ thuật thuộc Dự án 6 đã được phân bổ 4.408,68 triệu đồng và giải ngân thành công 3.111,849 triệu đồng, đạt tỷ lệ 70,5% so với kế hoạch đề ra.

Vai trò của nghệ nhân dân gian trong việc thực thi chính sách được thể hiện ra sao? Các nghệ nhân tiêu biểu như Nghệ nhân Nhân dân Đinh Chương giữ vai trò là cầu nối truyền dạy trực tiếp nghệ thuật đánh chiêng, hát Hơ mon và đan lát cho thế hệ trẻ, giúp các chính sách bảo tồn không bị hành chính hóa mà thấm sâu vào đời sống.

Giải pháp đột phá nào được đề xuất để tạo nguồn lực bền vững cho bảo tồn văn hóa? Giải pháp gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch cộng đồng tại Làng K3 (xã Vĩnh Sơn) và Suối Tà Má (xã Vĩnh Hiệp), biến văn hóa truyền thống thành tài sản sinh kế giúp đồng bào tăng thu nhập và tự giác giữ gìn bản sắc.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chu trình thực hiện chính sách công trong lĩnh vực bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc thiểu số.
• Phân tích sâu sắc thực trạng triển khai chính sách tại huyện Vĩnh Thạnh giai đoạn 2019 - 2023, làm rõ kết quả trang bị 34 bộ cồng chiêng, hỗ trợ tín dụng 8.580 triệu đồng cho 178 hộ dân và các mô hình phục dựng lễ hội truyền thống.
• Chỉ rõ những điểm nghẽn về tỷ lệ giải ngân không đồng đều giữa các dự án thành phần và nguy cơ phai nhạt văn hóa trong bộ phận thanh thiếu niên địa phương.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ về nâng cao năng lực cán bộ, số hóa di sản, chính sách đãi ngộ nghệ nhân và liên kết du lịch cộng đồng giai đoạn 2024 - 2030.
• Để khai thác toàn bộ dữ liệu phân tích chi tiết và các mô hình quản lý thực tiễn, quý độc giả, nhà nghiên cứu và các nhà quản lý được khuyến khích tham khảo trực tiếp toàn văn đề án luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học tại thư viện Trường Đại học Quy Nhơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm dân tộc Khái niệm dân tộc được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, trong đó có hai nghĩa được dùng phổ biến nhất: - Dân tộc theo nghĩa cộng đồng tộc người (ethnic, ethnie); Dân tộc theo nghĩa này là một cộng đồng người tương đối ổn định được hình thành phát triển với 4 đặc trưng cơ bản sau: là cộng đồng có chung một ngôn ngữ (tiếng nói); có chung một lịch sử nguồn gốc; có các đặc điểm chung về bản sắc văn hóa; cùng tự nhận mình là dân tộc đó (ý thức tự giác chung về dân tộc). Ví dụ, Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, đa tộc người, gồm 54 tộc người, ngoài tộc người Kinh chiếm đa số về dân số, còn có 53 tộc người thiểu số khác.

- Dân tộc (nation) đồng nghĩa với quốc gia - dân tộc hay dân tộc - quốc gia: Theo nghĩa này dân tộc là cộng đồng người thống nhất, có chung một nhà nước, một lãnh thổ, một nền kinh tế, một chế độ chính trị - xã hội, có ngôn ngữ và văn hóa chung, thống nhất. Sự hình thành các dân tộc - quốc gia gắn liền với sự ra đời của nhà nước, đó là nhà nước dân tộc, nhà nước có thể chỉ có một cộng đồng hoặc nhiều thành phần dân tộc hợp thành. Như vậy, khái niệm dân tộc được hiểu theo hai bình diện, dân tộc là cộng đồng tộc người và dân tộc hiểu theo nghĩa rộng là cư dân của một quốc gia. Thực chất hai vấn đề không giống nhau, nhưng có liên quan mật thiết, hữu cơ với nhau.

Khi nói đến dân tộc Việt Nam không thể không nói đến 54 dân tộc 8 (tộc người) đang sinh sống ở nước ta hoặc ngược lại, khi nói đến các dân tộc ở Việt Nam không thể không nói đến cộng đồng dân tộc Việt Nam. Khái niệm văn hóa Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người. Theo Từ điển tiếng Việt: “Văn hóa là tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” [2, tr. Theo Giáo sư Trần Quốc Vượng: Văn hóa là tổng thể những nét đặc thù về tinh thần và vật chất, về trí tuệ và xúc cảm quy định tính cách của một xã hội hay của một nhóm xã hội.

Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của (tồn tại - being) người, những hệ thống giá trị, những truyền thống và tín ngưỡng. Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét (Reflect-phản tư) về bản thân [19, tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã định nghĩa về văn hóa như sau: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa.

Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” [10].