Bảo Đảm Thực Hiện Nghĩa Vụ Dân Sự Bằng Tiền Gửi Tại Ngân Hàng

Luận văn thạc sĩ phân tích pháp luật Việt Nam về bảo đảm nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Đăng Hồng Minh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bích Thảo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
• Đề tài: Bảo Đảm Thực Hiện Nghĩa Vụ Dân Sự Bằng Tiền Gửi Tại Ngân Hàng Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ DÂN SỰ BẰNG TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG
• 1.1. Khái quát chung về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự
• 1.2. Khái niệm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự
• 1.3. Đặc điểm chung của biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự
• 1.4. Phân loại biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự
• 1.5. Ý nghĩa của biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự
• 1.6. Khái quát về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 1.7. Khái niệm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 1.8. Đặc điểm của bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 1.9. Xác lập biện pháp bảo đảm bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 1.9.1. Chủ thể của giao dịch bảo đảm
• 1.9.2. Nghĩa vụ được bảo đảm
• 1.9.3. Hợp đồng bảo đảm bằng tài sản là tiền gửi
• 1.9.4. Mô tả tài sản bảo đảm là tiền gửi
• 1.9.5. Xác lập biện pháp bảo đảm bằng tiền gửi ngân hàng trong trường hợp có thỏa thuận hạn chế xác lập biện pháp bảo đảm
• 1.10. Hiệu lực đối kháng với người thứ ba của biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 1.11. Trong pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của các quốc gia theo hệ thống pháp luật Common Law
• 1.12. Trong pháp luật về giao dịch bảo đảm của các quốc gia theo hệ thống pháp luật Civil Law
• 1.13. Hướng dẫn của UNCITRAL
• 1.13.1. Thứ tự ưu tiên trong bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 1.13.2. Xử lý tài sản bảo đảm là tiền gửi tại ngân hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ DÂN SỰ BẰNG TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG
• 2.1. Tổng quan cấu trúc pháp luật Việt Nam về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 2.2. Các quy định chung về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong Bộ luật Dân sự 2015 và Nghị định 21/2021/NĐ-CP
• 2.3. Các quy định trong pháp luật chuyên ngành về ngân hàng
• 2.4. Quy định của pháp luật Việt Nam về xác lập biện pháp bảo đảm bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 2.5. Quy định của pháp luật Việt Nam về hiệu lực đối kháng với người thứ ba của biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 2.6. Quy định của pháp luật Việt Nam về thứ tự ưu tiên trong bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 2.7. Quy định của pháp luật Việt Nam về xử lý tài sản bảo đảm là tiền gửi tại ngân hàng
• 2.8. Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành và rủi ro pháp lý về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 2.8.1. Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 2.8.2. Rủi ro pháp lý theo pháp luật hiện hành về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 2.9. TỔNG KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT BẢO ĐẢM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ DÂN SỰ BẰNG TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Thực tiễn áp dụng biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng ở Việt Nam
• 3.2. Số liệu về nhận bảo đảm tín dụng bằng tài sản là số dư tiền gửi tại một số ngân hàng tại thời điểm cuối năm trong 04 năm qua
• 3.3. Phương thức cấp tín dụng bảo đảm bằng tiền gửi tại ngân hàng phổ biến
• 3.4. Chính sách nội bộ của một số ngân hàng về nhận bảo đảm bằng tiền gửi
• 3.5. Những rủi ro trong nhận bảo đảm bằng tiền gửi tại ngân hàng ở Việt Nam từ thực tiễn giải quyết tranh chấp tại tòa án
• 3.5.1. Xác định quyền sở hữu chung - riêng vợ, chồng
• 3.5.2. Xác định nguồn gốc tiền gửi
• 3.5.3. Những hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng và nguyên nhân
• 3.5.4. Xác định biện pháp bảo đảm đối với tiền gửi
• 3.5.5. Xác định quyền sở hữu chung riêng vợ chồng, chủ thể đại diện xác lập giao dịch bảo đảm đối với tiền gửi là tài sản chung vợ chồng
• 3.5.6. Về xác định trách nhiệm của ngân hàng nhận gửi tiền đối với bên nhận bảo đảm
• 3.5.7. Chưa có cơ chế pháp lý đối với tiền gửi thanh toán, tiền gửi của bên thứ ba
• 3.5.8. Chưa có hướng dẫn về xác định tính hợp pháp của tài sản bảo đảm cũng như cơ chế xác lập quyền đối kháng đối với cơ quan có thẩm quyền
• 3.6. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng ở Việt Nam
• 3.6.1. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tiền gửi tại ngân hàng
• 3.6.2. Các kiến nghị khác
• 3.7. TỔNG KẾT CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Đảm Nghĩa Vụ Dân Sự Khái Niệm Ý Nghĩa

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc khơi thông các nguồn lực xã hội là vô cùng quan trọng. Pháp luật về giao dịch bảo đảm cần tạo điều kiện cho các chủ thể xác lập giao dịch nhanh chóng, công nhận hiệu quả quyền của bên nhận bảo đảm. Bảo đảm nghĩa vụ dân sự là thỏa thuận đặt ra các biện pháp dự phòng, bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ và ngăn ngừa hậu quả xấu do vi phạm nghĩa vụ. Tiền gửi ngân hàng là tài sản bảo đảm tiềm năng, được sử dụng rộng rãi, đặc biệt trong cấp tín dụng. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa điều chỉnh thỏa đáng loại tài sản này, chủ yếu áp dụng quy định chung hoặc không quy định. Điều này dẫn đến nhiều quan điểm khác nhau trong giải quyết tranh chấp, gây rủi ro cho các chủ thể. Việc sử dụng tiền gửi làm tài sản bảo đảm cần có cơ chế pháp lý rõ ràng để khai thác hiệu quả tiềm năng của nó, vừa giúp chủ sở hữu tiền gửi sử dụng vốn, vừa thúc đẩy hoạt động cấp tín dụng, đáp ứng nhu cầu tín dụng.

1.1. Khái Niệm Chi Tiết về Bảo Đảm Thực Hiện Nghĩa Vụ Dân Sự

Bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự là sự thỏa thuận giữa các bên, thiết lập các biện pháp dự phòng nhằm đảm bảo việc thực thi các nghĩa vụ dân sự đã được xác định trước đó. Đồng thời, nó có vai trò ngăn chặn và khắc phục những hậu quả tiêu cực phát sinh từ việc vi phạm nghĩa vụ này. Theo tài liệu gốc, đây là một cơ chế quan trọng giúp các bên tham gia vào các giao dịch dân sự một cách an toàn và hiệu quả hơn. Việc xác định rõ ràng khái niệm này là tiền đề để hiểu rõ hơn về các biện pháp và quy định pháp luật liên quan.

1.2. Ý Nghĩa Quan Trọng của Biện Pháp Bảo Đảm Nghĩa Vụ Dân Sự

Các biện pháp bảo đảm nghĩa vụ dân sự đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy các hoạt động kinh tế và giao dịch dân sự. Chúng tạo ra một môi trường tin cậy, nơi các bên có thể yên tâm thực hiện các cam kết của mình. Các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của bên có quyền mà còn khuyến khích bên có nghĩa vụ thực hiện đúng và đầy đủ các cam kết của mình, qua đó góp phần vào sự ổn định và phát triển của toàn xã hội. Chính vì vậy, việc nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về bảo đảm nghĩa vụ dân sự là vô cùng quan trọng.

II. Tiền Gửi Ngân Hàng và Vai Trò Trong Bảo Đảm Nghĩa Vụ 2024

Tiền gửi ngân hàng là một loại tài sản đặc thù, có tiềm năng lớn trong việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự. Các tổ chức tín dụng sử dụng tiền gửi để bảo đảm cho các nghĩa vụ cấp tín dụng. Thông tư 48/2018/TT-NHNN và 49/2018/TT-NHNN quy định tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi có kỳ hạn được dùng làm tài sản bảo đảm theo hướng dẫn của tổ chức tín dụng phù hợp với pháp luật. Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định tài khoản tiền gửi phải phù hợp pháp luật chuyên ngành. Tuy nhiên, các loại tiền gửi khác như tiền gửi thanh toán, tiền gửi giữa các TCTD chưa có quy định cụ thể. Do thiếu cơ chế điều chỉnh, thực tiễn cho thấy hoạt động này phát sinh rủi ro pháp lý và chưa được khai thác hết tiềm năng.

2.1. Đánh Giá Pháp Lý về Sử Dụng Tiền Gửi Ngân Hàng

Việc sử dụng tiền gửi ngân hàng làm tài sản bảo đảm đang trở nên phổ biến. Tuy nhiên, các quy định pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều hạn chế và chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn. Điều này dẫn đến những rủi ro pháp lý tiềm ẩn cho cả bên bảo đảm và bên nhận bảo đảm. Cần có những quy định cụ thể và chi tiết hơn để điều chỉnh các vấn đề liên quan đến việc sử dụng tiền gửi làm tài sản bảo đảm, đảm bảo tính minh bạch và an toàn cho các giao dịch.

2.2. Tiềm Năng và Hạn Chế của Tiền Gửi làm Tài Sản Bảo Đảm

Tiền gửi ngân hàng mang lại nhiều lợi ích khi được sử dụng làm tài sản bảo đảm. Nó giúp khai thác hiệu quả nguồn vốn, thúc đẩy hoạt động cấp tín dụng và đáp ứng nhu cầu sử dụng tín dụng. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế về mặt pháp lý và thực tiễn. Việc thiếu các quy định cụ thể và rõ ràng gây khó khăn cho việc xác định quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này và khai thác tối đa tiềm năng của tiền gửi trong quan hệ bảo đảm nghĩa vụ dân sự.

III. Pháp Luật Việt Nam Thực Trạng Về Bảo Đảm Bằng Tiền Gửi

Pháp luật Việt Nam về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi còn nhiều bất cập. Các quy định chung trong Bộ luật Dân sự 2015 và Nghị định 21/2021/NĐ-CP chưa đủ để điều chỉnh các vấn đề đặc thù của tiền gửi ngân hàng. Pháp luật chuyên ngành về ngân hàng cũng chưa có quy định chi tiết về xác lập biện pháp bảo đảm, hiệu lực đối kháng với người thứ ba, thứ tự ưu tiên và xử lý tài sản bảo đảm. Điều này dẫn đến rủi ro pháp lý, sự thiếu nhất quán trong áp dụng pháp luật và tăng chi phí cho các bên liên quan. Do đó, cần có sự rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả.

3.1. Các Quy Định Chung trong Bộ Luật Dân Sự và Nghị Định 21 2021

Bộ Luật Dân Sự 2015 và Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự. Tuy nhiên, các quy định này chủ yếu mang tính chất chung và chưa đề cập đến các đặc điểm riêng biệt của tiền gửi ngân hàng. Điều này gây khó khăn cho việc áp dụng pháp luật trong thực tế. Cần có những quy định cụ thể hơn để điều chỉnh các vấn đề liên quan đến tiền gửi ngân hàng trong quan hệ bảo đảm nghĩa vụ dân sự.

3.2. Thiếu Hụt Quy Định Chi Tiết Trong Pháp Luật Ngân Hàng

Pháp luật chuyên ngành về ngân hàng, mặc dù có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hoạt động của các tổ chức tín dụng, nhưng lại thiếu các quy định chi tiết về việc sử dụng tiền gửi ngân hàng làm tài sản bảo đảm. Điều này tạo ra một khoảng trống pháp lý, gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc quản lý rủi ro và thực hiện các giao dịch bảo đảm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước để xây dựng và ban hành các quy định pháp luật đồng bộ và hiệu quả.

3.3. Đánh Giá Rủi Ro Pháp Lý khi Bảo Đảm Bằng Tiền Gửi

Việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Sự thiếu rõ ràng trong các quy định pháp luật, sự không thống nhất trong cách hiểu và áp dụng pháp luật của các cơ quan chức năng, và sự thay đổi của các quy định pháp luật có thể gây ra những thiệt hại đáng kể cho các bên liên quan. Cần có những biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro pháp lý, như tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán bộ ngân hàng, xây dựng các quy trình và thủ tục nội bộ chặt chẽ, và tham khảo ý kiến của các chuyên gia pháp lý.

IV. Thực Tiễn Áp Dụng Vướng Mắc và Giải Pháp Về Tiền Gửi

Thực tiễn áp dụng biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi còn nhiều vướng mắc. Xác định quyền sở hữu chung - riêng vợ chồng, xác định nguồn gốc tiền gửi là những vấn đề phức tạp. Chưa có cơ chế pháp lý đối với tiền gửi thanh toán, tiền gửi của bên thứ ba. Chưa có hướng dẫn về xác định tính hợp pháp của tài sản bảo đảm cũng như cơ chế xác lập quyền đối kháng. Các ngân hàng phải tự xây dựng chính sách riêng, dẫn đến sự thiếu nhất quán. Cần có giải pháp đồng bộ để giải quyết các vướng mắc này, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan và thúc đẩy hoạt động bảo đảm bằng tiền gửi.

4.1. Khó Khăn Trong Xác Định Quyền Sở Hữu và Nguồn Gốc Tiền Gửi

Việc xác định quyền sở hữu chung - riêng vợ chồng đối với tiền gửi là một thách thức lớn. Tương tự, việc xác định nguồn gốc của tiền gửi cũng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong các trường hợp tiền gửi được chuyển khoản qua nhiều tài khoản khác nhau. Các vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện các biện pháp bảo đảm và xử lý tài sản bảo đảm.

4.2. Thiếu Cơ Chế Pháp Lý cho Tiền Gửi Thanh Toán và Tiền Gửi Bên Thứ Ba

Hiện nay, chưa có cơ chế pháp lý rõ ràng cho việc sử dụng tiền gửi thanh toán và tiền gửi của bên thứ ba làm tài sản bảo đảm. Điều này gây ra sự không chắc chắn và rủi ro cho các bên liên quan. Cần có những quy định cụ thể để điều chỉnh các vấn đề này, đảm bảo quyền lợi của tất cả các bên.

4.3. Hạn Chế Trong Xác Lập Quyền Đối Kháng và Xác Định Tính Hợp Pháp của Tài Sản

Việc xác lập quyền đối kháng đối với tài sản bảo đảm là tiền gửi còn gặp nhiều hạn chế. Tương tự, việc xác định tính hợp pháp của tài sản bảo đảm cũng là một vấn đề phức tạp, đặc biệt trong các trường hợp tiền gửi có nguồn gốc từ các hoạt động phi pháp. Cần có những hướng dẫn cụ thể và rõ ràng để giải quyết các vấn đề này.

V. Hoàn Thiện Pháp Luật Kiến Nghị Nâng Cao Hiệu Quả Bảo Đảm Tiền Gửi

Để nâng cao hiệu quả của bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tiền gửi, cần hoàn thiện pháp luật. Cần quy định rõ về biện pháp bảo đảm đối với tiền gửi, xác định quyền sở hữu chung riêng, trách nhiệm của ngân hàng, cơ chế pháp lý đối với tiền gửi thanh toán, cơ chế xác định tính hợp pháp của tài sản bảo đảm và xác lập quyền đối kháng. Bên cạnh đó, cần tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ ngân hàng và các cơ quan liên quan. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả của các quy định pháp luật.

5.1. Quy Định Chi Tiết Về Biện Pháp Bảo Đảm và Quyền Sở Hữu

Cần có những quy định chi tiết về biện pháp bảo đảm đối với tiền gửi, bao gồm cầm cố, thế chấp và các biện pháp khác. Đồng thời, cần làm rõ quyền sở hữu chung riêng đối với tiền gửi trong các trường hợp cụ thể, đặc biệt là trong quan hệ hôn nhân gia đình.

5.2. Xác Định Trách Nhiệm Của Ngân Hàng và Cơ Chế Pháp Lý Cho Tiền Gửi Thanh Toán

Cần xác định rõ trách nhiệm của ngân hàng trong việc bảo quản và quản lý tiền gửi được sử dụng làm tài sản bảo đảm. Đồng thời, cần có cơ chế pháp lý riêng cho tiền gửi thanh toán, đảm bảo tính linh hoạt và thuận tiện trong giao dịch.

5.3. Hướng Dẫn Xác Định Tính Hợp Pháp và Xác Lập Quyền Đối Kháng

Cần có những hướng dẫn cụ thể về việc xác định tính hợp pháp của tài sản bảo đảm là tiền gửi, đặc biệt trong các trường hợp tiền gửi có nguồn gốc từ các hoạt động phi pháp. Đồng thời, cần có cơ chế xác lập quyền đối kháng hiệu quả, đảm bảo quyền lợi của bên nhận bảo đảm.

VI. Kết Luận Tương Lai của Bảo Đảm Nghĩa Vụ Bằng Tiền Gửi

Bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi là một phương thức hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế. Tuy nhiên, để khai thác tối đa tiềm năng và giảm thiểu rủi ro, cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cho các chủ thể liên quan và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước. Với sự nỗ lực chung, bảo đảm nghĩa vụ bằng tiền gửi sẽ ngày càng phát triển, đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam.

6.1. Tóm Tắt Những Vấn Đề Cần Giải Quyết

Để đảm bảo sự hiệu quả và an toàn của việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi, cần giải quyết một số vấn đề quan trọng như: hoàn thiện quy định pháp luật, xác định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan, tăng cường giám sát và kiểm tra.

6.2. Triển Vọng Phát Triển và Đề Xuất Các Bước Đi Tiếp Theo

Với sự phát triển của công nghệ và sự hội nhập kinh tế quốc tế, bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi có nhiều tiềm năng phát triển. Cần có những bước đi tiếp theo để khai thác tối đa tiềm năng này, như: nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới, mở rộng phạm vi áp dụng, và tăng cường hợp tác quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Luận văn Thạc sĩ Luật học này tập trung nghiên cứu về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng theo pháp luật Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc khơi thông các nguồn lực xã hội là vô cùng quan trọng, và tiền gửi tại ngân hàng đóng vai trò như một tài sản đặc thù có tiềm năng lớn để bảo đảm cho các nghĩa vụ dân sự, đặc biệt là các nghĩa vụ cấp tín dụng. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành vẫn chưa quan tâm điều chỉnh thỏa đáng đối với loại tài sản bảo đảm này.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tiền gửi tại ngân hàng, từ đó chỉ ra những rủi ro, vướng mắc và hạn chế trong quy định pháp luật Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành như Bộ luật Dân sự 2015, Luật Các Tổ chức Tín dụng, các Nghị định và Thông tư liên quan đến tiền gửi và giao dịch bảo đảm, cũng như thực tiễn áp dụng tại các ngân hàng và cơ quan tố tụng. Luận văn có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật, góp phần tăng tính an toàn và hiệu quả của việc sử dụng tiền gửi làm tài sản bảo đảm, đồng thời giảm thiểu chi phí và thủ tục cho các bên liên quan. Theo ước tính, số lượng giao dịch bảo đảm bằng tiền gửi chiếm khoảng 7-9% tổng giá trị tài sản bảo đảm tại các ngân hàng lớn, cho thấy tầm quan trọng của vấn đề này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

1. Lý thuyết vật quyền bảo đảm: Nghiên cứu cách thức xác lập và thực hiện quyền của bên nhận bảo đảm đối với tiền gửi, bao gồm quyền tác động trực tiếp lên tài sản và quyền theo đuổi.
2. Lý thuyết về nghĩa vụ dân sự: Phân tích bản chất pháp lý của tiền gửi, xem xét tiền gửi là một loại quyền đòi nợ đặc biệt, có những điều kiện và hạn chế nhất định so với quyền đòi nợ thông thường.
3. Hướng dẫn của UNCITRAL về giao dịch bảo đảm: Tham khảo các khuyến nghị và nguyên tắc của UNCITRAL về xác lập, hiệu lực và thứ tự ưu tiên của các quyền bảo đảm trên tiền gửi.

Các khái niệm chính được sử dụng trong luận văn bao gồm:

• Bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự
• Tiền gửi tại ngân hàng
• Giao dịch bảo đảm
• Hiệu lực đối kháng với người thứ ba
• Thứ tự ưu tiên

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Được sử dụng xuyên suốt luận văn để nghiên cứu lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.
• Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu về tình hình nhận bảo đảm bằng tiền gửi tại một số ngân hàng lớn. Cỡ mẫu được chọn là số liệu từ Vietcombank và Vietinbank trong 4 năm (2018-2021).
• Phương pháp so sánh: So sánh các quy định pháp luật của Việt Nam với thông lệ quốc tế và kinh nghiệm của các nước phát triển.
• Phương pháp lịch sử: Nghiên cứu quá trình phát triển của các quy định pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng.
• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng dữ liệu từ các văn bản pháp luật, bản án, quyết định của tòa án, báo cáo của ngân hàng và các nghiên cứu khoa học liên quan.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu các ngân hàng lớn (Vietcombank, Vietinbank) để đảm bảo tính đại diện và khả năng tiếp cận dữ liệu.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích định tính và định lượng để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Timeline nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian 12 tháng, bao gồm các giai đoạn: thu thập tài liệu, nghiên cứu lý thuyết, phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ trọng ổn định của tiền gửi làm tài sản bảo đảm: Giá trị tài sản bảo đảm bằng tiền gửi tại Vietcombank và Vietinbank trong giai đoạn 2018-2021 chiếm tỷ trọng khá ổn định, từ 7% đến 9% tổng giá trị tài sản bảo đảm.
2. Rủi ro trong xác định chủ sở hữu tiền gửi: Các quy định về tài sản chung/riêng của vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình, cũng như thực tiễn xét xử khác nhau về vấn đề này, dẫn đến rủi ro trong việc xác định chủ thể có quyền xác lập giao dịch bảo đảm.
3. Thiếu quy định về trách nhiệm của ngân hàng nhận tiền gửi: Pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể về trách nhiệm của ngân hàng nhận tiền gửi đối với bên nhận bảo đảm, dẫn đến rủi ro cho bên nhận bảo đảm khi ngân hàng nhận tiền gửi không thực hiện đúng cam kết hoặc có hành vi gây thiệt hại.
4. Chưa có cơ chế pháp lý cho tiền gửi thanh toán và tiền gửi giữa các TCTD: Pháp luật chuyên ngành về ngân hàng chưa có quy định cụ thể về việc sử dụng tiền gửi thanh toán và tiền gửi giữa các TCTD làm tài sản bảo đảm, gây khó khăn cho các giao dịch thực tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù tiền gửi là một loại tài sản bảo đảm có tính thanh khoản cao và được các ngân hàng ưu tiên sử dụng, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều rủi ro pháp lý do thiếu quy định cụ thể và thống nhất. So với thông lệ quốc tế và các khuyến nghị của UNCITRAL, pháp luật Việt Nam còn khá sơ sài và chưa bắt kịp với thực tiễn phát triển của thị trường tài chính.

Nguyên nhân của tình trạng này có thể là do nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tiền gửi, cũng như sự phức tạp trong việc điều chỉnh mối quan hệ giữa các bên liên quan (người gửi tiền, ngân hàng nhận tiền gửi, ngân hàng nhận bảo đảm và các cơ quan có thẩm quyền).

Để khắc phục tình trạng này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật, cũng như sự chủ động của các ngân hàng trong việc xây dựng quy trình và chính sách quản lý rủi ro phù hợp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh tỷ trọng tiền gửi trong tổng tài sản bảo đảm của Vietcombank và Vietinbank qua các năm, hoặc bảng thống kê các rủi ro pháp lý và biện pháp phòng ngừa tương ứng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn cụ thể về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tiền gửi tại ngân hàng, bao gồm các quy định về:
   • Xác định rõ trạng thái pháp lý của tiền gửi.
   • Quy định cụ thể về BPBĐ áp dụng đối với tiền gửi (cầm cố, thế chấp).
   • Xác định trách nhiệm của ngân hàng nhận tiền gửi đối với bên nhận bảo đảm.
   • Cơ chế xử lý TSBĐ là tiền gửi, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.
   • Thời gian thực hiện: Trong vòng 12-18 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tư pháp.
2. Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung: Thành lập đơn vị quản lý thông tin tiền gửi tập trung, cung cấp thông tin về thực trạng tiền gửi tại tất cả các ngân hàng, nhằm giảm thiểu rủi ro gian lận và xác minh thông tin một cách chính xác.
   • Target metric: Giảm 50% số vụ tranh chấp liên quan đến xác minh thông tin tiền gửi.
   • Timeline: Triển khai thí điểm trong 24 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
3. Sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình: Làm rõ hơn các quy định về tài sản chung/riêng của vợ chồng, đặc biệt là trong trường hợp tiền gửi mang tên một người nhưng là tài sản chung, nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
   • Động từ hành động: Nghiên cứu, sửa đổi.
   • Target metric: Giảm 30% số vụ tranh chấp liên quan đến tài sản chung/riêng của vợ chồng trong giao dịch bảo đảm.
   • Timeline: Thực hiện trong quá trình sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình (nếu có).
   • Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội.
4. Nâng cao năng lực quản lý rủi ro cho các ngân hàng: Các ngân hàng cần xây dựng quy trình và chính sách quản lý rủi ro phù hợp với đặc thù của từng loại hình giao dịch bảo đảm, đồng thời tăng cường đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ tín dụng.
   • Động từ hành động: Xây dựng, đào tạo.
   • Target metric: 100% cán bộ tín dụng được đào tạo về quản lý rủi ro trong giao dịch bảo đảm.
   • Timeline: Thực hiện thường xuyên.
   • Chủ thể thực hiện: Các tổ chức tín dụng.
5. Tăng cường kiểm tra, giám sát: Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động cấp tín dụng và nhận bảo đảm của các ngân hàng, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật.
   • Động từ hành động: Kiểm tra, giám sát.
   • Target metric: Tăng 20% số cuộc thanh tra, kiểm tra về hoạt động bảo đảm.
   • Timeline: Thực hiện định kỳ.
   • Chủ thể thực hiện: Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng, giúp sinh viên và nghiên cứu sinh nắm vững lý thuyết và thực tiễn áp dụng pháp luật.
   • Use case: Sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các bài tiểu luận, khóa luận và luận văn tốt nghiệp.
2. Cán bộ ngân hàng: Luận văn giúp cán bộ ngân hàng hiểu rõ hơn về các rủi ro pháp lý trong giao dịch bảo đảm bằng tiền gửi, từ đó xây dựng quy trình và chính sách quản lý rủi ro hiệu quả.
   • Use case: Tham khảo để xây dựng quy trình thẩm định và quản lý tài sản bảo đảm.
3. Luật sư và chuyên gia tư vấn pháp luật: Luận văn cung cấp thông tin hữu ích về các quy định pháp luật và thực tiễn xét xử liên quan đến giao dịch bảo đảm bằng tiền gửi, giúp luật sư và chuyên gia tư vấn pháp luật tư vấn cho khách hàng một cách chính xác và hiệu quả.
   • Use case: Sử dụng làm cơ sở pháp lý để tư vấn và giải quyết tranh chấp.
4. Các nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp các bằng chứng và đề xuất để hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, góp phần thúc đẩy sự phát triển ổn định và bền vững của thị trường tài chính.
   • Use case: Tham khảo để xây dựng và sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiền gửi tại ngân hàng có được xem là tài sản bảo đảm không? Có, theo quy định của pháp luật Việt Nam, tiền gửi tại ngân hàng được xem là tài sản và có thể được sử dụng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự. Thông tư 48/2018/TT-NHNN và Thông tư 49/2018/TT-NHNN đều quy định tiền gửi có thể được sử dụng làm tài sản bảo đảm.
2. Những loại tiền gửi nào có thể được sử dụng làm tài sản bảo đảm? Tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi có kỳ hạn và tiền gửi thanh toán đều có thể được sử dụng làm tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, pháp luật chuyên ngành về ngân hàng chưa có quy định cụ thể về tiền gửi thanh toán và tiền gửi giữa các TCTD.
3. Khi nhận bảo đảm bằng tiền gửi, ngân hàng cần lưu ý những gì? Ngân hàng cần lưu ý đến các rủi ro pháp lý liên quan đến xác định chủ sở hữu tiền gửi, thỏa thuận về quyền và nghĩa vụ của các bên, cũng như trách nhiệm của ngân hàng nhận tiền gửi. Đồng thời, ngân hàng cần tuân thủ các quy định về thẩm định và quản lý tài sản bảo đảm.
4. Thứ tự ưu tiên thanh toán được xác định như thế nào khi có nhiều bên cùng nhận bảo đảm bằng tiền gửi? Thứ tự ưu tiên thanh toán được xác định theo thứ tự xác lập hiệu lực đối kháng với người thứ ba, tức là theo thứ tự đăng ký biện pháp bảo đảm hoặc bên nhận bảo đảm nắm giữ tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, pháp luật chưa có quy định rõ ràng về thứ tự ưu tiên giữa người đăng ký và người nắm giữ.
5. Khi nào ngân hàng có quyền xử lý tài sản bảo đảm là tiền gửi? Ngân hàng có quyền xử lý tài sản bảo đảm là tiền gửi khi bên bảo đảm vi phạm nghĩa vụ trả nợ hoặc các trường hợp khác theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo đảm. Việc xử lý tài sản bảo đảm phải tuân thủ các quy định của pháp luật và thỏa thuận giữa các bên.

Kết luận

Luận văn đã trình bày một cách tổng quan và chi tiết về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng theo pháp luật Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù pháp luật Việt Nam đã có những bước tiến nhất định trong việc điều chỉnh lĩnh vực này, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được hoàn thiện.

• Đóng góp chính:
  • Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng.
  • Phân tích thực trạng pháp luật và chỉ ra những rủi ro pháp lý trong thực tiễn áp dụng.
  • Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro trong giao dịch bảo đảm bằng tiền gửi.
• Timeline next steps: Tiếp tục nghiên cứu và theo dõi quá trình sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến giao dịch bảo đảm và tiền gửi, đồng thời tham gia các hội thảo, tọa đàm khoa học để trao đổi kinh nghiệm và kiến thức.
• Kêu gọi các cơ quan nhà nước, tổ chức tín dụng và các nhà nghiên cứu cùng chung tay xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn thiện và hiệu quả về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bằng tiền gửi tại ngân hàng, góp phần thúc đẩy sự phát triển ổn định và bền vững của thị trường tài chính Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHUNG VAN ĐÈ LÝ LUẬN VE BAO DAM THỰC HIỆN NGHĨA VU DAN SU BANG TIEN GUI TẠI NGAN HANG 1. Khái quát chung về bảo đảm thực hiện nghĩa vu dân sự 1. Khái niệm bao đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự Bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự là việc thỏa thuận giữa các bên nhằm đặt ra các biện pháp tác động mang tính chất dự phòng, dé bảo đảm cho việc thực hiện nghĩa vụ dân sự đã xác lập, đồng thời ngăn ngừa và khắc phục những hậu quả xấu do việc vi phạm nghĩa vụ dân sự được bảo đảm gây ra. Trong trường hợp người có nghĩa vu dân sự không thực hiên, thực hiện không đúng, không đầy đủ, người có quyền có thé áp dụng BPBD đã xác lập dé buộc bên bảo đảm (có thé là chính bên có nghĩa vụ hoặc bên thứ ba) phải thực hiện đúng nghĩa vụ bảo đảm đã cam kết.

Trong một quan hệ nghĩa vụ, người có quyền được chủ động yêu cầu người có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ của họ và chỉ khi nào công việc đó được thực hiện đúng thì người có quyền mới thoả mãn được lợi ích của mình. Nếu người có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ thì về mặt pháp lý bên có quyền có thể tự mình áp dụng hành vi phù hợp hoặc yêu cầu cơ quan có thâm quyền áp dụng biện pháp cưỡng chế, buộc bên vi phạm phải thực hiện nghĩa vụ. Tuy nhiên, nhiều khi vẫn không bảo đảm được quyền lợi của người có quyền nếu người vi phạm nghĩa vụ không có khả năng tài sản để thực hiện nghĩa vụ. Nhằm khắc phục tình trạng trên và tạo cho nguoi có quyền trong các quan hệ nghĩa vụ có được thế chủ động trong thực tế hưởng quyền dân sự, pháp luật cho phép các bên có thê thoả thuận đặt ra các BPBĐ.

Qua đó, người có quyền có thé chủ động tiến hành các hành vi của mình để tác động trực tiếp đến TSBĐ hoặc yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ nhằm thoả mãn quyền lợi của mình như một sự thay thé. BPBD là công cụ hữu hiệu nhằm ngăn ngừa hành vi vi phạm của bên có nghĩa vụ, vừa bao đảm được quyền và lợi ích hợp pháp của bên có quyên, theo đó một bên sử dụng tài sản thuộc quyền sở hữu của mình hoặc sử dụng uy tín của mình (gọi là bên bảo đảm) dé bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự của mình hoặc của chủ thê khác (gọi là bên được bảo đảm). Theo Hướng dẫn của UNCITRAL thì giao dich bao dam là giao dịch xác lập lợi ich bảo đảm, trong đó lợi ích bảo đảm là một lợi ích tài sản gắn với một tài sản nhất định nhằm bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ nhất định. Theo pháp luật của Mỹ thì giao dịch bảo đảm cũng là giao dịch xác lập lợi ích bảo đảm.

Như vậy, một cách chung nhất, về mặt khách quan, bảo đảm thực hiện nghĩa vụ được hiểu là sự quy định của pháp luật về các biện pháp dé bảo đảm cho một nghĩa vụ chính được thực hiện đồng thời xác định và bảo đảm quyên, nghĩa vụ của các bên trong các biện pháp đó. Về mặt chủ quan, bảo đảm thực hiện nghĩa vụ được hiểu là việc thoả thuận giữa các bên về việc lựa chọn sử dụng biện pháp để bảo đảm cho việc thực hiện nghĩa vụ dân sự với tính chất tác động, dự phòng, đồng thời ngăn ngừa và khắc phục những hậu quả xấu do việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ gây ra. Về bản chất pháp lí, bảo đảm thực hiện nghĩa vụ là một loại công cụ trong nghĩa vụ dân sự, khi có sự vi phạm nghĩa vụ các bên có thể tự áp dụng hoặc yêu cầu cơ quan có thâm quyền áp dụng dé bảo đảm quyên lợi cho bên có quyền. Đặc điểm chung của biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự Thứ nhất, các BPBĐ mang tính chất “bổ sung” cho nghĩa vụ chính.

Các BPBD thực hiện nghĩa vụ không tồn tại độc lập mà luôn gắn liền với một nghĩa vụ nao đó, các bên cùng nhau thiết lập một BPBĐ nhằm mục đích cho việc thực hiện một nghĩa vụ chính. Nội dung, hiệu lực của BPBD phù hợp va phụ thuộc vào nghĩa vụ chính. Thứ hai, các BPBĐ đều có mục đích nâng cao trách nhiệm và năng lực thực hiện nghĩa vụ. Khi đặt ra BPBĐ, các bên hướng tới mục đích nâng cao trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ của người có nghĩa vụ, hạn chế rủi ro đạo đức (có điều kiện nhưng van không thực hiện), cũng như nâng cao nang lực thực hiện (không có điều kiện thực hiện nghĩa vụ chính theo dự kiến, phải thực hiện bằng biện pháp khác thay thê).

Thứ ba, đôi tượng của các BPBĐ là những lợi ích vật chất, trị giá được băng tiền. Lợi ích vật chất là đối tượng của các BPBĐ, là một tài sản (vật hữu hình, tiền, giấy tờ trị giá được bằng tiền, quyền tai sản, quyền sở hữu trí tuệ. Thứ tư, phạm vi bao đảm của các BPBD không vượt quá phạm vi nghĩa vụ đã được xác định trong nội dung của quan hệ nghĩa vụ chính. Phạm vi của bảo đảm không lớn hơn phạm vi của nghĩa vụ dù trong thực tế bên bảo đảm đưa một tai sản có giá tri lớn hon nhiều lần giá trị của nghĩa vụ được bảo đảm, khi đó mục đích của việc bảo đảm đó cũng chỉ là dé thực hiện nghĩa vụ trong phạm vi nghĩa vụ được bảo đảm đã xác định.

Thứ năm, các BPBĐ chỉ được ap dụng khi có sự vi phạm nghĩa vụ. Cho dù các bên đã đặt ra một BPBĐ bên cạnh một nghĩa vụ chính nhưng vẫn không cần phải áp dụng BPBĐ đó nếu nghĩa vụ chính đã được thực hiện một cách đầy đủ. Thông thường, trong một quan hệ nghĩa vụ, bên có nghĩa vụ tự giác thực hiện nghĩa vụ của họ đối với người có quyền và nếu đến thời hạn mà bên có nghĩa vụ đã thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ của mình thì BPBĐ nghĩa vụ đó cũng được coi là chấm dứt. Chức năng dự phòng của các BPBĐ cho thấy rằng chúng chỉ được áp dụng khi nghĩa vụ chính không được thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhăm qua đó bảo đảm quyên lợi cho bên có quyền.

Tuy nhiên, ở đây sự kiện “vi phạm nghĩa vụ” cần được hiểu theo nghĩa rộng, nghĩa là không chi vi phạm nghĩa vụ chính (nghĩa vụ được bao đảm), mà đó có thể là vi phạm đối với một nghĩa vụ khác cũng được bảo đảm chung băng một tài sản (khoản 3 Điều 296 BLDS 2015) hoặc theo các trường hợp do các bên thỏa thuận (vi phạm cam kết trong quá trình xác lập) hoặc luật có quy định (khoản 3 Điều 299 BLDS 2015). Phân loại biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự Theo tiêu chí đối tượng hướng tới của bảo đảm (quyền của bên nhận bảo đảm trong giao dịch bảo đảm), BPBĐ có thể được phân chia thành BPBĐ đối nhân và BPBĐ đối vật. BPBĐ đối nhân là bảo đảm không bang tài sản mà băng uy tín của bên bảo đảm, theo đó bên nhận bảo đảm không có quyền trực tiếp tác động lên tài sản của bên bảo đảm mà thực hiện thông qua quyền yêu cầu bên bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bảo đảm (phổ biến là biện pháp bao lãnh). Còn BPBĐ đối vật là bảo đảm bằng tài sản, bên nhận bảo đảm có quyền tác động lên TSBD của bên bảo đảm dé đạt được lợi ích của mình (phô biến là biện pháp cầm có, thé chấp.

10 Theo tiêu chí về căn cứ làm phát sinh quan hệ bao đảm, BPBD có thé được phân chia thành BPBĐ theo thỏa thuận và BPBĐ theo luật định. BPBĐ theo thỏa thuận là bảo đảm do các bên tự thỏa thuận xác lập nên bằng giao dịch dân sự (phô biến là biện pháp cầm có, thế chấp, đặt cọc, ký cược, ký quỹ, bảo lãnh. Còn BPBD theo luật định là biện pháp được xác lập theo co chế/tình huống pháp luật quy định, mặc định bảo vệ lợi ích chính đáng của bên có đóng góp cụ thê, trực diện trên TSBĐ và chủ yếu hướng đến xác lập quyền đối kháng đối với bên thứ ba (phổ biến là biện pháp cầm giữ tài sản). Tại các quốc gia theo hệ thống pháp luật Civil Law, các quy định pháp luật về giao dịch bảo đảm có phạm vi điều chỉnh khá hẹp, giới hạn đối với một số BPBĐ cụ thé, như: cầm có, thé chấp, bảo lãnh, ký quỹ ., trong đó cầm cé và thé chấp là hai biện pháp phổ biến hơn cả.

Tại các quốc gia theo hệ thống Common Law, các quy định pháp luật về bảo dam coi loi ích bảo đảm là nguồn gốc của mọi giao dich bao đảm. Các BPBĐ như cầm có, thế chấp. chỉ là cách thé hiện cụ thể của lợi ích bảo đảm. Quyền 9 UCC không giải thích khái niệm “lợi ích bảo đảm”, tuy nhiên trên cơ sở Quyền 9 UCC, New Zealand và một số bang của Canada đã cụ thê hóa khái niệm này trong Luật về bảo đảm của mình.

(2) Bên có nghĩa vụ theo tài khoản nợ có thể phải thực hiện lợi ích bảo đảm trên tài khoản nợ mà người này có nghĩa vụ phải thanh toán. (3) Để tránh hạn chế các quy định của khoản (1), cũng như để tránh nham lẫn, Luật này áp dụng cả với các nghĩa vụ đặc dinh/co định, nghĩa vụ luân chuyển, thé chấp động sản, hợp dong mua bán có diéu kiện (bao gồm cả hợp đông mua bán có bảo lưu quyển), hợp đồng thuê mua, cam cố, nhận uy thác có bảo dam, ủy thác tiếp nhận, gửi bán, cho thuê, hoặc hợp đồng sửa chữa tài sản, bảo đảm cho việc trả tiền hoặc thực hiện nghĩa vụ”. Với tư duy pháp luật coi lợi ích bảo đảm là “gốc” của mọi giao dịch bảo đảm, pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của Hoa Kỳ, New Zealand và một số bang của Canada không điều chỉnh các BPBĐ cụ thể như cầm có, thế chấp. mà điều chỉnh về lợi ích bảo đảm và các vấn đề liên quan đến việc thực hiện lợi ích bảo đảm.

Do đó, tất cả các giao dịch làm phát sinh lợi ích bảo đảm, không phụ thuộc vào tên gọi của giao dịch, đều thuộc phạm vi áp dụng của pháp luật về bảo đảm của các quốc gia này.