Pháp Luật Về Bảo Đảm An Toàn Trong Hoạt Động Cấp Tín Dụng Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Khám phá pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại Việt Nam, đảm bảo quyền lợi và an toàn tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Bang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Vân
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Bảo Đảm An Toàn Trong Hoạt Động Cấp Tín Dụng Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 0.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.5. Những điểm mới của luận án
• 0.6. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ BẢO ĐẢM AN TOÀN TRONG HOẠT ĐỘNG CẤP TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Sự tất yếu phải bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2. Hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại và những rủi ro của nó
• 1.3. Khái niệm, các tiêu chí đánh giá và nội dung của bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 1.4. Khái niệm và vai trò của pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 1.5. Khái niệm và đặc điểm của pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 1.6. Vai trò của pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 1.7. Nội dung chủ yếu của pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 1.8. Pháp luật về phòng ngừa rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.9. Pháp luật về xử lý rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.10. Yêu cầu đối với việc điều chỉnh bằng pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 1.11. Phải góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, đảm bảo hoạt động ngân hàng phát triển hiệu quả, bền vững
• 1.12. Bảo đảm phòng ngừa và xử lý rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.13. Bảo đảm quyền tự do kinh doanh của ngân hàng thương mại
• 1.14. Bảo đảm sự điều tiết hợp lý của nhà nước đối với ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BẢO ĐẢM AN TOÀN TRONG HOẠT ĐỘNG CẤP TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật về phòng ngừa rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.2. Những ưu điểm chủ yếu của pháp luật và thực hiện pháp luật về phòng ngừa rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2.3. Những hạn chế, bất cập của pháp luật và thực hiện pháp luật về phòng ngừa rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2.4. Thực trạng pháp luật về xử lý rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.5. Những ưu điểm chủ yếu của pháp luật và thực hiện pháp luật về xử lý rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 2.6. Những hạn chế, bất cập của pháp luật và thực hiện pháp luật về xử lý rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 2.7. Đánh giá chung về thực trạng pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.8. Về mức độ hoàn thiện của pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 2.9. Về sự thực hiện các quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO ĐẢM AN TOÀN TRONG HOẠT ĐỘNG CẤP TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng cho việc hoàn thiện pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.2. Phù hợp với chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 3.3. Khắc phục những hạn chế, bất cập của pháp luật hiện hành về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 3.4. Tiếp thu những kinh nghiệm, chuẩn mực và thông lệ quốc tế về bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng
• 3.5. Dựa trên những lý thuyết về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 3.6. Những giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.6.1. Quy định nghĩa vụ của ngân hàng thương mại về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng
• 3.6.2. Giám sát chặt chẽ trạng thái an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 3.6.3. Quy định chế tài nghiêm khắc hơn đối với các hành vi vi phạm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 3.6.4. Các giải pháp khác
• 3.7. Những kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.7.1. Kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về phòng ngừa rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.7.2. Kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về xử lý rủi ro nhằm bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• appendix.1. Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến mức độ rủi ro ngân hàng
• appendix.2. Các văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động phòng ngừa rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• appendix.3. Các nguyên tắc thanh tra giám sát hiệu quả theo Basel
• appendix.4. Số liệu về thực trạng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam theo FSIs
• appendix.5. Các văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động xử lý rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại
• appendix.6. Các công ty mua bán nợ và quản lý tài sản ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan về An Toàn Hoạt Động Cấp Tín Dụng Ngân Hàng 55

Hoạt động cấp tín dụng là nền tảng của ngân hàng thương mại (NHTM), đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn lực tài chính cho nền kinh tế. Bản chất của nó là hoạt động kinh tế chịu sự tác động của quy luật thị trường. Tuy nhiên, đây là hoạt động đặc biệt liên quan đến nhiều chủ thể, tiềm ẩn rủi ro lớn, và dễ gây ra hiệu ứng dây chuyền. Do đó, đảm bảo an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của NHTM Việt Nam là vô cùng quan trọng. Hệ thống pháp luật Việt Nam đã chú trọng xây dựng và thực hiện các quy định về an toàn hoạt động ngân hàng. Một hệ thống tài chính - ngân hàng mạnh mẽ, ổn định, có khả năng chống chịu tốt là yếu tố then chốt cho sự tăng trưởng bền vững của nền kinh tế. Ngược lại, một hệ thống ngân hàng tiềm ẩn nhiều rủi ro, dễ bị tổn thương trước các biến động, cùng với chất lượng tín dụng thấp, nợ xấu cao sẽ gây bất ổn cho nền kinh tế.

1.1. Nghiên cứu về An Toàn Tín Dụng và Rủi Ro Ngân Hàng

Các nghiên cứu về an toàn tín dụng và rủi ro ngân hàng thường tập trung vào các mô hình định lượng, phân tích các yếu tố tác động đến nợ xấu và khả năng thanh toán của ngân hàng. Các nghiên cứu này cũng đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng và đề xuất các giải pháp tăng cường an toàn hoạt động cho hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, ít nghiên cứu đi sâu vào khía cạnh pháp lý của vấn đề này, đặc biệt là vai trò của pháp luật trong việc phòng ngừa và xử lý rủi ro tín dụng.

1.2. Khảo sát Pháp Lý về Hoạt Động Cấp Tín Dụng Ngân Hàng

Các nghiên cứu pháp lý về hoạt động cấp tín dụng ngân hàng thường tập trung vào việc phân tích các quy định của pháp luật liên quan đến cho vay, bảo đảm tiền vay, và xử lý nợ xấu. Các nghiên cứu này cũng đánh giá tính minh bạch, công bằng, và hiệu quả của hệ thống pháp luật hiện hành, và đề xuất các sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động cấp tín dụng. Tuy nhiên, cần có cái nhìn toàn diện hơn, xem xét sự phối hợp giữa các quy định pháp luật khác nhau và tác động của chúng đến an toàn hoạt động của ngân hàng.

II. Thực Trạng Rủi Ro An Toàn Tín Dụng Ngân Hàng Việt Nam 58

Mặc dù hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những quy định cơ bản về an toàn trong hoạt động cấp tín dụng, tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế. Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 và Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 đã tạo hành lang pháp lý cơ bản, nhưng các quy định chưa toàn diện, thống nhất và phù hợp với yêu cầu mới. Thực tiễn áp dụng pháp luật còn nhiều vướng mắc, công tác thanh tra giám sát ngân hàng chưa đáp ứng yêu cầu. Hiện tượng sở hữu chéo, lũng đoạn ngân hàng cũng ảnh hưởng xấu đến an toàn tín dụng. Bên cạnh đó, hệ thống lý luận về an toàn tín dụng còn non yếu, thiếu cơ sở kinh tế và pháp lý.

2.1. Hạn Chế trong Quy Định Pháp Luật về An Toàn Tín Dụng

Một số quy định về an toàn tín dụng còn chung chung, thiếu cụ thể, gây khó khăn cho việc áp dụng. Ví dụ, các quy định về thẩm định tín dụng, kiểm tra sử dụng vốn vay chưa đủ mạnh để ngăn chặn các hành vi gian lận. Ngoài ra, các quy định về xử lý nợ xấu còn nhiều bất cập, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hồi nợ và giảm thiểu tổn thất cho ngân hàng. Sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản pháp luật cũng gây khó khăn cho việc thực thi.

2.2. Vướng Mắc trong Thực Thi Pháp Luật An Toàn Tín Dụng

Công tác thanh tra, giám sát ngân hàng còn hạn chế về nguồn lực và năng lực chuyên môn, chưa phát hiện kịp thời các rủi ro tiềm ẩn. Việc xét xử các vụ án liên quan đến hoạt động tín dụng còn kéo dài, gây khó khăn cho việc thu hồi nợ. Hiện tượng sở hữu chéo, lũng đoạn ngân hàng gây ra các xung đột lợi ích, làm suy yếu an toàn hoạt động của ngân hàng. Sự thiếu minh bạch trong hoạt động cấp tín dụng cũng tạo điều kiện cho các hành vi tham nhũng, gian lận.

2.3. Nợ xấu ảnh hưởng đến an toàn hệ thống ngân hàng.

Tình hình nợ xấu gia tăng gây ảnh hưởng đến an toàn hệ thống ngân hàng. Ngân hàng Nhà Nước đang phải đối mặt với áp lực xử lý nợ xấu, đòi hỏi các giải pháp toàn diện và hiệu quả để bảo vệ an toàn hoạt động và ổn định kinh tế vĩ mô. Việc quản lý rủi ro tín dụng cần được ưu tiên hàng đầu để giảm thiểu nợ xấu và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành ngân hàng.

III. Phương Pháp Phòng Ngừa Rủi Ro Hoạt Động Cấp Tín Dụng 57

Để đảm bảo an toàn trong hoạt động cấp tín dụng, việc phòng ngừa rủi ro là yếu tố then chốt. Điều này bao gồm việc xây dựng quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ, kiểm tra sử dụng vốn vay hiệu quả, và áp dụng các biện pháp bảo đảm tín dụng phù hợp. Thông tin tín dụng đầy đủ, chính xác cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Ngoài ra, công tác thanh tra, giám sát của NHNN cần được tăng cường để phát hiện và ngăn chặn kịp thời các rủi ro tiềm ẩn. Việc phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro cũng giúp ngân hàng chủ động ứng phó với các khoản nợ xấu.

3.1. Thẩm Định Tín Dụng và Kiểm Tra Sử Dụng Vốn Vay

Quy trình thẩm định tín dụng cần được thực hiện một cách khách quan, trung thực, và dựa trên các thông tin đầy đủ, chính xác. Cần đánh giá kỹ lưỡng khả năng trả nợ của khách hàng, bao gồm cả khả năng tài chính, uy tín, và kinh nghiệm quản lý. Việc kiểm tra sử dụng vốn vay cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, và có hệ thống, đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cần được phát hiện và xử lý kịp thời.

3.2. Biện Pháp Bảo Đảm Tín Dụng và Thông Tin Tín Dụng

Việc áp dụng các biện pháp bảo đảm tín dụng (ví dụ: thế chấp, cầm cố, bảo lãnh) giúp giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng trong trường hợp khách hàng không trả được nợ. Cần định giá tài sản bảo đảm một cách chính xác, và thường xuyên kiểm tra, đánh giá lại giá trị của tài sản. Hệ thống thông tin tín dụng cần được xây dựng một cách đầy đủ, chính xác, và kịp thời, cung cấp thông tin về lịch sử tín dụng của khách hàng cho các tổ chức tín dụng.

IV. Giải Pháp Xử Lý Rủi Ro và Nợ Xấu Ngân Hàng Hiệu Quả 58

Bên cạnh phòng ngừa, việc xử lý rủi ro và nợ xấu hiệu quả cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn trong hoạt động cấp tín dụng. Các giải pháp bao gồm cơ cấu lại thời hạn trả nợ, chấm dứt cấp tín dụng, xử lý nợ, mua bán nợ, và sử dụng dự phòng rủi ro. Việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ có thể giúp khách hàng có thêm thời gian để phục hồi hoạt động kinh doanh và trả nợ. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ lưỡng khả năng phục hồi của khách hàng trước khi quyết định cơ cấu lại nợ. Việc chấm dứt cấp tín dụng và xử lý nợ là biện pháp cuối cùng khi các biện pháp khác không hiệu quả.

4.1. Cơ Cấu Lại Nợ và Chấm Dứt Cấp Tín Dụng

Cơ cấu lại thời hạn trả nợ cần được thực hiện trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng khả năng phục hồi của khách hàng. Cần xây dựng kế hoạch trả nợ chi tiết, và giám sát chặt chẽ việc thực hiện kế hoạch. Việc chấm dứt cấp tín dụng cần được thực hiện một cách thận trọng, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật. Cần thông báo cho khách hàng về việc chấm dứt cấp tín dụng, và giải thích rõ lý do.

4.2. Mua Bán Nợ và Sử Dụng Dự Phòng Rủi Ro

Việc mua bán nợ có thể giúp ngân hàng thu hồi một phần vốn, và giảm thiểu tổn thất. Cần thực hiện việc định giá nợ một cách chính xác, và lựa chọn đối tác mua bán nợ uy tín. Việc sử dụng dự phòng rủi ro giúp ngân hàng bù đắp các khoản nợ xấu, và giảm thiểu tác động đến lợi nhuận. Cần trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ, kịp thời, và theo đúng quy định của pháp luật.

V. Hoàn Thiện Pháp Luật về An Toàn Hoạt Động Cấp Tín Dụng 59

Việc hoàn thiện pháp luật về an toàn trong hoạt động cấp tín dụng là cần thiết để đảm bảo hệ thống ngân hàng hoạt động an toàn, hiệu quả. Việc này cần phù hợp với chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, khắc phục những hạn chế, bất cập của pháp luật hiện hành, và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế. Cần đảm bảo hài hòa hóa lợi ích giữa các chủ thể trong quan hệ tín dụng, và chấm dứt tình trạng lũng đoạn ngân hàng. Việc sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước năm 2010 và Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 là cần thiết.

5.1. Quy Định Rõ Nghĩa Vụ của Ngân Hàng về An Toàn Tín Dụng

Pháp luật cần quy định rõ nghĩa vụ của ngân hàng trong việc đảm bảo an toàn trong hoạt động cấp tín dụng, bao gồm nghĩa vụ thẩm định tín dụng, kiểm tra sử dụng vốn vay, áp dụng các biện pháp bảo đảm tín dụng, và xử lý nợ xấu. Cần quy định cụ thể các tiêu chí đánh giá an toàn tín dụng, và các biện pháp kiểm soát rủi ro.

5.2. Tăng Cường Giám Sát và Chế Tài Vi Phạm An Toàn Tín Dụng

Cần tăng cường công tác thanh tra, giám sát ngân hàng, và áp dụng các chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng. Cần nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra, giám sát, và trang bị các công cụ, phương tiện hiện đại. Cần xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, gian lận trong hoạt động cấp tín dụng.

VI. Ứng dụng Basel vào quản lý an toàn trong hoạt động tín dụng 60

Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt là Basel, giúp nâng cao an toàn hoạt động và quản lý rủi ro tín dụng. Các nguyên tắc về vốn, thanh khoản và giám sát theo Basel cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển ổn định của hệ thống ngân hàng. Việc tuân thủ Basel cũng giúp tăng cường uy tín và khả năng cạnh tranh của các ngân hàng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Điều này đảm bảo an toàn trong hoạt động cấp tín dụng

6.1. Áp dụng các nguyên tắc Basel về vốn

Các ngân hàng cần duy trì tỷ lệ vốn tối thiểu theo quy định của Basel để đảm bảo khả năng chống chịu trước các rủi ro. Quy định rõ ràng về cấu trúc vốn, cách tính toán và quản lý rủi ro liên quan đến vốn. Việc duy trì đủ vốn giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng và duy trì an toàn hoạt động.

6.2. Áp dụng các nguyên tắc Basel về thanh khoản

Ngân hàng cần duy trì lượng tài sản có tính thanh khoản cao để đáp ứng các nghĩa vụ ngắn hạn. Xây dựng các chỉ số đo lường thanh khoản, chẳng hạn như tỷ lệ thanh khoản ngắn hạn (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) để đảm bảo có đủ nguồn lực thanh toán khi cần thiết. Điều này giúp quản lý rủi ro thanh khoản và bảo vệ an toàn hoạt động cho ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu; Chương 2. Những vấn đề lý luận của pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại; Chương 3. Thực trạng pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam; Chương 4.

Hoàn thiện pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Bảo đảm an toàn trong HĐCTD của các NHTM là vấn đề rộng và phức tạp, hiện nay còn có nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau về vấn đề này. Với mục đích và trong phạm vi của đề tài luận án, bảo đảm an toàn trong HĐCTD là hoạt động của những chủ thể nhất định nhằm giữ (hay duy trì) được sự an toàn, bảo vệ cho HĐCTD không bị những thiệt hại do các tác nhân bên trong và bên ngoài NH tác động vào, đồng thời duy trì được một mức độ rủi ro có thể chấp nhận được. Bảo đảm an toàn trong HĐCTD của các NHTM thông qua hai nội dung chủ yếu là phòng ngừa rủi ro và xử lý rủi ro.

Từ đó trước hết tác giả khảo sát các công trình nghiên cứu có liên quan đến bảo đảm an toàn trong HĐCTD của các NHTM, tiếp đến là khảo sát các công trình nghiên cứu pháp luật về bảo đảm an toàn trong HĐCTD của các NHTM, sau đó khảo sát các công trình nghiên cứu liên quan đến bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng tiếp cận ở góc độ phòng ngừa rủi ro và xử lý rủi ro. Tình hình nghiên cứu liên quan đến bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Bảo đảm an toàn trong HĐCTD của NHTM thu hút sự quan tâm không chỉ của các cơ quan quản lý nhà nước, của các ngân hàng (NH), mà còn nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Trước hết, một số tác giả cố gắng giải mã thuật ngữ “an toàn” trong HĐNH trong mối liên hệ với an ninh tài chính nói chung. Cụ thể, tiến sĩ Vũ Đình Ánh, trong bài viết “An ninh tài chính trong hoạt động ngân hàng”1, cho rằng an ninh tài chính là khái niệm cơ bản để chỉ một tình trạng tài chính ổn định, an toàn và vững mạnh.

“An toàn” được hiểu là trạng thái không bị nguy hiểm từ phía các tác động bên trong và bên ngoài. Cách tiếp cận khác, tiến sĩ Lê Thị Thuỳ Vân trong bài viết “Bảo đảm an toàn tài chính trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam năm 2012-2013 và thách thức chính sách trong những năm tiếp theo”2 cho rằng “an toàn” được hiểu là việc duy trì được sự ổn định (tiếng Anh: stability) và lành mạnh (tiếng Anh: soundness) trên cơ sở đó sẽ giảm thiểu và hạn chế được rủi ro. Khác với các quan điểm trên, tác giả Nguyễn Văn Hưng, trong luận án tiến sĩ Kinh tế: “Giải pháp hoàn thiện quy chế bảo đảm an toàn trong cho vay của các ngân hàng thương mại Việt Nam”3, rút ra quan niệm về an toàn trong hoạt động cho vay là việc NH thu hồi được đầy đủ và đúng hạn số tiền đã cho vay (cả gốc và lãi). Cùng với đó, an toàn 1 Vũ Đình Ánh, “An ninh tài chính trong hoạt động ngân hàng”, Tạp chí Tài chính tháng 9 năm 2001.

2 Lê Thị Thuỳ Vân, “Bảo đảm an toàn tài chính trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam năm 2012-2013 và thách thức chính sách trong những năm tiếp theo”, Tạp chí Ngân hàng, số 1,2 tháng 01 năm 2014. 3 Nguyễn Văn Hưng (2003), Giải pháp hoàn thiện quy chế bảo đảm an toàn trong cho vay của các ngân hàng thương mại Việt Nam”, luận án tiến sỹ Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội. 7 trong cho vay còn bao hàm cả việc bảo đảm cho sự phát triển ổn định của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế. Như vậy, hai tác giả Nguyễn Văn Hưng và Lê Thị Thuỳ Vân đều khẳng định khía cạnh quan trọng của an toàn là sự ổn định.

Tuy nhiên tác giả Nguyễn Văn Hưng có đề cập trực tiếp đến an toàn trong cho vay thông qua việc NH thu hồi được số tiền gốc và lãi cho vay. Theo quan điểm của tác giả luận án, “an ninh” và “an toàn” là những thuật ngữ có liên quan mật thiết với nhau, nhiều lúc có thể được sử dụng tương đồng với nhau, nhưng không đồng nhất với nhau, bởi lẽ cả hai thuật ngữ trên đều chỉ một “trạng thái” của một chủ thể (hay một hoạt động) nhất định mà không bị nguy hiểm từ các yếu tố bên trong và bên ngoài tác động vào. Tuy nhiên thuật ngữ an ninh (tiếng Anh là security) khác với an toàn (tiếng Anh là safety) ở chỗ nó chỉ những mức độ chống lại hoặc bảo vệ từ các tác nhân nguy hại và được sử dụng khá rộng trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, trong khi đó an toàn lại được hiểu ở góc độ được bảo vệ trước những nguy hiểm trong phạm vi rủi ro có thể chấp nhận được. Quan niệm của tác giả Nguyễn Văn Hưng đã phân tích rất cụ thể về tiêu chí an toàn trong cho vay thông qua việc NH thu hồi gốc và lãi cho vay.

Song đây lại là cách tiếp cận khá hẹp về an toàn, vì nếu NH chỉ thu hồi gốc và lãi số tiền đã cho vay thì đó mới chỉ là mục tiêu phòng tránh được rủi ro tín dụng vốn dĩ ảnh hưởng đến khả năng thu hồi vốn gốc và lãi cấp tín dụng. Trong khi đó rủi ro trong HĐCTD bao hàm cả rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro vận hành và các rủi ro khác. Chính vì vậy, vẫn cần phải có một cách tiếp cận khoa học hơn về an toàn trong HĐCTD của NHTM. Bên cạnh những công trình nêu trên, một số nhà khoa học nghiên cứu bản chất của bảo đảm an toàn trong HĐCTD của các NHTM.

Tác giả Phạm Thanh Chung, trong luận văn thạc sĩ “Pháp luật bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam”4, cho rằng: bảo đảm an toàn trong HĐCTD là việc các TCTD thực hiện các biện pháp nhất định theo quy định của pháp luật và yêu cầu của hoạt động tín dụng sao cho bảo đảm cho HĐCTD an toàn và hiệu quả. Khác với cách tiếp cận nêu trên, trong luận văn thạc sĩ “Pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng của ngân hàng thương mại tại Việt Nam – thực trạng và hướng hoàn thiện”5, tác giả Tạ Chương Lâm không nêu định nghĩa về bảo đảm an toàn trong HĐNH, mà tiếp cận bảo đảm an toàn dưới góc độ quản trị rủi ro trong HĐNH. Một cách tiếp cận khác đáng chú ý về bảo đảm an toàn trong HĐNH là nghiên cứu của tác giả Lê Văn Luyện trong luận án tiến sĩ Kinh tế: “Những giải pháp đảm bảo an 4 Phạm Thanh Chung (2005), Pháp luật bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam, luận văn thạc sỹ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. 5 Tạ Chương Lâm (2009), Pháp luật về bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng của ngân hàng thương mại tại Việt Nam – thực trạng và hướng hoàn thiện, luận văn thạc sỹ Luật học, Trường Đại học Luật TP.

Hồ Chí Minh. 8 toàn cho hoạt động ngân hàng Việt Nam trong điều kiện hội nhập với hệ thống tài chính, tiền tệ quốc tế”6. Theo tác giả Lê Văn Luyện, đảm bảo an toàn cho HĐNH trong điều kiện hội nhập với hệ thống tài chính, tiền tệ quốc tế là việc đảm bảo các điều kiện cần thiết và trợ giúp cho HTNH nâng cao sức cạnh tranh, duy trì được sự phát triển bền vững, hiệu quả trong quá trình hội nhập quốc tế. Cách tiếp cận này phân tích bảo đảm an toàn trong HĐNH gắn với yêu cầu của quá trình hội nhập NH, thông qua đó nhấn mạnh các yếu tố cạnh tranh, phát triển bền vững và hiệu quả trong HĐNH.

Tác giả Kim Thị Huyền, trong luận văn thạc sĩ Luật học “Vấn đề bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng gắn với quyền tự do kinh doanh của các tổ chức tín dụng,7 cho rằng bảo đảm an toàn trong HĐNH là những quy phạm pháp luật mà Nhà nước đặt ra nhằm quản lý, xác lập và tăng cường sự an toàn, hiệu quả trong các hoạt động huy động vốn, cấp tín dụng, kinh doanh ngoại tệ và cung cấp các dịch vụ thanh toán của các TCTD. Theo tác giả luận án, nếu coi an toàn trong HĐCTD là trạng thái không bị nguy hiểm từ các tác nhân bên trong và bên ngoài theo một mức độ rủi ro có thể chấp nhận được, thì bảo đảm an toàn trong HĐCTD là hoạt động của những chủ thể nhất định nhằm giữ (hay duy trì) được sự an toàn, bảo vệ cho HĐCTD không bị những thiệt hại do các tác nhân bên trong và bên ngoài NH tác động vào, đồng thời duy trì được một mức độ rủi ro có thể chấp nhận được. Một vấn đề được đặt ra là những chủ thể nào có trách nhiệm bảo đảm an toàn trong HĐCTD? Tác giả Phạm Thanh Chung khẳng định chỉ NHTM là có trách nhiệm bảo đảm an toàn trong HĐCTD. Ngược lại, tác giả Nguyễn Văn Hưng (trong luận án mà đã được đề cập ở phần trên) cho rằng trách nhiệm bảo đảm an toàn trong HĐNH không chỉ thuộc về từng NH, mà còn là trách nhiệm của Quốc hội, Chính phủ và Ngân hàng trung ương.

Đây là một vấn đề khá quan trọng nên cần được làm sáng tỏ dưới góc độ lý luận. Đồng thời, không thể coi bảo đảm an toàn trong HĐCTD chỉ là việc quản trị rủi ro như tác giả Tạ Chương Lâm phân tích, bởi lẽ quản trị rủi ro là hoạt động cụ thể của NH nhằm nhận diện, đo lường, kiểm soát và hạn chế rủi ro – vốn dĩ hẹp hơn so với khái niệm bảo đảm an toàn trong HĐCTD. Không những vậy, vấn đề cạnh tranh, phát triển bền vững và hiệu quả HĐNH luôn gắn liền với an toàn trong HĐCTD của NHTM, song nếu tiếp cận sự an toàn trong HĐCTD dưới các góc độ nêu trên của tác giả Lê Văn Luyện thì sẽ cần được tiếp tục nghiên cứu rõ hơn.