Các yếu tố tác động đến quyết định vay vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Luận văn phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp hiểu rõ cơ chế tài chính hiệu quả.

• Tác giả: Phan Bá Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Yếu tố tác động đến quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Nghĩa nghiên cứu
• 1.7. Nội dung nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.4. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.5. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 2.6. Đặc điểm cho vay
• 2.7. Quy trình cho vay
• 2.8. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 2.9. Mô hình lý thuyết về hành vi người tiêu dùng
• 2.9.1. Lý thuyết về hành vi người tiêu dùng của Loudon và Della Bitta
• 2.9.2. Lý thuyết hành động hợp lý (TRA) của Fishbein và Ajzen
• 2.9.3. Lý thuyết hành vi hoạch định (TPB) của Ajzen
• 2.9.4. Lý thuyết về sự cố gắng của Bagozzi và Warshaw
• 2.10. Tổng quan các nghiên cứu trước
• 2.10.1. Nghiên cứu của Phạm Bảo Dương và Yoichi Izumida (2002)
• 2.10.2. Nghiên cứu của C. Frangos và Konstantinos C Fragkos (2012)
• 2.10.3. Nghiên cứu của Nguyễn Cao Phương Vân (2012)
• 2.11. Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định vay vốn của DNNVV
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các thông tin cần thu thập
• 3.2. Nguồn thông tin thu thập
• 3.3. Thiết kế nghiên cứu
• 3.4. Trình tự nghiên cứu
• 3.5. Nghiên cứu định tính
• 3.6. Nghiên cứu định lượng
• 3.7. Thiết kế mẫu nghiên cứu và thu thập dữ liệu
• 3.8. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kiểm định độ tin cậy thang đo
• 4.3. Kiểm định thang đo thông qua phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.4. Phân tích tương quan
• 4.5. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.6. Kết quả phân tích mô hình hồi qui Binary Logistic
• 4.7. Kiểm định độ phù hợp của mô hình
• 4.8. Kiểm định tính chính xác trong dự báo của mô hình
• 4.9. Phân tích sự khác biệt
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Về công tác đào tạo đội ngũ cán bộ, nhân viên
• 5.2. Về chính sách lãi suất
• 5.3. Về thủ tục xét duyệt vay vốn
• 5.4. Về quy mô ngân hàng
• 5.5. Về sản phẩm cho vay
• 5.6. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: CÂU HỎI PHỎNG VẤN CHUYÊN GIA
• Phụ lục 2: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
• Phụ lục 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Giới thiệu về doanh nghiệp nhỏ và vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số doanh nghiệp. Theo số liệu, DNNVV chiếm 93% tổng số doanh nghiệp, cho thấy sự hiện diện mạnh mẽ của loại hình này trong mọi lĩnh vực kinh tế. Đặc biệt, tại tỉnh Đồng Nai, DNNVV chiếm 99.6% tổng số doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn vay từ ngân hàng vẫn gặp nhiều khó khăn. Các yếu tố như quy mô ngân hàng, lãi suất vay vốn, và quy trình vay vốn đều ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của DNNVV. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cần thiết để các ngân hàng thương mại (NHTM) có thể cải thiện dịch vụ và gia tăng doanh số cho vay.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV thường có nguồn vốn hạn chế và phụ thuộc vào các nguồn tài chính bên ngoài như vay ngân hàng hoặc mượn từ bạn bè, người thân. Đặc điểm này khiến cho DNNVV dễ bị ảnh hưởng bởi các biến động kinh tế. Hơn nữa, DNNVV thường hoạt động trong các lĩnh vực phục vụ đời sống, tạo ra sản phẩm có sức mua cao. Sự linh hoạt trong hoạt động sản xuất giúp DNNVV dễ dàng thích ứng với thị trường, tuy nhiên, họ cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro trong việc tiếp cận vốn vay. Điều này đặt ra thách thức cho các NHTM trong việc thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của DNNVV.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn

Nghiên cứu đã xác định bảy yếu tố chính tác động đến quyết định vay vốn của DNNVV tại Đồng Nai. Đầu tiên là quy mô ngân hàng, nơi mà các DNNVV thường tìm kiếm nguồn vốn. Thứ hai là lãi suất vay vốn, một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng chi trả của doanh nghiệp. Thứ ba là quy trình vay vốn, bao gồm các thủ tục và điều kiện vay vốn mà ngân hàng yêu cầu. Thứ tư là mối quan hệ với ngân hàng, nơi mà sự tin tưởng và tín dụng có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong quyết định vay vốn. Các yếu tố khác như địa bàn, vị trí, hình thức vay vốn, và đội ngũ nhân viên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định vay vốn của DNNVV.

2.1. Lãi suất vay vốn

Lãi suất vay vốn là một trong những yếu tố quyết định quan trọng nhất trong việc vay vốn của DNNVV. Lãi suất cao có thể làm giảm khả năng vay vốn của doanh nghiệp, trong khi lãi suất thấp có thể khuyến khích doanh nghiệp mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh. Nghiên cứu cho thấy rằng các DNNVV thường nhạy cảm với biến động lãi suất, và điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định vay vốn của họ. Các ngân hàng cần xem xét điều chỉnh lãi suất để phù hợp với khả năng chi trả của DNNVV, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tiếp cận vốn.

III. Quy trình và thủ tục vay vốn

Quy trình vay vốn tại các ngân hàng thương mại thường phức tạp và có nhiều bước. Điều này có thể gây khó khăn cho DNNVV trong việc tiếp cận vốn. Các thủ tục như chuẩn bị hồ sơ vay vốn, thẩm định tài sản, và đánh giá khả năng trả nợ đều cần thời gian và công sức. Nghiên cứu cho thấy rằng sự đơn giản hóa quy trình vay vốn có thể giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Ngân hàng cần cải thiện quy trình này để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng.

3.1. Hồ sơ vay vốn

Hồ sơ vay vốn là một phần quan trọng trong quy trình vay vốn. DNNVV thường gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và chính xác. Các ngân hàng cần cung cấp hướng dẫn rõ ràng về các tài liệu cần thiết để doanh nghiệp có thể chuẩn bị tốt hơn. Việc hỗ trợ DNNVV trong việc hoàn thiện hồ sơ vay vốn không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với khách hàng.

IV. Rủi ro trong vay vốn

Rủi ro là một yếu tố không thể tránh khỏi trong hoạt động vay vốn. DNNVV thường phải đối mặt với nhiều rủi ro như rủi ro tài chính, rủi ro thị trường, và rủi ro hoạt động. Những rủi ro này có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp, từ đó làm giảm khả năng vay vốn trong tương lai. Ngân hàng cần có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả để bảo vệ cả ngân hàng và DNNVV. Việc đánh giá rủi ro một cách chính xác sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay hợp lý hơn.

4.1. Quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro là một phần quan trọng trong quy trình cho vay. Ngân hàng cần xây dựng các chính sách quản lý rủi ro chặt chẽ để bảo vệ lợi ích của mình. Điều này bao gồm việc đánh giá khả năng trả nợ của DNNVV, theo dõi tình hình tài chính của doanh nghiệp, và có các biện pháp ứng phó kịp thời khi phát sinh rủi ro. Sự chủ động trong quản lý rủi ro sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất và tăng cường mối quan hệ với khách hàng.

V. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của DNNVV tại Đồng Nai. Để gia tăng quyết định vay vốn, các ngân hàng cần cải thiện quy trình vay vốn, điều chỉnh lãi suất phù hợp, và hỗ trợ DNNVV trong việc chuẩn bị hồ sơ vay vốn. Ngoài ra, việc quản lý rủi ro hiệu quả cũng là một yếu tố quan trọng giúp ngân hàng bảo vệ lợi ích của mình. Các ngân hàng thương mại cần có những chính sách phù hợp để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV, từ đó thúc đẩy sự phát triển của loại hình doanh nghiệp này.

5.1. Đề xuất chính sách

Các ngân hàng cần xem xét việc xây dựng các sản phẩm tín dụng đặc thù dành riêng cho DNNVV, với lãi suất ưu đãi và quy trình vay vốn đơn giản hơn. Đồng thời, ngân hàng cũng nên tổ chức các chương trình đào tạo cho DNNVV về quản lý tài chính và cách thức tiếp cận vốn vay. Những chính sách này không chỉ giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc vay vốn mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm khoảng 93% tổng số doanh nghiệp trên cả nước. Tại tỉnh Đồng Nai, một trong những trung tâm công nghiệp phát triển mạnh của vùng Đông Nam Bộ, DNNVV chiếm tỷ lệ áp đảo trong các loại hình doanh nghiệp với 99,6% doanh nghiệp tư nhân và gần 95% công ty trách nhiệm hữu hạn. Tốc độ tăng trưởng GDP của Đồng Nai đạt bình quân 14,5%/năm giai đoạn 2011-2015, cao hơn nhiều so với mức trung bình cả nước, trong đó DNNVV đóng góp quan trọng vào sự phát triển này.

Tuy nhiên, chỉ khoảng 30% DNNVV trên địa bàn tỉnh tiếp cận được nguồn vốn vay từ các ngân hàng thương mại (NHTM), gây ra nhiều khó khăn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh. Nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố tác động đến quyết định vay vốn của DNNVV tại Đồng Nai trong giai đoạn 2015-2016, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao tỷ lệ vay vốn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Mục tiêu cụ thể bao gồm xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố như quy mô ngân hàng, địa bàn, mối quan hệ khách hàng, lãi suất, hình thức vay, quy trình thủ tục và đội ngũ nhân viên đến quyết định vay vốn của DNNVV.

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn đối với các NHTM trên địa bàn tỉnh trong việc xây dựng chính sách tín dụng phù hợp, đồng thời góp phần hoàn thiện lý luận về hành vi vay vốn của DNNVV trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết hành vi người tiêu dùng và mô hình hành vi vay vốn, bao gồm:

• Lý thuyết hành vi người tiêu dùng của Loudon và Della Bitta: Mô hình này phân tích quá trình ra quyết định của người tiêu dùng qua các biến đầu vào (kích thích môi trường, xã hội), cấu trúc nhận thức (nhạy cảm thông tin, cảm giác, tìm kiếm thông tin) và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng như động cơ, gợi ý, thiên hướng, chất ức chế và sự hài lòng.

• Lý thuyết hành động hợp lý (TRA) của Fishbein và Ajzen: Giải thích hành vi dựa trên ý định hành vi, thái độ và chuẩn mực chủ quan, trong đó ý định hành vi là yếu tố trung gian quyết định hành vi thực tế.

• Lý thuyết hành vi hoạch định (TPB) của Ajzen: Mở rộng TRA bằng cách bổ sung yếu tố kiểm soát hành vi nhận thức, giúp giải thích các hành vi không hoàn toàn do ý định quyết định mà còn chịu ảnh hưởng bởi các điều kiện khách quan.

• Lý thuyết về sự cố gắng của Bagozzi và Warshaw: Tập trung vào nỗ lực và cố gắng của người tiêu dùng trong việc thực hiện hành vi, bao gồm thái độ hướng đến thành công, kỳ vọng thành công, thái độ đối với thất bại và chuẩn mực chủ quan.

Các lý thuyết này được áp dụng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của DNNVV, từ đó xây dựng mô hình nghiên cứu gồm 7 nhân tố độc lập: quy mô ngân hàng, địa bàn vị trí, mối quan hệ khách hàng, lãi suất vay vốn, hình thức vay vốn, quy trình thủ tục và đội ngũ nhân viên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn chính:

• Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn sâu 10 cán bộ quản lý tín dụng tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Đồng Nai nhằm xác định và hiệu chỉnh các yếu tố ảnh hưởng, đồng thời hoàn thiện bảng câu hỏi khảo sát.

• Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu qua bảng câu hỏi khảo sát với 290 mẫu phát ra, thu về 230 bảng trả lời, trong đó 210 bảng hợp lệ. Đối tượng khảo sát là các nhà quản lý tài chính của DNNVV tại Đồng Nai.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm:

• Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha.

• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc các biến quan sát.

• Phân tích hồi quy Binary Logistic để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định vay vốn.

• Kiểm định T-test và phân tích ANOVA để khảo sát sự khác biệt theo đặc điểm doanh nghiệp như quy mô lao động và loại hình doanh nghiệp.

Toàn bộ quá trình xử lý dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm SPSS 16, đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô ngân hàng có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến quyết định vay vốn của DNNVV. Các doanh nghiệp có xu hướng lựa chọn vay tại các ngân hàng có quy mô lớn hơn do độ tin cậy và khả năng cung cấp dịch vụ tốt hơn. Kết quả hồi quy cho thấy hệ số tác động dương với mức ý nghĩa p < 0,05.

2. Địa bàn, vị trí ngân hàng cũng tác động tích cực đến quyết định vay vốn. DNNVV ưu tiên các ngân hàng có mạng lưới chi nhánh, điểm giao dịch thuận tiện, giúp giảm chi phí và thời gian giao dịch. Khoảng 70% doanh nghiệp đánh giá yếu tố này là quan trọng trong quyết định vay.

3. Mối quan hệ mật thiết với khách hàng là nhân tố có ảnh hưởng mạnh mẽ, thể hiện qua sự tin tưởng và thấu hiểu giữa doanh nghiệp và cán bộ tín dụng. Mối quan hệ tốt giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn hơn, với tỷ lệ ảnh hưởng lên đến 35% trong mô hình hồi quy.

4. Lãi suất vay vốn có tác động cùng chiều, tức là lãi suất cạnh tranh sẽ thúc đẩy quyết định vay vốn. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thấp hơn so với các yếu tố khác, phản ánh thực tế các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn quan tâm nhiều đến các điều kiện vay khác ngoài lãi suất.

5. Hình thức vay vốn đa dạng, linh hoạt giúp doanh nghiệp dễ dàng lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu, từ đó tăng khả năng quyết định vay vốn. Khoảng 60% doanh nghiệp đánh giá đây là yếu tố quan trọng.

6. Quy trình, thủ tục vay vốn tinh gọn, nhanh chóng được đánh giá cao, giúp giảm bớt rào cản hành chính và thời gian chờ đợi. Yếu tố này có ảnh hưởng tích cực với mức ý nghĩa p < 0,05.

7. Đội ngũ nhân viên ngân hàng chuyên nghiệp, tận tâm tạo sự hài lòng và tin tưởng cho khách hàng, góp phần thúc đẩy quyết định vay vốn. Đây là yếu tố được nhiều doanh nghiệp nhấn mạnh trong khảo sát.

Ngoài ra, phân tích sự khác biệt theo đặc điểm doanh nghiệp cho thấy quy mô lao động có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định vay vốn, trong khi loại hình doanh nghiệp không tạo ra sự khác biệt rõ rệt.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây về hành vi vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Việt Nam và quốc tế. Ví dụ, nghiên cứu của Nguyễn Cao Phương Vân (2012) cũng chỉ ra vai trò quan trọng của quy mô ngân hàng, địa bàn và mối quan hệ khách hàng trong quyết định vay vốn. Sự thuận tiện về địa bàn và thủ tục vay vốn được khẳng định là yếu tố then chốt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các NHTM tại Đồng Nai.

Mối quan hệ mật thiết giữa doanh nghiệp và cán bộ tín dụng không chỉ giúp giảm rủi ro thông tin bất cân xứng mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc thẩm định và phê duyệt hồ sơ vay vốn. Điều này lý giải tại sao yếu tố này có ảnh hưởng mạnh mẽ trong mô hình.

Mức độ ảnh hưởng thấp hơn của lãi suất vay vốn phản ánh thực tế rằng DNNVV tại Đồng Nai không chỉ quan tâm đến chi phí vay mà còn chú trọng đến các điều kiện hỗ trợ khác như thủ tục, hình thức vay và chất lượng dịch vụ. Điều này gợi ý các NHTM cần đa dạng hóa sản phẩm và cải tiến quy trình để thu hút khách hàng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng tương đối của từng yếu tố, bảng phân tích hồi quy chi tiết và biểu đồ phân phối đánh giá của doanh nghiệp về từng yếu tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy mô và mạng lưới ngân hàng: Các NHTM cần mở rộng chi nhánh, điểm giao dịch tại các khu vực trọng điểm của Đồng Nai nhằm nâng cao sự thuận tiện cho DNNVV. Mục tiêu tăng tỷ lệ tiếp cận vốn lên ít nhất 50% trong vòng 2 năm tới.

2. Xây dựng và duy trì mối quan hệ khách hàng bền vững: Đào tạo cán bộ tín dụng nâng cao kỹ năng giao tiếp, tư vấn và hỗ trợ khách hàng, tạo sự tin tưởng lâu dài. Các chương trình chăm sóc khách hàng định kỳ nên được triển khai nhằm tăng tỷ lệ khách hàng quay lại vay vốn.

3. Cải tiến quy trình, thủ tục vay vốn: Rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ pháp luật. Áp dụng công nghệ số trong xử lý hồ sơ để giảm thiểu thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

4. Đa dạng hóa sản phẩm vay vốn: Phát triển các hình thức vay linh hoạt phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của từng nhóm DNNVV, bao gồm vay ngắn hạn, trung và dài hạn, vay có tài sản đảm bảo và không có tài sản đảm bảo.

5. Nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng tư vấn, xử lý tình huống và kiến thức tài chính cho cán bộ tín dụng. Động viên, khen thưởng nhân viên có thành tích xuất sắc trong hỗ trợ khách hàng DNNVV.

Các giải pháp trên cần được triển khai đồng bộ trong vòng 1-3 năm, với sự phối hợp chặt chẽ giữa ban lãnh đạo ngân hàng, phòng tín dụng và các bộ phận liên quan nhằm đạt hiệu quả tối ưu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của DNNVV, từ đó xây dựng chính sách tín dụng phù hợp, nâng cao hiệu quả kinh doanh và mở rộng thị phần.

2. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực tiễn để thiết kế các chương trình hỗ trợ tài chính cho DNNVV, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, mô hình lý thuyết và thực tiễn vay vốn của DNNVV tại Việt Nam.

4. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn, từ đó có chiến lược tiếp cận vốn hiệu quả hơn, lựa chọn ngân hàng phù hợp với nhu cầu và điều kiện của mình.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định vay vốn của DNNVV tại Đồng Nai?
   Mối quan hệ mật thiết với khách hàng được xác định là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và duy trì nguồn vốn vay.

2. Tại sao lãi suất vay vốn không phải là yếu tố quyết định duy nhất?
   DNNVV còn quan tâm đến thủ tục vay vốn, hình thức vay và chất lượng dịch vụ, do đó lãi suất chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích dữ liệu?
   Nghiên cứu sử dụng phân tích hồi quy Binary Logistic, phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha và các kiểm định thống kê khác trên phần mềm SPSS 16.

4. Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng đến quyết định vay vốn không?
   Có, quy mô lao động của doanh nghiệp ảnh hưởng đáng kể đến quyết định vay vốn, trong khi loại hình doanh nghiệp không tạo ra sự khác biệt rõ rệt.

5. Các ngân hàng nên làm gì để thu hút DNNVV vay vốn?
   Cần mở rộng mạng lưới chi nhánh, cải tiến quy trình thủ tục, đa dạng hóa sản phẩm vay và nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên tư vấn để đáp ứng nhu cầu đa dạng của DNNVV.

Kết luận

• Xác định 7 yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của DNNVV tại Đồng Nai: quy mô ngân hàng, địa bàn vị trí, mối quan hệ khách hàng, lãi suất, hình thức vay, quy trình thủ tục và đội ngũ nhân viên.
• Mối quan hệ mật thiết với khách hàng và quy mô ngân hàng là những nhân tố có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất.
• Quy trình thủ tục vay vốn tinh gọn và đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp góp phần nâng cao tỷ lệ vay vốn.
• Quy mô lao động doanh nghiệp ảnh hưởng đáng kể đến quyết định vay vốn, trong khi loại hình doanh nghiệp không tạo sự khác biệt.
• Đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm gia tăng doanh số cho vay vốn DNNVV trong vòng 1-3 năm tới.

Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho các NHTM tại Đồng Nai trong việc phát triển sản phẩm và dịch vụ tín dụng phù hợp với đặc điểm DNNVV. Các nhà quản lý và chuyên gia tài chính được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nhằm hoàn thiện hơn mô hình hành vi vay vốn của DNNVV tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH PHAN BÁ HÙNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH VAY VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH PHAN BÁ HÙNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH VAY VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Chuyên ngành: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mã số : 60 34 02 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận văn “Yếu tố tác động đến quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai” là công trình nghiên cứu của riêng tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, không có sản phẩm/nghiên cứu nào của ngƣời khác đƣợc sử dụng trong luận văn này mà không đƣợc trích dẫn theo đúng quy định.

Luận văn này chƣa bao giờ đƣợc nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trƣờng đại học hoặc cơ sở đào tạo khác.HCM, ngày 15 tháng 10 năm 2016 Học viên Phan Bá Hùng i LỜI CẢM ƠN Luận văn đƣợc hoàn thành tại Trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Trong quá trình làm luận văn tôi đã nhận đƣợc rất nhiều sự giúp đỡ để hoàn tất luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban giám hiệu, phòng sau đại học, các phòng ban Trƣờng Đại học Ngân hàng TP.HCM đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và sinh hoạt trong suốt khóa học của mình tại trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Xin cảm ơn chân thành đến quý Thầy, Cô giáo, Giảng viên của trƣờng Đại học Ngân hàng TP.HCM đã tận tình giảng dạy, truyền đạt cho tôi những kiến thức cơ bản trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo, ngƣời Thầy đã hết lòng giúp đỡ, hƣớng dẫn tận tình cho tôi trong suốt quá trình viết và hoàn thành luận văn. Sau cùng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình và các bạn học viên lớp CH16B01 đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình làm luận luận văn. Đồng thời xin gửi lời cám ơn đến các anh/chị tại các ngân hàng Vietinbank, Sacombank, Techcombank, Shinhanbank, BIDV và các thầy, cô giảng dạy tài chính, marketing trên địa bàn đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra thông tin, thu thập số liệu.

Cám ơn các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đã tham gia trả lời câu hỏi khảo sát giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. ii TÓM TẮT Đề tài nghiên cứu quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Kết quả nghiên cứu thông qua việc phỏng vấn, tham khảo ý kiến các chuyên gia trong lĩnh vực nhƣ các thầy, cô giáo đang giảng dạy trong lĩnh vực ngân hàng, quản trị, marketing và các cán bộ tín dụng nhiều kinh nghiệm trên địa bàn đã xác định đƣợc 7 nhân tố tác động đến quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai gồm: (1) Quy mô ngân hàng, (2) Địa bàn, vị trí, (3) Mối quan hệ với khách hàng, (4) Lãi suất vay vốn, (5) Hình thức vay vốn,(6) Quy trình, thủ tục, (7) Đội ngũ nhân viên. Ngoài ra, còn nghiên cứu đến sự ảnh hƣởng của các biến thuộc về đặc điểm doanh nghiệp đối với quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai nhƣ là loại hình doanh nghiệp và quy mô về lao động của doanh nghiệp.

Quá trình thực hiện nghiên cứu đã có 290 bảng khảo sát đƣợc phát ra, thu về 230 bảng khảo sát và tiến hành gạn, lọc còn lại 210 bảng khảo sát hợp lệ. Các quan sát đƣợc phân tích hồi quy đa biến thông qua phần mềm SPSS 16. Kết quả phân tích, kiểm định thang đo và phân tích nhân tố EFA cho thấy mô hình nghiên cứu sẽ gồm: 7 nhân tố độc lập là (1) Quy mô ngân hàng, (2) Địa bàn, vị trí, (3) Mối quan hệ với khách hàng, (4) Lãi suất vay vốn, (5) Hình thức vay vốn,(6) Quy trình, thủ tục, (7) Đội ngũ nhân viên tác động đến quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Ngoài ra, trong kết quả phân tích sự khác biệt theo các đặc điểm doanh nghiệp của các nhóm đối tƣợng khảo sát cho thấy có sự khác biệt về quy mô lao động đối với quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Qua kết quả nghiên cứu của đề tài gợi ý cho các NHTM trên địa bàn tỉnh Đồng Nai tìm kiếm các giải pháp để gia tăng quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Từ khóa: doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn, ngân hàng thương mại (NHTM) iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .viii DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH, BẢNG BIỂU. ix Chƣơng 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU.

Lý do nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. nghĩa nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. 4 Chƣơng 2: CƠ SỞ L THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Khái niệm tín dụng ngân hàng. Đặc điểm cho vay. Quy trình cho vay. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV.

Mô hình lý thuyết về hành vi ngƣời tiêu dùng. Lý thuyết về hành vi ngƣời tiêu dùng của Loudon và Della Bitta. Lý thuyết hành động hợp lý (TRA) của Fishbein và Ajzen. Lý thuyết hành vi hoạch định (TPB) của Ajzen.

Lý thuyết về sự cố gắng của Bagozzi và Warshaw. Tổng quan các nghiên cứu trƣớc. Nghiên cứu của Phạm Bảo Dƣơng và Yoichi Izumida (2002). Nghiên cứu của C.

Frangos và Konstantinos C Fragkos (2012). Nghiên cứu của Nguyễn Cao Phƣơng Vân (2012). Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định vay vốn của DNNVV. 27 Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Các thông tin cần thu thập. Nguồn thông tin thu thập. Thiết kế nghiên cứu. Trình tự nghiên cứu.

Nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định lƣợng. Thiết kế mẫu nghiên cứu và thu thập dữ liệu. Phƣơng pháp phân tích dữ liệu.

45 Chƣơng 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả. Kiểm định độ tin cậy thang đo. Kiểm định thang đo thông qua phân tích nhân tố khám phá EFA.

Phân tích tƣơng quan. Kiểm định đa cộng tuyến. Kết quả phân tích mô hình hồi qui Binary Logistic. Kiểm định độ phù hợp của mô hình.

Kiểm định độ phù hợp của mô hình nghiên cứu. Kiểm định Wald Chi Square. Kiểm định tính chính xác trong dự báo của mô hình. Phân tích sự khác biệt.

63 Chƣơng 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 65  Về công tác đào tạo đội ngũ cán bộ, nhân viên. 66  Về chính sách lãi suất. 67  Về thủ tục xét duyệt vay vốn.

68  Về quy mô ngân hàng. 69  Về sản phẩm cho vay. Hạn chế và hƣớng nghiên cứu tiếp theo. 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

76 Phụ lục 1: CÂU HỎI PHỎNG VẤN CHUYÊN GIA. 76 Phụ lục 2: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT. 82 Phụ lục 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả mẫu.

Kiểm định độ tin cậy thang đo. Phân tích nhân tố khám phá EFA. Phân tích tƣơng quan Pearson. Kiểm định đa cộng tuyến.

Phân tích hồi quy. Phân tích sự khác biệt. 99 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT TỪ VIẾT TẮT CHÚ THÍCH 1 CN Công nghiệp 2 DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa 3 HTX Hợp tác xã 4 KHDN Khách hàng doanh nghiệp 5 KHCN Khách hàng cá nhân 6 NHTM Ngân hàng thƣơng mại viii DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH, BẢNG BIỂU 1.1 Sơ đồ quy trình tín dụng .1 Mô hình hành vi nhận thức tiêu dùng .2 Các nhân tố chính của thuyết hành vi tiêu dùng.3 Lý thuyết về hành vi tiêu dùng .4 Lý thuyết hành động hợp lý .5 Lý thuyết hành vi hoạch định (TPB) .6 Lý thuyết về sự cố gắng .7 Mô hình của Phạm Bảo Dƣơng và Izumida (2002) .8 Mô hình của Christos Frangos và Konstantinos C Fragkos (2012) .9 Mô hình của Nguyễn Cao Phƣơng Vân (2012) .10 Mô hình nghiên cứu đề xuất .1 Trình tự nghiên cứu. BẢNG BIỂU Bảng 3.1 Tỷ lệ hồi đáp .2 Thang đo các thành phần quyết định vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai .1 Thông tin mẫu .2 Bảng kết quả phân tích Cronbach’s Alpha .3 Bảng kết quả phân tích EFA các biến độc lập .4 Kết quả phân tích tƣơng quan Pearson .5 Kiểm định đa cộng tuyến .6 Kết quả phân tích mô hình hồi quy Binary Logistic .7 Kết quả kiểm định độ phù hợp của mô hình .8 Kết quả kiểm định tính chính xác trong dự báo mô hình.

62 ix Chƣơng 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1. Lý do nghiên cứu Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) có vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế mỗi nƣớc, kể cả các nƣớc có trình độ phát triển cao. Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hoá nhƣ hiện nay thì các nƣớc đều chú ý hỗ trợ các DNNVV nhằm huy động tối đa các nguồn lực và hỗ trợ cho công nghiệp (CN) lớn, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm. Đối với Việt Nam thì DNNVV càng đóng vai trò quan trọng.

Điều này thể hiện rõ nét nhất trong những năm gần đây. Cụ thể, trong các loại hình sản xuất kinh doanh của Việt Nam hiện nay DNNVV có sức lan toả trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Theo tiêu chí mới thì doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm 93% tổng số các doanh nghiệp thuộc các hình thức: doanh nghiệp nhà nƣớc, doanh nghiệp tƣ nhân, công ty cổ phần, doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài.