CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ INTERNET BANKING TRONG GIAO DỊCH THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát về internet banking trong giao dịch thanh toán 1. Giao dịch thanh toán Bên cạnh nghiệp vụ huy động vốn, cấp tín dụng, kinh doanh ngoại hối và kinh doanh chứng khoán, nghiệp vụ thanh toán đóng vai trò quan trọng trong hoạt động giao dịch của ngân hàng. Thanh toán giữa các khách hàng với nhau qua ngân hàng là một trong những dịch vụ ngân hàng gắn liền với việc mở tài khoản đó.
Việc thanh toán này được thực hiện bằng cách trích tiền từ tài khoản của người phải trả chuyển sang tài khoản của người thụ hưởng thông qua nghiệp vụ kế toán thanh toán của ngân hàng. Lợi ích của thanh toán qua ngân hàng không chỉ giúp các khách hàng tiết kiệm thời gian, tiền bạc mà còn đảm bảo độ chính xác và an toàn ngày càng được nâng cao, giảm thiểu sai lầm, thất thoát. Ngân hàng điện tử (electronic banking) Thương mại điện tử (TMĐT) là một khái niệm dùng để chỉ quá trình mua và bán một sản phẩm (hữu hình) hoặc dịch vụ (vô hình) thông qua một mạng điện tử, phương tiện trung gian phổ biến nhất của TMĐT là internet. Qua môi trường mạng, người ta có thể thiết lập giao dịch, thanh toán, mua bán bất cứ sản phẩm gì từ hàng hoá cho đến dịch vụ, kể cả dịch vụ ngân hàng.
Dịch vụ ngân hàng điện tử được hiểu là các nghiệp vụ, các sản phẩm dịch vụ ngân hàng được phân phối trên các kênh điện tử như internet, điện thoại, mạng không dây, … Hiểu theo nghĩa trực quan, đó là loại dịch vụ ngân hàng được khách hàng thực hiện nhưng không phải đến quầy giao dịch gặp nhân viên ngân hàng. Hiểu theo nghĩa rộng hơn, đây là sự kết hợp giữa một số hoạt động dịch vụ ngân hàng truyền thống với công nghệ thông tin (CNTT) và điện tử viễn thông. 123doc 5 Electronic banking là một dạng của thương mại điện tử ứng dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Ngay sau Chính phủ phê duyệt đề án TTKDTM, dịch vụ ngân hàng đang được triển khai hầu hết tại các NHTM.
Dịch vụ này mang lại rất nhiều tiện lợi cho người sử dụng: kiểm tra tài khoản trực tuyến, sử dụng mobile phone tra cứu thông tin tài khoản, thực hiện giao dịch thanh toán tại các điểm chấp nhận thẻ (POS) hoặc có thể tham gia mua bán trực tuyến thông qua internet…. Có thể nói electronic banking là hình thức phân phối sản phẩm và dịch vụ mới nhất của ngân hàng. Electronic banking được mô tả như một kênh kết nối điện tử giữa các ngân hàng và khách hàng để quản lý và kiểm soát các giao dịch tài chính thông qua mạng thông tin điện tử trực tiếp cho khách hàng. Internet banking trong giao dịch thanh toán Pikkarainen, Pikkarainen, Karjaluoto, Pahnila (2004) định nghĩa internet banking là một cổng thông tin internet, thông qua đó khách hàng có thể sử dụng các loại dịch vụ khác nhau của ngân hàng, từ các khoản thanh toán đến thực hiện đầu tư.
Internet banking đề cập đến hệ thống cho phép khách hàng truy cập vào tài khoản của họ và tìm hiểu các thông tin chung về các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua việc sử dụng các trang web của ngân hàng, mà không có sự can thiệp hay bất tiện của việc gửi thư, fax, xác nhận chữ ký ban đầu và xác nhận qua điện thoại. Đây là loại hình dịch vụ thông qua đó khách hàng có thể yêu cầu thông tin, thực hiện các dịch vụ của ngân hàng bán lẻ như tham vấn số dư, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn,… Dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại, ngày nay các ngân hàng triển khai nhiều dịch vụ ngân hàng trực tuyến như: đăng ký vay online, gửi tiết kiệm online, đặt lịch hẹn online, hỗ trợ trực tuyến, dịch vụ thanh toán trực tuyến, giao dịch chứng từ, xác thực điện tử… Chỉ cần chiếc máy tính được kết nối internet, khách hàng truy cập vào các website của ngân hàng, click chuột vào các tiện ích được hiển thị ngay trên trang chủ để lựa chọn các dịch vụ mà mình muốn sử dụng. Với dịch vụ này, khách hàng tiết kiệm được thời gian, chi phí, với nhiều tiện ích đảm bảo an toàn, 123doc 6 bảo mật. Ngân hàng phát triển dịch vụ này có thể thu hút thêm khách hàng, góp phần tăng doanh thu.
Ngoài những dịch vụ thuần túy như tham vấn số dư tài khoản, tra cứu giao dịch, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn và các thông tin về tỷ giá, lãi suất,… thì một trong những dịch vụ ngân hàng điện tử đang được các ngân hàng chú ý khai thác là gửi tiết kiệm online. Với hình thức này, khi đã đăng ký sử dụng dịch vụ internet banking của ngân hàng này, khách hàng có thể dễ dàng gửi, tái tục và tất toán tài khoản tiền gửi có kỳ hạn mà không cần phải đến ngân hàng, lãi suất cạnh tranh. Đây là dịch vụ mới nhất được các ngân hàng triển khai trên nền tảng công nghệ thông tin hiện đại, bên cạnh các tiện ích đã được triển khai trước đó như liệt kê giao dịch, chuyển khoản trong và ngoài hệ thống, chuyển khoản cho người nhận bằng chứng minh thư/hộ chiếu, chuyển tiền vào thẻ. Đầu tư trực tuyến là sản phẩm dịch vụ mới nhằm giúp khách hàng tối đa hóa hiệu quả nguồn tiền nhàn rỗi đồng thời được sử dụng nhiều hơn các dịch vụ tiện ích, hiện đại của ngân hàng.
Với sản phẩm này, khách hàng có thể gửi tiền tại ngân hàng mọi lúc, mọi nơi, tiết kiệm thời gian và chi phí giao dịch. Bên cạnh dịch vụ gửi tiết kiệm trực tuyến, các ngân hàng còn triển khai dịch vụđăng ký vay online. Chỉ bằng các thao tác đơn giản trên máy tính, đề nghị vay vốn của khách hàng sẽ lập tức được chuyển đến bộ phận chăm sóc khách hàng. Với thủ tục đơn giản, thời gian giải quyết nhanh chóng, khoản vay của khách hàng sẽ được đáp ứng một cách nhanh nhất.
Tuy nhiên hiện nay dịch vụ này vẫn chỉ được triển khai tại một số ít ngân hàng. Lợi ích của internet banking Có rất nhiều lợi ích cho các ngân hàng mà họ cung cấp bởi internet banking như một nhân tố tùy biến để phù hợp với sở thích của mỗi người sử dụng, đổi mới sản phẩm và dịch vụ, marketing hiệu quả hơn và thông tin liên lạc với chi phí thấp hơn, phát triển các sản phẩm không cốt lõi chẳng hạn như trong bảo hiểm, và môi giới chứng khoán, hình ảnh thị trường được cải thiện và đáp ứng tốt hơn và nhanh hơn đối với sự phát triển của thị trường. Có rất nhiều lợi ích cho những người sử 123doc 7 dụng đó là sự tiện ích của dịch vụ (tiết kiệm thời gian và dịch vụ truy cập trên toàn cầu), giảm chi phí giao dịch và giám sát thường xuyên hơn các tài khoản của mình. Lợi ích từ phía ngân hàng: Internet banking mang lại nhiều lợi ích cho cả ngân hàng và khách hàng.
Những lợi ích chính cho phía ngân hàng là tiết kiệm chi phí, tính hiệu quả, nâng cao uy tín của ngân hàng và dịch vụ khách hàng tốt hơn. Bên cạnh đó, làm thế nào để nâng cao hình ảnh thương hiệu một cách hiệu quả trong thị trường cạnh tranh luôn là vấn đề khiến các ngân hàng quan tâm. ATMs, visa, master,… đã không còn quá xa lạ đối với khách hàng. Việc tìm kiếm một dịch vụ tiện ích không chỉ đáp ứng được nhu cầu 24/7 của khách hàng, mọi lúc mọi nơi mà còn giúp cải thiện hình ảnh ngân hàng tốt hơn.
Các ngân hàng bắt đầu nhận ra rằng internet banking có thể thay thế một số chức năng truyền thống của ngân hàng. Đầu tiên, ngân hàng có thể tiết kiệm chi phí bằng việc cung cấp dịch vụ internet banking, ngay cả khi ngân hàng liên kết với các công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán hay các công ty tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư đa dạng của khách hàng. Thứ hai, ngân hàng có thể giảm thiểu chi phí nhân viên, chi phí thành lập chi nhánh – phòng giao dịch, đặc biệt đối với những khách hàng những người cảm thấy đòi hỏi thủ tục của ngân hàng tốn quá nhiều thời gian và công sức. Trong các nghiên cứu về ngân hàng trực tuyến tại Thổ Nhĩ Kỳ, chi phí trung bình cho một giao dịch trực tuyến là 0.1 USD so với một nhân viên giao dịch.
Tương tự, nghiên cứu tại Ba Lan ước tính chi phí internet và chuyển khoản trong cùng hệ thống ngân hàng là 0.08 EUR so với 0.46 EUR tương ứng. Như vậy các nghiên cứu này một lần nữa bổ sung cho kết luận của Booz Allen & Hamilton (1996), nghiên cứu cho rằng chi phí xây dựng internet banking chỉ cần 1- 2 triệu USD là rất thấp so với thành lập chi nhánh. Nghiên cứu cũng khẳng định rằng chi phí thành lập một ngân hàng truyền thống chiếm từ 50% - 60% doanh thu trong khi xây dựng internet banking con số chỉ khoảng từ 15% - 20%. Như vậy các nghiên cứu đều đồng quan điểm rằng internet banking là một công cụ chiến lược để giảm chi phí trong lĩnh vực ngân hàng.
123doc 8 Bên cạnh chi phí hiệu quả, việc cung cấp các dịch vụ ngân hàng qua web cho phép khách hàng ngoài hệ thống có thể truy cập dễ dàng, đồng thời giúp các ngân hàng bán chéo sản phẩm hiệu quả. Lợi ích từ phía khách hàng Internet banking được chứng minh là hữu ích hơn so với bất kỳ kênh phân phối khác trong lĩnh vực ngân hàng. Internet banking cho phép khách hàng truy cập vào hầu hết các loại giao dịch ngân hàng chỉ bằng thao tác click chuột đơn giản. Một điều dễ thấy khi giao dịch tại ngân hàng là khách phải xếp hàng dài đợi đến phiên giao dịch của mình hay thậm chí bị giới hạn thời gian mở cửa của ngân hàng, trong khi đó sẽ hợp lý hơn khỉ chỉ cần có kiến thức và khả năng truy cập internet thì có thể sử dụng dịch vụ internet banking.
Chủ trương sử dụng internet banking được đề cao chính là sự tiện lợi của nó. Lợi ích lớn nhất của internet banking chính là rẻ hoặc thậm chí là miễn phí cho khách hàng. Bằng cách so sánh các chi phí liên quan giữa ngân hàng truyền thống và internet banking nhiều nghiên cứu đã đưa ra kết luận rằng chi phí dịch vụ internet banking rẻ hơn nhiều so với ngân hàng truyền thống. Hơn nữa, nhiều ngân hàng cố gắng thu hút khách hàng sử dụng internet banking bằng cách cung cấp dịch vụ với chi phí thấp hơn, hoặc đưa ra lãi suất tiết kiệm hay cho vay ưu đãi hơn.