chương 1, tác giả trình bày sơ lược lý do nghiên cứu, mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phương pháp nghiên cứu, đóng góp của đề tài và bố cục tổng thể của bài khóa luận. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Nền kinh tế trên toàn thế giới luôn không ngừng phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, vì vậy đối với một quốc gia có nền kinh tế đang phát triển nhƣ Việt Nam để theo kịp tốc độ phát triển đó và đạt đƣợc những thành công nhất định lại càng phải nổ lực nhiều hơn nữa. Một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành công đó là tốc độ tăng trƣởng của hệ thống ngân hàng. Bởi lẽ, ngân hàng đƣợc ví nhƣ mạch máu của một cơ thể sống, giúp Nhà nƣớc điều tiết hệ thống kinh tế quốc gia.
Chính vì vậy, để có đƣợc một nền kinh tế phát triển ổn định không thể không kể đến vai trò của ngân hàng. Bangagnan (2021) đã khẳng định hệ thống ngân hàng đóng một vai trò vô cùng thiết yếu trong hoạt động kinh tế, nó nối kết các chủ thể có năng lực tài chính và những chủ thể có nhu cầu tài trợ. Thật vậy, hệ thống ngân hàng hoạt động tốt sẽ đẩy mạnh tăng trƣởng kinh tế, và ngƣợc lại khi hoạt động kém nó sẽ là một trở ngại cho kinh tế tăng trƣởng, làm trầm trọng tình trạng nghèo đói (Richard và cộng sự, 2011). Trong các hoạt động của ngân hàng, tín dụng chính là nghiệp vụ chủ chốt góp phần thúc đẩy phát triển, tăng lợi nhuận, duy trì sự ổn định của ngân hàng đồng thời cũng là công cụ thiết yếu trong các chính sách của Nhà nƣớc.
Njanike (2009) đã khẳng định rằng các NHTM mang vai trò cơ bản là cho vay và các khoản vay đó chiếm phần lớn tài sản của ngân hàng. Vì vậy, thu nhập chủ yếu của các ngân hàng là đến từ hoạt động tín dụng nói chung và hoạt động cho vay nói riêng. Từ đó, cùng với sự quản lý vĩ mô của Nhà nƣớc, TTTD trở thành mục tiêu hàng đầu của các Ngân hàng TMCP Việt Nam. Chính vì tầm quan trọng của tăng trƣởng tín dụng đối với ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung nên việc nghiên cứu mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố tác động là việc vô cùng cần thiết.
Trên thực tế, giai đoạn từ năm 2012 đến 2021 nền 2 kinh tế thế giới và cả Việt Nam đã trải qua rất nhiều biến động. Đại dịch COVID – 19 năm 2020 đã gây ra nhiều thiệt hại vô cùng nặng nề đến nền kinh tế hầu hết các quốc gia trên toàn thế giới và có cả Việt Nam. Roy và Das (2022) đã đề cập rằng đại dịch COVID – 19 đã tạo ra một cuộc khủng hoảng toàn cầu trên diện rộng, gây ra sự suy thoái kinh tế nghiêm trọng cho tất cả các lĩnh vực trên toàn thế giới, dân số toàn cầu bị phong tỏa hơn một phần ba. Khi đó, để có thể vƣợt qua đƣợc giai đoạn này hoạt động ngân hàng hay tăng trƣởng tín dụng là một trong những nhân tố quan trọng chủ chốt.
Bởi những vai trò quan trọng của ngân hàng nói chung và tín dụng nói riêng đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, tăng trƣởng tín dụng không nhất định là tốt, nếu tỉ lệ tăng trƣởng tín dụng quá cao cũng ảnh hƣởng tiêu cực đến nền kinh tế nhƣ lạm phát tăng cao, an toàn hệ thống tài chính bị đe dọa, rủi ro thanh khoản gia tăng. Ở cấp vi mô, mở rộng nhanh tín dụng có thể dẫn đến những hạn chế về năng lực quản lý rủi ro, đánh giá chất lƣợng các khoản vay. Ở cấp vĩ mô, có thể làm toàn bộ nền kinh tế bị thiệt hại (Igan và Pinheiro, 2011).
Chính vì vậy, phải thực sự nắm đƣợc mức độ và chiều hƣớng ảnh hƣởng nhằm kiểm soát tốt các yếu tố tác động đến tăng trƣởng tín dụng giúp mang lại một nền kinh tế ổn định và bền vững. Với vai trò quan trọng, tăng trƣởng tín dụng đã đƣợc nhiều tác giả sử dụng làm đề tài nghiên cứu chẳng hạn nhƣ Nguyễn Thùy Dƣơng và Trần Hải Yến (2011), Lê Vũ Hà và Đỗ Văn Lộc (2022), Nguyễn Bá Hoàng (2019), Phạm Xuân Quỳnh (2017). Tuy nhiên, bài nghiên cứu của Nguyễn Thùy Dƣơng và Trần Hải Yến (2011) chƣa thực sự đề cập đến các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế ảnh hƣởng đến tăng trƣởng tín dụng nhƣ thế nào, cũng nhƣ yếu tố thời gian và phƣơng pháp nghiên cứu chƣa đƣợc cập nhật. Đối với nghiên cứu của Lê Vũ Hà và Đỗ Văn Lộc (2022), Nguyễn Bá Hoàng (2019) và Phạm Xuân Quỳnh (2017) cũng nhƣ tất cả các nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây chƣa có nghiên cứu nào đề cập đến tác động của đại dịch COVID – 19 đến tăng trƣởng tín dụng.
Do đó việc tác giả thực hiện đề tài khóa luận “Các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam” là thật sự cần thiết nhằm xem xét các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế và các yếu tố nội tại bên trong ngân hàng tác động đến TTTD giai đoạn 3 2012 – 2021. Từ đó, có thể đƣa ra các hàm ý chính sách thiết thực giúp bổ sung thêm cơ sở để gia tăng TTTD và đẩy mạnh hiệu quả hoạt động kinh doanh của hệ thống ngân hàng. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 1. Mục tiêu tổng quát Mục tiêu tổng quát của đề tài là phân tích mức độ và chiều hƣớng ảnh hƣởng của các yếu tố vĩ mô nền kinh tế cũng nhƣ các yếu tố nội tại bên trong ngân hàng đến TTTD tại các ngân hàng TMCP Việt Nam trong khoảng thời gian 10 năm từ năm 2012 đến năm 2021.
Từ đó, đƣa ra các hàm ý chính sách liên quan nhằm thực hiện mục tiêu gia tăng tăng trƣởng tín dụng trong hệ thống ngân hàng thời gian tới. Mục tiêu cụ thể Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu tổng quát, tác giả xác định 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể sau: (i) Xác định các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế và các yếu tố nội tại bên trong ngân hàng ảnh hƣởng đến tăng trƣởng tín dụng. (ii) Xác định mức độ và chiều hƣớng ảnh hƣởng của các yếu tố tới tăng trƣởng tín dụng tại các Ngân hàng TMCP VN. (iii) Đề xuất các hàm ý chính sách nhằm thực hiện mục tiêu gia tăng tăng trƣởng tín dụng tại các Ngân hàng TMCP VN.
CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Để đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu trên, tác giả cần tập trung giải quyết các câu hỏi nghiên cứu sau: (i) Những yếu tố nào ảnh hƣởng đến tăng trƣởng tín dụng tại các Ngân hàng TMCP VN? (ii) Mức độ và chiều hƣớng ảnh hƣởng của các yếu tố này tới tăng trƣởng tín dụng tại các Ngân hàng TMCP VN nhƣ thế nào? (iii) Các hàm ý chính sách nào cần đƣợc thực hiện để gia tăng tăng trƣởng tín dụng cho các Ngân hàng TMCP VN trong thời gian tới? 4 1. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1. Đối tƣợng nghiên cứu: Các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế và các yếu tố nội tại bên trong ngân hàng ảnh hƣởng đến tăng trƣởng tín dụng tại các Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: Hiện nay, trên thị trƣờng ngân hàng Việt Nam có tổng cộng 31 Ngân hàng TMCP.
Tuy nhiên, thông tin về báo cáo tài chính hay số liệu kinh doanh một số ngân hàng chƣa đƣợc công bố đầy đủ dẫn đến việc tổng hợp dữ liệu gặp nhiều khó khăn. Do đó, một số ngân hàng không thể đáp ứng đƣợc nhu cầu thu thập dữ liệu của bài khóa luận, làm giảm số lƣợng quan sát. Kết quả, nghiên cứu đƣợc thực hiện với mẫu tại 27 ngân hàng TMCP VN. Phạm vi giới hạn tại 27 Ngân hàng TMCP Việt Nam là các ngân hàng hoạt động liên tục trong phạm vi thời gian nghiên cứu và công bố đầy đủ dữ liệu cho nghiên cứu.
Chính vì vậy, dữ liệu sử dụng cho nghiên cứu là dữ liệu thứ cấp tác giả thu thập đƣợc và có độ tin cậy cao về nguồn dữ liệu. (Phụ lục 1 sẽ trình bày chi tiết danh sách các ngân hàng trong quan sát) Về thời gian: Phạm vi nghiên cứu đƣợc thực hiện từ năm 2012 đến năm 2021 do đây là giai đoạn ngân hàng có nhiều biến động liên quan đến tăng trƣởng tín dụng. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Nghiên cứu sử dụng chủ yếu phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng với các kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng (panel data). Tác giả tiến hành phân tích thực nghiệm lần lƣợt với các phƣơng pháp gồm mô hình bình phƣơng nhỏ nhất OLS (Ordinary Least Square), mô hình tác động cố định FEM (Fixed Effects Model), mô hình tác động ngẫu nhiên REM (Random Effects Model).
Sau đó, lựa chọn mô hình phù hợp. Đồng thời, để đảm bảo kết quả nghiên cứu là đáng tin cậy, bài khóa luận tiến hành kiểm định các khuyết tật của mô hình gồm hiện tƣợng phƣơng sai sai số thay đổi, hiện tƣợng tự tƣơng quan và hiện tƣợng nội sinh của các biến trong mô hình. 5 Trƣờng hợp mô hình chỉ xuất hiện hiện tƣợng phƣơng sai sai số thay đổi và tự tƣơng quan, nghiên cứu sẽ tiến hành ƣớc lƣợng theo mô hình hồi quy bình phƣơng nhỏ nhất tổng quát GLS (General Least Square) để khắc phục. Trƣờng hợp xảy ra cả hiện tƣợng nội sinh, nghiên cứu sẽ sử dụng ƣớc lƣợng mô hình tổng quát của các khoảnh khắc GMM (Generalized Method of Moments) để khắc phục.
Phần mềm đƣợc tác giả sử dụng là phần mềm mới nhất Stata 17. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Thông qua mô hình nghiên cứu của bài khóa luận về các yếu tố vĩ mô và vi mô ảnh hƣởng đến sự gia tăng tăng trƣởng tín dụng của 27 Ngân hàng TMCP Việt Nam trong giai đoạn 2012 – 2021 đã góp phần đóng góp ý nghĩa cả mặt học thuật và thực tiễn, cụ thể những đóng góp sau: Thứ nhất, bài khóa luận đã hệ thống đƣợc các vấn đề mang tính lý thuyết, góp phần đóng góp thêm số liệu thực nghiệm chứng minh các yếu tố vĩ mô và vi mô tác động nhƣ thế nào đến tăng trƣởng tín dụng. Cùng với dữ liệu đƣợc cập nhật và sử dụng mô hình GMM tối ƣu giúp xem xét mức độ và chiều hƣớng một cách cụ thể và dễ dàng so sánh với các nghiên cứu trƣớc đây.