đặt vấn đề bảo vệ môi trường trong một hệ thống nhận thức hành vi có liên quan đến các lĩnh vực kinh tế - xã hội và văn hóa; hướng tiếp cận liên ngành cũng đem lại cái nhìn khách quan cho vấn đề nghiên cứu. [15, tr 335] Quan điểm hệ thống: Trong xã hội học đại cương, tầm quan trọng của quan điểm hệ thống đã được khẳng định và được quán triệt cả mặt nội dung lẫn phương pháp nghiên cứu. Việc tiếp cận hệ thống trong nghiên cứu không hoàn toàn đồng nghĩa với phương pháp phân tích hệ thống vì ngoài phần phương pháp, tiếp cận hệ thống còn đề cập đến vấn đề về lý thuyết hệ thống cũng như những ứng dụng lý thuyết này để nghiên cứu vấn đề. Thuật ngữ “hệ thống” dùng để chỉ cách thức con người xây dựng khái niệm về thực tại xung quanh mình đã được sử dụng cả trong khoa học tự nhiên, khoa học xã hội cũng như trong kỹ thuật.
Tư duy một cách hệ thống còn được nhìn nhận như một hướng tiếp cận để giải quyết các vấn đề đặt ra. Thực tế cho thấy, hướng tiếp cận này đóng vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển của các ngành khoa học. Vì xã hội được xem xét là một sự vật, một cấu trúc có hệ thống, các bộ phận cấu thành hệ thống này có mối quan hệ với nhau trong một xã hội nhất định và xã hội luôn vận động, phát triển và chúng ta có thể định lượng được các hiện tượng và quá trình xã hội. Ở đây vấn đề điểm xuất phát quan trọng của việc nghiên cứu xã hội học chính là nghiên cứu con người cá nhân trong quan hệ tương tác nhóm cộng đồng xã hội với tất cả tính hệ thống và hoàn chỉnh của nó.
Cấu trúc xã hội, hành vi xã hội trong tương tác con người với con người, con người và xã hội, con người với tự nhiên… là những dấu hiệu đặc thù. Đồng thời những nhóm và cộng đồng xã hội lại tương tác với nhau tạo thành một kết cấu chỉnh thể của một xã hội. Xã hội học tập trung nghiên cứu những quy luật và tính quy luật chi phối mối quan hệ và liên hệ tạo thành tổng thể xã hội này, trong đó có hành vi hoạt 10 động của con người. Như vậy, để đánh giá mức độ và thái độ, hành vi cần phải nghiên cứu đánh giá một cách đầy đủ các nhân tố gây ra nó, xác định đâu là nhân tố chính, đâu là tác nhân thứ yếu.
Tiếp cận hệ thống theo truyền thống là cách đánh giá tổng hợp nhất trong trường hợp nghiên cứu này. Tuy nhiên cách tiếp cận này thường mang tính định tính. Quan điểm phát triển bền vững: Ý niệm "phát triển bền vững" nhấn mạnh đến khả năng phát triển kinh tế - xã hội liên tục lâu dài, không gây ra những hậu quả tai hại khó khôi phục ở những lĩnh vực khác nhau, nhất là đối với môi trường sinh thái tự nhiên. Phát triển mà làm hủy hoại môi trường là một phát triển không bền vững, phát triển mà chỉ dựa vào những loại tài nguyên có thể cạn kiệt (sự tiếp tục khai thác mà không lo trước đến ngày chúng cạn kiệt thì phải làm sao?) là một phát triển không bền vững.
Có người còn thêm rằng lối phát triển phụ thuộc quá nhiều vào ngoại lực cũng là một yếu tố khó bền vững, vì nguồn ấy có nhiều rủi ro, không chắc chắn. Do đó, việc lựa chọn con đường phát triển kinh tế - xã hội có ảnh hưởng đặc biệt lớn của một xã hội, thậm chí có ảnh hưởng quyết định đến sự phát triển trong tương lai, bởi chính nó sẽ là một trong những yếu tố quy định chiến lược phát triển một nền kinh tế - xã hội, các định hướng ưu tiên của sự phát triển, cũng như khả năng, triển vọng và sự thành bại đối với một nền kinh tế - xã hội của một đất nước. Hơn thế nữa, con đường phát triển bền vững cũng sẽ là nhân tố quyết định thái độ, lập trường và sự hợp tác của cộng đồng nhân loại trong nỗ lực phấn đấu vì sự tồn tại và phát triển của chính nền văn minh của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia. Đối với một xã hội có nền thị trường càng phát triển, tốc độ đô thi thị hóa càng nhanh, đặc biệt là nền thị trường hiện đại theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa càng nhanh thì sẽ càng bộc lộ sự mất cân bằng và không bền vững nhiều hơn.
Vấn đề các chi phí về sinh thái và xã hội sẽ không còn là những hiệu ứng phụ mà đang trở thành yếu tố quan trọng, đóng vai trò là “những yếu tố chính”, quyết định đối với sự tồn tại của con người. Khả năng phát triển kinh tế và thị trường đúng là nhân tố đặc biệt của tăng trưởng nhưng đồng thời cũng là một tác nhân của tính không bền vững trong đời sống kinh tế - xã hội và cả trong hệ thống con người - xã hội - tự nhiên. Với hàm ý đó, dưới tác động ô nhiễm môi trường hiện nay, mọi hoạt động phát triển và nghiên cứu điều phải xem xét đến khía cạnh phát triển bền vững. Thể nói rằng, phát triển bền vững phải đảm bảo cả 3 mục tiêu đó là kinh tế, xã hội và môi trường, có thể mở rộng 3 lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường chính là một hợp phần chính trị, xã hội và văn hóa có mối quan hệ tương liên với nhau và mang tính tích 11 hợp trong sự phát triển bền vững.
Tóm lại, phát triển bền vững phải là sự tiến hóa đồng bộ giữa tự nhiên và xã hội dưới hình thức chỉnh thể tự nhiên - xã hội; trong đó, những tiến bộ xã hội trong mỗi bước đi không gây tác hại cho môi trường sinh sống, không để lại những thảm họa lâu dài khó khắc phục trong tương lai, có những biện pháp ngăn chặn những đe doạ, bất ổn về kinh tế, xã hội và môi trường, làm cơ sở bảo tồn môi trường sống cho con người, sự phát triển hài hòa của xã hội và tự nhiên. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu: Phương pháp chọn mẫu trong đề tài nghiên cứu được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên những người dân 01 xã và 01 thị trấn trên địa bàn huyện Châu Thành tỉnh Tiền Giang. Công tác điều tra thu thập số liệu trên địa bàn nghiên cứu được thực hiện bằng cách điều tra trực tiếp bằng bảng hỏi kết hợp nội dung phỏng vấn sâu. Người nghiên cứu đề tài cử điều tra viên đến từng hộ dân thông qua những cộng tác viên dư luận xã hội để phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi về nhận thức và thái độ của người dân về các hành vi gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn huyện hiện nay như thế nào? Ý kiến của người dân về việc ô nhiễm môi trường của huyện hiện nay như thế nào? Theo ý kiến của người dân cần có những giải pháp gì để cải thiện hành vi gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn huyện Châu Thành tỉnh Tiền Giang theo câu hỏi nghiên cứu và các vấn đề do giả thuyết đặt ra, trong đó chú ý đến vấn đề giới tính, trình độ học vấn, độ tuổi và nghề nghiệp là những tiêu chí cần phải có trong bảng hỏi để việc cung cấp thông tin có tính khách quan, phân bổ hợp lý để có thể thăm dò ý kiến của người dân có tính đồng đều và cân đối.
Như vậy, các số liệu trong đề tài nghiên cứu được tính trên tỉ lệ người trả lời cho việc đánh giá các thái độ, nhận thức, hành vi thông qua ý kiến của người dân về hành vi ô nhiễm môi trường trên địa bàn huyện thông qua hai chiều hướng điều chỉnh tí ch cực hoặc không tích cực thể hiện trong bảng hỏi đáng giá không tiết lộ danh tính. Đề tài nghiên cứu sử dụng các phương pháp: - Phương pháp phân tích tài liệu: Tài liệu được sử dụng trong nghiên cứu này chủ yếu là: các tài liệu về xã hội học môi trường trước hết là các công trình nghiên cứu, các đề tài khoa học, các luận án/luận văn, tài liệu của Đảng và Nhà nước về vấn đề môi trường, báo cáo về tài nguyên - môi trường của trung ương và địa phương. 12 - Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi kết hợp phỏng vấn sâu: Điều tra bằng bảng hỏi: Đề tài sử dụng phương pháp điều tra chọn mẫu để thu thập thông tin với số lượng mẫu là 240 người là đại diện hộ gia đình với độ tuổi từ 18-60 tuổi (mỗi gia đình chỉ hỏi 1 người). Mẫu lấy ở 2 địa bàn: 01 thị trấn và 01 xã để so sánh và mỗi nơi khoảng trên dưới 120 người, đủ cả nam và nữ.
Phương pháp này nhằm làm cho người nghiên cứu tìm ra những thông tin thực tế, khách quan và đó là những căn cứ cần thiết cho những kết luận nghiên cứu khoa học. Người thực hiện đề tài nghiên cứu sẽ sử dụng công cụ phỏng vấn bằng bảng hỏi để định lượng, lượng hóa những số liệu liên quan đến các vấn đề về ý kiến, thái độ, nhận thức của người dân trên địa bàn 01 xã và 01 thị trấn về tiếp nhận phản ứng của người dân về các hành vi gây ô nhiễm môi trường; hiểu biết của người dân trên địa bàn nghiên cứu về vấn đề môi trường; cho biết các giải pháp cần thực hiện để nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội của người dân, doanh nghiệp trong việc gìn giữ và bảo vệ môi trường. Điều tra phỏng vấn sâu: Đề tài chuẩn bị 03 câu hỏi để triển khai việc phỏng vấn sâu với số lượng là 12 cuộc phỏng vấn sâu nhằm thu thập những thông tin về nhận thức và thái độ của người dân về hành vi ô nhiễm môi trường ở 01 xã và 01 thị trấn trên địa bàn huyện Châu Thành tỉnh Tiền Giang. - Phương pháp quan sát: Phương pháp này hỗ trợ và làm sáng tỏ thêm những thông tin đã được thu thập và làm cơ sở minh chứng cho các giả thuyết và hướng nghiên cứu.
Trong phạm vi đề tài này tác giả chọn địa bàn 01 xã và 01 thị trấn để thực hiện phương pháp quan sát. Sử dụng các công cụ hỗ trợ để thu thập thông tin, nghi nhận thông tin (như chụp ảnh) về tình trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn huyện Châu Thành tỉnh Tiền Giang.