Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự gia tăng nhanh chóng của các doanh nghiệp, công ty khởi nghiệp, công tác quản trị tài sản nội bộ trở thành một mắt xích then chốt bên cạnh quản trị nhân sự. Theo khảo sát thực trạng trong đồ án, phương thức quản lý truyền thống dựa trên sổ sách giấy tờ hoặc bảng tính Microsoft Excel bộc lộ nhiều điểm hạn chế:

  • Hệ thống thủ công chỉ hỗ trợ theo dõi các tài sản cố định có giá trị lớn tại thời điểm ghi nhận mua mới;
  • Không theo dõi được các tài sản phần mềm, bản quyền hoặc các tài sản có tần suất luân chuyển người sử dụng cao (như máy tính xách tay, thiết bị ngoại vi);
  • Bộ phận kế toán thiếu công cụ giám sát vòng đời vận hành, lịch sử bàn giao, tình trạng hư hỏng và tính toán mức độ khấu hao thực tế theo thời gian;
  • Nguy cơ thất thoát tài sản, lãng phí ngân sách và suy giảm hiệu quả vận hành doanh nghiệp.

Xuất phát từ thực trạng trên, tác giả Phạm Bá Khương (ngành Công nghệ thông tin, Trường Đại học Phenikaa) thực hiện đồ án "Xây dựng phần mềm quản lý tài sản doanh nghiệp" nhằm chuyển đổi số quy trình quản lý trang thiết bị, tài sản theo hướng trực tuyến, tập trung và minh bạch.

Mục tiêu nghiên cứu và phát triển hệ thống được cụ thể hóa thành 5 nhiệm vụ chính:

  1. Tối ưu hóa sử dụng tài nguyên: Đảm bảo tài nguyên vật chất và vô hình được khai thác tối đa hiệu quả thông qua kế hoạch mua sắm, cấp phát, bảo trì định kỳ và theo dõi trạng thái sử dụng;
  2. Bảo vệ tài sản: Ngăn ngừa nguy cơ mất mát, thất thoát tài sản thông qua cơ chế kiểm soát dữ liệu tập trung và phân quyền người dùng;
  3. Tạo ra giá trị gia tăng: Nâng cao hiệu suất làm việc của cán bộ quản lý, tinh gọn quy trình xét duyệt và giảm thiểu chi phí quản lý vận hành;
  4. Tuân thủ quy định pháp luật: Đảm bảo các quy trình kế toán, hạch toán và quản lý hồ sơ tài sản đáp ứng chuẩn mực quản trị hiện hành;
  5. Hỗ trợ phát triển bền vững: Cung cấp dữ liệu phục vụ hoạch định ngân sách, mở rộng quy mô và kiểm soát rủi ro tài chính của doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình nghiệp vụ quản lý tài sản và cơ cấu tổ chức tại Công ty Cổ phần Giải pháp Minh Phúc;
  • Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu nghiệp vụ tại các phòng ban thuộc Công ty Cổ phần Giải pháp Minh Phúc, hoàn thành nghiệm thu đồ án vào tháng 03/2024;
  • Phạm vi chức năng: Tập trung xây dựng 3 phân hệ nghiệp vụ cốt lõi: Quản lý tài sản, Quản lý đơn đề xuất và Quản lý phiếu luân chuyển/thực thi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án kết hợp cơ sở lý luận về quản trị tài sản với quy trình kỹ thuật phần mềm hiện đại nhằm giải quyết bài toán nghiệp vụ thực tế.

Khung lý thuyết và công nghệ nền tảng

  • Lý thuyết quản lý tài sản doanh nghiệp: Khái niệm tài sản (hữu hình, vô hình, tài sản cố định, tài sản lưu động), quy trình vòng đời tài sản (mua sắm, cấp phát, sử dụng, bảo dưỡng, khấu hao, thu hồi, thanh lý) và vai trò của quản lý tài sản trong kiểm soát chi phí.
  • Kiến trúc Model - View - Template (MVT): Mô hình kiến trúc phần mềm tích hợp trong Django Framework. Trong đó:
    • Model: Định nghĩa cấu trúc dữ liệu và ánh xạ cơ sở dữ liệu quan hệ thông qua kỹ thuật ORM (Object-Relational Mapping);
    • View: Tiếp nhận yêu cầu HTTP từ client, thực thi logic nghiệp vụ, truy vấn dữ liệu từ Model và trả về kết quả;
    • Template: Xử lý giao diện hiển thị cho người dùng qua mã HTML kết hợp thẻ cú pháp Django Template.
  • Django REST Framework (DRF): Bộ công cụ phát triển API RESTful, sử dụng các thành phần Serializers (chuyển đổi dữ liệu Python sang JSON/XML), ViewSets và Routers (tự động hóa ánh xạ URL với phương thức CRUD), tích hợp cơ chế xác thực và phân quyền truy cập.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp khảo sát nghiệp vụ thực tế: Tiến hành phỏng vấn, trao đổi trực tiếp với nhân viên kế toán, cán bộ quản lý và các bộ phận chuyên môn tại Công ty Cổ phần Giải pháp Minh Phúc để thu thập yêu cầu hệ thống và cơ cấu phân quyền;
  • Phương pháp phân tích và thiết kế hướng đối tượng (OOAD): Sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất (UML) để xây dựng biểu đồ ca sử dụng (Use Case Diagram), biểu đồ hoạt động (Activity Diagram), biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) và biểu đồ quan hệ thực thể cơ sở dữ liệu;
  • Phương pháp phát triển phần mềm: Áp dụng mô hình kiến trúc phân tầng web service, kiểm thử chức năng (Functional Testing) theo các ca kiểm thử thiết kế sẵn.

Nguồn dữ liệu

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm sơ đồ tổ chức bộ máy, danh mục chức năng, quy trình luân chuyển đơn từ, biểu mẫu kiểm kê và thông số thiết bị thực tế do Công ty Cổ phần Giải pháp Minh Phúc cung cấp.


Thiết kế và triển khai

Hệ thống được thiết kế theo mô hình ứng dụng web Client-Server với sự phân tách rõ ràng giữa tầng hiển thị, tầng xử lý logic và tầng lưu trữ.

+-------------------------------------------------------------------+
|                        FRONTEND CLIENT                            |
|     Giao diện Web đa nền tảng (Theme SB Admin Pro / ReactJS)      |
+---------------------------------+---------------------------------+
                                  | HTTP / JSON (RESTful API)
+---------------------------------v---------------------------------+
|                        BACKEND SERVER                             |
|  - Django Web Framework (MVT Architecture)                        |
|  - Django REST Framework (DRF): Routers, ViewSets, Serializers    |
|  - Hệ thống xác thực và phân quyền (Authentication / Permissions)  |
+---------------------------------+---------------------------------+
                                  | ORM (Object-Relational Mapping)
+---------------------------------v---------------------------------+
|                       DATABASE STORAGE                            |
|       Cơ sở dữ liệu quan hệ lưu trữ thông tin tập trung           |
+-------------------------------------------------------------------+

Kiến trúc công nghệ và môi trường triển khai

  • Frontend: Thiết kế giao diện trên nền tảng HTML5, CSS3, JavaScript, tích hợp thư viện ReactJS và bộ giao diện mẫu Theme SB Admin Pro; đảm bảo tính tương thích trên các trình duyệt tiêu chuẩn (Google Chrome, Microsoft Edge, Mozilla Firefox, Cốc Cốc);
  • Backend: Ngôn ngữ lập trình Python, Django Framework kết hợp Django REST Framework để xây dựng hệ thống API RESTful phục vụ trao đổi dữ liệu JSON;
  • Cơ sở dữ liệu: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ, tương tác thông qua lớp ánh xạ Django ORM;
  • Môi trường máy chủ: Vận hành trên hệ điều hành Ubuntu Server; cấu hình tên miền truy cập chính thức: https://qlts.vn/.

Danh sách tác nhân và phân quyền hệ thống

Hệ thống thiết kế mô hình phân quyền dựa trên cơ cấu tổ chức doanh nghiệp, trong đó tất cả các đối tượng đều kế thừa từ lớp cha "Người dùng":

STT Nhóm người dùng Tác nhân chi tiết Quyền hạn và vai trò chính
1 Quản trị viên (QTCT) Giám đốc, Phó giám đốc (BGĐ), Quản trị viên được ủy quyền Khai báo cấu hình tham số hệ thống, quản lý công ty, quản lý toàn bộ danh mục tài sản, xét duyệt đơn đề xuất, tạo và phát hành phiếu thực thi, quản lý khấu hao.
2 Nhân viên (NDNV) Trưởng/Phó phòng, Trưởng/Phó nhóm, Tổ trưởng, Nhân viên Đăng nhập, đổi mật khẩu cá nhân, tra cứu danh sách tài sản được bàn giao, lập đơn đề xuất (cấp phát, mua sắm, sửa chữa, thanh lý), theo dõi trạng thái phiếu duyệt.

Nội dung chính theo từng chương

Mở đầu và Chương 1: Tổng quan nghiên cứu

Chương mở đầu trình bày tính cấp thiết của việc xây dựng hệ thống quản lý tài sản trực tuyến. Tác giả phân tích khái niệm quản trị tài sản, vai trò bảo toàn vốn và nâng cao hiệu suất doanh nghiệp.

Chương 1 đi sâu vào kết quả khảo sát cơ cấu tổ chức tại Công ty Cổ phần Giải pháp Minh Phúc:

  • Ban Giám đốc: Giám đốc và Phó giám đốc điều hành trực tiếp;
  • Khối phòng ban trực thuộc: Phòng Kế toán, Phòng Kinh doanh, Phòng Quản lý dự án, Phòng Phát triển (gồm 4 nhóm nghiệp vụ: Developer, Kiểm thử phần mềm, Phân tích nghiệp vụ, Quản trị hệ thống).

Chương này cũng xác định các yêu cầu kỹ thuật cho hệ thống: Frontend phải trực quan, dễ thao tác, hỗ trợ đa thiết bị; Backend xử lý logic và cung cấp API an toàn, tối ưu tài nguyên; Cơ sở dữ liệu đảm bảo tính toàn vẹn và nhất quán.

Chương 2: Tổng quan về Django

Chương 2 trình bày chi tiết về ngôn ngữ Python và Django Framework:

  • Kiến trúc MVT: Phân tích luồng dữ liệu khi trình duyệt gửi HTTP Request, đi qua các lớp Middleware, URLconf định tuyến đến View tương ứng; View tương tác với Model để truy vấn/cập nhật dữ liệu từ cơ sở dữ liệu qua ORM, sau đó kết hợp với Template để trả về HTTP Response hoặc định dạng JSON;
  • Django REST Framework (DRF): Mô tả cơ chế hoạt động của API RESTful, vai trò của URL Routing, ViewSets kết hợp Routers tự động hóa các thao tác CRUD, tầng Serializers làm nhiệm vụ đóng gói dữ liệu và cơ chế kiểm soát phân quyền truy cập.

Chương 3: Phân tích phần mềm

Chương 3 là phần trọng tâm về kỹ thuật phân tích nghiệp vụ và thiết kế hệ thống.

  1. Thu thập và phân loại yêu cầu:

    • Phân hệ quản trị cơ sở dữ liệu hệ thống cấp cao nhất;
    • Phân hệ quản trị cấp công ty (đăng nhập/đăng xuất, cấu hình công ty, quản lý tài sản, đơn đề xuất, phiếu, khấu hao);
    • Phân hệ nhân viên người dùng cuối;
    • Yêu cầu phi chức năng về hiệu năng, độ bảo mật và tính khả dụng.
  2. Thiết lập các tham số cơ bản: Hệ thống quy chuẩn hóa 11 nhóm tham số cấu hình trước khi nhập liệu tài sản:

STT Nhóm tham số Mục đích thiết lập trong hệ thống
1 Loại hình tài sản Phân loại hình thức sở hữu hoặc nhóm tài sản lớn
2 Loại tài sản Chi tiết chủng loại trang thiết bị (phần cứng, phần mềm, đồ nội thất)
3 Thông số tài sản Quy định các thuộc tính kỹ thuật chi tiết của thiết bị
4 Tình trạng thiết bị Đánh giá mức độ hoạt động (mới, bình thường, hư hỏng, chờ sửa chữa)
5 Trạng thái sử dụng Theo dõi tình trạng phân bổ (trong kho, đang sử dụng, đã thanh lý)
6 Đơn vị tính Đơn vị đo lường số lượng (cái, bộ, bản quyền...)
7 Đơn vị tiền tệ Đơn vị hạch toán giá trị (VND, USD...)
8 Loại đơn Định danh loại đề xuất (xin cấp phát, mua mới, sửa chữa, bàn giao)
9 Trạng thái đơn Tiến trình xét duyệt đơn (chờ duyệt, đã duyệt, từ chối)
10 Loại phiếu Định danh nghiệp vụ phiếu (phiếu xuất, phiếu nhập, phiếu điều chuyển)
11 Trạng thái phiếu Tiến độ thực thi phiếu (đang thực hiện, hoàn thành, hủy bỏ)
  1. Đặc tả ca sử dụng và luồng chức năng chi tiết: Chương 3 thiết lập các bảng đặc tả và sơ đồ hoạt động (Activity Diagram), sơ đồ tuần tự (Sequence Diagram) cho các ca sử dụng then chốt:
    • Đăng nhập (ID: 1): Xác thực tài khoản QTCT và NDNV;
    • Đăng xuất (ID: 2): Hủy phiên làm việc an toàn;
    • Khởi tạo công ty mới (ID: 3): Nhập tên, mã công ty, mã số thuế (bắt buộc, không trùng lặp), kiểm tra định dạng email;
    • Chỉnh sửa thông tin công ty (ID: 4): Cập nhật thông tin liên hệ và trạng thái hoạt động;
    • Thao tác CRUD tham số (ID: 5, ID: 6, ID: 7): Thêm mới, sửa đổi và xóa bản ghi tham số với ràng buộc kiểm tra trùng lặp mã;
    • Xem và xuất Excel danh sách tài sản (ID: 8): Hiển thị bảng dữ liệu (tên, mã, loại, trạng thái, tình trạng) và hỗ trợ kết xuất tệp tin Excel;
    • Thiết kế cơ sở dữ liệu: Xây dựng mô hình quan hệ giữa các bảng thuộc ứng dụng quản lý tài sản, ứng dụng quản lý đơn và ứng dụng quản lý phiếu.

Chương 4: Phát triển phần mềm quản lý tài sản

Chương 4 mô tả quá trình hiện thực hóa thiết kế:

  • Trình bày tổ chức cấu trúc thư mục mã nguồn dự án;
  • Xây dựng các module chức năng và tích hợp API giữa backend Django và giao diện người dùng;
  • Ghi nhận giao diện sản phẩm thực tế: màn hình đăng nhập, bảng điều khiển tổng quan (Dashboard), trang quản lý danh mục tài sản, trang theo dõi đơn đề xuất và trang quản lý phiếu điều chuyển;
  • Xây dựng kịch bản kiểm thử chức năng (Functional Testing) theo Bảng 4.1 và tổng hợp bảng nhận xét, đánh giá của người dùng thử nghiệm tại Bảng 4.2.

Chương 5: Hướng phát triển trong tương lai

Tổng kết các nội dung đã hoàn thành và đề xuất các định hướng nâng cấp, hoàn thiện ứng dụng trong giai đoạn tiếp theo.


Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu và sản phẩm đạt được

  • Sản phẩm phần mềm hoàn chỉnh: Xây dựng thành công ứng dụng web quản lý tài sản với giao diện quản trị hiện đại, thân thiện dựa trên SB Admin Pro và nền tảng backend Django/DRF;
  • Số hóa toàn diện 3 phân hệ cốt lõi:
    1. Phân hệ Quản lý tài sản: Cho phép quản lý danh mục, thông số kỹ thuật, tình trạng, hỗ trợ xuất báo cáo Excel và tự động tạo trục thời gian (timeline) theo dõi lịch sử biến động của từng thiết bị;
    2. Phân hệ Quản lý đơn đề xuất: Cung cấp quy trình tạo đơn trực tuyến cho nhân viên (xin cấp phát, mua sắm mới, thanh lý) và giao diện xét duyệt cho cấp lãnh đạo;
    3. Phân hệ Quản lý phiếu: Tự động phát sinh phiếu thực thi từ đơn đề xuất đã được phê duyệt, giúp điều phối quá trình bàn giao, nhập/xuất kho chính xác;
  • Quy chuẩn hóa cấu hình hệ thống: Tích hợp bộ module thiết lập 11 tham số nền tảng, tạo sự linh hoạt khi triển khai cho các mô hình doanh nghiệp khác nhau;
  • Kết quả kiểm thử: Đạt đầy đủ các chỉ tiêu kiểm thử chức năng cho các luồng nghiệp vụ cơ bản từ đăng nhập, cấu hình, lập đơn, duyệt phiếu đến kết xuất dữ liệu.

Đóng góp của đề tài

  • Giải quyết bài toán thực tiễn: Khắc phục triệt để các hạn chế của phương pháp quản lý thủ công/Excel tại Công ty Cổ phần Giải pháp Minh Phúc, giảm thiểu thất thoát tài sản và nâng cao tính minh bạch;
  • Ứng dụng công nghệ chuẩn mực: Đưa ra giải pháp kết hợp hiệu quả giữa framework Django, kiến trúc RESTful API và giao diện web hiện đại, làm tài liệu tham khảo thực hành cho sinh viên công nghệ thông tin.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

  • Do giới hạn về thời gian và phạm vi của một đồ án tốt nghiệp đại học, nghiên cứu mới tập trung phát triển chuyên sâu vào 3 phân hệ chính (Quản lý tài sản, Đơn đề xuất, Phiếu);
  • Phân hệ tính toán khấu hao tự động theo các phương pháp kế toán nâng cao và phân hệ quản trị hệ thống cấp cao nhất chưa được triển khai hoàn chỉnh trong phiên bản này.

Hướng phát triển tiếp theo

  • Hoàn thiện và tích hợp đầy đủ mô-đun quản lý khấu hao tài sản theo thời gian sử dụng thực tế;
  • Phát triển phân hệ quản trị cơ sở dữ liệu hệ thống cấp cao nhất phục vụ việc giám sát, sao lưu và khắc phục sự cố đa máy chủ;
  • Mở rộng ứng dụng trên nền tảng di động (Mobile App) để hỗ trợ kiểm kê tài sản bằng mã QR/mã vạch từ xa;
  • Tối ưu hóa hiệu năng xử lý dữ liệu lớn và mở rộng khả năng tích hợp với các hệ thống ERP, CRM có sẵn của doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm, Hệ thống thông tin: Tham khảo cách thức xây dựng đồ án tốt nghiệp chuẩn cấu trúc kỹ thuật phần mềm, quy trình phân tích ca sử dụng UML (Use Case, Activity, Sequence Diagram) và kỹ thuật lập trình web backend với Python/Django REST Framework;
  • Lập trình viên phát triển ứng dụng Web: Tham khảo phương pháp thiết kế RESTful API, kỹ thuật ánh xạ ORM trong Django và cách tích hợp giao diện quản trị (Theme SB Admin Pro / ReactJS);
  • Cán bộ quản trị doanh nghiệp, kế toán tài sản: Tham khảo mô hình quy trình số hóa vòng đời tài sản từ khâu đề xuất, xét duyệt, phát hành phiếu đến theo dõi trục thời gian bàn giao thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Đồ án tiến hành khảo sát nghiệp vụ tại đơn vị nào và cơ cấu tổ chức ở đó gồm những bộ phận nào?
Đồ án khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Giải pháp Minh Phúc. Cơ cấu công ty gồm Ban Giám đốc (Giám đốc, Phó giám đốc) trực tiếp điều hành 4 phòng ban: Phòng Kế toán, Phòng Kinh doanh, Phòng Quản lý dự án và Phòng Phát triển (gồm 4 nhóm: Developer, Kiểm thử phần mềm, Phân tích nghiệp vụ, Quản trị hệ thống).

2. Ba phân hệ quản lý trọng tâm được triển khai trong phạm vi đồ án là gì?
Trong phạm vi nghiên cứu, đồ án tập trung xây dựng 3 ứng dụng quản lý cốt lõi: Quản lý tài sản, Quản lý đơn đề xuất và Quản lý phiếu.

3. Hệ thống sử dụng công nghệ và kiến trúc nền tảng nào ở phần Backend?
Backend được phát triển bằng ngôn ngữ Python, sử dụng Django Web Framework theo kiến trúc MVT (Model - View - Template) kết hợp Django REST Framework (DRF) để xây dựng hệ thống API RESTful phục vụ giao tiếp dữ liệu định dạng JSON.

4. Quyền hạn của hai nhóm người dùng chính trong hệ thống được phân chia như thế nào?

  • Nhóm Quản trị viên (QTCT): Khai báo cấu hình tham số, quản lý thông tin công ty, quản lý danh mục tài sản, phê duyệt đơn đề xuất, phát hành phiếu và quản lý khấu hao;
  • Nhóm Nhân viên (NDNV): Xem danh mục tài sản được cấp phát/sử dụng, lập các đơn đề xuất (xin cấp mới, mua sắm, thanh lý) và theo dõi phiếu duyệt từ lãnh đạo.

5. Hệ thống xử lý luồng nghiệp vụ từ đơn đề xuất sang phiếu thực thi như thế nào?
Quy trình bắt đầu khi nhân viên lập đơn đề xuất trên hệ thống. Sau khi đơn được Ban Giám đốc/Quản trị viên xem xét và chấp thuận, hệ thống sẽ hỗ trợ tạo một phiếu tương ứng dựa trên nội dung đơn đã duyệt để chuyển xuống các bộ phận liên quan thực thi việc bàn giao, mua sắm hoặc điều chuyển tài sản.


Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng phần mềm quản lý tài sản doanh nghiệp" của sinh viên Phạm Bá Khương đã hoàn thành đầy đủ mục tiêu nghiên cứu và phát triển phần mềm ứng dụng thực tế. Hệ thống giải quyết hiệu quả bài toán số hóa quy trình quản trị tài sản tại Công ty Cổ phần Giải pháp Minh Phúc trên nền tảng công nghệ Django, Django REST Framework và giao diện web hiện đại. Sản phẩm đạt tính khả thi cao, có thể triển khai vận hành thực tế và tạo tiền đề vững chắc cho việc mở rộng các phân hệ quản trị nâng cao trong tương lai.