Tư duy nhanh và chậm - Cuốn sách bestseller về tư duy của Daniel Kahneman

Tải sách Tư duy nhanh và chậm của Daniel Kahneman. Khám phá hai hệ thống tư duy ảnh hưởng đến quyết định và hành vi con người trong cuộc sống hàng ngày.

• Tác giả: Daniel Kahneman
• Chuyên ngành: Tâm lý học nhận thức
• Đề tài: Tư duy nhanh và chậm
• Loại tài liệu: Sách
• Năm xuất bản: 2013

Tóm tắt

I. Tổng quan về tư duy nhanh và chậm của Daniel Kahneman

Cuốn sách "Tư Duy Nhanh Và Chậm" là tác phẩm kinh điển của Daniel Kahneman, nhà tâm lý học đạt giải Nobel Kinh tế năm 2002. Tác phẩm được xuất bản năm 2011, bản tiếng Việt ra mắt năm 2013 bởi Công ty Sách Alpha. Cuốn sách trình bày kết quả nghiên cứu nhiều thập kỷ về nhận thức con người. Nội dung cốt lõi xoay quanh hai hệ thống tư duy. Hệ thống 1 hoạt động nhanh, tự động, dựa trên trực giác. Hệ thống 2 hoạt động chậm, đòi hỏi sự tập trung và phân tích có chủ đích. Hai hệ thống này tương tác liên tục, định hình cách con người ra quyết định hàng ngày. Cuốn sách được giới chuyên môn đánh giá là công trình nghiên cứu đồ sộ nhất về nhận thức con người. Nhiều tờ báo lớn như Financial Times, The Washington Post đều dành lời khen ngợi tác phẩm. Sách không chỉ là lý thuyết thuần túy mà còn mang tính ứng dụng thực tiễn cao.

1.1. Hệ thống 1 và cơ chế tư duy tự động

Hệ thống 1 đảm nhận các hoạt động nhận thức không cần nỗ lực có ý thức. Hệ thống này liên tục phát ra tín hiệu gợi ý cho Hệ thống 2. Các tín hiệu bao gồm ấn tượng, trực giác, sự chú ý và cảm xúc. Nếu được Hệ thống 2 xác nhận, ấn tượng và trực giác chuyển thành niềm tin. Niềm tin đó thúc đẩy hành động trở thành phản xạ tự động. Khi mọi thứ vận hành thuận lợi, Hệ thống 1 chiếm ưu thế trong hầu hết thời gian. Con người thường tin tưởng vào ấn tượng ban đầu và hành động theo trực giác. Cơ chế này giúp tiết kiệm năng lượng nhận thức đáng kể trong sinh hoạt thường ngày.

1.2. Hệ thống 2 và vai trò tư duy phân tích

Hệ thống 2 được huy động khi Hệ thống 1 gặp tình huống khó khăn. Hệ thống này xử lý những tiến trình chi tiết và đặc thù hơn. Một ví dụ điển hình là phép tính nhân 17 x 24 đòi hỏi sự tập trung ngay lập tức. Hệ thống 2 cũng kích hoạt khi xuất hiện sự ngạc nhiên trước điều bất thường. Sự ngạc nhiên tạo ra cảm giác chú ý tiềm thức, buộc não bộ phải tập trung xử lý. Hệ thống 2 được kích hoạt khi sự kiện đe dọa hình mẫu thế giới mà Hệ thống 1 duy trì. Ví dụ, trong thế giới quy ước, đen kịt không nhảy nhót và chó không sủa chạy lại ở sân bóng chày. Những tình huống bất thường buộc Hệ thống 2 phải can thiệp để xử lý thông tin.

II. Phân tích nhận thức thiên lệch trong tư duy nhanh và chậm

Tư duy nhanh và chậm tiết lộ nhiều hiện tượng nhận thức thiên lệch phổ biến. Kahneman chỉ ra rằng con người luôn cho rằng quyết định của mình hợp lý. Thực tế, nhiều sai lầm xảy ra do phụ thuộc quá mức vào Hệ thống 1. Các thiên kiến nhận thức xuất hiện một cách hệ thống trong quá trình đánh giá. Ví dụ, hiệu ứng neo ảnh hưởng đến cách con người ước lượng con số. Khuynh hướng xác nhận khiến người ta chỉ tìm kiếm thông tin phù hợp với niềm tin sẵn có. Quá tự tin vào trực giác dẫn đến đánh giá sai lầm về rủi ro. Cuốn sách phân tích cách thức hoạt động của heuristics, tức các quy tắc nhanh trong tư duy. Heuristics giúp đưa ra quyết định nhanh chóng nhưng thường tạo ra kết quả sai lệch. Hiểu rõ các thiên kiến này là bước đầu tiên để cải thiện chất lượng tư duy.

2.1. Thiên kiến nhận thức và cơ chế hình thành

Thiên kiến nhận thức là những sai lệch có hệ thống trong quá trình xử lý thông tin. Hệ thống 1 sử dụng heuristics để đưa ra phán đoán nhanh chóng. Heuristics là quy tắc ngón tay cái giúp con người ra quyết định trong thời gian ngắn. Phương pháp này tiết kiệm thời gian nhưng thường dẫn đến kết quả không chính xác. Ví dụ, heuristics đại diện khiến người ta đánh giá xác suất dựa trên mức độ dễ nhớ. Thiên kiến anchoring khiến con người bị ảnh hưởng bởi con số đầu tiên tiếp xúc. Các thiên kiến này hoạt động ngầm, khó nhận ra bằng quan sát thông thường. Nhận diện thiên kiến đòi hỏi sự tỉnh thức và rèn luyện tư duy phản biện thường xuyên.

2.2. Kích hoạt liên tưởng và tác động đến hành vi

Kích hoạt liên tưởng là quá trình ý tưởng này khơi gợi ý tưởng khác trong trí não. Các ý tưởng xuất hiện ào ạt như thác đổ, tạo thành mạng lưới liên kết chặt chẽ. Mỗi nhân tố đều kết nối với nhân tố khác, hỗ trợ và được hỗ trợ lẫn nhau. Một từ có thể khơi gợi ký ức, từ đó tạo ra cảm xúc tương ứng. Cảm xúc lại trở thành tác nhân tạo ra biểu hiện khuôn mặt và phản ứng cơ thể. Ví dụ, trạng thái căng thẳng hoặc thái độ ghê tởm có thể xuất hiện tự nhiên. Biểu hiện khuôn mặt với cảm xúc ghê tởm lại củng cố cảm giác liên kết trong trí óc. Cơ chế này giải thích tại sao môi trường bên ngoài ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi con người.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tư duy từ cuốn sách Tư Duy Nhanh Và Chậm

Cuốn sách Tư Duy Nhanh Và Chậm cung cấp nhiều phương pháp cải thiện tư duy. Giải pháp cốt lõi là nhận biết khi nào cần kích hoạt Hệ thống 2. Con người cần học cách chậm lại trước khi đưa ra quyết định quan trọng. Việc đặt câu hỏi nghi vấn đối với ấn tượng ban đầu giúp giảm thiểu sai lầm. Phương pháp kiểm tra thực tế bằng dữ liệu thay thế cho cảm tính chủ quan. Xây dựng thói quen tư duy phản biện là yếu tố then chốt. Người đọc được khuyến khích tạo danh sách kiểm tra các thiên kiến nhận thức phổ biến. Áng chừng xác suất một cách có hệ thống thay vì dựa vào trực giác. Dành thời gian phân tích kỹ lưỡng trước khi hành động theo cảm xúc nhất thời. Thực hành thường xuyên các phương pháp này sẽ nâng cao đáng kể khả năng ra quyết định.

3.1. Nhận diện tình huống cần kích hoạt Hệ thống 2

Hệ thống 2 cần được kích hoạt trong những tình huống đòi hỏi sự chính xác cao. Các phép tính phức tạp như nhân, chia lớn yêu cầu sự tập trung có ý thức. Tình huống bất ngờ hoặc thông tin mới mẻ cũng cần Hệ thống 2 can thiệp. Khi cảm thấy bối rối trước một vấn đề, đó là dấu hiệu cần chậm lại. Nhận ra giới hạn của trực giác là bước đầu tiên để tư duy hiệu quả hơn. Người đọc học cách đặt câu hỏi: Liệu ấn tượng ban đầu có đáng tin cậy không? Có bằng chứng nào khác chứng minh điều ngược lại không? Thói quen này giúp tránh được nhiều quyết định sai lầm trong công việc và đời sống.

3.2. Áp dụng phương pháp kiểm tra thực tế trong ra quyết định

Phương pháp kiểm tra thực tế đòi hỏi người ra quyết định tìm kiếm bằng chứng đa chiều. Thay vì chỉ tìm thông tin xác nhận niềm tin sẵn có, cần chủ động tìm kiếm phản chứng. Sử dụng dữ liệu thống kê thay vì dựa vào giai thoại cá nhân để đánh giá tình huống. Áng chừng xác suất bằng cách tham khảo tỷ lệ cơ sở trước khi điều chỉnh theo thông tin mới. Xây dựng thói quen ghi chép lại các quyết định và kết quả để rút kinh nghiệm. So sánh kết quả thực tế với dự đoán ban đầu giúp nhận ra mô hình sai lệch. Phương pháp này đòi hỏi sự kiên trì và kỷ luật tư duy. Dần dần, người áp dụng sẽ hình thành phản xạ tư duy chất lượng cao hơn.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của tư duy nhanh và chậm

Tư duy nhanh và chậm là cẩm nang quý giá cho mọi người quan tâm đến nhận thức con người. Cuốn sách được đánh giá là tác phẩm nên đọc trong năm, theo nhiều chuyên gia uy tín. Ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực từ đầu tư đến quản lý doanh nghiệp. Trong đầu tư, hiểu biết về thiên kiến giúp tránh sai lầm do quá tự tin vào kỹ năng. Trong quản lý, nhận diện thiên kiến giúp ra quyết định tuyển dụng và đánh giá nhân sự chính xác hơn. Cuốn sách cũng ứng dụng trong đời sống hàng ngày, từ mua sắm đến giao tiếp xã hội. Freeman Dyson, nhà vật lý nổi tiếng, đánh giá sách giúp hiểu bản chất con người. William Easterly của Financial Times gọi đây là công trình nghiên cứu đồ sộ nhất về nhận thức. Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng áp dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống. Mỗi người đọc đều có thể tìm thấy bài học hữu ích cho hoàn cảnh riêng của mình.

4.1. Ứng dụng trong đầu tư và tài chính cá nhân

Lĩnh vực đầu tư chịu ảnh hưởng lớn từ thiên kiến nhận thức. Larry Swedroe, chuyên gia CBS News, khẳng định cuốn sách giúp tránh sai lầm đầu tư. Hiểu biết về tư duy nhanh giúp nhà đầu tư nhận ra khi nào trực giác đáng tin. Thiên kiến anchoring khiến nhà đầu tư bám vào giá mua ban đầu thay vì đánh giá giá trị thực. Quá tự tin vào kỹ năng phân tích dẫn đến giao dịch quá mức và thua lỗ. Áp dụng Hệ thống 2 trong phân tích giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Phương pháp này giảm thiểu rủi ro và cải thiện hiệu suất đầu tư dài hạn.

4.2. Giá trị lâu dài của tác phẩm Tư Duy Nhanh Và Chậm

Tác phẩm để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử nghiên cứu tâm lý học nhận thức. Christopher Shea của The Washington Post đánh giá cao cách Kahneman trình bày sự phi lý trí. Janice Gross Stein cho rằng cuốn sách sánh ngang với các nhà tư tưởng vĩ đại như Darwin, Adam Smith, Freud. Jesse Signal nhận xét toàn bộ cuốn sách hấp dẫn, không có chương nào tẻ nhạt. Giá trị của tác phẩm không giảm theo thời gian mà tăng lên khi khoa học thần kinh tiến bộ. Mỗi thế hệ đọc lại đều tìm thấy những insight mới áp dụng được cho bối cảnh đương đại. Cuốn sách trở thành tài liệu tham khảo không thể thiếu trong nhiều lĩnh vực học thuật và thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Cộng đồng chia sẽ sách hay: http://www.com Cộng đồng chia sẽ sách hay: http://www.com DANIEL KAHNEMAN TƯ DUY NHANH V[ CHẬM Bản quyền tiếng Việt © 2013 Công ty Sách Alpha Chia sẽ ebook: http://www.com Cộng đồng chia sẽ sách hay: http://www.com Những lời tán dương cuốn sách “Với những ai quan t}m đến đầu tư hoặc h{nh vi con người, cuốn sách của Kahneman là một cuốn đ|ng đọc. Trong cuốn sách này, ông chỉ ra rằng trong khi chúng ta luôn cho rằng những quyết định m{ mình đưa ra l{ hợp lý, sự thực thì chúng ta lại mắc phải những thành kiến. Ít nhất cuốn s|ch cũng đem đến cho người đọc cơ hội tốt hơn để tránh những sai lầm hay giảm thiểu chúng.” _ Larry Swedroe, CBS News. “Daniel Kahneman đ~ thể hiện một cách mạnh mẽ trong cuốn sách mới của mình về việc làm thế n{o để con người dễ dàng tách khỏi sự hợp lý.” _ Christopher Shea, The Washington Post. “Lỗi lạc … Từ này không thể nói hết được tầm quan trọng của những đóng góp của Daniel Kahnememan trong việc hiểu cách thức chúng ta tư duy v{ lựa chọn. Ông đứng giữa những người khổng lồ, một tay thợ dệt với những sợi chỉ của Charles Darwin, Adam Smith và Sigmund Freud. Giống như c|c nh{ t}m lý học quan trọng bậc nhất trong lịch sử nhân loại, Kahneman đ~ định hình lại tâm lý học nhận thức, phân tích tính hợp lý và lý trí, hiểu biết về nguy cơ, nghiên cứu về hạnh phúc và an sinh. Một tác phẩm kiệt xuất, gây ấn tượng mạnh mẽ trong chính tham vọng của nó, truyền tải rất nhiều kiến thức, sự khôn ngoan với tâm thái hết sức khiêm tốn v{ nh}n văn s}u sắc. Nếu trong năm nay bạn chỉ được đọc một cuốn sách, tôi khuyên bạn nên chọn cuốn n{y.” _ Janice Gross Stein, The Globe and Mail. “Một câu chuyện hết sức sâu sắc và hấp dẫn, là sự hòa quyện giữa những nghiên cứu của mình và của các nhà tâm lý học, kinh tế và chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác. Kahneman đ~ mất hàng thập kỷ để nghiên cứu và chắt lọc những giá trị đó để đem lại biết bao điều thú vị, hấp dẫn cho độc giả. Đ}y thực sự là một cuốn sách rất đ|ng đọc. Bởi lẽ nó không phải là một cuốn sách khoa học bình thường, chỉ có một v{i chương đầu tiên hữu ích, thú vị, còn c|c chương sau lại rất tẻ nhạt. Cuốn sách này là một trường hợp ngoại lệ hiếm hoi. Toàn bộ cuốn sách là sự hấp dẫn khó tả và chúng ta hoàn toàn có thể áp dụng những điều đó v{o cuộc sống hàng ngày. Tất cả mọi người đều nên đọc nó.” _ Jesse Signal, Boston Globe. “Quả thực, chúng tả cần phải biết ơn s}u sắc tác giả Kahneman vì đ~ đem đến cho chúng ta một cuốn sách hết sức thú vị. Nó giúp ta hiểu được các khía cạnh thực tế trong tính cách, bản chất của chính mình.” _ Freeman Dyson, The New York Review of Books. Cộng đồng chia sẽ sách hay: http://www.com “Có nhiều cuốn sách hay về nhận thức lý tính và cảm tính của con người, nhưng chỉ có một kiệt tác. Kiệt t|c đó chính l{ cuốn s|ch “Tư duy nhanh v{ chậm” của Daniel Kahneman. Đ}y là một trong những công trình nghiên cứu đồ sộ nhất, hấp dẫn về nhận thức của con người mà tôi từng đọc”. _ William Easterly, Financial Times. Tôi có một ấn tượng đặc biệt với Tư duy Do Th|i. Ai cũng cho rằng người Do Thái thông minh đặc biệt. Những năm tôi học tập tại trường đại học và làm nghiên cứu sinh, sinh viên Do Th|i dường như lúc n{o cũng l{ những người đứng đầu lớp. C|ch tư duy của người Do Thái luôn khiến chúng ta bất ngờ và luôn tự hỏi về đằng sau hệ thống tư duy đó l{ gì? Chúng tôi có may mắn được làm việc với nhiều người Do Thái lỗi lạc. Khi được hỏi, tại sao người Do Thái lại thông minh như vậy. Tôi nhận được trả lời rằng đó chính l{ do nền văn hóa v{ cách giáo dục đ~ đem lại hệ thống tư duy tốt chứ không phải gen di truyền. Thật vậy, nếu bạn đến đất nước Israel, bạn sẽ thấy người Do Th|i cũng có đủ màu da, chủng tộc khác nhau. Chính các yếu tố hệ thống trong tư duy được truyền lại qua văn hóa v{ gi|o dục đ~ khiến cho những người Do Thái trở nên khác biệt. Daniel Kahneman, một người Do Th|i điển hình và là nhà tâm lý học xuất chúng đ~ từng được trao giải Nobel kinh tế học năm 2002. Qua t|c phẩm này, Daniel Kahneman dẫn dắt chúng ta về với quá trình khám phá, nghiên cứu hơn 30 năm của ông v{ đồng nghiệp, với rất nhiều thí nghiệm được thiết kế thông minh và chính xác. Thành quả của những năm tháng lao động miệt m{i đó chính lời giải về cách thức chúng ta cảm nhận thế giới v{ tương tác với chúng như thế n{o. Đó l{ c|ch thức mà não chúng ta vận hành, với 2 hệ thống mà Daniel Kahneman gọi là Hệ thống 1 và Hệ Thống 2. Nếu như Hệ thống 1 với cơ chế nghĩ nhanh, tự động, cảm tính, rập khuôn và tiềm thức thì Hệ thống 2 lại có cơ chế nghĩ chậm, đòi hỏi nỗ lực, dùng logic, có tính toán và ý thức. Hệ thống 2 chính là cách mà cá nhân chúng ta nghĩ về cái tôi, bản ng~. V{ cơ chế 1 được não vận h{nh thường xuyên, trong khi đó cơ chế 2 lại ít khi được sử dụng đến. Cơ chế hoạt động của 2 hệ thống trong 1 con người, khi được nhìn nhận trên quy mô lớn hơn, có ý nghĩa rất lớn đối với hoạt động kinh tế xã hội. Hai hệ thống n{y chính l{ con người Kinh tế hư cấu sống trên mảnh đất lý thuyết v{ con người H{nh động trong thế giới thực tại. Các tổ chức, bằng c|ch n{o đó cũng đang |p dụng các hình thức tương tự như c|c hệ thống này ở cấp độ cá nhân. Họ tr|nh đưa ra c|c quyết định sai lầm bằng c|c quy trình đ~ được khoa học hóa & hệ thống hóa, đồng thời cho phép phản biện mang tính xây dựng. Tôi tin rằng cuốn sách này sẽ đem lại nhiều kiến thức bổ ích giúp chúng ta hiểu được năng lực tư duy của chính mình và phát huy nó. Chủ tịch Tập đo{n FPT Trương Gia Bình Cộng đồng chia sẽ sách hay: http://www.com Lời giới thiệu Nguyễn Văn Tuấn - Gi|o sư y khoa, Viện nghiên cứu y khoa v{ Đại học New South Wales, Sydney, Australia. Bạn đọc đang cầm trên tay một cuốn sách hay. Hay từ nội dung, h{m lượng thông tin học thuật, đến văn phong. Nếu có một tác phẩm nào giúp cho chúng ta – bạn và tôi – hiểu hơn về chính mình, thì đ}y l{ một tác phẩm như thế. Bằng một văn phong đơn giản, trong sáng và có khi dí dỏm, Gi|o sư Daniel Kahneman dẫn dắt bạn qua hàng loạt thí nghiệm tâm lý xã hội m{ ông v{ đồng nghiệp đ~ thực hiện trong suốt bốn thập niên qua. Kết quả của những thí nghiệm được đúc kết trong quyển sách này. Những kết quả thí nghiệm đó sẽ thách thức suy nghĩ của bạn, đồng thời cung cấp những kiến thức uyên b|c để bạn có thể hiểu về hành vi của mình và của những người xung quanh. Cái hay của quyển sách không chỉ l{ h{m lượng tri thức học thuật mà còn mang tính giải trí. Đọc đến chương cuối cùng và gấp quyển sách lại, bạn đọc sẽ cảm thấy tiếc nuối rằng tại sao mình không biết những thông tin này sớm hơn! Nói đến s|ch m{ không đề cập đến tác giả là một thiếu sót lớn. Tác giả Daniel Kahneman là gi|o sư t}m lý học thuộc Đại học Princeton. Ông được xem là một nhà tâm lý học vĩ đại nhất trên thế giới còn sống. Ông l{ người gốc Do Thái, tốt nghiệp tâm lý học từ Đại học Jerusalem (1954), và phục vụ trong qu}n đội Do Th|i như một chuyên gia t}m lý. Năm 1958 ông sang Mỹ học và tốt nghiệp tiến sĩ t}m lý học ở Đại học California, Berkeley (1958). Cùng với người đồng nghiệp thân thiết l{ Gi|o sư Amos Tversky (Đại học Stanford), ông đ~ thực hiện hàng loạt thí nghiệm tâm lý và có nhiều phát hiện rất quan trọng về h{nh vi con người. Nhờ những công trình đột ph| đó, năm 2002, ông được trao giải thưởng Nobel về kinh tế vì những phát kiến về lý thuyết viễn cảnh (Prospect Theory). Gi|o sư Tversky không may mắn qua đời v{o năm 1996, nên không có “duyên” với giải Nobel m{ đ|ng lẽ ra ông đ~ cùng Kahneman chia sẻ. Có thể nói không ngoa rằng cuốn sách bạn đang cầm trên tay là một đúc kết những nghiên cứu đẳng cấp Nobel. Người viết b{i n{y “l{m quen” với những công trình nghiên cứu của Kahneman và Tversky từ đầu thập niên 2000. Lúc đó, tôi mới bắt đầu một dự án nghiên cứu về nguy cơ g~y xương theo nguyên lý c| nh}n ho| điều trị (personalized medicine). Vấn đề được đặt ra là truyền đạt thông tin về nguy cơ đến bệnh nh}n như thế n{o để có hiệu quả nhất, và tại sao dù có nhiều thuốc điều trị lo~ng xương rất có hiệu quả v{ an to{n, nhưng bệnh nhân không chịu dùng thuốc. Những thí nghiệm cực kỳ sáng tạo và lý thú của Kahneman v{ Tversky đ~ soi sáng và cung cấp cho tôi rất nhiều câu trả lời. Đọc những gì Kahneman viết, tôi thấy hình như ông biết rất nhiều về tôi! Do đó, khi cuốn s|ch được ấn h{nh, tôi đ~ viết b{i điểm sách trên Thời báo Kinh tế S{i Gòn v{o th|ng 11 năm 2012, v{ nay tôi rất hân hạnh giới thiệu cuốn sách này đến bạn đọc. Cộng đồng chia sẽ sách hay: http://www.com Cuốn sách có tựa đề l{ Tư duy nhanh v{ chậm (Thinking, fast and slow). Tuy là sách dành cho đại chúng, nhưng trong đó t|c giả thuật lại những nghiên cứu tâm lý và xã hội học được thiết kế một cách thông minh và kết quả làm cho bạn phải suy nghĩ lại chính mình. Chẳng hạn như chung ta van tương rang con ngươi von đay ly tr , quyet đinh co suy t nh can than, nhưng Daniel Kahneman va Amos Tversky đa chưng minh trong cuoc song hang ngay va cả đời sống kinh tế, chúng ta thường quyết định một cách thiếu nhất quán, cảm tính, và chủ quan. Kahneman chứng minh rằng chúng ta tệ hơn những gì chúng ta tưởng: đó l{ chúng ta không biết những gì chúng ta không biết! Trong tác phẩm Tư duy nhanh v{ chậm, Kahneman mô tả hai cách thức (hay nói đúng hơn là hai hệ thống) mà não chúng ta vận hành. Ông gọi đó l{ Hệ thống 1 và Hệ thống 2. Hệ thống 1, còn gọi l{ cơ chế nghĩ nhanh, tự động, thường xuyên được sử dụng, cảm tính, rập khuôn, và tiềm thức.