Chương 1. Tổng quan về mô hình CAMELS trong phân tích hoạt động và quản trị rủi ro tại ngân hàng thƣơng mại. Thực trạng phân tích và quản trị rủi ro tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Bƣu điện Liên Việt theo mô hình CAMELS. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng mô hình CAMELS trong phân tích và quản trị rủi ro tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Bƣu điện Liên Việt.
6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ MÔ HÌNH CAMELS TRONG HOẠT ĐỘNG PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái quát về phân tích hoạt động kinh doanh của ngân hàng 1. Quan niệm về phân tích hoạt động kinh doanh của ngân hàng Phân tích hoạt động kinh doanh là một giai đoạn quan trọng của công tác quản trị, là cơ sở đánh giá quá trình thực hiện chiến lƣợc kinh doanh, tìm hiểu nguyên nhân ảnh hƣởng đến chiến lƣợc kinh doanh và có những biện pháp xử lý hoặc đƣa ra những quyết định kịp thời và đúng đắn.
Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh là xem xét, đo lƣờng quá trình thực hiện chiến lƣợc kinh doanh. Khi một chiến lƣợc mới đƣợc đƣa vào thực hiện, nhà quản trị cần phải kiểm tra, phân tích để phát hiện những sai lệch so với kế hoạch, xác định nguyên nhân và đề ra biện pháp xử lý kịp thời, đúng lúc, có hiệu quả. Phân tích chính xác, khoa học là cơ sở để xây dựng chiến lƣợc kinh doanh phù hợp với từng giai đoạn phát triển của ngân hàng, giúp ngân hàng củng cố chỗ đứng của mình trên thị trƣờng. Phân tích hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại là quá trình nghiên cứu để đánh giá toàn bộ quá trình và kết quả kinh doanh tại ngân hàng nhằm làm rõ chất lƣợng hoạt động kinh doanh và các nguồn tiềm năng cần khai thác từ đó đề ra các phƣơng án và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hiệu quả kinh doanh [20, tr.
Phân tích hoạt động kinh doanh là hệ thống hóa các kiến thức liên quan đến việc nghiên cứu các mối quan hệ trong và bên ngoài của các hoạt động kinh tế dựa trên các tài liệu thông tin kinh tế nhằm đánh giá khách quan tình hình thực hiện các chỉ têu kế hoạch. Vạch rõ xu hƣớng và quy luật của các hiện tƣợng, phát hiện những khả năng tiềm tang chƣa đƣợc sử dụng. Từ đó đề ra các biện pháp tốt nhất cho kỳ thực hiện sau. Đối tƣợng của phân tích hoạt động của một ngân hàng là kết quả hoạt động 7 của đơn vị đó đƣợc biểu hiện bằng các chỉ tiêu kinh tế.
Đối tƣợng phân tích có thể là kết quả kinh doanh của từng lĩnh vực hoạt động nhƣ: tình hình dự trữ doanh số cho vay, số tiền huy động đƣợc… hoặc là kết quả tổng hợp của quá trình kinh doanh nhƣ lợi nhuận [7, tr. Vai trò phân tích hoạt động kinh doanh của ngân hàng Kết quả phân tích đƣa ra một bức tranh khá đầy đủ và chính xác về quy mô hoạt động cũng nhƣ chất lƣợng kinh doanh của ngân hàng, đồng thời đánh giá đƣợc tốc độ phát triển và tính bền vững ổn định của các hoạt động ngân hàng trong thời gian qua, thể hiện cũng nhƣ tác động đến vị thế và uy tín và chất lƣợng của ngân hàng thƣơng mại “trong mắt” khách hàng, các nhà đầu tƣ, các cơ quan quản lý,. Dựa trên cơ sở phân tích hoạt động kinh doanh để tiến hành hoạch định chiến lƣợc của ngân hàng thƣơng mại (NHTM) trong tƣơng lai. Hoạch định giúp đề ra mục tiêu, chƣơng trình hoạt động của NHTM trong ngắn hạn cũng nhƣ trong dài hạn một cách có hệ thống, nhận định những vấn đề tồn tại trong và ngoài ngân hàng, cũng nhƣ những chiến lƣợc giúp NHTM tiến gần hơn với mục tiêu đề ra.
Kết quả phân tích hoạt động của ngân hàng phản ánh tình trạng kinh doanh của một NHTM, kết quả này giúp cho NHTM có thể đánh giá đƣợc khả năng quản trị, trình độ chuyên môn của cán bộ, cơ sở vật chất, công nghệ và thiết bị hoạt động… của NHTM. Qua đó thấy đƣợc những vấn đề cần phát huy và những vấn đề cần khắc phục thêm, đƣa ra các giải pháp nâng cao chất lƣợng kinh doanh của mình có phù hợp với tình hình thực tế [3, tr. Ngoài ra, đây cũng là một công cụ quan trọng giúp các nhà quản lý kinh tế vĩ mô cũng nhƣ vi mô nắm bắt đƣợc những tín hiệu cần thiết để quản lý, điều hành và đƣa ra những quyết định phù hợp với thực trạng cũng nhƣ tình hình phát triển của hệ thống TC và toàn bộ nền kinh tế. Đối với các cơ quan giám sát, đánh giá tình hình HĐ và rủi ro NHTM là công cụ để các cơ quan giám sát nắm rõ thực trạng tài chính để có biện pháp quản lý và điều chỉnh.
Đây là một trong những cách thức để các cơ quan giám sát thực hiện giám sát từ xa đối với hệ thống NHTM. Thanh tra giám sát từ xa có thể thực hiện một khối lƣợng công việc lớn mà chỉ cần một số ít các thanh tra với chi phí cho 8 mỗi lần thanh tra tƣơng đối thấp, thủ tục đơn giản mà vẫn có thể đảm bảo hiệu quả công việc. Mục tiêu phân tích hoạt động kinh doanh ngân hàng Kinh doanh tiền tệ là lĩnh vực hoạt động có độ rủi ro lớn nhất. Rủi ro là vấn đề tất yếu không thể tránh khỏi trong hoạt động ngân hàng.
Các loại rủi ro chủ yêu là rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, và rủi ro tỷ giá hối đoái… Các loại rủi ro này bao trùm lên tất cả hoạt động của ngân hàng. Các nhà quản trị không thể loại bỏ đƣợc rủi ro mà chỉ có thể phát hiện kịp thời để có những biện pháp chủ động xử lý. Nhƣ vậy mục tiêu đầu tiên của phân tích là giúp ngân hàng nhận biết và dự toán các loại rủi ro để đƣa ra các “phƣơng thuốc hữu hiệu” ph ng ngừa, chống đỡ tác hại của nó. Các nhà ngân hàng tiến hành phân tích hoạt động kinh doanh còn nhằm mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận.
Các “mảnh đất màu mỡ” có khả năng mang lại lợi nhuận cao cho vốn đầu tƣ luôn là điều hấp dẫn đối với nhà quản trị. Họ không chỉ quan tâm đến lợi nhuận hiện tại mà c n để ý đến các khoản lợi nhuận trong tƣơng lai. Vì lợi nhuận là kết quả tổng hợp của toàn bộ quá trình kinh doanh nên nó bị chi phối bởi rất nhiều yếu tố. Hai yếu tố tác động trực tiếp đến lợi nhuận của ngân hàng là các khoản thu nhập và chi phí kinh doanh.
Việc phân tích chi tiết các yếu tố này là một trong các việc làm quan trọng góp phần nâng cao lợi nhuận của ngân hàng. Hai mục tiêu chính của phân tích là phát hiện các lĩnh vực kinh doanh có khả năng mang lại lợi nhuận cao và hạn chế tối thiểu các rủi ro phát sinh trong quá trình kinh doanh tiền tệ. Lợi nhuận và rủi ro là hai yếu tố xong hành. Lĩnh vực kinh doanh nào càng mang lại lợi nhuận cao thì càng gặp rủi ro lớn.
Do đó, các nhà ngân hàng hàng phải luôn sáng suốt, khách quan để lựa chọn một chiến lực kinh doanh phù hợp với khả năng của mình [7, tr. Tóm lại, phân tích hoạt động kinh doanh nhằm mục tiêu: - Đánh giá khả năng sinh lợi và hạn chế tối thiểu các rủi ro chủ quan có thể xảy ra trong quá trình hoạt động kinh doanh. - Đánh giá chính xác, đúng đắn hoạt đọng của ngân hàng, ngoài ra còn có thể sử dụng các kết quả phân tích vào việc điều chỉnh kịp thời nhằm nâng cao tính thích 9 nghi và khẳng định sự nhạy cảm của ngân hàng đối với thị trƣờng. - Đánh giá đƣợc hiệu quả của quá trình kinh doanh, xác định các nguyên nhân ảnh hƣởng đến chiến lƣợc kinh doanh, nhận diện đƣợc những rủi ro mà ngân hàng đang đối mặt và có cơ sở cho những quyết định kịp thời và đúng đắn.
Quản trị rủi ro của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm quản trị rủi ro Bàn về khái niệm rủi ro hiện nay chƣa có định nghĩa thống nhất nào, những tác giả khác nhau đƣa ra những định nghĩa rủi ro khác nhau. Theo trƣờng phái truyền thống, rủi ro đƣợc xem là sự không may mắn, sự tổn thất mất mát nguy hiểm. Rủi ro đƣợc xem là điều bất ngờ xảy đến, đó là sự tổn thất về tài sản hay là sự giảm sút lợi nhuận thực tế so với lợi nhuận dự kiến.
Rủi ro còn đƣợc hiểu là những bất trắc ngoài ý muốn xảy ra trong quá trình kinh doanh, sản xuất của ngân hàng, tác động xấu đến sự tồn tại và phát triển của ngân hàng. Nhƣ vậy, theo quan điểm này thì rủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến những nguy hiểm, khó khăn hoặc những điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con ngƣời. Theo trƣờng phái hiện đại, rủi ro là sự bất trắc có thể đo lƣờng đƣợc, vừa mang tính tích cực, vừa mang lại tiêu cực. Rủi ro có thể mang đến những tổn thất mất mát cho con ngƣời nhƣng cũng có thể mang lại những lợi ích, những cơ hội.
Dù tiếp cận theo cách nào đi chăng nữa thì trong hoạt động kinh doanh của NHTM, rủi ro đƣợc hiểu là những sự kiện xảy ra nogài mong muốn và đem lại những hậu quả bất lợi ảnh hƣởng tới lợi nhuận của ngân hàng. Khác với các lĩnh vực kinh doanh khác, rủi ro trong kinh doanh ngân hàng có tính lan truyền nhanh và để lại hậu quả to lớn không chỉ riêng ngân hàng đó mà c n cho ngành ngân hàng và nhiều ngành khác trong nền kinh tế. Do đó, việc nhận thức về rủi ro để có chiến lƣợc quản trị, biện pháp phòng ngừa và xử lý là điệu kiện không thể thiếu giúp các NHTM thực thi các mục tiêu hoạt động, chiến lƣợc kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đảm bảo an toàn cho toàn hệ thống. Nhƣ vậy, rủi ro trong hoạt động ngân hàng là toàn bộ rủi ro có thể xảy ra ở bất kỳ hoạt động nào của ngân hàng trong quá trình hoạt động, thậm chí làm cho 10 ngân hàng lâm vào tình trạng khó khăn dẫn tới phá sản [16, tr.