Tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật - Tài liệu của PGS.TS Lê Nguyệt Nga

Bơi nghệ thuật, hay còn được mệnh danh là “balê dưới nước”, là một môn thể thao độc đáo. 294 trang.

• Đề tài: Tuyển Chọn Và Huấn Luyện Bơi Nghệ Thuật

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. KHÁI QUÁT VỀ MÔN BƠI NGHỆ THUẬT
• 1.1. Tóm tắt sự phát triển môn bơi nghệ thuật trên thế giới
• 1.2. Sơ lược sự hình thành và phát triển môn bơi nghệ thuật tại Việt Nam và tại TP.HCM
• 1.3. Lợi ích, tác dụng của môn bơi nghệ thuật
• 1.3.1. Phát triển sức mạnh cơ bắp
• 1.3.2. Nâng cao chức năng tim phổi
• 1.3.3. Cải thiện quá trình trao đổi chất
• 1.3.4. Điều tiết tình cảm, làm cho tâm thể khỏe mạnh
• 2. MỘT SỐ QUY ĐỊNH CỦA FINA
• 2.1. Nội dung thi đấu
• 2.1.1. Vũ hình
• 2.1.2. Liên kết quy định
• 2.1.3. Liên kết tự chọn (Vòng loại/Chung kết)
• 2.1.4. Liên kết tự chọn hỗn hợp (Vòng loại/Chung kết)
• 2.2. Đánh giá vũ hình
• 2.2.1. Tiêu chuẩn đánh giá hoàn chỉnh động tác
• 2.2.2. Thang điểm đánh giá
• 2.2.3. Quy định khi trọng tài vắng mặt bất khả kháng
• 2.3. Trừ điểm trong thi đấu vũ hình
• 2.3.1. Các trường hợp áp dụng trừ điểm
• 2.4. Thời gian quy định cho bài liên kết
• 2.4.1. Thời gian cho bài liên kết quy định và liên kết tự chọn
• 2.4.2. Quy định bắt đầu và kết thúc bài liên kết
• 2.4.3. Quy định về âm nhạc và tín hiệu của Tổng trọng tài
• 2.4.4. Nhiệm vụ của trọng tài bấm giờ
• 2.5. Đánh giá bài liên kết
• 2.5.1. Thang điểm bài liên kết
• 2.5.2. Đánh giá nội dung bài tự chọn và bài tự chọn hỗn hợp
• 2.5.2.1. Điểm thứ nhất - Kỹ thuật (Technical Merit)
• 2.5.2.2. Điểm thứ hai - Ấn tượng nghệ thuật (Artistic Impression)
• 2.5.3. Bài kỹ thuật quy định (Technical routines)
• 2.5.3.1. Điểm thứ nhất - Thể hiện (Execution)
• 2.5.3.2. Điểm thứ hai - Ấn tượng toàn bộ
• 2.6. Điểm trừ - phạt trong bài liên kết
• 2.6.1. Trừ điểm thiếu vận động viên trong đội hình tập thể
• 2.6.2. Điểm phạt trong thi đấu bài tự chọn, kỹ thuật quy định, tự chọn hỗn hợp
• 2.6.3. Điểm phạt trong thi đấu bài kỹ thuật quy định

Tóm tắt

I. Tổng quan về tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật

Bơi nghệ thuật, hay còn được mệnh danh là “balê dưới nước”, là một môn thể thao độc đáo. Môn này kết hợp hài hòa giữa bơi lội, vũ đạo, âm nhạc và kỹ xảo trong một thể thống nhất. Lịch sử của nó bắt nguồn từ thời Cổ Hy Lạp và La Mã, nơi các thanh thiếu niên đã biểu diễn tập thể dưới nước. Tuy nhiên, môn thể thao này chỉ thực sự phát triển thành hình thức hiện đại vào những năm 20 của thế kỷ 20 tại Châu Âu. Nó nhanh chóng lan rộng sang Mỹ và Canada, trở thành một môn thi đấu chính thức. Năm 1956, Liên đoàn Bơi lội Nghiệp dư Quốc tế (FINA) đã công nhận bơi nghệ thuật là một trong bốn môn thể thao dưới nước do Liên đoàn quản lý. Đến năm 1984, nó chính thức trở thành môn thi đấu tại Olympic. Tại Việt Nam, môn thể thao này bắt đầu hình thành từ năm 1972 và được đưa vào chương trình thi đấu quốc gia từ năm 1995. Quá trình tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật đòi hỏi một sự đầu tư bài bản và khoa học. Vận động viên không chỉ cần kỹ năng bơi lội xuất sắc mà còn phải có năng khiếu nghệ thuật, cảm thụ âm nhạc và sự dẻo dai. Lợi ích của môn thể thao này rất đa dạng, từ phát triển thể chất toàn diện đến bồi dưỡng tâm hồn. Nó giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện chức năng tim phổi và điều tiết cảm xúc, mang lại một cơ thể và tinh thần khỏe mạnh.

1.1. Lịch sử phát triển và đặc điểm môn bơi đồng bộ

Môn bơi nghệ thuật (Synchronized Swimming), thường được gọi là bơi đồng bộ, có nguồn gốc từ những năm 20 của thế kỷ 20 ở Đức và Anh. Ban đầu, người biểu diễn chỉ thực hiện các động tác và vũ hình đơn giản theo nhịp điệu âm nhạc. Môn thể thao này sau đó phát triển mạnh mẽ ở Mỹ, nơi nó được chuẩn hóa thành một môn thi đấu vào năm 1942. Đặc điểm chính của môn này là sự thống nhất nhịp nhàng giữa động tác và âm nhạc. Năm 1956, FINA chính thức công nhận bơi nghệ thuật và đưa nó vào hệ thống quản lý cùng bơi lội, nhảy cầu và bóng nước. Sự kiện quan trọng nhất là vào năm 1984, khi bơi nghệ thuật được đưa vào chương trình thi đấu chính thức của Thế vận hội Olympic. Tại châu Á, Nhật Bản là quốc gia tiên phong, theo sau là Trung Quốc với những bước tiến vượt bậc. Ở Việt Nam, bơi nghệ thuật bắt đầu manh nha từ năm 1972 tại Sài Gòn nhưng chỉ thực sự phát triển từ sau năm 1982, đặc biệt tại TP.HCM. Sự phát triển này cho thấy tầm quan trọng của một quy trình tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật có hệ thống.

1.2. Lợi ích toàn diện của việc tập luyện bơi nghệ thuật

Tập luyện bơi nghệ thuật mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho sức khỏe thể chất và tinh thần. Thứ nhất, nó giúp phát triển sức mạnh cơ bắp một cách toàn diện. Việc thực hiện động tác trong môi trường nước đòi hỏi cơ thể phải khắc phục lực cản, từ đó tăng cường sức mạnh cơ, đặc biệt là lực tay. Nghiên cứu cho thấy “Sức mạnh cơ của VĐV bơi nghệ thuật (đặc biệt là lực tay) tiếp cận với VĐV thể dục”. Thứ hai, môn thể thao này nâng cao chức năng tim phổi hiệu quả. Một bài biểu diễn kéo dài từ 2 đến 5 phút tiêu hao năng lượng tương đương bơi 400m, giúp nhịp tim có thể đạt tới 180 lần/phút. “Dung tích sống của VĐV bơi nghệ thuật nói chung cao hơn người bình thường 0,5 lần”. Thứ ba, nó cải thiện quá trình trao đổi chất, nâng cao khả năng chịu đựng của cơ thể trong trạng thái yếm khí. Cuối cùng, bơi nghệ thuật có tác dụng điều tiết tình cảm, làm cho tâm thể khỏe mạnh. Sự kết hợp giữa vũ điệu duyên dáng và âm nhạc giúp người tập sảng khoái, bay bổng, nâng cao khả năng cảm thụ nghệ thuật và diễn cảm.

II. Thách thức trong tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật

Mặc dù đã có những thành công ban đầu, bơi nghệ thuật Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn trong công tác phát triển. Một trong những nguyên nhân chính được chỉ ra là sự thiếu vắng một chương trình huấn luyện chung, thống nhất và được xây dựng trên cơ sở khoa học. Việc mỗi đơn vị, mỗi câu lạc bộ áp dụng một phương pháp riêng lẻ đã tạo ra sự không đồng đều về trình độ và cản trở sự phát triển bền vững của cả phong trào. Bên cạnh đó, công tác tuyển chọn vận động viên cũng chưa được tiến hành một cách hệ thống. Hiện tại, vẫn chưa có một bộ chuẩn mực chung hay tiêu chuẩn tuyển chọn cụ thể. Điều này dẫn đến việc lựa chọn tài năng còn mang tính chủ quan, bỏ sót những cá nhân có tiềm năng và gây khó khăn cho việc xây dựng các tuyến vận động viên kế cận. Để giải quyết những vấn đề này, việc xây dựng một quy trình tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật bài bản, từ khâu phát hiện tài năng đến đào tạo chuyên sâu theo từng nhóm tuổi, là yêu cầu cấp thiết. Một hệ thống khoa học sẽ giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu của vận động viên, từ đó có kế hoạch huấn luyện phù hợp và hiệu quả hơn.

2.1. Thực trạng thiếu chương trình huấn luyện bơi nghệ thuật chung

Thực tế tại Việt Nam cho thấy trình độ môn bơi nghệ thuật còn thấp. Nguyên nhân cốt lõi là “chúng ta chưa có một chương trình huấn luyện chung, thống nhất được soạn thảo dựa trên cơ sở khoa học”. Sự thiếu hụt này dẫn đến tình trạng các huấn luyện viên và đơn vị phải tự mày mò, áp dụng các phương pháp khác nhau, thiếu tính hệ thống và kế thừa. Việc không có một lộ trình chuẩn hóa từ giai đoạn sơ cấp đến nâng cao khiến quá trình phát triển của vận động viên bị gián đoạn, không tối ưu hóa được tiềm năng. Hơn nữa, việc đánh giá hiệu quả huấn luyện cũng trở nên khó khăn khi không có một hệ quy chiếu chung. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thành tích thi đấu quốc gia mà còn làm chậm quá trình hội nhập của bơi nghệ thuật Việt Nam với trình độ thế giới. Do đó, việc xây dựng và áp dụng một chương trình huấn luyện toàn diện là bước đi tiên quyết để nâng tầm môn thể thao này.

2.2. Khó khăn khi thiếu tiêu chuẩn tuyển chọn vận động viên

Công tác tuyển chọn là nền tảng của mọi môn thể thao thành tích cao. Tuy nhiên, tài liệu chỉ rõ: “Việc tuyển chọn vận động viên chưa được tiến hành theo hệ thống thống nhất, chưa có chuẩn mực chung và tiêu chuẩn tuyển chọn cụ thể”. Điều này tạo ra một lỗ hổng lớn trong việc phát hiện và bồi dưỡng tài năng. Khi không có tiêu chí rõ ràng, việc lựa chọn có thể phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân hoặc cảm tính của hội đồng tuyển chọn, dẫn đến tính khách quan không cao. Hệ quả là có thể bỏ lỡ những vận động viên có tố chất tiềm ẩn nhưng chưa bộc lộ rõ ràng. Để giúp cho Hội đồng tuyển chọn làm việc khách quan, cần thiết phải xây dựng các tiêu chuẩn tuyển chọn và thang điểm cụ thể, phù hợp với đặc thù của môn bơi nghệ thuật. Một quy trình tuyển chọn khoa học sẽ đảm bảo nguồn đầu vào chất lượng, tạo tiền đề vững chắc cho công tác huấn luyện bơi nghệ thuật dài hạn.

III. Phương pháp tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật theo lứa tuổi

Để xây dựng nền móng vững chắc, quy trình tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật phải được cấu trúc một cách khoa học và phân chia theo từng giai đoạn phát triển của vận động viên. Quá trình này bắt đầu từ giai đoạn sơ cấp (8-10 tuổi), tập trung vào việc tuyển chọn sơ bộ, bồi dưỡng hứng thú và phát triển các tố chất cơ bản như sự mềm dẻo, nhịp điệu. Giai đoạn tiếp theo là huấn luyện tố chất chuyên môn (11-14 tuổi), nơi các vận động viên được tuyển chọn lần hai dựa trên đánh giá tổng hợp. Ở giai đoạn này, chương trình huấn luyện tập trung tăng cường thể lực, học các động tác quy định và kỹ thuật liên kết phức tạp hơn. Giai đoạn cuối cùng là củng cố và nâng cao (15 tuổi trở lên), nhằm hoàn thiện kỹ thuật, làm phong phú kinh nghiệm thi đấu và hình thành phong cách biểu diễn cá nhân. Việc phân chia rõ ràng các giai đoạn với mục tiêu và nội dung cụ thể giúp quá trình đào tạo đi đúng hướng. Nó đảm bảo vận động viên được phát triển toàn diện, từ kỹ thuật cơ bản đến khả năng biểu diễn nghệ thuật đỉnh cao, tạo ra một thế hệ kế cận tài năng và bền vững cho bơi nghệ thuật Việt Nam.

3.1. Giai đoạn sơ cấp 8 10 tuổi Nền tảng ban đầu

Giai đoạn sơ cấp là giai đoạn quyết định để gieo mầm đam mê và phát hiện tài năng. Nhiệm vụ chính ở độ tuổi 8 là tuyển chọn sơ bộ, bồi dưỡng hứng thú và phát triển các tố chất cơ bản như mềm dẻo, nhịp điệu và sự nhạy cảm. Nội dung huấn luyện chủ yếu là làm quen với nước và học các kỹ thuật bơi cơ bản. Ở độ tuổi 9-10, nhiệm vụ được nâng cao hơn: củng cố kỹ thuật bơi, phát triển thể lực toàn diện, đặc biệt là chức năng tim phổi. Vận động viên bắt đầu học các tư thế cơ bản của bơi nghệ thuật, phương pháp quạt nước và làm quen với kiến thức âm nhạc, vũ đạo. Huấn luyện trên cạn trong giai đoạn này đóng vai trò quan trọng để phát triển tố chất tổng hợp. Yêu cầu đặt ra là tư thế phải nhẹ nhàng, tạo hình chính xác và nhịp điệu động tác phải đẹp. Đây là nền tảng vững chắc cho quá trình huấn luyện bơi nghệ thuật chuyên sâu sau này.

3.2. Giai đoạn chuyên môn 11 14 tuổi Phát triển chuyên sâu

Đây là giai đoạn bản lề trong sự nghiệp của một vận động viên bơi nghệ thuật. Ở độ tuổi 11-12, vận động viên được tuyển chọn lần hai và bắt đầu bước vào huấn luyện chuyên sâu. Nhiệm vụ huấn luyện tập trung vào việc tăng cường thể lực toàn diện, phát triển năng lực ưa khí, và học các động tác quy định phức tạp hơn. Huấn luyện trên cạn nhấn mạnh vào việc phát triển sự mềm dẻo, cảm giác không gian và sức mạnh cơ. Đến độ tuổi 13-14, chương trình huấn luyện tăng cường phát triển khả năng yếm khí, sức bền và sức mạnh chuyên môn. Vận động viên phải nắm vững toàn diện các động tác quy định, nâng cao kỹ thuật liên kết và bắt đầu huấn luyện các tổ hợp tự chọn. Đồng thời, khả năng biểu cảm nghệ thuật và việc nắm vững các phong cách biểu diễn khác nhau cũng được chú trọng. Giai đoạn này đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện và hồi phục để đảm bảo sự phát triển ổn định.

3.3. Giai đoạn nâng cao 15 tuổi Hoàn thiện và đỉnh cao

Giai đoạn củng cố và nâng cao dành cho các vận động viên từ 15 tuổi trở lên, là giai đoạn hoàn thiện để đạt tới đỉnh cao thành tích. Nhiệm vụ huấn luyện lúc này là làm phong phú kinh nghiệm thi đấu, nâng cao năng lực khống chế tâm lý và bồi dưỡng tinh thần thi đấu vì màu cờ sắc áo. Về mặt chuyên môn, chương trình tập trung nâng cao trình độ của hệ thống cung cấp năng lượng, củng cố tố chất chuyên môn, và hoàn thiện các động tác quy định. Đối với các bài liên kết tự chọn, yêu cầu đặt ra là phải có sức mạnh, tốc độ, độ khó và độ cao, đồng thời đạt đến mức độ hoàn thiện cao về nghệ thuật: khéo léo, mới mẻ, nhẹ nhàng. Trọng tâm của huấn luyện chuyên sâu là nâng cao tốc độ và sức bền tốc độ. Ở giai đoạn này, mỗi vận động viên sẽ dần hình thành phong cách biểu diễn cá nhân đặc biệt, tạo nên dấu ấn riêng trong các bài thi.

IV. Hướng dẫn cấu trúc chương trình huấn luyện bơi nghệ thuật

Một chương trình huấn luyện bơi nghệ thuật hiệu quả phải là một hệ thống toàn diện, bao quát nhiều mặt từ thể lực đến tâm lý. Cấu trúc của chương trình này được chia thành bốn mảng chính. Thứ nhất là huấn luyện thể lực, bao gồm các bài tập trên cạn và dưới nước để phát triển sức mạnh, sức bền và hệ thống năng lượng. Thứ hai là huấn luyện kỹ thuật, nền tảng của môn thể thao, tập trung vào các tư thế cơ bản, kỹ thuật quạt nước, động tác (vũ hình) cơ bản, và các kỹ thuật trong bài thi quy định lẫn tự chọn. Thứ ba là huấn luyện kỹ năng, liên quan đến các yếu tố nghệ thuật như khả năng vũ đạo, biểu cảm và sáng tạo. Cuối cùng, không thể thiếu huấn luyện tâm lý, giúp vận động viên xây dựng lòng tự tin, khả năng tập trung và điều tiết cảm xúc trước và trong thi đấu. Việc phân bổ thời gian và cường độ cho các nội dung này thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của vận động viên, được thể hiện rõ qua bảng tỷ lệ bố trí lượng vận động trong nhiều năm, đảm bảo sự tiến bộ một cách khoa học và bền vững.

4.1. Hệ thống huấn luyện thể lực kỹ thuật và kỹ năng

Hệ thống huấn luyện nhiều năm được xây dựng trên ba trụ cột chính: thể lực, kỹ thuật và kỹ năng. Huấn luyện thể lực được chia thành tập trên cạn và dưới nước, tập trung vào sức mạnh và sức bền. Huấn luyện kỹ thuật là cốt lõi, bao gồm từ tư thế cơ bản, kỹ thuật quạt nước, đến các vũ hình phức tạp. Nó được chia nhỏ thành kỹ thuật động tác quy định và kỹ thuật động tác tự chọn, yêu cầu độ vươn duỗi, độ khó và khả năng khống chế cơ thể cao. Huấn luyện kỹ năng chuyên sâu bao gồm các loại bơi nghệ thuật đặc thù, khả năng vũ đạo, tố chất nghệ thuật, khả năng biểu diễn và sáng tạo. Ba mảng này liên kết chặt chẽ với nhau, tạo thành một chương trình đào tạo toàn diện, giúp vận động viên không chỉ mạnh về thể chất, giỏi về kỹ thuật mà còn xuất sắc trong biểu cảm nghệ thuật, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quy trình tuyển chọn và huấn luyện bơi nghệ thuật hiện đại.

4.2. Nguyên tắc bố trí lượng vận động và cường độ tập luyện

Việc bố trí lượng vận động là một vấn đề then chốt, quyết định hiệu quả của chương trình huấn luyện. Nguyên tắc chung là xuất phát từ tình hình thực tế của vận động viên, huấn luyện toàn diện, đi từ thấp đến cao, từ dễ đến khó. Bảng “TỶ LỆ BỐ TRÍ LƯỢNG VẬN ĐỘNG HUẤN LUYỆN NHIỀU NĂM” cung cấp một khung tham khảo khoa học. Ví dụ, ở giai đoạn 8-10 tuổi, số buổi tập mỗi tuần là 3-5 lần, mỗi buổi 60 phút. Con số này tăng dần lên 9-15 lần/tuần, mỗi buổi 120-180 phút ở giai đoạn 15 tuổi trở lên. Tỷ lệ thời gian tập dưới nước và trên cạn cũng thay đổi, từ 7:3 ở giai đoạn đầu lên 8:2 ở giai đoạn chuyên sâu. Tỷ lệ huấn luyện kỹ thuật cơ bản giảm dần, trong khi năng lực chuyên môn tăng lên. Cường độ tập luyện cũng tăng theo, từ cự ly 1000-2000m/buổi lên đến 2500-3000m/buổi. Việc tuân thủ các nguyên tắc và tỷ lệ này giúp tối ưu hóa sự phát triển và tránh tình trạng quá tải cho vận động viên.

V. Quy định FINA và phương pháp đánh giá thi đấu bơi nghệ thuật

Để thành công trong bơi nghệ thuật, việc nắm vững luật và tiêu chí đánh giá của FINA (Liên đoàn Bơi lội Thế giới) là điều bắt buộc. Các cuộc thi được cấu trúc xoay quanh các nội dung chính: vũ hình (figures), bài liên kết quy định (technical routine), và bài liên kết tự chọn (free routine). Trong phần thi vũ hình, mỗi vận động viên phải thực hiện các động tác kỹ thuật cá nhân theo quy định. Trong các bài liên kết, vận động viên thi đấu đơn, đôi hoặc đồng đội sẽ trình diễn một chuỗi động tác kết hợp với âm nhạc. Điểm số được cho dựa trên hai thành phần chính: Điểm kỹ thuật (Technical Merit) và Ấn tượng nghệ thuật (Artistic Impression). Điểm kỹ thuật đánh giá sự chính xác, độ khó, và sự đồng bộ của động tác. Trong khi đó, ấn tượng nghệ thuật tập trung vào vũ đạo, sự sáng tạo, cách diễn giải âm nhạc và phong cách biểu diễn. Hiểu rõ các quy định này giúp huấn luyện viên và vận động viên xây dựng chiến lược tập luyện và thi đấu hiệu quả, tối ưu hóa điểm số và nâng cao thành tích trong quá trình huấn luyện bơi nghệ thuật.

5.1. Các nội dung thi đấu Vũ hình và bài liên kết tự chọn

Theo luật của FINA, các nội dung thi đấu chính bao gồm vũ hình và các bài liên kết. Phần thi vũ hình yêu cầu vận động viên thực hiện 4 động tác kỹ thuật cá nhân được quy định trước. Đây là phần thi kiểm tra nền tảng kỹ thuật thuần túy của mỗi người. Phần thi bài liên kết bao gồm bài quy định và bài tự chọn. Bài liên kết quy định (Technical Routine) yêu cầu các vận động viên phải thực hiện một số động tác bắt buộc theo thứ tự nhất định trong bài biểu diễn của mình. Ngược lại, bài liên kết tự chọn (Free Routine) cho phép tự do sáng tạo về âm nhạc, nội dung và vũ đạo. Ngoài ra còn có nội dung tự chọn hỗn hợp, kết hợp phần thi của đơn, đôi và đồng đội. Thời gian cho mỗi bài thi được quy định chặt chẽ, ví dụ bài tự chọn đơn là 3 phút, đôi là 3 phút 30 giây và đồng đội là 4 phút. Việc nắm vững yêu cầu của từng nội dung là cơ sở để xây dựng bài thi hiệu quả.

5.2. Tiêu chí chấm điểm kỹ thuật và ấn tượng nghệ thuật

Hệ thống chấm điểm của FINA rất chi tiết, chia thành hai nhóm điểm chính cho các bài tự chọn. Nhóm điểm thứ nhất là Kỹ thuật (Technical Merit), bao gồm việc thực hiện các kiểu bơi, vũ hình, kỹ thuật tạo lực và sự chính xác của đội hình (chiếm 40-50%) và sự đồng bộ với đồng đội và âm nhạc (chiếm 20-30%). Nhóm điểm thứ hai là Ấn tượng nghệ thuật (Artistic Impression). Nhóm này đánh giá về vũ đạo, sự sáng tạo, đa dạng, cách di chuyển bao quát mặt hồ (chiếm 40-50%); cách sử dụng và diễn giải âm nhạc (chiếm 20-30%); và phong cách biểu diễn, ấn tượng chung (chiếm 30-40%). Trọng tài sẽ cho điểm từ 0 đến 10. Việc hiểu rõ các thành phần điểm số này giúp huấn luyện viên tập trung cải thiện cả về độ chính xác kỹ thuật lẫn chiều sâu nghệ thuật cho vận động viên, từ đó tối ưu hóa kết quả thi đấu.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tuyển chọn và Huấn luyện Bơi nghệ thuật do PGS.TS Lê Nguyệt Nga chủ biên cùng cộng sự Phan Mã Bầu biên soạn, được Nhà xuất bản Thể dục Thể thao Hà Nội ấn hành năm 2003 dưới sự phối hợp của Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường TP. Hồ Chí Minh và Sở Thể dục Thể thao TP. Hồ Chí Minh. Tài liệu giữ vị trí chuyên khảo chuyên ngành trong chương trình đào tạo huấn luyện viên, giảng viên và cán bộ chuyên môn thuộc khối ngành Thể dục Thể thao, chuyên sâu Thể thao dưới nước (Bơi nghệ thuật / Synchronized Swimming).

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào việc trang bị hệ thống lý luận khoa học về tuyển chọn và đào tạo vận động viên bơi nghệ thuật theo các tuyến lứa tuổi; cung cấp các chỉ số đánh giá y sinh học đặc thù; chuẩn hóa kiến thức về luật thi đấu của Liên đoàn Bơi lội Thế giới (FINA); đồng thời hướng dẫn phương pháp xây dựng giáo án huấn luyện nhiều năm từ trình độ sơ cấp đến nâng cao.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo phương pháp tiếp cận thực nghiệm kết hợp lý luận thể thao hiện đại, đi từ lịch sử phát triển, tác động sinh lý học, các điều luật chấm điểm quốc tế đến đề cương giảng dạy chi tiết theo chu kỳ lứa tuổi. Điểm đặc thù của tài liệu là sự tích hợp giữa các thông số y sinh học vận động (dung tích sống, ngưỡng yếm khí, hêmôglôbin) với các yêu cầu kỹ thuật vũ đạo và cảm thụ âm nhạc trong môi trường nước, hình thành bộ tiêu chuẩn tuyển chọn và huấn luyện có căn cứ khoa học cho thể thao thành tích cao tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua các nhóm chủ đề học thuật chính:

• Lịch sử và tiến trình phát triển môn Bơi nghệ thuật: Trình bày nguồn gốc từ thời Cổ Hy Lạp, Cổ La Mã (nhắc đến ghi chép của nhà thơ Maxia) đến các mốc lịch sử hiện đại: xuất hiện tại Đức, Anh thập niên 1920; lan rộng sang Bỉ, Hà Lan, Canada, Mỹ thập niên 1930; biểu diễn tại Olympic Berlin 1936; FINA chính thức công nhận năm 1956; đưa vào chương trình Olympic chính thức từ năm 1984. Phân nhóm trình độ thế giới thành 3 nhóm (Nhóm 1: Mỹ, Canada, Nhật Bản; Nhóm 2: Thụy Sĩ, Nga, Hà Lan, Anh, Đức, Trung Quốc; Nhóm 3: Mêhicô, Tân Tây Lan, Úc). Lịch sử bơi nghệ thuật Việt Nam từ mốc sơ khởi năm 1972 tại hồ bơi Cercle và Yết Kiêu, khóa đào tạo năm 1983 của HLV Nguyễn Ngọc Quang, giải toàn quốc đầu tiên năm 1995, thành tích tại SEA Games 19 năm 1997 (Nguyễn Thảo Ngọc, Lê Thị Ngọc Diễm), giải Vô địch thế giới Fukuoka 2001, và huy chương đồng SEA Games 21 năm 2001 (Nguyễn Như Thùy Dương, Lê Thị Huyền Trang dưới sự dẫn dắt của HLV Nguyễn Ngọc Thảo).
• Cơ sở y sinh học và tác dụng sinh lý: Phân tích các tác động chức năng: phát triển hệ cơ bắp (đặc biệt là lực tay quạt nước tương đương vận động viên thể dục), nâng cao dung tích sống (chỉ số dung tích sống/cân nặng đạt 82,704 so với 56 ở người bình thường), tần số tim hoạt động (160–180 lần/phút), chỉ số hêmôglôbin (128 g/l so với 125 g/l của bơi lội), ngưỡng yếm khí (1,29 m/s) và khả năng thích ứng với tình trạng thiếu oxy/nhịn thở trong nước.
• Quy định và Luật thi đấu FINA: Trình bày chi tiết hệ thống thi đấu gồm 4 nội dung: Vũ hình (Figures), Bài liên kết quy định (Technical routine), Bài liên kết tự chọn (Free routine) và Bài liên kết tự chọn hỗn hợp (Free routine combination). Cơ chế chấm điểm trên thang điểm 0–10 (sử dụng lẻ 1/10 điểm), phân bổ tỷ trọng Điểm Kỹ thuật (Technical Merit) và Điểm Ấn tượng nghệ thuật (Artistic Impression) cho các bài thi đơn, đôi, tập thể; các quy tắc xử phạt và trừ điểm (chạm đáy bể trừ 2 điểm, quá thời gian trên cạn 10 giây trừ 1 điểm, thiếu vận động viên trong bài tập thể trừ 0,5 điểm/người).
• Phương pháp đánh giá ấn tượng nghệ thuật: Phân tích 3 yếu tố cốt lõi: Vận dụng âm nhạc (động lực học âm nhạc, nhịp điệu, cấu trúc cao trào); Biên đạo vũ đạo (tính đa dạng của động tác quạt tay, kỹ thuật đẩy người, khả năng bao quát toàn bộ diện tích mặt hồ, thay đổi đội hình từ 5 lần trở lên trong cự ly di chuyển, tính liên tục của động tác); Phong cách biểu diễn (ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm gương mặt, quy chuẩn trang phục, mũ áo bơi và trang sức).
• Chương trình và kế hoạch huấn luyện nhiều năm: Hệ thống hóa cấu trúc huấn luyện qua Bảng phân bố lượng vận động cho 4 nhóm tuổi: 8–10 tuổi (Sơ cấp - Cấp 5 và Cấp 4), 11–12 tuổi (Chuyên môn - Cấp 3), 13–14 tuổi (Chuyên môn - Cấp 2) và 15 tuổi trở lên (Nâng cao - Cấp 1).

                            HỆ THỐNG HUẤN LUYỆN NHIỀU NĂM

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp các nguyên lý cơ bản gồm:

• Nguyên lý thủy động lực học ứng dụng: Kỹ thuật quạt tay tạo lực nâng và lực đẩy, phương pháp duy trì thăng bằng và thay đổi vị trí thân người (từ nằm ngửa, nằm sấp sang thẳng đứng) trong môi trường nước.
• Sinh lý học vận động yếm khí: Cơ chế chuyển hóa năng lượng khi vận động viên thực hiện chuỗi động tác kỹ thuật phức tạp trong điều kiện nín thở kéo dài dưới nước.
• Lý luận phân kỳ huấn luyện thể thao: Nguyên tắc điều tiết tỷ lệ tập luyện trên cạn / dưới nước (tỷ lệ 7:3 ở giai đoạn 8–14 tuổi, chuyển dần thành 8:2 ở giai đoạn từ 15 tuổi trở lên); quy luật tăng tiến lượng vận động theo chu kỳ tuần và năm.

Kỹ năng phát triển

Tài liệu định hướng rèn luyện các năng lực thực hành chuyên môn:

• Kỹ thuật thể thao chuyên sâu: Nắm vững các kỹ thuật bơi trườn sấp, ngửa, ếch, bướm, nghiêng; thành thục các kiểu quạt tay (sculling), đạp nước chuyên dụng và thực hiện chính xác các vũ hình kỹ thuật theo danh mục FINA.
• Kỹ năng biên đạo và phân tích âm nhạc: Khả năng lựa chọn bản nhạc, xây dựng chủ đề bài diễn, biên đạo chuỗi liên kết động tác và bố trí đội hình di chuyển linh hoạt trên mặt nước.
• Kỹ năng sư phạm và kiểm tra đánh giá: Năng lực xây dựng giáo án huấn luyện theo từng lứa tuổi; quan sát và nhận diện lỗi sai kỹ thuật; vận dụng biểu mẫu và thang điểm FINA để đánh giá khách quan thành tích thi đấu.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận sư phạm thể thao có hệ thống, tuân thủ nguyên tắc: toàn diện, đi từ thấp đến cao, từ dễ đến khó, bảo đảm tính vừa sức và hiệu quả.

TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY KỸ THUẬT BƠI NỀN TẢNG (LỨA TUỔI 8)

• Tiến trình thực hành kỹ thuật: Đối với giai đoạn cơ sở (8 tuổi), quá trình học bắt đầu từ làm quen nước qua trò chơi, tập thở, lướt nước; sau đó giảng dạy kỹ thuật bơi cơ bản theo trình tự: chân $\rightarrow$ tay $\rightarrow$ phối hợp tay và thở $\rightarrow$ phối hợp động tác hoàn chỉnh. Về huấn luyện thể lực, giáo trình hướng dẫn phương pháp tập độ dẻo bằng các động tác ép cơ chủ động, thực hiện với số lần ít nhưng lặp lại qua nhiều tổ động tác.
• Phương pháp huấn luyện kết hợp: Kết hợp song song giữa các bài tập vũ đạo, múa cơ bản, rèn luyện sức mạnh bộc phát trên cạn với các bài tập quạt nước, tạo hình và giữ thăng bằng dưới nước.
• Hình thức đánh giá học tập: Kiểm tra định kỳ thông qua đo đạc các chỉ số hình thái, y sinh học; kiểm tra 4 vũ hình (2 vũ hình bắt buộc và 2 vũ hình bốc thăm theo quy định nhóm tuổi); ghi hình và phân tích video bài liên kết để điều chỉnh độ trôi chảy và tính đồng bộ giữa các vận động viên.
• Hướng dẫn tự học và nghiên cứu: Người học cần nghiên cứu kỹ phụ lục danh mục vũ hình của FINA, tập luyện phân tích tiết tấu bản nhạc để xây dựng sơ đồ di chuyển đội hình trước khi triển khai thực hành dưới bể bơi.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu thể hiện các giá trị học thuật và thực tiễn chuyên môn:

• Hệ thống hóa Luật FINA: Cập nhật các quy chuẩn quốc tế về phân nhóm tuổi (dưới 12 tuổi, 13–15 tuổi, 16–18 tuổi, nhóm Junior), thời gian chuẩn cho từng bài thi (ví dụ: bài đơn quy định 2 phút 00 giây, bài tự chọn tập thể 4 phút 00 giây) và cơ cấu tính điểm chính thức theo từng phương án tổ chức cuộc thi (tỷ lệ 25% vũ hình + 25% kỹ thuật + 50% tự chọn, hoặc 50% vũ hình + 50% tự chọn).
• Dữ liệu y sinh học thực nghiệm: Cung cấp số liệu định lượng chi tiết phản ánh biến đổi sinh lý của vận động viên bơi nghệ thuật, xác định rõ các chỉ tiêu dung tích sống, nồng độ hêmôglôbin và ngưỡng yếm khí làm căn cứ khoa học cho tuyển chọn thể thao.
• Định ngạch lượng vận động cụ thể: Giáo trình xây dựng bảng định mức chi tiết về số buổi tập/tuần (tăng từ 3–5 buổi ở lứa 8 tuổi lên 9–15 buổi ở lứa trên 15 tuổi), thời gian tập luyện/năm (từ 145–240 giờ tăng lên 1440–2160 giờ), cự ly bơi cường độ lớn (từ 1000m đến 3000m).
• Tổng kết kinh nghiệm thực tiễn huấn luyện: Phân tích các bài học chuyên môn từ thực tế thi đấu quốc tế của đội tuyển bơi nghệ thuật Việt Nam tại SEA Games 19, SEA Games 21, giải vô địch thế giới Fukuoka 2001, các đợt tập huấn tại Quảng Châu và sự hỗ trợ kỹ thuật của chuyên gia Nhật Bản (tình nguyện viên Naoko).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể:

• Sinh viên đại học và học viên cao học: Dành cho sinh viên chuyên ngành Huấn luyện thể thao, Giáo dục thể chất tại các trường Đại học Thể dục Thể thao, các khoa Thể thao dưới nước thuộc các cơ sở đào tạo chuyên ngành.
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần nắm vững các học phần lý luận và phương pháp giáo dục thể chất, giải phẫu học, sinh lý học thể dục thể thao, nguyên lý kỹ thuật bơi cơ bản (trườn sấp, ếch, ngửa, bướm).
• Huấn luyện viên và chuyên viên tuyển chọn: Sử dụng làm tài liệu khung để xây dựng giáo án huấn luyện nhiều năm, thiết lập thang điểm kiểm tra đánh giá năng khiếu ban đầu và phân bổ lượng vận động cho các tuyến vận động viên từ cấp 5 đến cấp 1.
• Trọng tài và nhà quản lý thể thao: Sử dụng để tra cứu quy chuẩn luật thi đấu, phương pháp phân loại lỗi, biểu mẫu trừ điểm và kỹ thuật tính điểm xếp hạng trong các giải đấu chuyên nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu phục vụ sinh viên chuyên ngành Thể dục Thể thao, giảng viên, huấn luyện viên bơi nghệ thuật, giám định viên và trọng tài điều hành các giải đấu thể thao dưới nước.

2. Cần kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Người học cần có kiến thức cơ sở về sinh lý học vận động, nắm vững kỹ thuật bơi lội cơ bản 4 kiểu bơi thể thao và hiểu biết căn bản về lý thuyết âm nhạc, vũ đạo.

3. Điểm khác biệt giữa huấn luyện bơi nghệ thuật và bơi thể thao thông thường là gì?

Bơi nghệ thuật đòi hỏi sự kết hợp đồng thời giữa năng lực chịu đựng yếm khí dưới nước với năng lực biểu cảm vũ đạo theo âm nhạc, kiểm soát vị trí cơ thể ở các tư thế phức tạp và phối hợp đội hình đồng bộ nhiều người.

4. Làm thế nào để áp dụng bảng lượng vận động nhiều năm vào thực tế?

Huấn luyện viên căn cứ vào độ tuổi và đẳng cấp vận động viên (Cấp 5 đến Cấp 1) để điều tiết số buổi tập, tỷ lệ nước/cạn (7:3 hoặc 8:2) và cự ly bơi cường độ lớn phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất thực tế.

5. Giáo trình có đề cập đến danh mục vũ hình thi đấu không?

Giáo trình phân tích cấu trúc thi đấu vũ hình theo quy chuẩn FINA, bao gồm nguyên tắc thực hiện 2 vũ hình bắt buộc, 2 vũ hình bốc thăm và cách tính điểm chia theo hệ số độ khó.

---

Kết luận

Giáo trình Tuyển chọn và Huấn luyện Bơi nghệ thuật của PGS.TS Lê Nguyệt Nga và cộng sự cung cấp hệ thống lý luận khoa học, dữ liệu y sinh học và quy trình thực hành huấn luyện chuyên sâu cho môn bơi nghệ thuật tại Việt Nam.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nghiên cứu cơ sở sinh lý và luật thi đấu FINA, tiếp cận phương pháp sư phạm cho giai đoạn sơ cấp (8–10 tuổi), sau đó tiến đến lập kế hoạch phân bổ lượng vận động chuyên môn hóa (11–14 tuổi và trên 15 tuổi) kết hợp kỹ năng biên đạo âm nhạc và vũ đạo. Người học có thể tham khảo thêm các tài liệu luật sửa đổi định kỳ của FINA và băng hình thi đấu quốc tế để hoàn thiện năng lực chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

+CŒœ otilo+ 86 KHOA HOC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG - TP. HO CHi MINH SỞ THỂ DỤC THỂ THAO TP. HO CHi MINH NHÀ XUẤT BẢN THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI - 2003 eas OC SG KHOA HOC CONG NGHE VA MOI TRUONG - TP. HỒ CHÍ MINH SỞ THỂ DỤC THỂ THAO TP.

H6 CHi MINH TUYỂN CHỌN Và HUẤN LUYỆN BƠI NGHỆ THUẬT (Lưu hành nội bộ) NHÀ XUẤT BẢN THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI - 2003 Bién soan: PGS.TS LE NGUYET NGA Cùng cộng sự PHAN MG BAU ác môn thé thao dưới nước bao gồm: boi- nhay Cà, bóng nước- bơi nghệ thuật. Ở Việt Nam từ năm 1995, lần đầu tiên môn bơi nghệ thuật được đưa vào chương trình thi đấu quốc gia hàng năm. Tại SEA Games 19 6 Jakarta (nim 1997), hai vận động viên Nguyễn Thảo Ngọc và Lê Thị Ngọc Diễm được xếp hạng 4, thua sát nút Thái Lan. Sau thành công ban đầu của môn bơi nghệ thuật Việt Nam, từ năm 1998 phong trào bơi nghệ thuật đã phát triển rộng rãi hơn, số lượng vận động viên, số lượng đơn vị, các câu lạc bộ tham gia thi đấu cũng tăng lên đáng kể.

Làm thế nào để có thể giành được huy chương trong thời gian chuẩn bị không dài ? Sau khi phân tích toàn diện thực tế phong trào bơi nghệ thuật, chúng tôi nhận thấy trình độ môn bơi nghệ thuật của ta còn thấp. Một trong những nguyên nhân chính là chúng ta chưa có một chương trình huấn luyện chung, thống nhất được soạn thảo dựa trên cơ sở khoa học. Việc tuyển chọn vận động viên chưa được tiến hành theo hệ thống thống nhất, chưa có chuẩn mực chung và tiêu chuẩn tuyển chọn cụ thể. Chúng ta phải bắt tay từ chương trình huấn luyện cho các nhóm tuổi.

Thông qua chương trình huấn luyện tương đối khoa học và phù hợp với thực tế của vận động viên, để phát hiện ra các mặt mạnh, mặt yếu của họ, nhất là đối với các vận động viên trọng điểm, các tuyển thủ quốc gia, tạo diéu kiện giúp cho Ban huấn luyện, Huấn luyện viên trong việc lựa chọn, bố trí nội dung huấn luyện cho phù hợp hơn. Khi phong trào bơi nghệ thuật phát triển rộng rãi, vận động viên sẽ được quản lý theo các tuyến như bơi lội hiện nay. Để - giúp cho Hội đồng tuyển chọn làm việc được khách quan, chúng ta cần có các tiêu chuẩn tuyển chọn, thang điểm tuyển chọn vận động viên bơi nghệ thuật phù hợp. KHÁI QUÁT VỀ MÔN BƠI NGHỆ THUẬT: Bơi nghệ thuật là môn thể thao dưới nước mới được phát triển trong thời gian cận đại.

Nhưng ngay từ thời Cổ Hy Lạp và Cổ La Mã đã có thanh thiếu niên nam nữ biểu điễn tập thể ở đưới nước. Động tác tạo hình đẹp của bơi nghệ thuật đã từng làm cảm động nhà thơ người La Mã đương thời là Maxia, trong thơ của ông có đoạn viết “họ như những con cá đang bơi trong nước, cơ thể của họ thật tuyệt đẹp”. Sau đó bơi nghệ thuật dần dân phát triển thành môn thể thao đưới nước đành cho giới nữ. Đặc điểm của môn thể thao này là kết hợp được bơi lội, vũ đạo, âm nhạc, kỹ xảo trong một thể thống nhất.

Bơi nghệ thuật đã trở thành môn thể thao có đặc điểm nghệ thuật cao, được đông đảo mọi người yêu thích. Năm 1973, giải vô địch thế giới về bơi nghệ thuật được tổ chức. Năm * 1984, bơi nghệ thuật được công nhận là môn thi đấu Olympic. Bơi nghệ thuật cũng là môn thi đấu chính thức trong Asiad và trong SEA Games.

Hiện nay đã có hơn 20 nước phát triển môn thể thao này, tương đối phổ biến là ở Châu Âu, Châu Mỹ và Châu Á.1 Tóm tắt sự phát triển môn bơi nghệ thuật trên thế giới : Môn bơi nghệ thuật bắt nguồn từ những năm 20 của thế kỷ 20 ở các nước Châu Âu như Đức, Anh. Sở đĩ gọi là môn bơi nghệ thuật vì người biểu diễn ở dưới nước, hoàn thành sự thay đổi các vũ hình và động tác đơn giản theo tiết tấu (nhịp điệu) của âm nhạc. Tới những năm 30, bơi nghệ thuật được phát triển ở Bi, Hà Lan, Đức, Canada và từ Canada truyền vào nước Mỹ. Bơi nghệ thuật có sự kết hợp cao độ giữa âm nhạc, nghệ thuật và được mệnh danh là “balê dưới nước”.

Năm 1936, tai dai hoi Olympic lan tht 11 6 Berlin đã tổ chức bơi biểu diễn có phối hợp âm nhạc và các vũ hình. Năm 1942, Mỹ tổ chức thi đấu bơi nghệ thuật và đã biến môn bơi nghệ thuật thành môn thể thao. Tiêu chuẩn cho điểm là sự thống nhất nhịp nhàng giữa động tác và âm nhạc nên được gọi là SYNCHRONIZED (Bơi đồng bộ). Năm 1950, Mỹ bắt đầu tổ chức giải vô địch bơi nghệ thuật toàn quốc lần đầu tiên.

Năm 1952, tại Olympic lần thứ 15, Mỹ và Canada đã tiến hành biểu diễn bơi nghệ thuật. Năm 1956, Liên đoàn bơi lội nghiệp dư quốc tế (FINA) đã coi bơi nghệ thuật là 1 trong 4 môn bơi thể thao dưới nước đo Liên đoàn quản lý (bơi lội, nhảy cầu, bóng nước, bơi nghệ thuật) và trở thành môn thể thao chính thức. Năm 1958, trong cuộc thị đấu bơi nghệ thuật tổ chức tại Hà Lan có 9 đội tham gia. Sau đó, mỗi kỳ Olympie đều có biểu diễn bơi nghệ thuật.

Năm 1973, giải bơi nghệ thuật vô địch thế 6 giới lần đâu tiên được tổ chức có 15 nước tham dự với hơn 80 vận động viên tham gia thi đấu. Năm 1984, tại Olympic lần thứ 23, bơi nghệ thuật được công nhận là môn thi đấu chính thức. Sau năm 1984, giải vô địch thế giới cứ 4 năm tổ chức một lần. Tại Châu Á, Nhật Bản là nước triển khai môn bơi nghệ thuật tương đối sớm.

Tháng 7 năm 1954, Nhật Bản đã mời toàn đội bơi nghệ thuật của Mỹ sang biểu diễn. Tháng 8 năm 1956, lần đầu tiên Nhật Bản tổ chức giải bơi nghệ thuật toàn quốc. Tại Trung Quốc, phong trào bơi nghệ thuật bắt đầu tương đối muộn. Năm 1983, Ủy ban TDTT Trung Quốc mới cử người sang Nhật Bản học tập và chính thức thông báo phát triển môn thể thao này, déng thời mời chuyên gia Nhat Ban qua giảng dạy.

Tiếp đó Trung Quốc nhiều lần mời các chuyên gia của Nhật, Mỹ Canada sang giảng dạy, trao đổi kinh nghiệm. Các chuyên gia đã chỉ cho VĐV Trung Quốc nhìn thấy mặt mạnh là mêm dẻo, mặt yếu là sức mạnh, tốc độ. Do tích cực đầu tư, thành tích môn bơi nghệ thuật của Trung Quốc đã tiến bộ rất nhanh. Năm 1995, sau 13 năm kể từ khi bắt đầu phát triển môn bơi nghệ thuật, Trung Quốc đã giành được hạng 6 đông đội trong giải vô địch thế giới.

Trình độ bơi nghệ thuật của thế giới có thể chia thành 3 nhóm như sau : nhóm thứ nhất gồm đội Mỹ, Canada, Nhật Bản; nhóm thứ nhì gồm các đội Thuy S¥, Nga Hà Lan, Anh, Đức, Trung Quốc; nhóm thứ ba gồm các đội Mâhicô, Tân Tây Lan, Úc.2 Sơ lược sự hình thành và phát triển môn bơi nghệ thuật tại Việt Nam và tại TP.HCM : Ở Việt Nam, chủ yếu là tại thành phố Sài Gòn - Gia Định cũ, môn bơi nghệ thuật đã được hình thành từ năm 1972. Một nhóm phụ nữ giàu có tổ chức thành Hội. Họ đã tập luyện và biểu điễn một số vũ hình tại bé boi “Cercle” (Nay là Cung Văn Hóa - Lao Động TP.HCM) và ở bể bơi Yết Kiêu. Từ ngày Miễn Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước đến năm 1982, phong trào bơi nghệ thuật của TP.HCM đã phát triển dần lên, nhất là khi bể bơi Yết Kiêu được giao về cho Sở TDTT Thành Phố trực tiếp quản lý.

Năm 1983, HLV Nguyễn Ngọc Quang là người đầu tiên mở khóa đào tạo VĐV bơi nghệ thuật trẻ của TP. Kỹ thuật động tác còn đơn giản, chủ yếu là mô phỏng các vũ hình, đội hình qua các tài liệu, tranh ảnh. Tập luyện bơi nghệ thuật lúc đó chủ yếu nhằm nâng cao sức khỏe, phát triển cơ thể toàn điện, biểu diễn phục vụ các ngày lễ, các cuộc thi đấu bơi lội cấp toàn quốc. Năm 1987, quyển sách bơi nghệ thuật đầu tiên của hai tác giả Lê Nguyệt Nga và Đào Công Sanh được xuất bản.

Trong quyển sách đã trình bày kỹ thuật, phương pháp giảng dạy, huấn luyện trên cạn, dưới nước, đạy bơi theo nhạc đệm, phương pháp tổ chức trọng tài, phương pháp cho điểm. Chất lượng phong trào bơi nghệ thuật ngày một nâng cao. Các bài biểu diễn có tính nghệ thuật khá, có sự hấp dẫn cao. Đội bơi ñghệ thuật của Nhà văn hóa Lao Động TP.HCM do HLV Đổng Quốc Cường phụ trách đã tập luyện, biểu diễn thường xuyên.

Tháng 10 năm 1995, được sự cho phép của Tổng Cục TDTT (Nay 1a Uy Ban TDTT) và Hiệp hội Thể Thao Dưới Nước Việt Nam, môn bơi nghệ thuật được đưa vào chương trình thi đấu quốc gia hàng năm. Giải bơi nghệ thuật các câu lạc bộ toàn quốc lần đầu tiên được tổ chức tại bể bơi Nhà văn hóa Lao Động Thành phố Hồ Chí Minh, có 2 đơn vị là Đội bơi nghệ thuật Nhà văn hóa Lao Động và Đội bơi nghệ thuật Nhà văn hóa Phụ Nữ Thành Phố giành chức vô địch cá nhân. Đến tháng 10 năm 1996, trong giải vô địch bơi nghệ thuật các câu lạc bộ toàn quốc, TP.HCM tham gia với 5 đơn vị và 15 VĐV. Đến tháng 6 năm 1997, nhận lời mời chính thức của Indonexia - nước chủ nhà đăng cai tổ chức SEA Games 19 tai Jakarta, Tổng Cục TDTT và Hiệp Hội Thể Thao Dưới Nước Việt Nam quyết định ủy nhiệm cho Sở TDTT TP.

HCM, Liên Đoàn Thể Thao Dưới Nước Thành Phố tiến hành tuyển, chọn và tập huấn một đội bơi nghệ thuật gồm 2 VĐV và 1 HLV. Dưới sự dẫn dat của HLV Đổng Quốc Cường, 2 VĐV Nguyễn Thảo Ngọc và Lê Thị Ngọc Diễm đã tập luyện và thi đấu tốt - đội Việt Nam xếp hạng 4 chung cuộc. Năm 2001, bơi nghệ thuật Việt Nam thực sự đổi sắc. Chúng ta đã sang tập huấn ngắn hạn tại Quảng Châu - Trung Quốc (từ 11/5 đến 10/07/2001) : Có 4 VĐV và 1 HLV.

- Tham dự giải vô địch thế giới về bơi nghệ thuật tại FUKUOKA - Nhat Ban (từ 11⁄7 đế 92/07/2001) : Có 1 HLV va 2 VPV thi đấu một bài đơn, 1 bài đôi. - Tham dự giải bơi nghệ thuật - Đại hội TDTT Thành phố mở rộng lần IV tại Câu lạc bộ Bơi lặn Phú Thọ - TP. Có 2 đội nước ngoài tham dự là Malaysia (4 VĐV) và Thái Lan (2 VĐV). Tôn Nữ Quỳnh Như đạt huy chương bạc đơn, Tôn Nữ Quỳnh Như và Trịnh Thanh Hiển đạt huy chương bạc đôi.