Tư tưởng chính trị xã hội của mạnh tử và ý nghĩa của nó đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa việt nam hiện nay

Tài liệu nghiên cứu Tư tưởng chính trị xã hội của mạnh tử và ý nghĩa của nó đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Buøi Xuaân Thanh
• Người hướng dẫn: TS Trònh Doãn Chính
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch Sử Triết Học
• Đề tài: Tư Tưởng Chính Trị - Xã Hội Của Mạnh Tử Và Ý Nghĩa Đối Với Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Triết Học
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tư Tưởng Chính Trị Xã Hội Mạnh Tử 50 60 Ký Tự

Tư tưởng chính trị - xã hội của Mạnh Tử là một phần quan trọng trong học thuyết Nho gia. Thực chất, đây là tư tưởng dân bản vị, lấy dân làm gốc của nước. Mặc dù còn những hạn chế lịch sử và dấu ấn phân biệt đẳng cấp xã hội, tư tưởng này vẫn có những mặt tích cực, mang giá trị nhân loại phổ biến. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu, kế thừa và phê phán có chọn lọc trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân. Nhà nước ta do nhân dân lập ra thông qua tổng tuyển cử toàn dân và được đặt dưới sự kiểm soát của nhân dân. Mọi quyền lực nhà nước đều do nhân dân ủy quyền, mọi chủ trương, chính sách đều vì lợi ích của nhân dân. Bản chất đó đã được khẳng định trong tất cả các bản Hiến pháp, đặc biệt là Hiến pháp 1992 (sửa đổi).

1.1. Nguồn Gốc Tư Tưởng Dân Bản Vị Của Mạnh Tử

Tư tưởng dân bản vị của Mạnh Tử bắt nguồn từ quan niệm về vai trò của dân trong sự tồn vong của quốc gia. Ông cho rằng, dân là gốc của nước, nước có yên thì dân mới ấm no. Tư tưởng này thể hiện sự coi trọng sức mạnh của nhân dân, đồng thời đề cao trách nhiệm của người cai trị đối với dân. Mạnh Tử nhấn mạnh rằng, người cai trị phải biết lắng nghe ý kiến của dân, chăm lo đời sống của dân, và thực hiện chính sách nhân chính để được dân ủng hộ. Tư tưởng này có ảnh hưởng sâu sắc đến các nhà tư tưởng và chính trị gia Việt Nam sau này, đặc biệt là Hồ Chí Minh.

1.2. Ảnh Hưởng Của Mạnh Tử Đến Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát triển tư tưởng dân bản vị của Mạnh Tử trong bối cảnh cách mạng Việt Nam. Người khẳng định rằng, sức mạnh của cách mạng nằm ở sức mạnh của nhân dân. Người chủ trương xây dựng một nhà nước của dân, do dân, vì dân, trong đó mọi quyền lực thuộc về nhân dân. Tư tưởng này được thể hiện rõ trong các văn kiện của Đảng và Nhà nước, cũng như trong thực tiễn xây dựng đất nước. Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo tư tưởng Mạnh Tử vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, tạo nên một hệ tư tưởng cách mạng độc đáo, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân.

II. Phân Tích Tư Tưởng Nhân Chính Của Mạnh Tử 50 60 Ký Tự

Tư tưởng nhân chính là một nội dung cốt lõi trong tư tưởng chính trị - xã hội của Mạnh Tử. Ông cho rằng, người cai trị phải thực hiện chính sách nhân chính, tức là chính sách dựa trên lòng nhân ái, thương dân, chăm lo đời sống của dân. Nhân chính không chỉ là một phương pháp cai trị, mà còn là một đạo đức chính trị, đòi hỏi người cai trị phải có phẩm chất đạo đức tốt đẹp. Mạnh Tử nhấn mạnh rằng, chỉ có nhân chính mới có thể thu phục lòng dân, làm cho nước giàu, dân mạnh, xã hội ổn định. Tư tưởng này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

2.1. Nội Dung Của Tư Tưởng Nhân Chính Theo Mạnh Tử

Nội dung của tư tưởng nhân chính bao gồm nhiều khía cạnh, trong đó quan trọng nhất là việc chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của dân. Mạnh Tử cho rằng, người cai trị phải đảm bảo cho dân có đủ ăn, đủ mặc, có công ăn việc làm, có điều kiện học hành, và được hưởng các quyền tự do, dân chủ. Đồng thời, người cai trị cũng phải giáo dục dân, nâng cao trình độ dân trí, bồi dưỡng đạo đức, để dân trở thành những công dân tốt, có ích cho xã hội. Mạnh Tử nhấn mạnh rằng, chỉ khi dân giàu, nước mạnh, xã hội văn minh thì nhân chính mới thực sự thành công.

2.2. Ý Nghĩa Của Nhân Chính Trong Quản Lý Nhà Nước

Tư tưởng nhân chính có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý nhà nước. Nó đòi hỏi các nhà quản lý phải đặt lợi ích của dân lên trên hết, phải lắng nghe ý kiến của dân, phải giải quyết các vấn đề của dân một cách công bằng, minh bạch, và hiệu quả. Nhân chính cũng đòi hỏi các nhà quản lý phải có phẩm chất đạo đức tốt đẹp, phải liêm khiết, trung thực, tận tụy với công việc, và hết lòng phục vụ nhân dân. Tư tưởng này có thể được vận dụng vào việc xây dựng một bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, gần dân, hiểu dân, và vì dân.

2.3. Mối Quan Hệ Giữa Pháp Luật Và Đạo Đức Trong Nhân Chính

Theo Mạnh Tử, pháp luật và đạo đức có mối quan hệ mật thiết với nhau trong nhân chính. Pháp luật là công cụ để bảo vệ quyền lợi của dân, duy trì trật tự xã hội, và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật. Đạo đức là nền tảng để xây dựng một xã hội văn minh, công bằng, và nhân ái. Mạnh Tử cho rằng, người cai trị phải kết hợp pháp luật và đạo đức một cách hài hòa, vừa phải nghiêm minh trong việc xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, vừa phải giáo dục dân, nâng cao ý thức pháp luật, và bồi dưỡng đạo đức.

III. Dân Vi Quý Giá Trị Cốt Lõi Trong Tư Tưởng Mạnh Tử 50 60

Luận điểm Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh là một trong những tư tưởng nổi bật nhất của Mạnh Tử. Tư tưởng này khẳng định vị trí tối thượng của nhân dân trong xã hội, đặt lợi ích của dân lên trên lợi ích của quốc gia và người cai trị. Mạnh Tử cho rằng, người cai trị phải biết yêu dân, thương dân, chăm lo đời sống của dân, và bảo vệ quyền lợi của dân. Nếu người cai trị không làm được điều đó, thì dân có quyền lật đổ. Tư tưởng này có ý nghĩa cách mạng, thể hiện tinh thần dân chủ sâu sắc, và có giá trị to lớn trong việc xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

3.1. Giải Thích Luận Điểm Dân Vi Quý Xã Tắc Thứ Chi Quân Vi Khinh

Luận điểm Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh có nghĩa là: Dân là quan trọng nhất, sau đó là quốc gia, và cuối cùng là người cai trị. Mạnh Tử cho rằng, dân là gốc của nước, nước có yên thì dân mới ấm no. Nếu dân không yên, thì nước cũng không thể tồn tại. Vì vậy, người cai trị phải đặt lợi ích của dân lên trên hết, phải chăm lo đời sống của dân, và bảo vệ quyền lợi của dân. Nếu người cai trị không làm được điều đó, thì dân có quyền lật đổ.

3.2. Ứng Dụng Dân Vi Quý Trong Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền

Tư tưởng Dân vi quý có thể được vận dụng vào việc xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Nó đòi hỏi nhà nước phải thực sự là của dân, do dân, vì dân, phải đảm bảo mọi quyền lực thuộc về nhân dân, và phải chịu sự kiểm soát của nhân dân. Nhà nước phải chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của dân, phải bảo vệ quyền lợi của dân, và phải tạo điều kiện cho dân tham gia vào việc quản lý nhà nước. Tư tưởng này cũng đòi hỏi các cán bộ, công chức nhà nước phải liêm khiết, trung thực, tận tụy với công việc, và hết lòng phục vụ nhân dân.

IV. Giá Trị và Hạn Chế Tư Tưởng Mạnh Tử Hiện Nay 50 60 Ký Tự

Tư tưởng chính trị - xã hội của Mạnh Tử có nhiều giá trị lịch sử và ý nghĩa đối với xã hội hiện đại. Tuy nhiên, cũng cần nhận thức rõ những hạn chế của tư tưởng này trong bối cảnh mới. Việc kế thừa và phát triển tư tưởng Mạnh Tử cần được thực hiện một cách có chọn lọc, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam, và phải đảm bảo các nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

4.1. Giá Trị Lịch Sử Của Tư Tưởng Chính Trị Mạnh Tử

Tư tưởng chính trị của Mạnh Tử có giá trị lịch sử to lớn, thể hiện ở chỗ nó đã góp phần vào việc xây dựng một nền văn hóa chính trị dân bản vị ở phương Đông. Tư tưởng này đã ảnh hưởng sâu sắc đến các nhà tư tưởng và chính trị gia Việt Nam, đặc biệt là Hồ Chí Minh. Mạnh Tử đã đề cao vai trò của nhân dân, khẳng định quyền của nhân dân trong việc lựa chọn và lật đổ người cai trị, và chủ trương xây dựng một xã hội công bằng, nhân ái.

4.2. Hạn Chế Của Tư Tưởng Mạnh Tử Trong Xã Hội Hiện Đại

Tư tưởng chính trị của Mạnh Tử cũng có những hạn chế nhất định trong xã hội hiện đại. Chẳng hạn, tư tưởng này còn mang nặng tính chất phong kiến, chưa đề cao quyền bình đẳng của mọi người, và chưa có những giải pháp cụ thể cho các vấn đề kinh tế, xã hội phức tạp. Vì vậy, việc kế thừa và phát triển tư tưởng Mạnh Tử cần được thực hiện một cách có chọn lọc, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam, và phải đảm bảo các nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

4.3. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Tư Tưởng Mạnh Tử Cho Việt Nam

Từ tư tưởng chính trị của Mạnh Tử, Việt Nam có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Chẳng hạn, cần phải luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết, phải chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của dân, phải bảo vệ quyền lợi của dân, và phải tạo điều kiện cho dân tham gia vào việc quản lý nhà nước. Đồng thời, cần phải xây dựng một bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, gần dân, hiểu dân, và vì dân. Cần phải kết hợp hài hòa giữa pháp luật và đạo đức, vừa phải nghiêm minh trong việc xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, vừa phải giáo dục dân, nâng cao ý thức pháp luật, và bồi dưỡng đạo đức.

V. Ứng Dụng Tư Tưởng Mạnh Tử Vào Đổi Mới Quản Lý 50 60 Ký Tự

Trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế, việc ứng dụng tư tưởng Mạnh Tử vào đổi mới quản lý nhà nước có ý nghĩa quan trọng. Tư tưởng dân bản vị, nhân chính, và dân vi quý có thể được vận dụng vào việc xây dựng một nền hành chính phục vụ, một bộ máy nhà nước hiệu lực, hiệu quả, và một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Việc đổi mới quản lý nhà nước cần được thực hiện một cách toàn diện, đồng bộ, và có hệ thống, đảm bảo sự hài hòa giữa các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa, và xã hội.

5.1. Đổi Mới Cơ Chế Quản Lý Nhà Nước Theo Tư Tưởng Mạnh Tử

Việc đổi mới cơ chế quản lý nhà nước cần được thực hiện theo hướng tăng cường tính dân chủ, công khai, minh bạch, và trách nhiệm giải trình. Cần phải tạo điều kiện cho nhân dân tham gia vào việc xây dựng và thực hiện chính sách, giám sát hoạt động của nhà nước, và phản biện các quyết định của nhà nước. Cần phải xây dựng một hệ thống đánh giá hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước dựa trên sự hài lòng của người dân.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Công Chức Theo Tư Tưởng Mạnh Tử

Việc nâng cao năng lực cán bộ, công chức cần được thực hiện theo hướng bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn, và rèn luyện kỹ năng làm việc. Cần phải xây dựng một đội ngũ cán bộ, công chức liêm khiết, trung thực, tận tụy với công việc, và hết lòng phục vụ nhân dân. Cần phải có cơ chế khuyến khích cán bộ, công chức học tập, nghiên cứu, và sáng tạo.

VI. Kết Luận Giá Trị Vượt Thời Gian Của Mạnh Tử 50 60 Ký Tự

Tư tưởng chính trị - xã hội của Mạnh Tử vẫn còn nguyên giá trị trong xã hội hiện đại. Những tư tưởng về dân bản vị, nhân chính, và dân vi quý là những bài học quý báu cho việc xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Việc kế thừa và phát triển tư tưởng Mạnh Tử cần được thực hiện một cách sáng tạo, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam, và phải đảm bảo các nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Tư Tưởng Mạnh Tử

Việc nghiên cứu tư tưởng Mạnh Tử có tầm quan trọng đặc biệt trong bối cảnh hiện nay. Nó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời cung cấp những gợi ý quan trọng cho việc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Việc nghiên cứu tư tưởng Mạnh Tử cũng giúp chúng ta nhận thức rõ hơn về những hạn chế của tư tưởng này, và có những giải pháp phù hợp để khắc phục.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tư Tưởng Mạnh Tử

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tư tưởng Mạnh Tử, đặc biệt là những khía cạnh liên quan đến quản lý nhà nước, phát triển kinh tế, và xây dựng văn hóa. Cần phải có những công trình nghiên cứu so sánh tư tưởng Mạnh Tử với các hệ tư tưởng khác, để làm rõ hơn giá trị và hạn chế của tư tưởng này. Cần phải có những hoạt động tuyên truyền, giáo dục về tư tưởng Mạnh Tử, để nâng cao nhận thức của người dân về giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN BUØI XUAÂN THANH TÖ TÖÔÛNG CHÍNH TRÒ - XAÕ HOÄI CUÛA MAÏNH TÖÛ VAØ YÙ NGHÓA CUÛA NOÙ ÑOÁI VÔÙI VIEÄC XAÂY DÖÏNG NHAØ NÖÔÙC PHAÙP QUYEÀN XAÕ HOÄI CHUÛ NGHÓA VIEÄT NAM HIEÄN NAY LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ TRIEÁT HOÏC TP. HOÀ CHÍ MINH – 2008 2 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN BUØI XUAÂN THANH TÖ TÖÔÛNG CHÍNH TRÒ - XAÕ HOÄI CUÛA MAÏNHTÖÛ VAØ YÙ NGHÓA CUÛA NOÙ ÑOÁI VÔÙI VIEÄC XAÂY DÖÏNG NHAØ NÖÔÙC PHAÙP QUYEÀN XAÕ HOÄI CHUÛ NGHÓA VIEÄT NAM HIEÄN NAY Chuyeân ngaønh: LÒCH SÖÛ TRIEÁT HOÏC Maõ soá : 62.8001 LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ TRIEÁT HOÏC Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: 1.TS TRÒNH DOAÕN CHÍNH 2.TS LÖÔNG MINH CÖØ TP. HOÀ CHÍ MINH – 2008 3 LÔØI CAM ÑOAN Toâi cam ñoan ñaây laø coâng trình do toâi nghieân cöùu Keát quaû nghieân cöùu laø trung thöïc vaø chöa ñöôïc ai coâng boá. Ngöôøi thöïc hieän BUØI XUAÂN THANH 4 MUÏC LUÏC Trang PHAÀN MÔÛ ÑAÀU.

1 Chöông 1: CÔ SÔÛ XAÕ HOÄI VAØ NHÖÕNG TIEÀN ÑEÀ HÌNH THAØNH TÖ TÖÔÛNG CHÍNH TRÒ - XAÕ HOÄI CUÛA MAÏNH TÖÛ 1. Ñaëc ñieåm kinh teá - xaõ hoäi Trung Quoác thôøi Xuaân thu - Chieán quoác – cô sôû khaùch quan hình thaønh tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû. Nguoàn goác lyù luaän tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû. 32 Keát luaän chöông 1.

54 Chöông 2: NHÖÕNG NOÄI DUNG CÔ BAÛN TRONG TÖ TÖÔÛNG CHÍNH TRÒ - XAÕ HOÄI CUÛA MAÏNH TÖÛ 2. Töø “nhaân nghóa” ñeán “nhaân chính” trong tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû. Daân baûn – vaán ñeà coát loõi trong tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû. 69 Keát luaän chöông 2.

113 Chöông 3: GIAÙ TRÒ LÒCH SÖÛ TÖ TÖÔÛNG CHÍNH TRÒ - XAÕ HOÄI CUÛA MAÏNH TÖÛ VÔÙI COÂNG CUOÄC XAÂY DÖÏNG NHAØ NÖÔÙC PHAÙP QUYEÀN XAÕ HOÄI CHUÛ NGHÓA VIEÄT NAM HIEÄN NAY 3. Nhöõng giaù trò vaø haïn cheá trong tö töôûng chính trò -xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû. Nhöõng baøi hoïc lòch söû ruùt ra töø tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû vôùi vieäc xaây döïng Nhaø nöôùc phaùp quyeàn xaõ hoäi chuû nghóa Vieät Nam cuûa daân, do daân, vì daân. 140 Keát luaän chöông 3.

178 KEÁT LUAÄN CHUNG. 182 DANH MUÏC COÂNG TRÌNH ÑAÕ COÂNG BOÁ CUÛA TAÙC GIAÛ. 189 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. 190 5 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1.

Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû trong hoïc thuyeát Nho gia, thöïc chaát laø tö töôûng daân baûn - tö töôûng laáy daân laøm goác nöôùc. Tö töôûng aáy tuy coøn nhöõng haïn cheá veà maët lòch söû vaø mang daáu aán cuûa söï phaân bieät ñaúng caáp xaõ hoäi, nhöng cuõng coù nhöõng maët tích cöïc mang giaù trò nhaân loaïi phoå bieán, ñaõ töøng ñöôïc Chuû tòch Hoà Chí Minh tieáp thu, keá thöøa coù söï choïn loïc vaø pheâ phaùn trong quaù trình xaây döïng Nhaø nöôùc phaùp quyeàn Vieät Nam cuûa daân, do daân, vì daân. Nhaø nöôùc ta laø nhaø nöôùc veà baûn chaát do nhaân daân ta laäp ra thoâng qua toång tuyeån cöû toaøn daân; vaø ñöôïc ñaët döôùi söï kieåm soaùt cuûa nhaân daân. Moïi quyeàn löïc maø nhaø nöôùc coù ñöôïc ñeàu do nhaân daân uûy quyeàn.

Moïi chuû tröông, chính saùch cuûa nhaø nöôùc ñeàu vì lôïi ích cuûa nhaân daân. Baûn chaát ñoù cuûa Nhaø nöôùc ta ñaõ ñöôïc khaúng ñònh trong taát caû caùc baûn Hieán phaùp. Ñaëc bieät Hieán phaùp 1992 (söûa ñoåi) ñaõ chæ roõ: “Nhaø nöôùc Coäng hoøa xaõ hoäi chuû nghóa Vieät Nam laø Nhaø nöôùc phaùp quyeàn xaõ hoäi chuû nghóa cuûa nhaân daân, do nhaân daân, vì nhaân daân. Taát caû quyeàn löïc nhaø nöôùc thuoäc veà nhaân daân maø neàn taûng laø lieân minh giöõa giai caáp coâng nhaân vôùi giai caáp noâng daân vaø ñoäi nguõ trí thöùc” [49, 178].

Nhaø nöôùc phaùp quyeàn xaõ hoäi chuû nghóa Việt Nam cuûa daân, do daân, vì daân do Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam chuû tröông laø nhaø nöôùc ñöôïc xaây döïng treân tinh thaàn daân chuû maùcxit vaø ñöôïc baét nguoàn töø truyeàn thoáng ñaïi ñoaøn keát daân toäc cuøng vôùi tinh thaàn nhaân baûn, daân baûn cuûa oâng cha chuùng ta trong suoát quaù trình ñaáu tranh döïng nöôùc vaø giöõ nöôùc. YÙ thöùc ñöôïc vai troø to lôùn cuûa quaàn chuùng nhaân daân ñoái vôùi söï toàn vong cuûa ñaát nöôùc, Traàn Höng Ñaïo ñaõ töøng chuû tröông: Khoan thö söùc daân ñeå laøm keá saâu beàn reã. Nguyeãn Traõi cuõng ñaõ chæ roõ: “Chôû thuyeàn, laät thuyeàn cuõng laïi laø daân” [115,396]. Tieáp tuïc keá thöøa vaø phaùt trieån tö töôûng ñoù trong söï 6 nghieäp ñaáu tranh giaûi phoùng daân toäc vaø xaây döïng ñaát nöôùc, Chuû tòch Hoà Chí Minh khaúng ñònh: “Goác coù vöõng caây môùi beàn, Xaây laàu thaéng lôïi treân neàn nhaân daân” [85,410].

Tuy nhieân, thöïc teá cho thaáy coâng cuoäc xaây döïng vaø hoaøn thieän nhaø nöôùc ôû nöôùc ta trong nhöõng naêm gaàn ñaây maëc duø ñaõ ñaït ñöôïc nhieàu thaønh töïu to lôùn nhöng cuõng toàn taïi khoâng ít khoù khaên, baát caäp vaø caû nhöõng sai laàm. Ñaùnh giaù veà nhöõng yeáu keùm vaø khuyeát ñieåm cuûa quaù trình xaây döïng Nhaø nöôùc ta trong nhöõng naêm qua, Nghò quyeát Ñaïi hoäi ñaïi bieåu toaøn quoác laàn thöù X cuûa Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam chæ roõ: “Boä maùy quaûn lyù nhaø nöôùc caùc caáp, nhaát laø ôû cô sôû coøn yeáu keùm. Tình traïng nhuõng nhieãu, cöûa quyeàn, thieáu traùch nhieäm ôû moät boä phaän coâng chöùc, nhaát laø ôû caùc cô quan tröïc tieáp giaûi quyeát coâng vieäc cuûa daân vaø doanh nghieäp, chaäm ñöôïc khaéc phuïc. Moâ hình toå chöùc chính quyeàn ñòa phöông, nhaát laø toå chöùc hoäi ñoàng nhaân daân, coøn nhöõng ñieåm baát hôïp lyù.

Caûi caùch haønh chính chöa ñaït yeâu caàu” [39,64]. Chính vì theá, vieäc xaùc ñònh ñuùng ñaén muïc tieâu, ñöa ra caùc giaûi phaùp caûi caùch hieäu quaû moâ hình toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Nhaø nöôùc ta laø moät vieäc laøm caàn thieát. Ñeå xaây döïng ñöôïc boä maùy nhaø nöôùc trong saïch, vöõng maïnh, gaén lieàn vôùi daân, theå hieän ñuùng yù chí vaø nguyeän voïng cuûa nhaân daân, ñaûm baûo treân thöïc teá quyeàn löïc nhaø nöôùc thuoäc veà nhaân daân, nhaèm phaùt huy söùc maïnh cuûa toaøn daân ñoái vôùi quaù trình xaây döïng vaø phaùt trieån ñaát nöôùc, moät maët chuùng ta phaûi toång keát thöïc tieãn, nghieân cöùu lyù luaän; maët khaùc, phaûi bieát keá thöøa nhöõng giaù trò tinh hoa cuûa tö töôûng nhaân loaïi veà xaây döïng boä maùy nhaø nöôùc. Hôn bao giôø heát, trong giai ñoaïn hieän nay vieäc tieáp thu nhöõng tinh hoa vaên hoùa nhaân loaïi seõ laø moät trong nhöõng ñieàu kieän quan troïng cho söï tieán boä cuûa moät daân toäc.

Vaø, moät trong nhöõng giaù trò vaên hoùa nhaân loaïi maø chuùng ta caàn tieáp thu ñeå goùp phaàn ñoåi môùi tö duy, 7 kieän toaøn boä maùy nhaø nöôùc coù hieäu quaû, ñoù laø voán tri thöùc vaø kinh nghieäm ña daïng maø loaøi ngöôøi ñaõ saùng taïo ra. Hoïc thuyeát Khoång - Maïnh noùi chung vaø tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû noùi rieâng laø moät trong nhöõng tinh hoa cuûa vaên hoùa nhaân loaïi, ñaõ töøng aûnh höôûng khaù saâu roäng tôùi xaõ hoäi Vieät Nam. Chuû tòch Hoà Chí Minh töøng noùi: “trong hoïc thuyeát cuûa Khoång Töû coù nhieàu ñieàu khoâng ñuùng song nhöõng ñieàu hay trong ñoù thì chuùng ta neân hoïc” [86,46]. Moät trong nhöõng ñieàu hay cuûa hoïc thuyeát Khoång - Maïnh chính laø tö töôûng xaây döïng vaø cuûng coá boä maùy caàm quyeàn treân tinh thaàn nhaân baûn, daân baûn, vôùi nhieàu luaän ñieåm coù giaù trò veà “loøng daân”, “söùc daân”, “laáy daân laøm goác nöôùc”… ñaùng ñeå chuùng ta keá thöøa nhö laø nhöõng baøi hoïc lòch söû boå ích trong coâng cuoäc xaây döïng Nhaø nöôùc phaùp quyeàn xaõ hoäi chuû nghóa cuûa daân, do daân, vì daân ôû nöôùc ta hieän nay.

Xuaát phaùt töø nhöõng suy nghó treân ñaây, chuùng toâi choïn vaán ñeà: “Tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû vaø yù nghóa cuûa noù ñoái vôùi vieäc xaây döïng Nhaø nöôùc phaùp quyeàn xaõ hoäi chuû nghóa Vieät Nam hieän nay” laøm ñeà taøi luaän aùn tieán só trieát hoïc cuûa mình. Tình hình nghieân cöùu ñeà taøi Tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû ñöôïc oâng xaây döïng nhaát quaùn treân tinh thaàn nhaân baûn, daân baûn neân khoâng chæ coù giaù trò veà maët hoïc thuaät, maø coøn coù yù nghóa thieát thöïc ñoái vôùi söï phaùt trieån cuûa caùc xaõ hoäi truyeàn thoáng vaø xaõ hoäi hieän ñaïi. Chính vôùi yù nghóa lyù luaän vaø thöïc tieãn aáy maø tö töôûng naøy ñaõ thu huùt ñöôïc söï quan taâm nghieân cöùu cuûa nhieàu nhaø khoa hoïc trong nöôùc cuõng nhö treân theá giôùi. Maëc duø caùc caùch tieáp caän nghieân cöùu khoâng gioáng nhau vaø yù kieán ñaùnh giaù cuûa caùc nhaø khoa hoïc veà tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa Maïnh Töû coøn nhieàu ñieåm 8 khaùc nhau, song coù theå khaùi quaùt caùc coâng trình nghieân cöùu thaønh naêm höôùng chính sau: Höôùng thöù nhaát: Bao goàm caùc coâng trình nghieân cöùu tö töôûng cuûa Maïnh Töû noùi chung vaø tö töôûng chính trò - xaõ hoäi cuûa oâng noùi rieâng trong toång theå neàn vaên hoùa Trung Quoác; vaø, thaäm chí trong toång theå neàn vaên hoùa nhaân loaïi.

Tieâu bieåu cho höôùng naøy laø caùc taùc phaåm: Almanach nhöõng neàn vaên minh theá giôùi cuûa hôn moät traêm taùc giaû trong vaø ngoaøi nöôùc, Ban bieân soaïn goàm: Hoaøng Minh Thaûo, Ñinh Ngoïc Laân vaø Ñöùc Thoâng, Nxb. Vaên hoùa - Thoâng tin, Haø Noäi, xuaát baûn naêm 1999, vôùi phaàn 25: Nhöõng nhaø tö töôûng vaø trieát gia noåi tieáng theá giôùi; cuoán Lòch söû vaên hoùa Trung Quoác do Ñaøm Gia Kieän chuû bieân, Nxb. Khoa hoïc xaõ hoäi, Haø Noäi, xuaát baûn naêm 1993; cuoán Lòch söû vaên hoùa Trung Quoác, 2 taäp, do Trung taâm Phöông Ñoâng, Thöôïng Haûi xuaát baûn naêm 1993; vaø cuoán Ñaïi cöông lòch söû vaên hoùa Trung Quoác do Ngoâ Vinh Chính, Vöông Mieän Quyù chuû bieân, Nxb. Vaên hoùa - Thoâng tin, xuaát baûn naêm 1994… Qua caùc coâng trình nghieân cöùu treân ñaây, chuùng toâi nhaän thaáy caùc taùc giaû nghieân cöùu tö töôûng Maïnh Töû trong toång theå neàn vaên hoùa Trung Hoa phaàn lôùn laø ngöôøi Trung Quoác.

Muïc ñích cuûa caùc taùc phaåm noùi treân laø trình baøy, phaân tích khaùi quaùt toaøn boä neàn vaên hoùa Trung Quoác voán raát ña daïng vaø phong phuù (rieâng taùc phaåm Almanach nhöõng neàn vaên minh theá giôùi trình baøy, phaân tích khaùi quaùt toaøn boä neàn vaên minh theá giôùi), do ñoù caùc taùc giaû khoâng ñi saâu phaân tích tö töôûng cuûa Maïnh Töû ôû nhöõng noäi dung chi tieát. Maëc duø caùc taùc giaû ñaõ trình baøy cô sôû xaõ hoäi hình thaønh vaø noäi dung tö töôûng cuûa Maïnh Töû, nhöng coù theå noùi tö töôûng Maïnh Töû ñöôïc theå hieän trong caùc phaåm naøy chæ döøng laïi ôû möùc ñoä khaùi quaùt.