CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO HIỂM NHÂN THỌ VÀ CÔNG TÁC TRIỂN KHAI SẢN PHẨM BẢO HIỂM NHÂN THỌ 1.Một số khái niệm cơ bản về bảo hiểm nhân thọ 1. Khái niệm về bảo hiểm nhân thọ Trong những ngày qua, tình hình dịch bệnh ngày càng trầm trọng và diễn biến phức tạp đe dọa tới sức khỏe và tính mạng của con người. Vậy biện pháp hữu hiệu nào giúp chúng ta đảm bảo và an tâm hơn với cuộc sống hiện nay? Đó chính là bảo hiểm nhân thọ. Bảo hiểm nhân thọ là sự kết hợp giữa người bảo hiểm và người tham gia bảo hiểm, trong đó người bảo hiểm sẽ trả cho người tham gia bảo hiểm ( hoặc người thụ hưởng quyền lợi bảo hiểm) một số tiền nhất định khi có sự kiến đã định trước xảy ra ( người được bảo hiểm bị chết hoặc sống đến thời điểm nhất định), còn người tham gia phải nộp phí đầy đủ, đúng hạn.
Hay bảo hiểm nhân thọ là quá trình bảo hiểm các rủi ro liên quan đến sinh mạng, cuộc sống và tuổi thọ của con người. Nguyên tắc hoạt động của bảo hiểm nhân thọ Nguyên tắc trung thực tuyệt đối trong bảo hiểm Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, phải có trách nhiệm cân nhắc các điều khoản, điều kiện để soạn thảo hợp đồng bảo đảm quyền lợi của hai bên. Chất lượng sản phẩm bảo hiểm có đảm bảo không, phí bảo hiểm có hợp lý không, quyền lợi được bảo hiểm có đảm bảo đầy đủ, công bằng hay không dựa vào sự trung thực từ phía doanh nghiệp bảo hiểm. Đối với người tham gia bảo hiểm, phải thành thật, trung thực khi khai báo rủi ro, tham gia phù hợp với rủi ro mà họ đảm nhận.
Nguyên tắc số đông bù số ít. 5 Hoạt động của bảo hiểm nói chung và bảo hiểm nhân thọ nói riêng đều theo nguyên tắc số đông bù số ít, đây là nguyên tắc cơ bản nhất của bảo hiểm. Khi nhiều người trong một cộng đồng có cùng rủi ro, cùng tham gia đóng góp vào quỹ dự trữ tài chính do doanh nghiệp bảo hiểm quản lý để chia sẻ và hỗ trợ tài chính kịp thời khi ai đó không may mắn nhằm giảm thiểu tối đa tổn thất mà người đó phải chịu. Theo đó, càng đông người tham gia bảo hiểm tỷ lệ rủi ro càng giảm, điều này làm cho mức phí bảo hiểm phải đóng của mỗi người cũng giảm theo nhưng vẫn đảm bảo được hoạt động của quỹ tài chính chung.
Chính vì vậy, tất cả các trường hợp khai báo không trung thực và trục lợi bảo hiểm sẽ ảnh hưởng tới quyền lợi của những người còn lại và khả năng chi trả của doanh nghiệp bảo hiểm nên các doanh nghiệp luôn siết chặt và đảm bảo tính trung thực của người tham gia. Nguyên tắc rủi ro có thể được bảo hiểm: Theo nguyên tắc này, các rủi ro đã xảy ra, chắc chắn hoắc gần như chắc chắn sẽ xảy ra thì bị từ chối bảo hiểm: cố ý tự tử. hay những rủi ro có thể được bảo hiểm phải là những rủi ro bất ngờ không lường trước được và nguyên nhân gây ra rủi ro có thể được bảo hiểm phải là nguyên nhân khách quan, không cố ý. Nguyên tắc này tránh cho các doanh nghiệp bảo hiểm phải bồi thường cho những tổn thất thấy trước mà với nhiều trường hợp như vậy chắc chắn sẽ dẫn tới phá sản.
Đồng thời cũng giúp các doanh nghiệp có thể tính được các mức phí chính xác, lập nên được một quỹ bảo hiểm đầy đỉ để đảm bảo công tác bồi thường. Nguyên tắc quyền lợi có thể được bảo hiểm Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật kinh doanh bảo hiểm về quyền lợi có thể được bảo hiểm trong bảo hiểm nhân thọ là quyền và nghĩa vụ, nuôi dưỡng, cấp dưỡng và các quyền lợi khác đối với người được bảo hiểm nếu được doanh nghiệp nhà nước chấp thuận hoặc pháp luật có qui định. 6 Nguyên tắc này yêu cầu người tham gia bảo hiểm phải có lợi ích tài chính bị tổn thất nếu đối tượng được bảo hiểm gặp rủi ro. Nguyên tắc khoán Khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ thực hiện chi trả một khoản tiền dựa vào STBH đã được thỏa thuận lựa chọn khi ký kết hợp đồng bảo hiểm chứ không dựa vào thực tế.
Việc thanh toán chi trả tiền bảo hiểm chỉ mang tính chất trợ giúp về tài chính cho người được bảo hiểm và thân nhân hoặc hoàn lại khoản tiền tích lũy được của người được bảo hiểm khi xảy ra các sự kiện được bảo hiểm. Vai trò của bảo hiểm nhân thọ Vai trò kinh tế BHNT góp phần ổn định tài chính cho người tham gia hoặc người được hưởng quyền lợi bảo hiểm. Rủi ro là cái không thể lường trước trong cuộc sống mỗi con người, xã hội càng phát triển càng có nhiều cơ hội nhưng cũng đồng nghĩa với nhiều rủi ro đe dọa cuộc sống con người dẫn đến những bất ổn về tài chính cho các cá nhân, gia đình. Khi rủi ro chẳng may xảy ra, nếu tham gia BHNT thì bản thân hoặc người thân, gia đình của chúng ra sẽ được đảm bảo về mặt tài chính bù đắp phần nào tổn thất do rủi ro gây ra.
Tiết kiệm kỷ luật, tạo nguồn vốn trong tương lai. Hay nói một cách khác, BHNT cũng là một hình thức gửi tiền tiết kiệm lâu dài có kỷ luật. Khi đáo hạn hợp đồng, khách hàng sẽ nhận lại toàn bộ phí đóng và nhận thêm một khoản lãi dựa trên quy định của từng loại sản phẩm. Số tiền này là kết quả tiết kiệm trong suốt thời gian tham gia bảo hiểm nhân thọ và sẽ là nguồn vốn cho khách hàng thực hiện các dự định trong tương lai.
BNHT là biện pháp đầu tư hợp lý cho giáo dục và góp phần nâng cao ý thức bảo vệ bản thân và gia đình. Đầu tư cho giáo dục là rất quan trọng vì nó là nền tảng của sự phát triển. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục tăng lên đồng nghĩa chi phí cũng ngày một tăng trong khi nguồn lực của nước ta còn hạn chế, các biện pháp hỗ trợ giáo dục: đóng góp, viện trợ. không thể cung cấp 7 đủ.
Vì vạy tham gia BHNT là một biện pháp hợp lý để đầu tư cho việc học hành của con em nhờ tiết kiệm thường xuyên. Ngoài ra tham gia BHNT còn tạo nên nếp sống đẹp thông qua thói quen tiết kiệm, biết lo lắng cho tương lai của người thân, gia đình, đồng thời giáo dục con em mình biết tiết kiệm và sống có trách nhiệm với người khác. Vai trò xã hội: BHNT góp phần giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước và tăng thêm quyền lợi cho người lao động. Hàng năm ngân sách nhà nước luôn phải chi ra một lượng tiền lớn cho các cá nhân, công ty gặp rủi ro dưới hình thức trợ cấp.
Các khoản chi này vừa làm thâm hụt ngân sách nhà nước, đôi khi lại còn gây ra tâm lý ỷ lại không cố gắng. Bây giờ có BHNT, người tham gia có thẻ tự bảo vệ mình, chủ động đối phó với các rủi ro đồng thời tạo ra mọt khoản tiết kiệm. Bên cạnh đó, tham gia bảo hiểm hưu trí tự nguyện, người lao động còn được hưởng các khoản trợ cấp hưu trí, tự lo được cho bản thân và giảm gánh nặng cho gia đình cũng như xã hội. BNHT tạo ra một số lượng lớn công ăn việc làm cho người lao động.
Với dân số hơn 90 triệu người, số lượng sinh viên ra trường là một thách thức lớn với xã hội. Hoạt động BHNT cần một mạng lưới lớn các đại lý khai thác bảo hiểm, đội ngủ nhân viên kế toán, tài chính. Vì vậy phát triển BNHT đã góp phần tạo ra nhiều công ăn việc làm, giảm bớt số lượng người thất nghiệp, bớt đi gánh nặng cho ngân sách nhà nước. BHNT là công cụ thu hút vốn đầu tư hiệu quả.
Phí BHNT khá lớn, nhờ vào những đặc trưng cũng như quyền lợi to lớn khi tham gia BHNT mà ngày nay chúng ta quan tâm vấn đề này nhiều hơn, từ đó một lượng bốn được huy động từ người dân tăng lên. Ngoài ra, khi các công ty BNHT nước ngoài tham gia vào thị trường bảo hiểm Việt Nam thì nguồn vốn do họ đầu tư vào cũng rất lớn. Thêm vào đó, đặc điểm của BHNT là mang tính dài hạn, nguồn huy động được có thể đem đầu tư trong một thời gian dài. 8 Tóm lại, BHNT đã góp phần không nhỏ vào việc giải quyết một số vấn đề xã hội như giáo dục, xóa đói giảm nghèo, giảm thất nghiệp, bù đắp tổn thất, góp phần giảm gánh nặng trách nhiệm xã hội đối với người cao tuổi.Những vai trò to lớn mà chúng ta không thể phủ nhận.
Những đặc điểm cơ bản của bảo hiểm nhân thọ Bảo hiểm nhân thọ vừa mang tính tiết kiệm vừa mang tính rủi ro Mỗi kỳ, người mua BHNT sẽ một một khoản tiền nhỏ (phí bảo hiểm) cho công ty bảo hiểm, ngược lại công ty bảo hiểm có trách nhiệm rả một số tiền lớn cho người hưởng quyền lợi bảo hiểm như đã thỏa thuận từ trước khi các sự kiện bảo hiểm xảy ra. Số tiền này giúp những người còn lại tràn trải những khoản chi phí cần thiết như: thuốc men, mai táng, chi phí giáo dục. Vì vậy BHNT vừa mang tính tiết kiệm, vừa mang tính rủi ro. Tiết kiệm ở chỗ, người bảo hiểm đảm bảo trả cho người tham gia bảo hiểm hay người thân của họ một số tiền rất lớn.
Còn tính rủi ro thể hiện ở chỗ, khi người được bảo hiểm không may gặp rủi ro, trong thời hạn bảo hiểm đã được ấn định, những người thân của họ sẽ nhận được những khoản trợ cấp hay STBH từ công ty bảo hiểm. Bảo hiểm nhân thọ đáp ứng được rất nhiều mục đích khác nhau của người tham gia bảo hiểm. Khác với các nghiệp vụ bảo hiểm khác, BHNT đáp ứng được nhiều mục đích. Mỗi mục đích được thể hiện khá rõ trong từng loại hợp đồng.
Ví dụ hợp đồng HĐBH hưu trí sẽ đáp ứng yêu cầu của người tham gia những khoản trợ cấp đều đặn hàng tháng, từ đó góp phần ổn định cuộc sống của họ khi về già.HĐBH nhân thọ đôi khi còn có thể là vật thế chấp để vay vốn hoặc BHNT tín dụng thường được bán cho các đối tượng đi vay để mua xe, nhà.Vì tính ứng dụng cao nên loại hình này ngày trở nên phổ biến. Các loại hợp đồng bảo hiểm nhân thọ đa dạng và phức tạp. Tính phức tạp và đa dạng tron các hợp đòng BHNt thể hiện ngay các sản phẩm của nó. Mỗi sản phẩm BHNT cũng có nhiều loại hợp đồng khác nhau.