Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Sinh Sản

Chăn nuôi lợn, đặc biệt là lợn nái sinh sản, đóng vai trò quan trọng trong ngành chăn nuôi Việt Nam. 56 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Trần Thanh Hường
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Hồng Phúc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Sinh Sản Và Biện Pháp Phòng Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học và pháp lý của đề tài
• 2.2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục lợn nái
• 2.2.1. Bộ phận sinh dục bên trong
• 2.2.2. Ống dẫn trứng (vòi fallop)
• 2.2.3. Tử cung (Uterus)
• 2.2.4. Âm đạo (Vagina)
• 2.2.5. Bộ phận sinh dục bên ngoài
• 2.2.5.1. Âm môn
• 2.2.5.2. Âm vật (clitoris)
• 2.2.5.3. Tiền đình (vestibulum)
• 2.3. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái
• 2.3.1. Sự thành thục về tính và thể vóc
• 2.3.2. Chu kỳ động dục
• 2.3.2.1. Giai đoạn tiền động dục
• 2.3.2.2. Giai đoạn động dục
• 2.3.2.3. Giai đoạn sau động dục
• 2.3.2.4. Giai đoạn yên tĩnh
• 2.3.3. Thời điểm phối giống thích hợp
• 2.3.4. Quá trình sinh trưởng và phát triển của bào thai
• 2.3.4.1. Giai đoạn phôi thai (1 – 22 ngày)
• 2.3.4.2. Giai đoạn tiền thai (23 – 39 ngày)
• 2.3.4.3. Giai đoạn bào thai (40 – 114 ngày)
• 2.3.5. Giai đoạn tiết sữa và nuôi con
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp theo dõi và thu thập thông tin
• 3.4.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.4.3. Phương pháp điều trị
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác phòng bệnh
• 4.3. Công tác điều trị bệnh
• 4.4. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn qua 3 năm (2013 – 2015)
• 4.5. Tỷ lệ nhiễm bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ
• 4.6. Tỷ lệ nhiễm bệnh viêm tử cung theo dãy chuồng
• 4.7. Tỷ lệ nhiễm bệnh viêm tử cung theo kiểu chuồng
• 4.8. Tỷ lệ nhiễm bệnh viêm tử cung theo giống lợn
• 4.9. Một số triệu chứng của bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại
• 4.10. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung theo phác đồ điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Kết luận và tồn tại
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Sinh Sản

Chăn nuôi lợn, đặc biệt là lợn nái sinh sản, đóng vai trò quan trọng trong ngành chăn nuôi Việt Nam. Tuy nhiên, bệnh viêm tử cung là một thách thức lớn, ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả kinh tế. Bệnh gây ra bởi các vi khuẩn như Escherichia coli, streptococcus, staphylococcus, dẫn đến giảm tỷ lệ thụ thai, chết thai, và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở các lứa sau. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả là vô cùng cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng đàn lợn. Theo nghiên cứu, bệnh không gây ra ồ ạt như các bệnh truyền nhiễm nhưng gây thiệt hại nghiêm trọng cho lợn nái, làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn ngành chăn nuôi lợn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Lợn Nái Sinh Sản Trong Chăn Nuôi

Lợn nái sinh sản quyết định số lượng và chất lượng sản phẩm chăn nuôi lợn. Việc duy trì sức khỏe sinh sản tốt cho lợn nái là yếu tố then chốt để đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế. Chăn nuôi lợn không chỉ đáp ứng yêu cầu cung cấp thịt trong nước mà còn xuất khẩu ra thế giới mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi, ngoài ra nghề chăn nuôi lợn còn tận dụng được sức lao động nhàn rỗi, tận dụng được phế phẩm cho nông nghiệp… chính vì vậy lợn được nuôi nhiều ở hầu hết các tỉnh trên toàn quốc.

1.2. Ảnh Hưởng Của Viêm Tử Cung Đến Năng Suất Sinh Sản

Viêm tử cung gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng như giảm tỷ lệ thụ thai, tăng tỷ lệ sẩy thai, và ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn con. Bệnh còn có thể gây ra các biến chứng khác, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn nái trong tương lai. Bệnh tuy không xảy ra ồ ạt như các bệnh truyền nhiễm nhưng gây thiệt hại nghiêm trọng cho lợn nái: giảm tỷ lệ thụ thai, gây chết thai, lưu thai, sẩy thai… nghiêm trọng hơn bệnh vẫn âm thầm làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn ngành chăn nuôi lợn.

II. Nguyên Nhân Gây Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Phân Tích

Bệnh viêm tử cung ở lợn nái sinh sản có nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nhiễm trùng do vi khuẩn, vệ sinh kém, và tổn thương trong quá trình sinh sản. Các yếu tố môi trường và quản lý cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh. Việc xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Bệnh viêm tử cung là bệnh sinh sản gây ra do một số vi khuẩn như: Escherichia coli, streptococcus, staphylococcus…

2.1. Vai Trò Của Vi Khuẩn Trong Gây Bệnh Viêm Tử Cung

Các loại vi khuẩn như E. coli, Streptococcus, và Staphylococcus là những tác nhân chính gây ra viêm nhiễm tử cung lợn. Chúng xâm nhập vào tử cung thông qua đường sinh dục, gây viêm nhiễm và tổn thương. Việc kiểm soát và ngăn ngừa sự lây lan của các vi khuẩn này là rất quan trọng. Bệnh viêm tử cung là bệnh sinh sản gây ra do một số vi khuẩn như: Escherichia coli, streptococcus, staphylococcus….

2.2. Yếu Tố Vệ Sinh Chuồng Trại Ảnh Hưởng Đến Viêm Tử Cung

Vệ sinh chuồng trại kém tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và lây lan, làm tăng nguy cơ viêm tử cung ở lợn nái. Việc duy trì chuồng trại sạch sẽ, khô ráo và thông thoáng là biện pháp phòng ngừa quan trọng. Cần thường xuyên vệ sinh, khử trùng chuồng trại để giảm thiểu mầm bệnh. Trong những năm gần đây nhờ áp dụng các thành tựu khoa học vào sản xuất, ngành chăn nuôi lợn nước ta có những bước phát triển như: Tổng đàn tăng, cơ cấu đàn lợn đa dạng, năng suất, chất lượng cao… Chăn nuôi theo kiểu hộ gia đình ngày càng giảm thay vào đó là các trang trại với quy mô nhỏ và vừa ngày càng tăng…

2.3. Tổn Thương Trong Quá Trình Sinh Sản Gây Viêm Tử Cung

Quá trình sinh sản có thể gây ra các tổn thương cho tử cung, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây viêm nhiễm. Việc chăm sóc lợn nái sau sinh đúng cách, đảm bảo vệ sinh và tránh các tác động mạnh là rất quan trọng để ngăn ngừa bệnh. Ngoài ra nghề chăn nuôi lợn còn tận dụng được sức lao động nhàn rỗi, tận dụng được phế phẩm cho nông nghiệp… chính vì vậy lợn được nuôi nhiều ở hầu hết các tỉnh trên toàn quốc.

III. Dấu Hiệu Nhận Biết Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Sinh Sản

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh viêm tử cung là rất quan trọng để có biện pháp điều trị kịp thời. Các dấu hiệu có thể bao gồm dịch tiết bất thường từ âm đạo, sốt, bỏ ăn, và giảm năng suất sinh sản. Việc theo dõi sát sao sức khỏe của lợn nái và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

3.1. Dịch Tiết Âm Đạo Bất Thường Dấu Hiệu Cảnh Báo Viêm Tử Cung

Dịch tiết âm đạo có màu sắc, mùi hôi, hoặc số lượng bất thường là một trong những dấu hiệu chính của viêm tử cung. Dịch tiết có thể có màu vàng, xanh, hoặc lẫn máu. Việc kiểm tra thường xuyên dịch tiết âm đạo giúp phát hiện sớm bệnh. Bệnh viêm tử cung là bệnh sinh sản gây ra do một số vi khuẩn như: Escherichia coli, streptococcus, staphylococcus….

3.2. Sốt Và Bỏ Ăn Triệu Chứng Toàn Thân Của Viêm Tử Cung

Sốt và bỏ ăn là các triệu chứng toàn thân thường gặp ở lợn nái bị viêm tử cung. Lợn có thể trở nên lờ đờ, mệt mỏi, và không muốn ăn. Việc theo dõi nhiệt độ cơ thể và khẩu phần ăn của lợn nái giúp phát hiện sớm bệnh. Bệnh tuy không xảy ra ồ ạt như các bệnh truyền nhiễm nhưng gây thiệt hại nghiêm trọng cho lợn nái: giảm tỷ lệ thụ thai, gây chết thai, lưu thai, sẩy thai… nghiêm trọng hơn bệnh vẫn âm thầm làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn ngành chăn nuôi lợn.

IV. Phương Pháp Điều Trị Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Hiệu Quả Nhất

Điều trị viêm tử cung ở lợn nái cần kết hợp sử dụng kháng sinh, thuốc hỗ trợ, và các biện pháp vệ sinh. Việc lựa chọn kháng sinh phù hợp và tuân thủ đúng phác đồ điều trị là rất quan trọng để đạt hiệu quả cao. Ngoài ra, cần chú ý đến việc chăm sóc và dinh dưỡng cho lợn nái trong quá trình điều trị. Với mục đích góp phần vào nâng cao khả năng sinh sản của đàn lợn, nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh, tiết kiệm chi phí nái nuôi tại trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm.

4.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái

Kháng sinh là một phần quan trọng trong phác đồ điều trị viêm tử cung. Việc lựa chọn kháng sinh phù hợp với loại vi khuẩn gây bệnh và tuân thủ đúng liều lượng là rất quan trọng. Cần tham khảo ý kiến của bác sĩ thú y để có phác đồ điều trị hiệu quả. Bệnh viêm tử cung là bệnh sinh sản gây ra do một số vi khuẩn như: Escherichia coli, streptococcus, staphylococcus….

4.2. Thuốc Hỗ Trợ Và Biện Pháp Vệ Sinh Trong Điều Trị Viêm Tử Cung

Ngoài kháng sinh, việc sử dụng các loại thuốc hỗ trợ như thuốc tăng cường sức đề kháng, thuốc giảm đau, và các biện pháp vệ sinh như rửa tử cung cũng rất quan trọng. Các biện pháp này giúp tăng cường hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ tái phát bệnh. Bệnh tuy không xảy ra ồ ạt như các bệnh truyền nhiễm nhưng gây thiệt hại nghiêm trọng cho lợn nái: giảm tỷ lệ thụ thai, gây chết thai, lưu thai, sẩy thai… nghiêm trọng hơn bệnh vẫn âm thầm làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn ngành chăn nuôi lợn.

V. Biện Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Sinh Sản

Phòng ngừa viêm tử cung là biện pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm duy trì vệ sinh chuồng trại tốt, quản lý sinh sản hợp lý, và tiêm phòng vaccine. Việc thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản của lợn nái và nâng cao năng suất chăn nuôi. Từ thực tế đó em tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản và biện pháp phòng trị bệnh tại trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc”.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quan Trọng Trong Phòng Ngừa Viêm Tử Cung

Duy trì vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, khô ráo và thông thoáng là biện pháp phòng ngừa quan trọng nhất. Cần thường xuyên vệ sinh, khử trùng chuồng trại để giảm thiểu mầm bệnh. Vệ sinh chuồng trại kém tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và lây lan, làm tăng nguy cơ viêm tử cung ở lợn nái. Việc duy trì chuồng trại sạch sẽ, khô ráo và thông thoáng là biện pháp phòng ngừa quan trọng. Cần thường xuyên vệ sinh, khử trùng chuồng trại để giảm thiểu mầm bệnh.

5.2. Quản Lý Sinh Sản Hợp Lý Để Giảm Nguy Cơ Viêm Tử Cung

Quản lý sinh sản hợp lý, bao gồm việc phối giống đúng thời điểm, chăm sóc lợn nái sau sinh đúng cách, và tránh các tác động mạnh, giúp giảm nguy cơ viêm tử cung. Cần đảm bảo lợn nái được nghỉ ngơi đầy đủ và có chế độ dinh dưỡng phù hợp. Ngoài ra nghề chăn nuôi lợn còn tận dụng được sức lao động nhàn rỗi, tận dụng được phế phẩm cho nông nghiệp… chính vì vậy lợn được nuôi nhiều ở hầu hết các tỉnh trên toàn quốc.

VI. Nghiên Cứu Thực Tiễn Về Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Kết Quả

Nghiên cứu thực tiễn tại các trang trại chăn nuôi lợn cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung có thể khác nhau tùy thuộc vào điều kiện chăn nuôi và quản lý. Việc đánh giá tỷ lệ mắc bệnh và hiệu quả của các biện pháp phòng trị giúp cải thiện năng suất và hiệu quả kinh tế. Với mục đích góp phần vào nâng cao khả năng sinh sản của đàn lợn, nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh, tiết kiệm chi phí nái nuôi tại trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm.

6.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Các Trang Trại Chăn Nuôi

Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung có thể khác nhau tùy thuộc vào điều kiện chăn nuôi và quản lý. Các trang trại có điều kiện vệ sinh tốt và quản lý sinh sản hợp lý thường có tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn. Bệnh tuy không xảy ra ồ ạt như các bệnh truyền nhiễm nhưng gây thiệt hại nghiêm trọng cho lợn nái: giảm tỷ lệ thụ thai, gây chết thai, lưu thai, sẩy thai… nghiêm trọng hơn bệnh vẫn âm thầm làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn ngành chăn nuôi lợn.

6.2. Đánh Giá Hiệu Quả Của Các Biện Pháp Phòng Trị Viêm Tử Cung

Việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trị giúp cải thiện năng suất và hiệu quả kinh tế. Các biện pháp phòng ngừa như duy trì vệ sinh chuồng trại tốt, quản lý sinh sản hợp lý, và tiêm phòng vaccine đã chứng minh được hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh. Từ thực tế đó em tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản và biện pháp phòng trị bệnh tại trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc”.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp, chăn nuôi lợn giữ vai trò trọng yếu trong tổng giá trị sản xuất chăn nuôi, cung cấp nguồn thực phẩm quy mô lớn và phụ phẩm cho các ngành liên quan. Năng suất và hiệu quả kinh tế của toàn ngành phụ thuộc chặt chẽ vào đàn lợn nái sinh sản. Sự chuyển dịch phương thức chăn nuôi từ quy mô nông hộ sang mô hình trang trại công nghiệp vừa và nhỏ đặt ra yêu cầu kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, các bệnh lý sản khoa—điển hình là bệnh viêm tử cung do vi khuẩn cơ hội như Escherichia coli, Streptococcus, Staphylococcus gây ra—thường diễn biến âm thầm nhưng gây tổn thất kinh tế lớn. Bệnh làm giảm tỷ lệ thụ thai, tăng nguy cơ lưu thai, sảy thai, kéo dài khoảng cách giữa các lứa đẻ và làm giảm khả năng sinh sản của đàn nái ở các chu kỳ kế tiếp.

Khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết thực trạng bệnh viêm tử cung tại Trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm (xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc) với 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá tỷ lệ cảm nhiễm bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại cơ sở.
2. Đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị bệnh trên đàn nái mắc bệnh.
3. Đánh giá thực trạng bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái nuôi tại trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản ngoại chuyên phối giống và khai thác con giống (gồm hai giống Landrace và Yorkshire).
• Phạm vi không gian: Trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phạm vi thời gian: Theo dõi trực tiếp trong 6 tháng (từ ngày 18/5/2015 đến ngày 18/11/2015) kết hợp hồi cứu số liệu dịch tễ giai đoạn 2013 – 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt giải phẫu và sinh lý bệnh học sản khoa, cơ quan sinh dục của lợn nái thuộc loại tử cung sừng kép (dài 40 – 65 cm), thân tử cung ngắn (5 cm) và cổ tử cung dài (10 cm) có các gờ thịt hình răng lược thông với âm đạo (dài 10 – 12 cm). Đặc điểm đa thai khiến đường sinh dục chịu áp lực cơ học lớn trong quá trình mang thai (trung bình 114 ngày) và khi đẻ. Các yếu tố thúc đẩy viêm tử cung bao gồm: tổn thương cơ giới khi can thiệp đỡ đẻ khó hoặc thụ tinh nhân tạo sai kỹ thuật; sát nhau, thối rữa sản dịch; vệ sinh chuồng trại kém; chuồng nuôi gây xây xát âm môn; khẩu phần mất cân đối dinh dưỡng (thiếu hụt protein, vitamin A gây sừng hóa niêm mạc). Quá trình viêm được phân loại thành ba thể bệnh lý:

• Viêm nội mạc tử cung: Thể cata cấp tính có mủ hoặc thể màng giả hoại tử.
• Viêm cơ tử cung: Thể trung bình, tổn thương sâu tầng cơ, dịch màu nâu đỏ tanh thối.
• Viêm tương mạc tử cung: Thể nặng, dính các cơ quan lân cận, dịch viêm lẫn mủ thối khắm.

Phương pháp nghiên cứu thực địa kết hợp thử nghiệm lâm sàng:

• Phương pháp theo dõi và thu thập dữ liệu: Quan sát lâm sàng trực tiếp trên 554 lợn nái sinh sản; theo dõi trạng thái cơ thể, kiểm tra âm môn và dịch tiết bệnh lý (màu sắc, độ đặc, mùi); sử dụng mỏ vịt y tế kết hợp đèn pin soi kiểm tra tình trạng niêm mạc âm đạo và độ mở của cổ tử cung; thu thập số liệu nhật ký trang trại qua phỏng vấn chủ trại và cán bộ kỹ thuật thú y.
• Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được tổng hợp và phân tích trên phần mềm Microsoft Excel 2007 theo các công thức xác định tỷ lệ nhiễm (%) và tỷ lệ khỏi bệnh (%).
• Thiết kế thử nghiệm điều trị: Phân lô so sánh ngẫu nhiên trên 121 lợn nái mắc bệnh viêm tử cung, chia thành 2 lô tương ứng với 2 phác đồ điều trị kết hợp can thiệp tại chỗ và toàn thân:
  • Phác đồ 1 (n = 60 con): Kháng sinh tiêm bắp Pendistrep-LA (hoạt chất: Dihydrostreptomycin sulphate kết hợp Benzathine benzylpenicillin và Procaine benzylpenicillin) liều 200 mg/10 kg thể trọng; kết hợp tiêm bắp Oxytocin (5 ml/con) và thuốc trợ sức (Vitamin B1, B12, C liều 5 ml/con/ngày); thụt rửa tử cung bằng dung dịch sát trùng Biocid-30 pha loãng và nước muối sinh lý NaCl 0,9% (3 – 4 lít/con), sau đó bơm kháng sinh Penicillin phối hợp Streptomycin pha nước cất trực tiếp vào buồng tử cung. Liệu trình 3 – 5 ngày.
  • Phác đồ 2 (n = 61 con): Kháng sinh tiêm bắp Amoxinject (hoạt chất: Amoxycillin 150 mg/ml) liều 150 mg/10 kg thể trọng; kết hợp tiêm Oxytocin, thụt rửa tử cung và sử dụng thuốc trợ lực với hoạt chất, liều lượng và liệu trình tương đương Phác đồ 1.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu bật tầm quan trọng của ngành chăn nuôi lợn trong nền kinh tế, phân tích vai trò quyết định của đàn nái sinh sản đối với quy mô và chất lượng đàn lợn thương phẩm. Chương này chỉ rõ bệnh viêm tử cung là trở ngại lớn gây giảm tỷ lệ thụ thai, sảy thai, hư thai và làm giảm hiệu quả khai thác kinh tế của đàn nái tại cơ sở; từ đó xác lập 3 mục tiêu nghiên cứu, phân tích ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng thực tiễn của đề tài.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết có hệ thống cơ sở giải phẫu học cơ quan sinh dục lợn nái (buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung sừng kép, âm đạo, tiền đình, âm môn); sinh lý chu kỳ động dục và các giai đoạn sinh trưởng của bào thai; nguyên nhân sinh bệnh học dẫn đến viêm tử cung (yếu tố nội tại do cơ địa đa thai, sót nhau; yếu tố ngoại cảnh do kỹ thuật phối giống, đỡ đẻ, dinh dưỡng thiếu hụt khoáng và vitamin). Đồng thời, tác giả rà soát các nghiên cứu trong nước (công trình của Nguyễn Văn Thanh, Phạm Sỹ Lăng, Lê Thị Tài, Đoàn Thị Kim Dung) và nghiên cứu quốc tế (Xobko, Madec, Popkov) về tỷ lệ mắc bệnh, đặc tính các loài vi khuẩn cơ hội và các phác đồ trị liệu bằng kháng sinh kết hợp kích tố co bóp tử cung.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết đối tượng khảo sát là đàn nái ngoại nuôi tại Trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2015. Tác giả mô tả tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng qua quan sát ngoài và khám gương soi mỏ vịt; xây dựng danh mục các chỉ tiêu theo dõi (tỷ lệ nhiễm theo lứa đẻ, kiểu chuồng, dãy chuồng, giống lợn, triệu chứng lâm sàng và chỉ tiêu sinh lý sinh sản sau điều trị); thiết lập sơ đồ bố trí thí nghiệm so sánh giữa hai phác đồ điều trị (Pendistrep-LA và Amoxinject) cùng phương pháp xử lý số liệu trên Microsoft Excel 2007.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Nội dung chương trình bày dữ liệu phục vụ sản xuất (tiêm phòng 5 loại vắc xin cho 520 con đạt tỷ lệ an toàn 100%; điều trị bệnh hô hấp, viêm vú, viêm khớp, ghẻ đạt tỷ lệ khỏi từ 70,00% đến 100%). Về chuyên đề chính, số liệu dịch tễ cho thấy tỷ lệ viêm tử cung qua các năm 2013, 2014, 2015 lần lượt là 24,70%, 18,80% và 21,84%. Tỷ lệ mắc bệnh phân hóa rõ rệt theo lứa đẻ (cao nhất ở lứa >6 với 27,97% và lứa 1 – 2 với 24,44%), theo kiểu chuồng (chuồng cũi 23,79% cao hơn chuồng ô 19,69%) và theo giống (Landrace 23,07% cao hơn Yorkshire 20,64%). Đánh giá lâm sàng cho thấy triệu chứng tăng tiết dịch mủ hôi xuất hiện ở 100% lợn bệnh. Kết quả thử nghiệm ghi nhận Phác đồ 1 cho tỷ lệ khỏi bệnh 96,72%, vượt trội hơn Phác đồ 2 (95,00%), đồng thời giúp cải thiện tỷ lệ động dục trở lại (96,61%) và tỷ lệ thụ thai lứa kế tiếp (79,66%).

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khái quát 8 kết luận cơ bản rút ra từ kết quả thực địa: khẳng định quy mô đàn nái phát triển ổn định; biến động tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung qua 3 năm; mối liên hệ giữa tỷ lệ nhiễm với lứa đẻ, kiểu chuồng và giống lợn; tổng kết các triệu chứng lâm sàng điển hình và khẳng định hiệu quả điều trị cao của cả hai phác đồ, trong đó khuyến cáo ưu tiên áp dụng Phác đồ 1 trong thực tiễn sản xuất.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm đầy đủ về tình hình dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và hiệu lực điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái sinh sản tại cơ sở chăn nuôi quy mô tập trung.

Năm theo dõi	Số nái kiểm tra (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
2013	575	142	24,70
2014	418	79	18,80
2015	554	121	21,84

Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn qua 3 năm (2013 – 2015)

Dữ liệu năm 2015 trên 554 nái cho thấy tỷ lệ mắc bệnh chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố chăn nuôi:

• Theo lứa đẻ: Lợn nái sinh sản đẻ lứa >6 có tỷ lệ nhiễm cao nhất (27,97%), kế tiếp là lứa 1 – 2 (24,44%), lứa 3 – 4 (21,48%) và thấp nhất ở lứa 5 – 6 (17,20%).
• Theo kiểu chuồng: Lợn nuôi ở chuồng cũi có tỷ lệ mắc 23,79% (69/290 con), cao hơn đáng kể so với lợn nuôi ở kiểu chuồng ô với tỷ lệ 19,69% (52/264 con).
• Theo điều kiện chiếu sáng: Dãy chuồng có ánh nắng ghi nhận tỷ lệ nhiễm 17,51% (62/354 con), trong khi dãy chuồng không có ánh nắng ghi nhận tỷ lệ 29,50% (59/200 con).
• Theo giống lợn: Giống Landrace có tỷ lệ nhiễm 23,07% (63/273 con), cao hơn giống Yorkshire với tỷ lệ 20,64% (58/281 con).

Triệu chứng lâm sàng chủ yếu	Số lợn có triệu chứng (con)	Tỷ lệ (%) (n = 121)
Thân nhiệt tăng (sốt)	41	33,88
Ngại vận động, giảm tiết sữa	87	71,90
Bộ phận sinh dục bên ngoài bị xung huyết, phù thũng	65	53,72
Tăng tiết dịch, dịch tiết có mùi hôi, màu trắng đục, đặc	121	100,00
Lợn cong lưng rặn, rên rỉ, niêm dịch hôi thối, màu vàng xanh, nâu đỏ	15	12,40

Một số triệu chứng lâm sàng của lợn nái bị viêm tử cung

Tiêu chí theo dõi	Phác đồ 1 (Pendistrep-LA)	Phác đồ 2 (Amoxinject)
Số lợn điều trị (con)	60	61
Số lợn khỏi bệnh (con)	59	57
Tỷ lệ khỏi bệnh (%)	96,72	95,00
Số nái động dục trở lại sau điều trị (con)	57 / 59	54 / 57
Tỷ lệ động dục trở lại (%)	96,61	94,74
Tỷ lệ phối giống đậu thai ngay lần 1 (%)	79,66 (47 con)	71,93 (41 con)
Tỷ lệ sảy thai, tiêu thai, đẻ thai gỗ (%)	3,39 (2 con)	5,26 (3 con)

So sánh hiệu quả điều trị và các chỉ tiêu sinh sản sau điều trị giữa 2 phác đồ

Đóng góp thực tiễn và giải pháp đề xuất từ tác giả:

• Đưa ra quy trình điều trị toàn diện kết hợp giữa kháng sinh toàn thân, thụt rửa sát trùng tử cung tại chỗ bằng Biocid-30, kích thích co bóp tống sản dịch bằng Oxytocin và trợ sức bằng Vitamin B1, B12, C.
• Khẳng định tính ưu việt của phác đồ sử dụng Pendistrep-LA với tỷ lệ khỏi bệnh 96,72% và tỷ lệ đậu thai lứa sau đạt 79,66%, hạn chế rủi ro đẻ thai gỗ và sảy thai.
• Đề xuất các biện pháp chăn nuôi phòng ngừa: kiểm soát thao tác đỡ đẻ tránh tổn thương niêm mạc; hạn chế cọ xát cơ học ở chuồng cũi; cải thiện tiểu khí hậu chuồng nuôi; vệ sinh sát trùng nghiêm ngặt dụng cụ thụ tinh nhân tạo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Đề tài chưa tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm để nuôi cấy, phân lập định danh từng loài vi khuẩn gây viêm tử cung và thực hiện kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm; việc lựa chọn thuốc điều trị dựa trên căn cứ lý thuyết tổng quan và kinh nghiệm điều trị thực tế.
• Chưa khảo sát các chỉ số hóa sinh máu và biến đổi vi thể của niêm mạc tử cung lợn nái trước và sau điều trị.
• Phạm vi khảo nghiệm giới hạn tại một trang trại chăn nuôi công nghiệp trong thời gian 6 tháng.

Hướng nghiên cứu tiếp được gợi mở từ thực địa:

• Cần mở rộng phân lập vi sinh vật gây bệnh tại chỗ nhằm xác định mức độ mẫn cảm và xu hướng kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn phân lập từ đường sinh dục lợn nái.
• Nghiên cứu ứng dụng các chế phẩm sinh học, thảo mộc tự nhiên hoặc dung dịch rửa sinh học nhằm hạn chế việc lạm dụng kháng sinh tiêm trong điều trị bệnh sản khoa ở lợn.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y, các kỹ sư chăn nuôi và kỹ thuật viên phụ trách kỹ thuật sinh sản tại các trang trại nuôi lợn:

• Cung cấp số liệu dịch tễ chi tiết về tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung phân chia theo lứa đẻ, kiểu chuồng nuôi và giống lợn ngoại, hỗ trợ công tác quản trị rủi ro đàn giống.
• Cung cấp bảng mô tả triệu chứng lâm sàng phân cấp từ mức độ nhẹ đến nặng, giúp kỹ thuật viên nhận diện sớm bệnh tích sản dịch ngay tại chuồng đẻ.
• Cung cấp quy trình thao tác trị liệu cụ thể (kỹ thuật thụt rửa tử cung, nồng độ dung dịch sát trùng, liều lượng kết hợp kháng sinh và kích tố) có thể ứng dụng trực tiếp tại các cơ sở chăn nuôi lợn sinh sản quy mô tập trung.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Nguyễn Văn Chiêm năm 2015 là bao nhiêu và thay đổi như thế nào so với các năm trước?

Năm 2015, tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái của trại là 21,84% (121 con mắc trên 554 con theo dõi). Tỷ lệ này thấp hơn so với năm 2013 (24,70% với 142/575 con mắc) và cao hơn so với năm 2014 (18,80% với 79/418 con mắc—năm đàn nái bị sụt giảm số lượng do dịch bệnh).

Nhóm lợn nái ở lứa đẻ nào có nguy cơ mắc bệnh viêm tử cung cao nhất?

Lợn nái đẻ lứa >6 có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất với 27,97% (38/143 con), tiếp đến là nhóm nái đẻ lứa 1 – 2 với 24,44% (22/90 con). Nguyên nhân là nái già trên 6 lứa có thể trạng suy giảm, sức rặn đẻ yếu và dễ bị sát nhau; trong khi nái đẻ lứa 1 – 2 có đường sinh dục chưa hoàn thiện, tử cung hẹp, dễ tổn thương cơ học khi can thiệp đỡ đẻ.

Triệu chứng lâm sàng nào xuất hiện ở tất cả các lợn nái mắc bệnh viêm tử cung trong khảo sát?

Triệu chứng tăng tiết dịch từ đường sinh dục, dịch có mùi hôi và màu trắng đục đặc xuất hiện ở 100% lợn nái mắc bệnh (121/121 con). Các triệu chứng khác có tỷ lệ thấp hơn như: ngại vận động và giảm tiết sữa (71,90%), bộ phận sinh dục ngoài phù thũng xung huyết (53,72%), sốt (33,88%) và cong lưng rặn kèm dịch màu nâu đỏ/vàng xanh (12,40%).

Sự khác nhau về thành phần thuốc và hiệu quả điều trị giữa Phác đồ 1 và Phác đồ 2 là gì?

Phác đồ 1 sử dụng kháng sinh phổ rộng Pendistrep-LA (phối hợp Dihydrostreptomycin sulphate, Benzathine benzylpenicillin và Procaine benzylpenicillin) cho tỷ lệ khỏi bệnh đạt 96,72% (59/60 con). Phác đồ 2 sử dụng kháng sinh Amoxinject (hoạt chất Amoxycillin) cho tỷ lệ khỏi bệnh đạt 95,00% (57/61 con). Cả hai phác đồ đều kết hợp tiêm Oxytocin, thuốc bổ trợ Vitamin B1, B12, C và thụt rửa tử cung bằng dung dịch Biocid-30.

Kiểu chuồng nuôi ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái?

Lợn nái nuôi ở kiểu chuồng cũi có tỷ lệ mắc bệnh là 23,79% (69/290 con), cao hơn rõ rệt so với lợn nuôi ở kiểu chuồng ô là 19,69% (52/264 con). Sự chênh lệch này xuất phát từ việc lợn nuôi trong chuồng cũi chật hẹp, khi vận động vùng âm môn dễ cọ xát trực tiếp vào khung sắt của cửa chuồng gây trầy xước, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn sinh mủ xâm nhập gây nhiễm trùng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thanh Hường đã phản ánh thực trạng dịch tễ bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái sinh sản tại Trại lợn nái Nguyễn Văn Chiêm với tỷ lệ cảm nhiễm trung bình 21,84% năm 2015, đồng thời làm rõ sự biến động tỷ lệ bệnh theo lứa đẻ, giống lợn và quy cách chuồng nuôi. Công trình đã thử nghiệm thành công hai phác đồ điều trị kết hợp giữa kháng sinh toàn thân, thụt rửa tử cung và kích tố Oxytocin, trong đó phác đồ phối hợp Penicillin – Streptomycin (Pendistrep-LA) đạt hiệu quả khỏi bệnh 96,72% cùng khả năng phục hồi sinh sản cao. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn đáng tin cậy để nâng cao kỹ thuật chăm sóc, phòng ngừa và điều trị các bệnh lý sản khoa trong chăn nuôi lợn công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi là nghề truyền thống, chăn nuôi lợn chiếm vị trí quan trọng trong tổng giá trị sản xuất của ngành chăn nuôi. Trong đó, chăn nuôi lợn nái sinh sản là một yếu tố quyết định đến số lượng cũng như chất lượng của sản phẩm từ ngành chăn nuôi lợn. Hiện nay, cùng với sự hội nhập và phát triển kinh tế của Việt Nam với các nước trên thế giới, ngành chăn nuôi nước ta càng đóng vai trò quan trọng đặc biệt là ngành chăn nuôi lợn. Sản phẩm của ngành chăn nuôi lợn mang lại giá trị lớn cho con người, đó là nguồn cung cấp thực phẩm với số lượng lớn, chất lượng tốt cho chúng ta.

Bên cạnh đó, nghề chăn nuôi lợn cũng cung cấp một lượng không nhỏ phân bón cho ngành trồng trọt và một số sản phẩm phụ như: da, lông, mỡ… cho ngành công nghiệp chế biến. Chăn nuôi lợn không chỉ đáp ứng yêu cầu cung cấp thịt trong nước mà còn xuất khẩu ra thế giới mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi, ngoài ra nghề chăn nuôi lợn còn tận dụng được sức lao động nhàn rỗi, tận dụng được phế phẩm cho nông nghiệp… chính vì vậy lợn được nuôi nhiều ở hầu hết các tỉnh trên toàn quốc. Trong những năm gần đây nhờ áp dụng các thành tựu khoa học vào sản xuất, ngành chăn nuôi lợn nước ta có những bước phát triển như: Tổng đàn tăng, cơ cấu đàn lợn đa dạng, năng suất, chất lượng cao… Chăn nuôi theo kiểu hộ gia đình ngày càng giảm thay vào đó là các trang trại với quy mô nhỏ và vừa ngày càng tăng… Tuy nhiên, nghề chăn nuôi lợn luôn gặp khó khăn ngoài các nguyên nhân như sự cạnh tranh với các ngành nghề khác, các chính sách, chi phí đầu 2 vào, chi phí thức ăn… ngành chăn nuôi lợn còn phải đối mặt với tình hình dịch bệnh, lợn hay mắc một số bệnh như: Bệnh truyền nhiễm, kí sinh trùng, đặc biệt là bệnh sản khoa. Một trong những bệnh sản khoa thường gặp ở lợn nái sinh sản là bệnh viêm tử cung.

Bệnh viêm tử cung là bệnh sinh sản gây ra do một số vi khuẩn như: Escherichia coli, streptococcus, staphylococcus…. Bệnh tuy không xảy ra ồ ạt như các bệnh truyền nhiễm nhưng gây thiệt hại nghiêm trọng cho lợn nái: giảm tỷ lệ thụ thai, gây chết thai, lưu thai, sẩy thai… nghiêm trọng hơn bệnh vẫn âm thầm làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn ngành chăn nuôi lợn. Với mục đích góp phần vào nâng cao khả năng sinh sản của đàn lợn, nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh, tiết kiệm chi phí nái nuôi tại trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm. Từ thực tế đó em tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản và biện pháp phòng trị bệnh tại trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc”.

Mục tiêu và yêu cầu của nghiên cứu - Đánh giá tỷ lệ cảm nhiễm bệnh viêm tử cung ở lợn. - Đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị. - Đánh giá được thực trạng bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái nuôi tại Trại lợn nái sinh sản Nguyễn Văn Chiêm. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học Ý nghĩa của đề tài góp phần giải thích được cơ sở khoa học về tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản. Ý nghĩa trong thực tiễn Đề ra các biện pháp phòng và trị bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản và hạn chế thiệt hại về kinh tế cho người chăn nuôi. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học và pháp lý của đề tài 2.

Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục lợn nái Theo Nguyễn Đức Hùng và cs (2003) [9], cơ quan sinh dục của lợn nái được chia thành 2 bộ phận gồm: bộ phận sinh dục bên trong và bộ phận sinh dục bên ngoài. + Bộ phận sinh dục bên trong gồm: Buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung, âm đạo. + Bộ phận sinh dục bên ngoài gồm: Âm môn, âm vật, tiền đình. - Bộ phận sinh dục bên trong.

Buồng trứng được hình thành trong giai đoạn phôi thai. Cấu tạo: phía ngoài buồng trứng được bao bọc bởi một lớp màng liên kết sợi, chắc như màng dịch hoàn. Phía trong buồng trứng được chia làm hai miền là miền vỏ và miền tuỷ. Miền tuỷ có nhiều mạch máu, tổ chức liên kết dày đặc đảm bảo nhiệm vụ nuôi dưỡng và bảo vệ.

Miền vỏ đảm bảo quá trình phát triển của trứng đến khi trứng chín và rụng. Miền vỏ gồm ba thành phần: Tế bào trứng nguyên thuỷ, thể vàng và tế bào hình hạt. Tế bào trứng nguyên thuỷ hay còn gọi là trứng non (fulliculo oophoriprimari) nằm dưới lớp màng của buồng trứng. Khi noãn bao chín các tế bào nang bao quanh tế bào trứng và phân chia thành nhiều tầng tế bào có hình hạt (stratum glanulosum).

Noãn bao ngày càng phát triển thì các tế bào bao nang tiêu tan tạo ra xoang có chứa dịch. Các tầng tế bào còn lại phát triển lồi lên tạo thành một lớp màng bao bọc, ở ngoài có chỗ dày lên để chứa trứng (ovum) 4 Trần Thị Dân (2004) [3] cho biết, phía ngoài của buồng trứng được bao bọc bởi một lớp màng liên kết sợi, chắc như màng dịch hoàn. Phía trong buồng trứng được chia làm hai miền: Miền vỏ và miền tuỷ. Miền vỏ chứa các noãn nang, thể vàng, thể trắng có tác dụng về sinh dục.

Miền tuỷ của buồng trứng nằm ở giữa gồm mạch máu, dây thần kinh mạch bạch huyết và mô liên kết. Trên buồng trứng có từ 70.000 noãn bào, ở các giai đoạn khác nhau, tầng ngoài cùng là những noãn bào thứ cấp đang sinh trưởng, khi noãn bào chín sẽ nổi lên bề mặt buồng trứng. * Ống dẫn trứng (vòi fallop) Ống dẫn trứng được treo bởi màng treo ống dẫn trứng, đó là một nếp gấp màng bụng bắt nguồn từ lớp bên của dây chằng rộng. Căn cứ vào chức năng có thể chia ống dẫn trứng thành bốn đoạn: - Tua diềm: có hình giống như tua diềm.

- Phễu: có hình phễu, miệng phễu nằm gần buồng trứng. - Phồng ống dẫn trứng: đoạn ống giãn rộng xa tâm - Eo: đoạn ống hẹp gần tâm, nối ống dẫn trứng với xoang tử cung. Ống dẫn trứng có một chức năng duy nhất là vận chuyển trứng và tinh trùng theo hướng ngược chiều nhau, hầu hết là đồng thời. * Tử cung (Uterus) Ở lợn, tử cung thuộc loại hình sừng kép, các sừng gấp nếp hoặc quấn lại và có độ dài đến hơn 1m trong khi thân tử cung lại ngắn lại.

Độ dài này thích hợp cho việc mang nhiều thai. Cả hai mặt của tử cung được đính vào khung chậu và thành bụng bằng dây chằng rộng. - Tử cung nằm trong xoang chậu, dưới trực tràng, trên bàng quang và niệu đạo trong xoang chậu. Tử cung lợn thuộc loại tử cung sừng kép, gồm 2 sừng thông với một thân và cổ tử cung.

Sừng tử cung dài 40-65cm. Thân tử cung dài 5cm. Cổ tử cung dài 10cm có thành dày, hình trụ, có các cột thịt xếp theo chiều dài răng lược thông với âm đạo. 5 Chức năng của tử cung: Tử cung có nhiều chức năng.

Nội mạc tử cung và các dịch tử cung giữ vai trò chủ chốt trong quá trình sinh sản. Gồm: - Chuyển vận tinh trùng. - Làm tổ, chửa và đẻ. * Âm đạo (Vagina) Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [5], Âm đạo lợn dài 10 - 12cm, là một ống tròn, trước là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh.

Âm đạo được cấu tạo bởi 3 lớp: + Lớp liên kết bên ngoài. + Lớp cơ trơn: Bên ngoài là cơ dọc, bên trong là cơ vòng, chúng liên kết với các cơ tử cung. + Lớp niêm mạc: Trên bề mặt có nhiều tế bào thượng bì gấp nếp dọc. Ngoài âm đạo ra còn là bộ phận thải thai ra bên ngoài khi sinh ra và là ống thải các chất dịch từ bên trong tử cung.

Bộ phận sinh dục bên ngoài: là những phần ta có thể nhìn thấy, sờ thấy và quan sát được, gồm: âm môn, âm vật và tiền đình. * Âm môn Âm môn hay còn gọi là âm hộ (vulvae) nằm dưới hậu môn. Phía ngoài âm môn có hai môi (labia pudendi). Hai môi được nối với nhau bằng hai mép (rima vulvae).

Trên hai môi của âm môn có sắc tố màu đen và có nhiều tuyến tiết (như tuyến tiết chất nhờn trắng và tuyến tiết mồ hôi). * Âm vật (clitoris) Âm vật nằm ở góc phía dưới hai mép của âm môn. Âm vật giống như dương vật con đực được thu nhỏ lại. Về cấu tạo, âm vật cũng có các thể hổng như cấu tạo dương vật của con đực.

Trên âm vật có nếp da tạo ra mũ âm vật, giữa âm vật bẻ gấp xuống dưới. 6 * Tiền đình (vestibulum) Tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo, nghĩa là qua tiền đình mới vào âm đạo. Trong tiền đình có dấu vết màng trinh, phía trước màng trinh là âm đạo, phía sau màng trinh có lỗ niệu đạo. Màng trinh có các sợi cơ đàn hồi giữa và do hai lá niêm mạc gấp thành một nếp.

Tiền đình có một số tuyến, các tuyến này xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật, chúng có chức năng tiết ra dịch nhầy. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái * Sự thành thục về tính và thể vóc - Sự thành thục về tính + Sự thành thục về tính là tuổi mà con vật bắt đầu có phản xạ tính dục và có khả năng sinh sản. Khi gia súc đã thành thục về tính, bộ máy sinh dục đã phát triển hoàn thiện, dưới tác dụng của thần kinh nội tiết tố con vật bắt đầu xuất hiện các phản xạ về sinh dục. + Các giống khác nhau có thời gian thành thục về tính khác nhau: lợn nội là 4 - 5 tháng tuổi (120 - 150 ngày), lợn ngoại là 6 - 7 tháng tuổi (180 - 210 ngày).

+ Các yếu tố ảnh hưởng tới sự thành thục về tính: - Giống: Lợn lai có tuổi thành thục đầu tiên muộn hơn lợn nội, lợn ngoại động dục lần đầu muộn hơn lợn lai. Phạm Hữu Doanh (1985) [2] cho rằng, các giống lợn nội có độ tuổi thành thục về tính vào 4 - 5 tháng tuổi (121 - 158 ngày tuổi). Trong khi đó tuổi động dục ở lợn ngoại là từ 6 - 8 tháng tuổi, ở lợn lai F1 (nội × ngoại) thường động dục lần đầu ở 6 tháng tuổi.