Các yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Biên lãi ròng (NIM) là một chỉ số quan trọng trong ngành ngân hàng, phản ánh khả năng sinh lời của ngân… 102 trang · Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh · 2023.

• Tác giả: Trương Nguyễn Khánh Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Trần Vương Thịnh
• Trường học: Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Biên Lãi Ròng Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của đề tài
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ BIÊN LÃI RÒNG VÀ KHẢO LƯỢC CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Biên lãi ròng của ngân hàng thương mại
• 2.2. Khái niệm biên lãi ròng
• 2.3. Đo lường biên lãi ròng
• 2.4. Ý nghĩa của biên lãi ròng
• 2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng của ngân hàng thương mại
• 2.5.1. Các yếu tố vi mô
• 2.5.1.1. Quy mô ngân hàng
• 2.5.1.2. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản
• 2.5.1.3. Tỷ lệ thanh khoản
• 2.5.1.4. Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi
• 2.5.1.5. Chi phí hoạt động
• 2.5.1.6. Rủi ro tín dụng
• 2.5.2. Các yếu tố vĩ mô
• 2.5.2.1. Tỷ lệ lạm phát
• 2.5.2.2. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 2.6. Lược khảo các nghiên cứu liên quan trước đây
• 2.6.1. Các nghiên cứu trong nước
• 2.6.2. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.6.3. Nhận xét chung về các nghiên cứu trước đây
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giới thiệu mô hình nghiên cứu
• 3.2. Cơ sở đề xuất lựa chọn mô hình nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Giải thích các biến trong mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 3.4.1. Biến phụ thuộc
• 3.4.2. Các biến độc lập vi mô
• 3.4.2.1. Quy mô ngân hàng (SIZE)
• 3.4.2.2. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP)
• 3.4.2.3. Tỷ lệ thanh khoản (LIQ)
• 3.4.2.4. Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR)
• 3.4.2.5. Chi phí hoạt động (OP)
• 3.4.2.6. Rủi ro tín dụng (CR)
• 3.4.3. Các biến độc lập vĩ mô
• 3.4.3.1. Tỷ lệ lạm phát (INF)
• 3.4.3.2. Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP)
• 3.5. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.6. Trình tự thực hiện kinh tế lượng cho mô hình nghiên cứu
• 3.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích hệ số tương quan
• 4.3. Kết quả hồi quy mô hình nghiên cứu
• 4.3.1. Mô hình Pooled OLS
• 4.3.2. Mô hình FEM
• 4.3.3. Mô hình REM
• 4.4. Lựa chọn mô hình phù hợp
• 4.5. Kiểm định lựa chọn giữa hai mô hình Pooled OLS và FEM
• 4.6. Kiểm định lựa chọn giữa hai mô hình FEM và REM
• 4.7. Kiểm định các khuyết tật của mô hình được lựa chọn
• 4.7.1. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.7.2. Kiểm định phương sai sai số thay đổi
• 4.7.3. Kiểm định tự tương quan
• 4.8. Khắc phục các khuyết tật của mô hình
• 4.9. Thảo luận kết quả
• 4.9.1. Thảo luận về biến quy mô ngân hàng (SIZE)
• 4.9.2. Thảo luận về biến tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP)
• 4.9.3. Thảo luận về biến tỷ lệ thanh khoản (LIQ)
• 4.9.4. Thảo luận về biến tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR)
• 4.9.5. Thảo luận về biến chi phí hoạt động (OP)
• 4.9.6. Thảo luận về biến rủi ro tín dụng (CR)
• 4.9.7. Thảo luận về biến tỷ lệ lạm phát (INF)
• 4.9.8. Thảo luận về biến tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP)
• 4.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Đề xuất và kiến nghị
• 5.2.1. Đề xuất đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 5.2.1.1. Đối với quy mô ngân hàng (SIZE)
• 5.2.1.2. Đối với tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP)
• 5.2.1.3. Đối với tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR)
• 5.2.1.4. Đối với chi phí hoạt động (OP)
• 5.2.1.5. Đối với rủi ro tín dụng (CR)
• 5.2.2. Kiến nghị đối với các cơ quan quản lý Nhà nước
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mở rộng
• 5.3.1. Hạn chế của đề tài
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu mở rộng
• 5.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tìm hiểu tổng quan về biên lãi ròng của ngân hàng thương mại Việt Nam

Biên lãi ròng (NIM) là một chỉ số quan trọng trong ngành ngân hàng, phản ánh khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại. NIM được tính bằng chênh lệch giữa thu nhập lãi và chi phí lãi so với tổng tài sản có sinh lời. Việc hiểu rõ về NIM giúp các nhà quản lý ngân hàng đưa ra các quyết định chiến lược nhằm tối ưu hóa lợi nhuận. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến NIM của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2022.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của biên lãi ròng

Biên lãi ròng là chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nó cho thấy khả năng sinh lời từ các hoạt động cho vay và huy động vốn. NIM cao cho thấy ngân hàng có khả năng quản lý chi phí lãi suất hiệu quả.

1.2. Tầm quan trọng của NIM trong ngành ngân hàng

NIM không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn phản ánh tình hình tài chính của ngân hàng. Một NIM ổn định giúp ngân hàng duy trì sự cạnh tranh và thu hút khách hàng.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng của ngân hàng thương mại Việt Nam

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng của ngân hàng thương mại, bao gồm yếu tố vi mô và vĩ mô. Các yếu tố vi mô như quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, và chi phí hoạt động có thể tác động trực tiếp đến NIM. Trong khi đó, các yếu tố vĩ mô như tỷ lệ lạm phát và tình hình kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng.

2.1. Yếu tố vi mô ảnh hưởng đến NIM

Quy mô ngân hàng và tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản là những yếu tố quan trọng. Ngân hàng lớn thường có khả năng quản lý chi phí tốt hơn và thu hút nhiều khách hàng hơn.

2.2. Yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến NIM

Tình hình kinh tế và tỷ lệ lạm phát có thể ảnh hưởng đến lãi suất cho vay và huy động vốn. Khi lạm phát tăng, chi phí vốn cũng tăng, ảnh hưởng đến NIM.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến NIM. Các mô hình hồi quy như Pooled OLS, FEM và REM sẽ được áp dụng để xác định mối quan hệ giữa các biến độc lập và NIM.

3.1. Mô hình hồi quy Pooled OLS

Mô hình Pooled OLS giúp phân tích dữ liệu mà không phân biệt giữa các ngân hàng. Mô hình này đơn giản và dễ áp dụng cho các nghiên cứu ban đầu.

3.2. Mô hình tác động cố định FEM

Mô hình FEM cho phép kiểm soát các yếu tố không quan sát được, giúp cải thiện độ chính xác của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận về biên lãi ròng

Kết quả nghiên cứu cho thấy có 6 yếu tố chính ảnh hưởng đến NIM của ngân hàng thương mại Việt Nam. Trong đó, quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, và chi phí hoạt động có tác động tích cực đến NIM, trong khi rủi ro tín dụng có tác động ngược chiều.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy mối quan hệ tích cực giữa quy mô ngân hàng và NIM. Ngân hàng lớn hơn thường có NIM cao hơn do khả năng quản lý chi phí tốt hơn.

4.2. Thảo luận về rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có tác động tiêu cực đến NIM. Khi nợ xấu tăng, ngân hàng phải trích lập dự phòng, làm giảm lợi nhuận.

V. Đề xuất và khuyến nghị nhằm cải thiện biên lãi ròng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số khuyến nghị được đưa ra nhằm cải thiện NIM cho các ngân hàng thương mại Việt Nam. Các ngân hàng cần tối ưu hóa chi phí hoạt động và nâng cao chất lượng tín dụng.

5.1. Tối ưu hóa chi phí hoạt động

Ngân hàng cần xem xét lại quy trình hoạt động để giảm thiểu chi phí không cần thiết, từ đó nâng cao NIM.

5.2. Nâng cao chất lượng tín dụng

Cải thiện quy trình thẩm định tín dụng giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng, từ đó tăng cường NIM cho ngân hàng.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của biên lãi ròng

Nghiên cứu đã chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng của ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các ngân hàng có chiến lược phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến NIM, từ đó đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho các ngân hàng.

6.2. Triển vọng tương lai

Trong bối cảnh kinh tế thay đổi, các ngân hàng cần linh hoạt điều chỉnh chiến lược để duy trì và cải thiện NIM.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính huyết mạch, tác động trực tiếp đến sự vận hành của thị trường tiền tệ và tốc độ tăng trưởng kinh tế của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, tiến trình hội nhập quốc tế tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) trong nước với các định chế tài chính nước ngoài, buộc các ngân hàng phải tối ưu hóa năng lực hoạt động và quản trị lợi nhuận. Bên cạnh đó, các biến cố kinh tế vĩ mô như cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 hay đại dịch Covid-19 đã phơi bày nhiều nguy cơ tiềm ẩn: rủi ro thanh khoản gia tăng, nợ xấu leo thang, mất cân đối giữa huy động vốn và cấp tín dụng, kéo theo sự suy giảm tỷ suất sinh lời.

Trong cấu trúc nguồn thu của các NHTMCP Việt Nam, thu nhập từ hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng áp đảo, dao động từ 60% đến 80% tổng thu nhập hoạt động. Do đó, biên lãi ròng (Net Interest Margin - NIM) trở thành thước đo quan trọng hàng đầu phản ánh năng lực quản trị tài sản có sinh lời, chi phí huy động vốn và hiệu quả kinh doanh cốt lõi của ngân hàng thương mại. Việc lượng hóa các yếu tố tác động đến NIM là cơ sở thực nghiệm giúp các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý ban hành chính sách điều hành phù hợp.

Khóa luận xác định mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cụ thể như sau:

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu tổng quát: Xác định các yếu tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng của chúng đến biên lãi ròng của các NHTMCP Việt Nam; từ đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm gia tăng biên lãi ròng cho hệ thống ngân hàng.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về biên lãi ròng và các yếu tố tác động đến biên lãi ròng của hệ thống NHTM nhằm lựa chọn mô hình nghiên cứu phù hợp với điều kiện Việt Nam.
  2. Thứ hai, xác định các yếu tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố vi mô và vĩ mô đến biên lãi ròng của các NHTMCP Việt Nam.
  3. Thứ ba, dựa trên kết quả phân tích thực nghiệm, đưa ra các đề xuất cho hệ thống NHTMCP và các kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước nhằm nâng cao biên lãi ròng.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Thứ nhất, cơ sở lý thuyết về biên lãi ròng và các yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng của NHTM bao gồm những vấn đề gì, và mô hình nghiên cứu nào phù hợp cho Việt Nam?
2. Thứ hai, có những yếu tố ảnh hưởng nào và mức độ ảnh hưởng của chúng ra sao đến biên lãi ròng của các NHTMCP Việt Nam?
3. Thứ ba, từ kết quả nghiên cứu, có những đề xuất và kiến nghị nào phù hợp nhằm tăng biên lãi ròng cho hệ thống NHTMCP Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Biên lãi ròng của NHTM và các yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng của NHTM.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực hiện trên mẫu gồm 27 NHTMCP Việt Nam niêm yết trên thị trường chứng khoán, hoạt động liên tục và công bố đầy đủ báo cáo tài chính đã kiểm toán trong suốt thời gian quan sát.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 14 năm từ năm 2009 đến năm 2022, tương ứng với chu kỳ phục hồi và phát triển kinh tế của Việt Nam sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và quản trị ngân hàng thương mại. Tác giả tổng hợp các định nghĩa học thuật về biên lãi ròng từ Aysen Doyran và Mine (2013), Zeb và Bashir (2016), Trương Quang Thông (2012), Khan và Jalil (2020). Theo đó, NIM là tỷ lệ đo lường phần trăm chênh lệch giữa thu nhập lãi thuần và tổng tài sản có sinh lời:

$$\text{NIM} = \frac{\text{Thu nhập lãi} - \text{Chi phí lãi}}{\text{Tổng tài sản có sinh lời}} = \frac{\text{Thu nhập lãi thuần}}{\text{Tổng tài sản có sinh lời}}$$

Trong đó, tổng tài sản có sinh lời gồm các tài sản thanh khoản cao (tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, tiền gửi tại tổ chức tín dụng khác, chứng khoán kinh doanh và chứng khoán sẵn sàng để bán) cùng các tài sản sinh lời khác (dư nợ cho vay khách hàng, đầu tư giữ đến ngày đáo hạn). Khóa luận đối chiếu NIM với tiêu chuẩn của tổ chức xếp hạng tín nhiệm Standard & Poor's (S&P), theo đó tỷ lệ NIM dưới 3% được đánh giá là thấp và trên 5% được đánh giá là cao.

Khung phân tích của khóa luận tích hợp 8 biến độc lập (gồm 6 biến vi mô đặc thù ngân hàng và 2 biến vĩ mô nền kinh tế) với các giả thuyết nghiên cứu được tổng hợp trong bảng sau:

Nhóm biến	Tên biến	Ký hiệu	Công thức đo lường	Kỳ vọng dấu	Giả thuyết
Phụ thuộc	Biên lãi ròng	NIM	Thu nhập lãi thuần / Tổng tài sản có sinh lời	-	-
Vi mô	Quy mô ngân hàng	SIZE	Logarit tự nhiên của tổng tài sản: $\text{Ln}(\text{Tổng tài sản})$	+	H1: SIZE tác động cùng chiều đến NIM
	Tỷ lệ vốn chủ sở hữu	CAP	Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản	+	H2: CAP tác động cùng chiều đến NIM
	Tỷ lệ thanh khoản	LIQ	Tài sản thanh khoản / Tổng tài sản	-	H3: LIQ tác động ngược chiều đến NIM
	Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi	LDR	Tổng cho vay khách hàng / Tổng tiền gửi khách hàng	+	H4: LDR tác động cùng chiều đến NIM
	Chi phí hoạt động	OP	Chi phí hoạt động / Tổng tài sản	+	H5: OP tác động cùng chiều đến NIM
	Rủi ro tín dụng	CR	Tổng nợ xấu / Tổng dư nợ cho vay	+	H6: CR tác động cùng chiều đến NIM
Vĩ mô	Tỷ lệ lạm phát	INF	$(\text{CPI}t - \text{CPI}{t-1}) / \text{CPI}_{t-1}$	+	H7: INF tác động cùng chiều đến NIM
	Tăng trưởng kinh tế	GDP	$(\text{GDP}t - \text{GDP}{t-1}) / \text{GDP}_{t-1}$	+	H8: GDP tác động cùng chiều đến NIM

Phương pháp nghiên cứu:

• Định tính: Sử dụng phương pháp mô tả, thống kê, phân tích, so sánh và tổng hợp lý thuyết để xây dựng mô hình nghiên cứu và luận giải kết quả.
• Định lượng: Sử dụng kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data) bao gồm 3 mô hình cơ sở: Hồi quy bình phương bé nhất gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
• Quy trình kiểm định và xử lý khuyết tật:
  1. Kiểm định F-test để lựa chọn giữa Pooled OLS và FEM.
  2. Kiểm định Hausman để lựa chọn giữa FEM và REM.
  3. Kiểm định đa cộng tuyến thông qua ma trận hệ số tương quan từng cặp và hệ số nhân tử phóng đại phương sai (VIF $\le 10$).
  4. Kiểm định phương sai sai số thay đổi bằng kiểm định Modified Wald test.
  5. Kiểm định tự tương quan bằng kiểm định Wooldridge test.
  6. Sử dụng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (Feasible Generalized Least Squares - FGLS) để khắc phục đồng thời hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan.

Nguồn dữ liệu:

• Dữ liệu vi mô: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ Báo cáo thường niên và Báo cáo tài chính đã được kiểm toán của 27 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2009-2022 thông qua cổng thông tin chính thức của các ngân hàng và các cơ sở dữ liệu tài chính gồm CafeF (cafef.vn), VietstockFinance (finance.vietstock.vn) và FiinPro (fiinpro.com).
• Dữ liệu vĩ mô: Tỷ lệ lạm phát (INF) và tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) hàng năm của Việt Nam thu thập từ cơ sở dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu đề tài

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của nghiên cứu dựa trên bối cảnh tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng tại Việt Nam sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 và biến động từ dịch bệnh. Tác giả xác định biên lãi ròng là chỉ số cốt lõi phản ánh hiệu quả kinh doanh của NHTM. Chương này công bố mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (biên lãi ròng và các yếu tố ảnh hưởng), phạm vi nghiên cứu (27 NHTMCP niêm yết trong giai đoạn 2009-2022), tóm tắt phương pháp dữ liệu bảng, chỉ ra đóng góp khoa học - thực tiễn và phác thảo kết cấu 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về biên lãi ròng và khảo lược các nghiên cứu liên quan

Chương 2 trình bày có hệ thống các khái niệm lý luận về NHTM, bản chất kinh tế và xã hội của NIM, phương pháp đo lường và vai trò của NIM trong mối tương quan với ROA và ROE. Tác giả phân tích cơ chế tác động của 6 yếu tố nội tại vi mô (SIZE, CAP, LIQ, LDR, OP, CR) và 2 yếu tố môi trường vĩ mô (INF, GDP).

Đồng thời, chương 2 khảo lược chi tiết 5 nghiên cứu trong nước (Nguyễn Thị Mỹ Linh và Nguyễn Thị Ngọc Thương, 2015; Bùi Ngọc Toản, 2016; Võ Phúc Trường Thành, 2019; Nguyễn Anh Tú và Phạm Trí Nghĩa, 2019; Đặng Thị Lan Phương, 2021) và 5 công trình quốc tế (Zhou và Michael, 2008 tại Trung Quốc; Gounder và Sharma, 2012 tại Fiji; Islam và Nishiyama, 2016 tại Nam Á; Angori và cộng sự, 2019 tại Khu vực đồng Euro; Khan và Jalil, 2020 tại Pakistan). Trên cơ sở tổng hợp bằng Bảng 2.1, tác giả rút ra 3 nhận xét làm căn cứ xây dựng đề tài: phương pháp hồi quy dữ liệu bảng là lựa chọn tối ưu; công thức tính NIM dựa trên thu nhập lãi thuần trên tổng tài sản có sinh lời là đồng nhất; và 8 biến độc lập đề xuất là các biến số phổ biến có ý nghĩa thống kê cao.

Chương 3: Mô hình nghiên cứu

Chương 3 thiết lập mô hình kinh tế lượng tổng quát:

$$\text{NIM}{i,t} = \beta_0 + \beta_1 \text{SIZE}{i,t} + \beta_2 \text{CAP}{i,t} + \beta_3 \text{LIQ}{i,t} + \beta_4 \text{LDR}{i,t} + \beta_5 \text{OP}{i,t} + \beta_6 \text{CR}_{i,t} + \beta_7 \text{INF}_t + \beta_8 \text{GDP}_t + \varepsilon_i$$

Chương này giải thích chi tiết phương pháp xác định và tính toán từng biến số, luận giải cơ sở xây dựng 8 giả thuyết nghiên cứu (H1 đến H8), mô tả quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp từ 27 NHTMCP niêm yết trong giai đoạn 2009-2022. Tác giả chuẩn hóa trình tự phân tích kinh tế lượng qua 6 bước: thống kê mô tả, ma trận hệ số tương quan, ước lượng 3 mô hình (Pooled OLS, FEM, REM), kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman), kiểm định khuyết tật (đa cộng tuyến, phương sai sai số thay đổi Modified Wald, tự tương quan Wooldridge), và quy trình ước lượng FGLS để xử lý khuyết tật mô hình.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận kết quả

Chương 4 thể hiện toàn bộ các kết quả tính toán định lượng trên phần mềm kinh tế lượng:

• Thống kê mô tả dữ liệu bảng (Bảng 4.1) và ma trận tương quan giữa các biến (Bảng 4.2).
• Hồi quy 3 mô hình Pooled OLS, FEM và REM (Bảng 4.3).
• Kết quả kiểm định lựa chọn: Kiểm định F-test (Bảng 4.4) bác bỏ giả thuyết $H_0$ với $p\text{-value} < 0{,}05$, chứng minh FEM phù hợp hơn Pooled OLS; kiểm định Hausman (Bảng 4.5) với $p\text{-value} < 0{,}05$ tiếp tục bác bỏ $H_0$, xác nhận mô hình FEM là mô hình giải thích tốt nhất.
• Kết quả kiểm định khuyết tật mô hình FEM: Mô hình không vi phạm đa cộng tuyến nghiêm trọng (Bảng 4.6), nhưng kiểm định Modified Wald (Bảng 4.7) xác nhận tồn tại hiện tượng phương sai sai số thay đổi ($p < 0{,}05$) và kiểm định Wooldridge (Bảng 4.8) xác nhận tồn tại hiện tượng tự tương quan ($p < 0{,}05$).
• Ước lượng FGLS (Bảng 4.9): Khắc phục hoàn toàn phương sai thay đổi và tự tương quan, mang lại hệ số ước lượng vững và hiệu quả.
• Kiểm định giả thuyết (Bảng 4.10) và thảo luận: Kết quả chỉ ra 6 biến có ý nghĩa thống kê gồm 5 biến tác động cùng chiều (SIZE, CAP, LDR, OP, INF) và 1 biến tác động ngược chiều (CR). Hai biến LIQ và GDP không có ý nghĩa thống kê đối với NIM của các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

Chương 5: Kết luận và đề xuất

Chương 5 đúc kết các phát hiện thực nghiệm từ chương 4 và xây dựng 2 nhóm kiến nghị:

1. Nhóm đề xuất đối với các NHTMCP Việt Nam: Các giải pháp cụ thể gắn với 5 biến số nội tại gồm mở rộng quy mô hợp lý để khai thác lợi thế quy mô (SIZE), củng cố năng lực tài chính và tăng vốn chủ sở hữu (CAP), kiểm soát tỷ lệ cho vay trên tiền gửi ở ngưỡng an toàn nhằm cân đối sinh lời và thanh khoản (LDR), tối ưu hóa cấu trúc chi phí hoạt động qua chuyển đổi số (OP), và nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng để kiểm soát nợ xấu (CR).
2. Nhóm kiến nghị đối với các cơ quan quản lý Nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ): Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về an toàn vốn, điều hành chính sách tiền tệ và trần lãi suất linh hoạt, hỗ trợ xử lý nợ xấu thực chất. Chương 5 cũng chỉ rõ các giới hạn nghiên cứu về quy mô mẫu, dữ liệu thứ cấp và đề xuất các hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Kết quả và đóng góp

Mô hình ước lượng FGLS cuối cùng ghi nhận các phát hiện thực nghiệm cụ thể sau:

Tên biến	Ký hiệu	Chiều hướng tác động thực nghiệm	Ý nghĩa thống kê	So sánh với giả thuyết ban đầu
Quy mô ngân hàng	SIZE	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Phù hợp giả thuyết H1
Tỷ lệ vốn chủ sở hữu	CAP	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Phù hợp giả thuyết H2
Tỷ lệ thanh khoản	LIQ	Không tác động	Không có ý nghĩa	Bác bỏ giả thuyết H3
Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi	LDR	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Phù hợp giả thuyết H4
Chi phí hoạt động	OP	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Phù hợp giả thuyết H5
Rủi ro tín dụng	CR	Ngược chiều (-)	Có ý nghĩa	Trái với giả thuyết H6 (kỳ vọng dấu +)
Tỷ lệ lạm phát	INF	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Phù hợp giả thuyết H7
Tốc độ tăng trưởng kinh tế	GDP	Không tác động	Không có ý nghĩa	Bác bỏ giả thuyết H8

Giải thích kết quả và giải pháp đề xuất:

• Biến SIZE tác động cùng chiều (+): Ngân hàng quy mô lớn có lợi thế về chi phí vốn, mạng lưới và công nghệ, qua đó gia tăng NIM. Giải pháp: Các ngân hàng cần mở rộng quy mô thận trọng, tránh chạy đua tổng tài sản mà không gắn với hiệu quả.
• Biến CAP tác động cùng chiều (+): Vốn chủ sở hữu lớn giúp giảm phụ thuộc vào nguồn vốn vay ngoài chịu lãi suất cao, tăng năng lực tài chính tự chủ. Giải pháp: NHTM cần chủ động gia tăng vốn điều lệ và tích lũy lợi nhuận giữ lại.
• Biến LDR tác động cùng chiều (+): Cho vay nhiều hơn so với tiền gửi huy động giúp tối đa hóa thu nhập lãi từ tài sản sinh lời. Giải pháp: Cần cân đối chặt chẽ nguồn vốn huy động và cho vay để duy trì tỷ lệ LDR tối ưu, tuân thủ giới hạn an toàn của Ngân hàng Nhà nước.
• Biến OP tác động cùng chiều (+): Khi chi phí vận hành tăng, ngân hàng bù đắp bằng cách nới rộng biên lãi suất cho vay. Giải pháp: Kiểm soát chi phí bằng tái cấu trúc bộ máy và tự động hóa quy trình.
• Biến CR tác động ngược chiều (-): Rủi ro tín dụng (nợ xấu) tăng khiến ngân hàng thất thu lãi dự thu và phải trích lập dự phòng rủi ro lớn, trực tiếp bào mòn NIM. Giải pháp: Thiết lập hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ chặt chẽ, kiểm soát quy trình cấp tín dụng và tăng cường xử lý tài sản bảo đảm.
• Biến INF tác động cùng chiều (+): Lạm phát thúc đẩy mặt bằng lãi suất danh nghĩa cho vay tăng nhanh hơn tốc độ điều chỉnh lãi suất huy động.
• Biến LIQ và GDP không có ý nghĩa thống kê: Cho thấy mức độ thanh khoản duy trì theo quy định và biến động chu kỳ tăng trưởng kinh tế ngắn hạn chưa tạo ra sự thay đổi rõ rệt đến NIM của mẫu khảo sát.

Đóng góp của đề tài:

• Về mặt lý luận: Bổ sung và củng cố hệ thống cơ sở lý thuyết về biên lãi ròng và các nhân tố quyết định NIM trong điều kiện thị trường tài chính đang phát triển tại Việt Nam; cung cấp quy trình kinh tế lượng dữ liệu bảng chuẩn mực từ Pooled OLS, FEM, REM đến xử lý khuyết tật bằng FGLS.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bộ bằng chứng thực nghiệm liên tục trong 14 năm (2009-2022) của 27 NHTMCP niêm yết; làm sáng tỏ vai trò đặc biệt quan trọng của việc kiểm soát nợ xấu và củng cố vốn chủ sở hữu trong việc duy trì biên lãi ròng ổn định.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận các hạn chế cụ thể dựa trên phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Phạm vi dữ liệu mẫu: Đề tài khảo sát 27 NHTMCP niêm yết trên thị trường chứng khoán. Do tiêu chí chọn ngân hàng hoạt động liên tục và công bố đầy đủ thông tin, mẫu chưa bao gồm toàn bộ 31 NHTMCP trong nước tại thời điểm 2020 cũng như các ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng liên doanh hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
• Biến số mô hình: Mô hình dừng lại ở 8 biến độc lập chính (6 biến vi mô và 2 biến vĩ mô). Chưa kiểm soát các biến đặc thù khác như tỷ lệ thu nhập ngoài lãi, mức độ tập trung thị trường (chỉ số Herfindahl-Hirschman), tốc độ chuyển đổi số, hay sự thay đổi khung khổ pháp lý điều hành tín dụng (room tín dụng).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng cỡ mẫu cho toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam; kéo dài chuỗi thời gian; bổ sung các biến kiểm soát vi mô và vĩ mô mới; hoặc áp dụng các kỹ thuật kinh tế lượng nâng cao như phương pháp mô men tổng quát hệ thống (System GMM) để kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh tiềm ẩn trong dữ liệu bảng của ngành ngân hàng.

Giá trị tham khảo

Công trình khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với các nhóm đối tượng học thuật và ứng dụng:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học: Tài liệu là mẫu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc khóa luận định lượng, phương pháp trích dẫn học thuật, cách tổng hợp bảng khảo lược nghiên cứu trong và ngoài nước (Chương 2), cũng như phương pháp xây dựng giả thuyết nghiên cứu (Chương 3).
• Người nghiên cứu về kinh tế lượng tài chính: Phần đáng tham khảo nhất là Chương 3 và Chương 4, cung cấp quy trình thực hành kinh tế lượng chặt chẽ trên dữ liệu bảng: từ thống kê mô tả, ma trận tương quan, chạy 3 mô hình cơ sở (Pooled OLS, FEM, REM), đến các bước kiểm định F-test, Hausman, kiểm tra khuyết tật mô hình (đa cộng tuyến, Modified Wald, Wooldridge) và áp dụng ước lượng FGLS để khắc phục khuyết tật.
• Ban quản trị và chuyên viên phân tích tại các NHTM: Các kết luận và thảo luận tại Chương 4 và Chương 5 cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm về mối quan hệ giữa quy mô, vốn chủ sở hữu, chi phí hoạt động, tỷ lệ LDR và nợ xấu đối với biên lãi ròng, giúp định hình các quyết định quản trị tài sản nợ - tài sản có (ALM) và kiểm soát rủi ro tín dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số biên lãi ròng (NIM) trong khóa luận được định nghĩa và tính toán theo công thức nào?

Trong khóa luận, biên lãi ròng (NIM) được định nghĩa là tỷ lệ chênh lệch giữa thu nhập từ lãi và chi phí trả lãi trên tổng tài sản có sinh lời. Công thức toán học được xác định cụ thể:

$$\text{NIM} = \frac{\text{Thu nhập lãi} - \text{Chi phí lãi}}{\text{Tổng tài sản có sinh lời}} = \frac{\text{Thu nhập lãi thuần}}{\text{Tổng tài sản có sinh lời}}$$

Tài sản có sinh lời bao gồm tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, tiền gửi tại các tổ chức tín dụng khác, chứng khoán kinh doanh, chứng khoán sẵn sàng để bán, đầu tư giữ đến ngày đáo hạn và tổng dư nợ cho vay khách hàng.

2. Mẫu nghiên cứu và giai đoạn thu thập dữ liệu của đề tài được lựa chọn như thế nào?

Mẫu nghiên cứu gồm 27 NHTMCP Việt Nam đã niêm yết trên thị trường chứng khoán, đáp ứng tiêu chí hoạt động liên tục và công bố báo cáo tài chính đã được kiểm toán minh bạch trong toàn bộ giai đoạn nghiên cứu. Khung thời gian thu thập dữ liệu là 14 năm, từ năm 2009 đến năm 2022, đại diện cho chu kỳ phục hồi và phát triển kinh tế sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008.

3. Vì sao tác giả phải sử dụng phương pháp hồi quy FGLS thay vì dừng lại ở Pooled OLS, FEM hay REM?

Sau khi thực hiện kiểm định F-test ($p < 0{,}05$) và kiểm định Hausman ($p < 0{,}05$), mô hình FEM được lựa chọn là mô hình phù hợp nhất trong 3 mô hình cơ sở. Tuy nhiên, các kiểm định chẩn đoán khuyết tật trên mô hình FEM cho thấy mô hình mắc phải hiện tượng phương sai sai số thay đổi (qua kiểm định Modified Wald, $p < 0{,}05$) và hiện tượng tự tương quan (qua kiểm định Wooldridge, $p < 0{,}05$). Do đó, tác giả sử dụng phương pháp hồi quy bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) để khắc phục triệt để hai khuyết tật này, đảm bảo các ước lượng thu được là vững và hiệu quả.

4. Kết quả hồi quy FGLS chỉ ra những biến số nào có tác động đến biên lãi ròng của các NHTMCP Việt Nam?

Kết quả ước lượng FGLS ghi nhận 6 biến có ý nghĩa thống kê đối với NIM:

• 5 biến tác động cùng chiều (+): Quy mô ngân hàng (SIZE), Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP), Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR), Chi phí hoạt động (OP) và Tỷ lệ lạm phát (INF).
• 1 biến tác động ngược chiều (-): Rủi ro tín dụng (CR).
• 2 biến không thể hiện tác động có ý nghĩa thống kê: Tỷ lệ thanh khoản (LIQ) và Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP).

5. Kết quả tác động của biến rủi ro tín dụng (CR) trong khóa luận có điểm gì đáng chú ý so với giả thuyết ban đầu?

Ban đầu, tác giả đặt giả thuyết H6 kỳ vọng rủi ro tín dụng tác động cùng chiều với NIM (dựa trên quan điểm ngân hàng bù đắp rủi ro cho vay cao bằng cách áp đặt lãi suất cho vay cao hơn). Tuy nhiên, kết quả thực nghiệm FGLS lại cho thấy CR có tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê đối với NIM. Điều này phản ánh thực tế tại Việt Nam: khi nợ xấu tăng cao, ngân hàng đối mặt với việc suy giảm thu nhập lãi thực thu và phải gia tăng trích lập dự phòng rủi ro tín dụng, từ đó làm giảm trực tiếp biên lãi ròng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trương Nguyễn Khánh Duyên đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu thông qua việc lượng hóa các nhân tố tác động đến biên lãi ròng của 27 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2009-2022. Bằng kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng và phương pháp ước lượng FGLS chuẩn xác, công trình chứng minh tác động cùng chiều của quy mô, vốn chủ sở hữu, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi, chi phí hoạt động, lạm phát và tác động ngược chiều của rủi ro tín dụng đến NIM. Các phát hiện thực nghiệm là cơ sở khoa học tin cậy giúp các ngân hàng thương mại cổ phần xây dựng chiến lược quản trị tín dụng, tối ưu hóa cơ cấu vốn và kiểm soát chi phí vận hành hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN BIÊN LÃI RÒNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM Ngành: Tài chính - ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 TRƢƠNG NGUYỄN KHÁNH DUYÊN TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN BIÊN LÃI RÒNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM Ngành: Tài chính - ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 Họ và tên sinh viên : TRƢƠNG NGUYỄN KHÁNH DUYÊN Mã số sinh viên : 050607190098 Lớp sinh hoạt : HQ7-GE16 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

TRẦN VƢƠNG THỊNH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 i TÓM TẮT Khóa luận này tập trung nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến biên lãi ròng của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Việt Nam trong giai đoạn từ 2009-2022, dựa trên số liệu thứ cấp của các NHTMCP Việt Nam đã niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán. Trong giai đoạn nghiên cứu dữ liệu đƣợc tác giả thu thập từ báo cáo tài chính đƣợc kiểm toán chấp thuận một các hợp lý và minh bạch trên các nguyên tắc trọng yếu đƣợc công bố của 27 NHTMCP Việt Nam. Trong bài nghiên cứu, tác giả đã tổng hợp các lý thuyết liên quan đến biên lãi ròng và đƣa ra lƣợc khảo các nghiên cứu liên quan trong nƣớc và quốc tế.

Các yếu tố đƣợc đƣa vào mô hình nghiên cứu gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ lệ thanh khoản, tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi, chi phí hoạt động, rủi ro tín dụng, tỷ lệ lạm phát và tốc độ tăng trƣởng trong giai đoạn 2009-2022. Nghiên cứu đã phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến các NHTMCP Việt Nam bằng việc áp dụng ba mô hình hồi quy cho bộ dữ liệu theo phƣơng pháp bình phƣơng nhỏ nhất (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), tiến hành kiểm định nhƣ F-test và Hausman để lựa chọn mô hình phù hợp đồng thời thực hiện một số kiểm định khác để kiểm tra xem mô hình đang mắc phải các khuyết tật nào và đƣa ra phƣơng pháp khắc phục hoàn thiện mô hình. Sau khi sử dụng bình phƣơng nhỏ nhất tổng quát khả thi (FGLS) để khắc phục hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi và tự tƣơng quan của mô hình thì kết quả nghiên cứu thu đƣợc 6 biến có tác động đến biên lãi ròng trong đó 5 biến có tác động cùng chiều với NIM là quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi, chi phí hoạt động và tỷ lệ lạm phát. Trong khi rủi ro tín dụng có tác động ngƣợc chiều với NIM.

Còn lại không thấy sự tác động đến NIM của hai biến tỷ lệ thanh khoản và tốc độ tăng trƣởng. Dựa trên kết quả phân tích, khóa luận cũng sẽ đề xuất một số khuyến nghị giúp cải thiện biên lãi ròng của các NHTMCP Việt Nam. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng sẽ góp phần vào các tƣ liệu tham khảo cho các nghiên cứu sau. ii ABSTRACT The thesis focuses on studying “The determinants of net interest margin of Commercial Banks in Vietnam” in the period from 2009 to 2022, based on secondary data of Commercial Banks in Vietnam listed on the market stock.

During the research period, the author's data collected from the audited financial statements was reasonably and transparently approved on the published material principles of 27 commercial banks in Vietnam. In the thesis, the author synthesizes theories related to net interest margin and provides a brief overview of related domestic and international studies. Determinants included in the research model include bank size, equity to total assets ratio, liquidity ratio, loan-to-deposit ratio, operating costs, credit risk, inflation rate and growth rate in the period 2009-2022. The study analyzed the determinants affecting Commercial Banks in Vietnam by applying three regression models to the dataset according to the least squares method (Pooled OLS), fixed effects model (FEM), random effects model (REM), conduct tests such as F-test and Hausman to select a suitable model and perform some other tests to check which defects the model is suffering from and provide a supplementary method to complete the model.

After using the feasible generalized least squares (FGLS) to overcome the phenomenon of variance and autocorrelation of the model, the research results obtained 6 variables that have an impact on net profit margin, of which 5 variables that have a positive effect on NIM are bank size, equity to total assets ratio, loan to total deposit ratio, operating costs and inflation rate. While credit risk has a negative impact on NIM. The rest did not see the impact on NIM of the two variables liquidity ratio and growth rate. Based on the results of the analysis, the thesis will also propose some recommendations to help improve the net interest margin of Commercial Banks in Vietnam.

Besides, the research results will also contribute to the references for the following studies. iii LỜI CAM ĐOAN Em tên Trƣơng Nguyễn Khánh Duyên, em xin cam đoan đề tài “Các yếu tố ảnh hƣởng đến biên lãi ròng của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Việt Nam” đây là công trình nghiên cứu của em thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của giảng viên hƣớng dẫn TS. Trần Vƣơng Thịnh. Khóa luận này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận.

Em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm với lời cam đoan này.HCM, ngày … tháng … năm 2023 Tác giả Trƣơng Nguyễn Khánh Duyên iv LỜI CẢM ƠN Sau một khoảng thời gian học tập và nỗ lực thực hiện bài làm, em đã hoàn thành xong đề tài “Các yếu tố ảnh hƣởng đến biên lãi ròng của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Việt Nam”. Em xin gửi lời cảm ơn đến giảng viên hƣớng dẫn TS. Trần Vƣơng ww ww ww ww ww ww Thịnh đã dành thời gian hƣớng dẫn, giúp đỡ và nhận xét tận tình trong suốt quá trình em thực hiện khóa luận. Bên cạnh đó, em xin chân thành cảm ơn thầy cô trƣờng Đại học Ngân hàng TP.HCM đã giảng dạy tận tình và cung cấp những kiến thức quý giá để em có nền tảng hoàn thành khóa luận.

Em xin chân thành cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã luôn bên cạnh hỗ trợ và động viên em suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận. Trong quá trình thực hiện, em đã cố gắng tìm tòi và nghiên cứu cẩn thân, tuy nhiên do kiến thức và kinh nghiệm còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận đƣợc sự đóng góp từ thầy cô để khóa luận của em đƣợc đầy đủ và chỉnh chu hơn. Em xin chân thành cảm.

x MỤC LỤC TÓM TẮT. ii LỜI CAM ĐOAN .iii LỜI CẢM ƠN. iv MỤC LỤC. x DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

xiv DANH MỤC CÁC BẢNG. xv DANH MỤC CÁC HÌNH. xv CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI. Lý do chọn đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp và dữ liệu nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu. Đóng góp của đề tài. Bố cục của đề tài.

4 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. 6 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ BIÊN LÃI RÒNG VÀ KHẢO LƢỢC CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN. Biên lãi ròng của ngân hàng thƣơng mại. Khái niệm biên lãi ròng.

Đo lƣờng biên lãi ròng. Ý nghĩa của biên lãi ròng. Các yếu tố ảnh hƣởng đến biên lãi ròng của ngân hàng thƣơng mại. Các yếu tố vi mô.

Quy mô ngân hàng. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản. Tỷ lệ thanh khoản. Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi.

Chi phí hoạt động. Rủi ro tín dụng. Các yếu tố vĩ mô. Tỷ lệ lạm phát.

Tốc độ tăng trƣởng kinh tế. Lƣợc khảo các nghiên cứu liên quan trƣớc đây. Các nghiên cứu trong nƣớc. Các nghiên cứu nƣớc ngoài.

Nhận xét chung về các nghiên cứu trƣớc đây. 18 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 25 CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Giới thiệu mô hình nghiên cứu.

Cơ sở đề xuất lựa chọn mô hình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Giải thích các biến trong mô hình và giả thuyết nghiên cứu. Biến phụ thuộc.

Các biến độc lập vi mô. Quy mô ngân hàng (SIZE). Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP). Tỷ lệ thanh khoản (LIQ).

Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Chi phí hoạt động (OP). Rủi ro tín dụng (CR). Các biến độc lập vĩ mô.

Tỷ lệ lạm phát (INF). Tốc độ tăng trƣởng kinh tế (GDP). Dữ liệu nghiên cứu. Trình tự thực hiện kinh tế lƣợng cho mô hình nghiên cứu.

34 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 39 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ. Thống kê mô tả. Phân tích hệ số tƣơng quan.

Kết quả hồi quy mô hình nghiên cứu. Mô hình Pooled OLS. Mô hình FEM. Mô hình REM.

Lựa chọn mô hình phù hợp. Kiểm định lựa chọn giữa hai mô hình Pooled Pooled OLS và FEM. Kiểm định lựa chọn giữa hai mô hình FEM và REM. Kiểm định các khuyết tật của mô hình đƣợc lựa chọn.

Kiểm định hiện tƣợng đa cộng tuyến. Kiểm định phƣơng sai sai số thay đổi. Kiểm định tự tƣơng quan. Khắc phục các khuyết tật của mô hình.

Thảo luận kết quả. Thảo luận về biến quy mô ngân hàng (SIZE). Thảo luận về biến tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP). Thảo luận về biến tỷ lệ thanh khoản (LIQ).

Thảo luận về biến tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Thảo luận về biến chi phí hoạt động (OP). Thảo luận về biến rủi ro tín dụng (CR). Thảo luận về biến tỷ lệ lạm phát (INF).

Thảo luận về biến tốc độ tăng trƣởng kinh tế (GDP). 59 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 61 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT. Kết quả nghiên cứu.

Đề xuất và kiến nghị .1 Đề xuất đối với các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Đối với quy mô ngân hàng (SIZE). Đối với tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP). Đối với tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) .