Luận văn thạc sĩ về thu hút đầu tư trực tiếp của các công ty Nhật Bản vào Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueb thu hút đầu tư trực tiếp của các công ty xuyên quốc gia nhật bản vào việt nam trong thời kỳ hội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Phạm Trang Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Kim Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Thu hút đầu tư trực tiếp từ Nhật Bản vào Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN VĂN
• 1.1. Thiết kế nghiên cứu
• 1.2. Phương pháp phân tích và tổng hợp
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA NHẬT BẢN VÀO VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA NHẬT BẢN VÀO VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ, GIAI ĐOẠN 1990 - 2015
• 3.1. Những yếu tố thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.2. Khái quát tình hình thu hút FDI của TNCs Nhật Bản tại Việt Nam
• 3.3. FDI của TNCs Nhật Bản ở Việt Nam theo hình thức đầu tư
• 3.4. FDI của TNCs Nhật Bản ở Việt Nam theo vùng lãnh thổ
• 3.5. Tác động của đầu tư trực tiếp của TNCs Nhật Bản đối với phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam
• 3.5.1. Tạo nguồn vốn đầu tư quan trọng
• 3.5.2. Tác động tới tăng trưởng kinh tế
• 3.5.3. Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 3.5.4. Tác động đối với chuyển giao công nghệ
• 3.5.5. Tạo việc làm cho người lao động
• 3.5.6. Tác động đối với môi trường
• 3.5.7. Tính lan tỏa toàn cầu
• 3.5.8. Đánh giá chung
• 3.5.8.1. Những thành tựu đã đạt được
• 3.5.8.2. Những mặt hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CẢI THIỆN THU HÚT FDI CỦA TNCs NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Triển vọng và định hướng thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 4.2. Bối cảnh quốc tế và trong nước tác động đến đầu tư trực tiếp nước ngoài của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam
• 4.3. Triển vọng và thách thức đối với thu hút FDI của TNCs Nhật Bản trong thời gian tới
• 4.4. Định hướng thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam giai đoạn 2015 - 2020
• 4.5. Một số giải pháp nhằm cải thiện thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam trong thời gian tới
• 4.5.1. Nhóm giải pháp về Pháp luật – Chính sách
• 4.5.2. Nhóm giải pháp về xúc tiến đầu tư
• 4.5.3. Nhóm giải pháp về cơ sở hạ tầng
• 4.5.4. Nhóm giải pháp về phát triển nguồn nhân lực
• 4.5.5. Nhóm giải pháp phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thu hút đầu tư trực tiếp từ Nhật Bản vào Việt Nam

Việt Nam đã trở thành một điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư Nhật Bản trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Nhật Bản không chỉ mang lại nguồn vốn quan trọng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam. Sự gia tăng đầu tư từ Nhật Bản thể hiện sự tin tưởng vào tiềm năng phát triển của thị trường Việt Nam.

1.1. Tình hình đầu tư trực tiếp từ Nhật Bản vào Việt Nam

Từ năm 1986, Nhật Bản đã bắt đầu đầu tư vào Việt Nam, với nhiều dự án lớn trong các lĩnh vực như công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp. Sự gia tăng này không chỉ thể hiện qua số lượng dự án mà còn qua quy mô vốn đầu tư.

1.2. Lợi ích của đầu tư Nhật Bản đối với Việt Nam

Đầu tư từ Nhật Bản đã tạo ra hàng triệu việc làm, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp Việt Nam. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung.

II. Những thách thức trong việc thu hút đầu tư trực tiếp từ Nhật Bản

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút FDI từ Nhật Bản. Các vấn đề như môi trường đầu tư, chính sách và cơ sở hạ tầng cần được cải thiện để thu hút nhiều hơn nữa nguồn vốn này.

2.1. Rủi ro đầu tư và môi trường kinh doanh

Môi trường đầu tư tại Việt Nam vẫn còn nhiều rủi ro, bao gồm sự thiếu minh bạch trong chính sách và quy định. Điều này có thể làm giảm sự hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư Nhật Bản.

2.2. Cạnh tranh từ các quốc gia khác trong khu vực

Việt Nam không phải là lựa chọn duy nhất cho các nhà đầu tư Nhật Bản. Các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Indonesia cũng đang cạnh tranh để thu hút FDI, điều này tạo ra áp lực lớn cho Việt Nam.

III. Phương pháp cải thiện thu hút đầu tư trực tiếp từ Nhật Bản

Để thu hút nhiều hơn nữa đầu tư từ Nhật Bản, Việt Nam cần áp dụng một số phương pháp cải thiện môi trường đầu tư và chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp Nhật Bản.

3.1. Cải thiện chính sách đầu tư

Việt Nam cần xây dựng các chính sách đầu tư rõ ràng và minh bạch hơn, đồng thời tạo ra các ưu đãi hấp dẫn cho các nhà đầu tư Nhật Bản.

3.2. Tăng cường cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng trong việc thu hút đầu tư. Việt Nam cần đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông, năng lượng và công nghệ thông tin để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Nhật Bản.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đầu tư Nhật Bản

Nghiên cứu cho thấy rằng đầu tư từ Nhật Bản đã có những tác động tích cực đến nền kinh tế Việt Nam. Các doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ mang lại vốn mà còn chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý.

4.1. Tác động đến tăng trưởng kinh tế

FDI từ Nhật Bản đã góp phần vào tăng trưởng GDP của Việt Nam, tạo ra nhiều việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

4.2. Chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực

Các doanh nghiệp Nhật Bản đã giúp nâng cao năng lực sản xuất và quản lý cho các doanh nghiệp Việt Nam thông qua việc chuyển giao công nghệ hiện đại.

V. Kết luận và triển vọng thu hút đầu tư từ Nhật Bản

Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và chính sách để thu hút nhiều hơn nữa đầu tư từ Nhật Bản. Với những nỗ lực này, Việt Nam có thể trở thành một điểm đến hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư Nhật Bản trong tương lai.

5.1. Triển vọng trong tương lai

Với sự phát triển của nền kinh tế và chính sách hội nhập, Việt Nam có nhiều cơ hội để thu hút đầu tư từ Nhật Bản trong các lĩnh vực công nghệ cao và dịch vụ.

5.2. Đề xuất giải pháp thu hút đầu tư

Cần có các giải pháp đồng bộ từ chính phủ và các cơ quan liên quan để tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi, hấp dẫn cho các nhà đầu tư Nhật Bản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Từ năm 1990 đến 2015, Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các công ty xuyên quốc gia (TNCs) Nhật Bản. Nhật Bản không chỉ là nhà cung cấp nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) mà còn là nhà đầu tư trực tiếp hàng đầu tại Việt Nam về quy mô và vốn đầu tư. Trong giai đoạn này, vốn FDI của TNCs Nhật Bản đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực, đồng thời tạo việc làm và chuyển giao công nghệ cho Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng thu hút FDI của các TNCs Nhật Bản vào Việt Nam trong giai đoạn 1990-2015, đánh giá những thành công, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả thu hút FDI trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dự án đầu tư trực tiếp của TNCs Nhật Bản tại Việt Nam trong giai đoạn trên, sử dụng số liệu thứ cấp từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê và các viện nghiên cứu liên quan.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn toàn diện về vai trò và tác động của FDI Nhật Bản đối với nền kinh tế Việt Nam, đồng thời góp phần xây dựng các chính sách thu hút đầu tư hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và hoạt động của các công ty xuyên quốc gia (TNCs).

• Lý thuyết FDI: Định nghĩa FDI theo IMF, OECD, UNCTAD và WTO nhấn mạnh vào việc nhà đầu tư nước ngoài không chỉ cung cấp vốn mà còn tham gia quản lý doanh nghiệp tại nước nhận đầu tư nhằm mục tiêu lợi ích lâu dài. FDI được xem là nguồn vốn ổn định, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển giao công nghệ và tạo việc làm.

• Lý thuyết về TNCs Nhật Bản: TNCs Nhật Bản có đặc điểm nổi bật như mô hình tập đoàn đa ngành, chiến lược mạng lưới hóa toàn cầu, đa dạng hóa sản xuất kinh doanh, chú trọng hiệu quả quản lý và phát triển công nghệ. Các TNCs Nhật Bản thường ưu tiên mở rộng thị phần, đầu tư dài hạn và kết hợp sản xuất cho thị trường nội địa và xuất khẩu.

Các khái niệm chính bao gồm: FDI, TNCs, chiến lược mạng lưới hóa, đa dạng hóa kinh doanh, chuyển giao công nghệ, môi trường đầu tư, chính sách ưu đãi đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích số liệu thống kê thứ cấp.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu được thu thập từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê Việt Nam, Cục Đầu tư nước ngoài, các báo cáo nghiên cứu, hội thảo khoa học và các bài viết chuyên ngành liên quan đến FDI và TNCs Nhật Bản.

• Phương pháp phân tích: Phân tích và tổng hợp các số liệu thống kê về quy mô, cơ cấu ngành, hình thức và địa bàn đầu tư của TNCs Nhật Bản tại Việt Nam giai đoạn 1990-2015. So sánh theo thời gian, lĩnh vực và địa phương để đánh giá thành công và hạn chế. Phương pháp so sánh được sử dụng để đối chiếu với kinh nghiệm thu hút FDI của các quốc gia khác như Thái Lan và Trung Quốc.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1990-2015, với việc tổng hợp số liệu và phân tích các chính sách, xu hướng đầu tư trong khoảng thời gian này nhằm đưa ra dự báo và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các dự án FDI của TNCs Nhật Bản tại Việt Nam trong giai đoạn trên, được lựa chọn dựa trên tính đại diện và độ tin cậy của số liệu thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và cơ cấu FDI của TNCs Nhật Bản tại Việt Nam: Từ năm 1990 đến 2015, vốn FDI của TNCs Nhật Bản chiếm tỷ trọng lớn trong tổng vốn FDI vào Việt Nam, với tỷ lệ vốn thực hiện cao hơn nhiều so với các nhà đầu tư khác. Ví dụ, trong giai đoạn này, Nhật Bản là nhà đầu tư lớn thứ hai sau Hồng Kông, với hàng nghìn dự án đầu tư trải rộng trên nhiều ngành công nghiệp như sản xuất thép, điện tử, ô tô và đóng tàu.

2. Tác động kinh tế - xã hội: FDI của TNCs Nhật Bản đã góp phần tạo ra nguồn vốn đầu tư quan trọng, thúc đẩy tăng trưởng GDP, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Cụ thể, các doanh nghiệp FDI Nhật Bản đóng góp khoảng 28% giá trị sản lượng công nghiệp và 56% giá trị xuất khẩu trong một số năm gần đây. Đồng thời, FDI tạo việc làm cho hàng triệu lao động, nâng cao trình độ quản lý và kỹ thuật cho nguồn nhân lực Việt Nam.

3. Hạn chế và thách thức: Mặc dù có nhiều thành công, hoạt động FDI của TNCs Nhật Bản tại Việt Nam còn bộc lộ một số hạn chế như quy mô dự án còn nhỏ, tập trung vào một số ngành truyền thống, chuyển giao công nghệ chưa thực sự hiệu quả, và môi trường đầu tư còn nhiều bất cập. Ví dụ, các nhà đầu tư phản ánh về cơ sở hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, thủ tục hành chính phức tạp và chi phí lao động tăng cao.

4. So sánh với kinh nghiệm quốc tế: So với Thái Lan và Trung Quốc, Việt Nam còn nhiều điểm cần cải thiện trong chính sách ưu đãi đầu tư, cơ sở hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực. Thái Lan có hệ thống ưu đãi thuế rõ ràng, cơ chế hành chính “một cửa” hiệu quả và tập trung thu hút các ngành công nghệ cao. Trung Quốc đã thu hút được hơn 450/500 TNCs hàng đầu thế giới nhờ chính sách mở cửa, phát triển các khu công nghiệp và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trong thu hút FDI Nhật Bản tại Việt Nam chủ yếu do môi trường kinh tế vĩ mô chưa ổn định hoàn toàn, hệ thống pháp luật và chính sách ưu đãi chưa đồng bộ, cùng với cơ sở hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực chưa đáp ứng đủ yêu cầu của các TNCs Nhật Bản. Ngoài ra, sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia trong khu vực cũng tạo áp lực lớn cho Việt Nam trong việc giữ vững vị trí thu hút đầu tư.

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng quản lý dự án và phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ là những yếu tố then chốt để tăng cường thu hút FDI của TNCs Nhật Bản. Các biểu đồ so sánh tỷ trọng FDI theo ngành, địa bàn và hình thức đầu tư sẽ minh họa rõ nét xu hướng và điểm mạnh, điểm yếu trong thu hút vốn đầu tư.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn cập nhật số liệu đến năm 2015, đồng thời phân tích sâu hơn về tác động xã hội và môi trường, cũng như đề xuất giải pháp phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách ưu đãi: Cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư nước ngoài nhằm tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và thuận lợi. Ưu tiên xây dựng chính sách ưu đãi thuế rõ ràng, nhất quán, tập trung vào các ngành công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Quốc hội.

2. Nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Đầu tư phát triển hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông và các khu công nghiệp hiện đại để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư Nhật Bản. Tăng cường hợp tác công - tư (PPP) để huy động nguồn lực. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Xây dựng, các địa phương.

3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Tăng cường đào tạo kỹ năng chuyên môn, quản lý và ngoại ngữ cho lao động, đặc biệt trong các ngành công nghiệp mũi nhọn. Hợp tác với các doanh nghiệp Nhật Bản để tổ chức đào tạo nghề và chuyển giao công nghệ. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo, doanh nghiệp.

4. Phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ: Xây dựng chính sách khuyến khích phát triển các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nhằm giảm chi phí sản xuất và tăng tính liên kết trong chuỗi giá trị. Tạo điều kiện thuận lợi về đất đai, tài chính và công nghệ cho các doanh nghiệp này. Thời gian thực hiện: 2-4 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, các địa phương.

5. Đẩy mạnh xúc tiến đầu tư và cải thiện thủ tục hành chính: Thiết lập cơ chế “một cửa” hiệu quả, giảm thiểu thủ tục rườm rà, tăng cường thông tin minh bạch về môi trường đầu tư. Tăng cường quảng bá hình ảnh Việt Nam là điểm đến đầu tư hấp dẫn cho các TNCs Nhật Bản. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các cơ quan xúc tiến đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách thu hút FDI, đặc biệt là từ các TNCs Nhật Bản, nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển kinh tế.

2. Các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là TNCs Nhật Bản: Thông qua phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp, luận văn giúp các nhà đầu tư hiểu rõ môi trường đầu tư tại Việt Nam, từ đó có chiến lược đầu tư phù hợp và hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế và đầu tư: Luận văn cung cấp dữ liệu cập nhật, phân tích sâu sắc về FDI Nhật Bản tại Việt Nam, góp phần làm phong phú thêm kho tàng nghiên cứu về kinh tế quốc tế và đầu tư trực tiếp.

4. Các tổ chức xúc tiến đầu tư và phát triển kinh tế địa phương: Luận văn giúp các tổ chức này xây dựng các chương trình xúc tiến đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thu hút vốn FDI từ Nhật Bản.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao FDI của TNCs Nhật Bản lại quan trọng đối với Việt Nam?
   FDI của TNCs Nhật Bản đóng góp nguồn vốn lớn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành và tạo việc làm. Ví dụ, các doanh nghiệp Nhật Bản chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu và sản xuất công nghiệp tại Việt Nam.

2. Những ngành nào thu hút nhiều FDI Nhật Bản nhất?
   Các ngành công nghiệp chế tạo như sản xuất thép, điện tử, ô tô và đóng tàu là những lĩnh vực thu hút nhiều vốn FDI Nhật Bản, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng vốn đầu tư.

3. Việt Nam cần cải thiện những gì để thu hút thêm FDI Nhật Bản?
   Cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và ngành công nghiệp hỗ trợ, đồng thời cải thiện thủ tục hành chính và xúc tiến đầu tư.

4. So với các nước trong khu vực, Việt Nam có lợi thế gì trong thu hút FDI Nhật Bản?
   Việt Nam có thị trường lớn, chi phí lao động cạnh tranh và vị trí địa lý thuận lợi trong khu vực ASEAN. Tuy nhiên, cần cải thiện môi trường đầu tư để tận dụng tối đa lợi thế này.

5. Tác động tiêu cực nào có thể phát sinh từ FDI Nhật Bản?
   Có thể có sự phụ thuộc kinh tế, chuyển giao công nghệ chưa phù hợp, và áp lực lên môi trường. Do đó, cần chính sách quản lý chặt chẽ để giảm thiểu các tác động tiêu cực này.

Kết luận

• FDI của các TNCs Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam giai đoạn 1990-2015, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu và tạo việc làm.
• Luận văn đã phân tích chi tiết thực trạng, thành công và hạn chế trong thu hút FDI Nhật Bản, đồng thời so sánh với kinh nghiệm quốc tế từ Thái Lan và Trung Quốc.
• Các hạn chế chủ yếu liên quan đến môi trường đầu tư, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và chính sách ưu đãi chưa đồng bộ.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và công nghiệp hỗ trợ, đồng thời cải thiện thủ tục hành chính và xúc tiến đầu tư.
• Tiếp tục nghiên cứu và cập nhật số liệu sau năm 2015 để theo dõi xu hướng và hiệu quả thu hút FDI trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng hơn.

Call-to-action: Các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, nhằm nâng cao hiệu quả thu hút FDI của TNCs Nhật Bản, góp phần phát triển bền vững nền kinh tế Việt Nam trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- PHẠM TRANG NHUNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA NHẬT BẢN VÀO VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ Hà Nội – 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- PHẠM TRANG NHUNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA NHẬT BẢN VÀO VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 60 31 01 06 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN THỊ KIM ANH XÁC NHẬN CỦA XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CÁN BỘ HƢỚNG DẪN CHẤM LUẬN VĂN Hà Nội – 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả nghiên cứu của tôi. Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin đƣợc đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và trang web theo danh mục tài liệu tham khảo của luận văn. Tác giả luận văn Phạm Trang Nhung LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới giảng viên hƣớng dẫn PGS. Nguyễn Thị Kim Anh cùng toàn thể các thầy cô giáo Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, trƣờng Đại học Kinh tế, ĐHQGHN. Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn Bộ phận sau đại học, phòng đào tạo, các bạn chuyên viên văn phòng Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, các anh chị chuyên viên Cục đầu tƣ nƣớc ngoài đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. Tác giả luận văn Phạm Trang Nhung LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT….i DANH MỤC CÁC BẢNG………………………………………………………………….ii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ………………………………………………………….iii DANH MỤC CÁC HÌNH………………………………………………………………….iv PHẦN MỞ ĐẦU……………………………………………………………………………1 CHƢƠNG 1: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………………………………………. Thiết kế nghiên cứu……………………………………………………………………. Phƣơng pháp phân tích và tổng hợp…………………………………………………. Phƣơng pháp kế thừa…………………………………………………………………. Phƣơng pháp so sánh………………………………………………………………….9 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP (FDI) CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA (TNCs) NHẬT BẢN VÀO VIỆT NAM…………………………………………………………. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài…………………………. Các công trình nghiên cứu về thu hút FDI của TNCs trên thế giới và ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu về đầu tƣ trực tiếp của TNCs Nhật Bản…………………12 2. Những điểm kế thừa và khoảng trống nghiên cứu…………………………………. Cơ sở khoa học về đầu tƣ trực tiếp của các công ty xuyên quốc gia…………………. Cơ sở thực tiễn……………………………………………………………………. THỰC TRẠNG THU HÚT FDI CỦA TNCs NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ, GIAI ĐOẠN 1990 - 2015……. Những yếu tố thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ……………………………………………………………………………. Yếu tố chính sách…………………………………………………………………. Yếu tố kinh tế………………………………………………………………………. Yếu tố tạo thuận lợi đầu tƣ…………………………………………………………. Tình hình thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam giai đoạn 1990 - 2015……. Khái quát tình hình thu hút FDI của TNCs Nhật Bản tại Việt Nam…………………. FDI của TNCs Nhật Bản ở Việt Nam theo cơ cấu ngành……………………………56 3. FDI của TNCs Nhật Bản ở Việt Nam theo hình thức đầu tƣ………………………. FDI của TNCs Nhật Bản ở Việt Nam theo vùng lãnh thổ………………………….61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tác động của đầu tƣ trực tiếp của TNCs Nhật Bản đối với phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam……………………………………………………………………………………65 3. Tạo nguồn vốn đầu tƣ quan trọng…………………………………………………. Tác động tới tăng trƣởng kinh tế……………………………………………………. Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế………………………………………………. Tác động đối với chuyển giao công nghệ……………………………………………68 3. Tạo việc làm cho ngƣời lao động……………………………………………………69 3. Tác động đối với môi trƣờng………………………………………………………. Tính lan tỏa toàn cầu………………………………………………………………. Đánh giá chung………………………………………………………………………. Những thành tựu đã đạt đƣợc………………………………………………………. Những mặt hạn chế và nguyên nhân…………………………………………………74 CHƢƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CẢI THIỆN THU HÚT FDI CỦA TNCs NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM……………………………………………………………………………. Triển vọng và định hƣớng thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế……………………………………………………………………. Bối cảnh quốc tế và trong nƣớc tác động đến đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam…………………………………………………………………. Triển vọng và thách thức đối với thu hút FDI của TNCs Nhật Bản trong thời gian tới…………………………………………………………………………………………. Định hƣớng thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam giai đoạn 2015 - 2020 ………………………………………………………………………………………. Một số giải pháp nhằm cải thiện thu hút FDI của TNCs Nhật Bản vào Việt Nam trong thời gian tới………………………………………………………………………………. Nhóm giải pháp về Pháp luật – Chính sách…………………………………………. Nhóm giải pháp về xúc tiến đầu tƣ…………………………………………………. Nhóm giải pháp về cơ sở hạ tầng…………………………………………………. Nhóm giải pháp về phát triển nguồn nhân lực……………………………………. Nhóm giải pháp phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ……………………………….101 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………………………….102 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa tiếng Anh Nguyên nghĩa tiếng Việt 1 AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng kinh tế ASEAN Hiệp định thƣơng mại tự do 2 AFTA ASEAN Free Trade Agreement ASEAN Association of South East Asian Hiệp hội các quốc gia Đông 3 ASEAN Nations Nam Á Công nghiệp hóa – Hiện đại 4 CNH-HĐH hóa 5 CNHT Công nghiệp hỗ trợ 6 FDI Foreign Direct Investment Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài 7 FTA Free Trade Agreement Hiệp định thƣơng mại tự do 8 GDP Gross Domestic Products Tổng sản phẩm quốc nội Japan External Trade Tổ chức xúc tiến thƣơng mại 9 JETRO Organization Nhật Bản Official Development 10 ODA Hỗ trợ phát triển chính thức Assistance 11 OECD Organisation for Economic Co- Tổ chức Hợp tác và Phát triển operation and Development kinh tế 12 PPP Public - Private Partnership Mô hình hợp tác công – tƣ 13 TNC Transnational Corporation Công ty xuyên quốc gia Hiệp định Đối tác chiến lƣợc 14 TPP Trans-Pacific Partnership xuyên Thái Bình Dƣơng United Nations Conference on Hội nghị Liên Hiệp Quốc về 15 UNCTAD Trade and Development Thƣơng mại và Phát triển 16 WTO World Trade Organisation Tổ chức Thƣơng mại Thế giới i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG STT Bảng Tiêu đề Trang 1 3.1 Tình hình đầu tƣ nƣớc ngoài theo đối tác 51 2 3.2 Chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế Việt Nam 68 qua các năm ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ STT Biểu đồ Tiêu đề Trang FDI của TNCs Nhật Bản vào 1 số nƣớc ASEAN từ 1 2.1 33 2005-2014 Vị trí FDI Nhật Bản trong tổng nguồn vốn FDI ở 2 3.1 51 Việt Nam FDI Nhật Bản tại Việt Nam từ 1998 đến nửa đầu 3 3.2 52 năm 2016 Tỷ trọng FDI của TNCs Nhật Bản ở Việt Nam theo 4 3.3 61 hình thức đầu tƣ So sánh FDI của TNCs Nhật Bản tại các tỉnh, thành 5 3.4 63 phố Tỷ trọng đóng góp của doanh nghiệp FDI vào ngân 6 3.5 67 sách nhà nƣớc 2010 Các vấn đề tồn tại chủ yếu tại Việt Nam theo ý kiến 7 3.6 75 của các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tƣ ở Việt Nam Tỷ lệ các yếu tố của cơ sở hạ tầng cần đƣợc cải thiện ở 8 3.7 79 Việt Nam theo ý kiến của các nhà đầu tƣ Nhật Bản iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HỘP STT Hộp Tiêu đề Trang 1 1 Một số dự án lớn của TNCs Nhật Bản đầu tƣ tại 56 Việt Nam 2 2 Một số dự án lớn của Nhật Bản tại Việt Nam trong 65 năm 2015 3 3 Vai trò của Công nghiệp hỗ trợ đối với nền kinh tế 97 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đầu tƣ nƣớc ngoài có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của các nƣớc đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Trong chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc, Việt Nam luôn chú trọng đến đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI) và luôn coi FDI là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Đặc biệt là từ sau khi bƣớc vào hội nhập kinh tế quốc tế và gia nhập WTO, Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tƣ lớn trên thế giới. Trong các đối tác đầu tƣ trực tiếp vào Việt Nam, Nhật Bản là một trong những quốc gia có vai trò quan trọng và ảnh hƣởng sâu sắc đến nền kinh tế Việt Nam. Nhật Bản không chỉ là nƣớc cung cấp nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho Việt Nam mà còn là quốc gia đầu tƣ trực tiếp hàng đầu tại Việt Nam cả về quy mô và vốn đầu tƣ. Ngay từ năm 1986, kể từ khi Việt Nam bắt đầu hội nhập kinh tế với các nƣớc trên thế giới, các nhà đầu tƣ Nhật Bản đã tìm kiếm cơ hội đầu tƣ và hợp tác sản xuất kinh doanh tại Việt Nam. Cùng với sự phát triển đƣợc xây dựng lên tầm đối tác chiến lƣợc, mối quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản ngày càng trở nên khăng khít. Có thể nói thành công trong công cuộc đổi mới về kinh tế của Việt Nam có sự đóng góp không nhỏ của Nhật Bản. Trong những năm trở lại đây, Đảng và Nhà nƣớc ta chủ trƣơng xây dựng nền kinh tế mở, hội nhập khuyến khích các hình thức hợp tác, liên doanh nhằm thu hút vốn, công nghệ mới và kinh nghiệm quản lý của các nƣớc tiên tiến, đặc biệt là của các công ty xuyên quốc gia (TNCs) từ các nƣớc công nghiệp phát triển. Với tiềm năng và ảnh hƣởng ngày càng lớn của mình trong khu vực châu Á – Thái Bình Dƣơng trƣớc những biến động của tình hình kinh tế - chính trị thế giới từ nửa sau những năm 80 trở lại đây, TNCs Nhật Bản đã gia tăng đầu tƣ trực tiếp vào các nền kinh tế trong khu vực, đặc biệt ở NIEs, Trung Quốc và ASEAN. Đối với Việt Nam, vốn FDI của TNCs Nhật Bản là nguồn vốn quan trọng bổ sung cho nguồn vốn đầu tƣ phát triển, góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trƣởng kinh tế, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong nƣớc. Sự đóng góp của nó tạo điều kiện cho nền kinh tế Việt Nam thực hiện chiến lƣợc công nghiệp hóa hƣớng về xuất khẩu, 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng tích cực.